Halloween Costume ideas 2015
June 2024


2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत उद्धव ठाकरे यांच्या प्रयत्नांचा लाभ झाल्याबद्दल भारतीय जनता पक्षाने काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षावर (शरदचंद्र पवार) टीका केली आहे. मोदी 3.0 मंत्रिमंडळात जागा नाकारल्याबद्दल राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अजित पवार आणि शिवसेनेचे एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील गटांनी नाराजी व्यक्त केल्यामुळे भाजपच्या नेतृत्वाखालील महाआघाडीमध्ये मतभेद असल्याच्या बातम्या येऊ लागल्या आहेत.

इंडिया आघाडीने महाराष्ट्रात नोंदवलेल्या अभूतपूर्व विजयासाठी उद्धव ठाकरेंनी घेतलेल्या मोठ्या मेहनतीचा फायदा मित्रपक्ष काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी (एसपी) यांना त्यांच्या पक्षापेक्षा जास्त झाल्याचे दिसते, असे भाजप नेते चंद्रकांत पाटील यांनी म्हटले आहे. तर दुसरीकडे ’ठाकरे यांनी अल्पसंख्याकांच्या मतांमुळे विजयाचा टॅगही मिळवला. उद्धव ठाकरेंच्या विजयाचा रंग भगवा नसून हिरवा आहे,’ असे मनसेच्या एका नेत्याने संक्षिप्तपणे म्हटले आहे.

गेल्या पाच वर्षांतील स्वार्थी राजकारणाविरोधात महाराष्ट्रातील जनतेने ठामपणे आवाज उठवला आहे. शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी भाजपसोबतची युती तोडून काँग्रेस आणि शरद पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत महाविकास आघाडीचे सरकार स्थापन केल्यानंतर 2024 ची सार्वत्रिक निवडणूक ही राज्यातील राजकीय उलथापालथीला जनतेच्या प्रतिसादाची पहिली कसोटी होती.

2022 मध्ये त्यांच्याच पक्षाचे एकनाथ शिंदे यांनी भाजपशी युती करून पक्ष फोडला. त्यानंतर वर्षभरानंतर राष्ट्रवादीचे अजित पवार यांनी शिंदे मार्गाचा अवलंब करत उपमुख्यमंत्री म्हणून सरकारमध्ये सहभाग घेतला. शिंदे आणि अजित पवार या दोन्ही गटांनी आपणच खरे पक्ष असल्याचा दावा केला होता, ज्याला निवडणूक आयोगाने नंतर मान्यता दिली. या निवडणूक    चाचणीत महाराष्ट्रातील जनतेने स्पष्टपणे महाविकास आघाडीची बाजू घेतल्याचे दिसून येत आहे.

लोकसभेच्या 48 जागांपैकी 30 (काँग्रेस 13, शिवसेना-उद्धव बाळासाहेब ठाकरे 9, राष्ट्रवादी-शरदचंद्र पवार 8) तर शिवसेनेच्या सत्ताधारी आघाडीला, राष्ट्रवादीचा अजित पवार गट आणि भाजपला केवळ 17 जागा मिळाल्या. सांगलीतून अपक्ष म्हणून विजयी झालेले काँग्रेसचे बंडखोर विशाल पाटील यांनी काँग्रेसला बिनशर्त पाठिंबा जाहीर केला आहे. 20219 मध्ये भाजपला मिळालेल्या 23 जागांवरून 9 जागांवर घसरण झाली आहे. शिंदे यांच्या शिवसेनेला 7 जागा मिळाल्या, तर अजित पवार यांना केवळ एका जागेवर विजय मिळवता आला.

ही निवडणूक पाच प्रमुख मुद्द्यांवर लढवण्यात आली होती. पहिले म्हणजे राम मंदिर आणि कट्टर हिंदुत्व. काँग्रेसची बाजू घेऊन हिंदुत्वाचा त्याग केल्याबद्दल भाजपने उद्धव यांच्यावर टीका केली असून शिंदे यांनी उद्धव यांच्याशी फूट पडण्याचे हे कारण असल्याचे म्हटले आहे. पण मतदारांनी ही गोष्ट पूर्णपणे नाकारली.

दुसरा मुद्दा होता महाराष्ट्र उपराष्ट्रवाद किंवा मराठी अस्मिता. दोन मराठी प्रादेशिक पक्ष तोडण्यासाठी भाजपने तपास यंत्रणा आणि निवडणूक आयोगाचा गैरवापर केला आहे, असे उद्धव आणि शरद पवार जाहीरपणे म्हणाले. उद्धव यांच्या बाबतीत मतदारांनी तो अंशत: स्वीकारलेला दिसतो; कोकणातील रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग, रायगड आणि मावळ (मावळचा काही भाग कोकणातील रायगड जिल्ह्यात येतो) या कोकणातील बालेकिल्ल्यांवर विजय मिळवता आला नाही आणि छत्रपती संभाजीनगरची जागाही शिंदे यांच्या पक्षाकडून त्यांच्या पक्षाला गमवावी लागली.

पक्ष आणि कुटुंबात फूट पडली असली तरी राष्ट्रवादी काँग्रेसने 10 पैकी 8 जागा जिंकल्या आणि 2019 मध्ये पाच जागांवर विजय मिळवला. वयाच्या 83 व्या वर्षी शरद पवार यांनी बारामतीत आपण अजूनही एक ताकद असल्याचे सिद्ध केले आहे, जिथे त्यांची कन्या सुप्रिया सुळे यांनी अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांचा पराभव केला.

प्रचारातील तिसरा मोठा मुद्दा मराठा आरक्षणाचा होता. मराठवाडा आणि विदर्भात खराब कामगिरी करणाऱ्या भाजपसाठी हा दुहेरी धक्का ठरला. मराठा आरक्षण आंदोलनाचा केंद्रबिंदू असलेल्या मराठवाड्यात लातूर, नांदेड, जालना आणि बीड या मतदारसंघांचे रक्षण करण्यात भाजपला अपयश आले. जालन्यातून पाचव्यांदा खासदार आणि केंद्रीय राज्यमंत्री राहिलेले रावसाहेब दानवे आणि बीडमधून भाजपचे दिवंगत नेते गोपीनाथ मुंडे यांच्या कन्या पंकजा मुंडे यांचे नुकसान झाले आहे. बीडमध्ये मराठा-मुस्लिम-दलित (एमएमडी) समीकरणामुळे राष्ट्रवादीचे बजरंग मनोहर सोनवणे यांना भाजपच्या आक्रमक हिंदुत्वावर मात करण्यास आणि ओबीसी मतांच्या एकत्रीकरणास मदत झाली.

विदर्भात कुणबी समाजाने मराठा आरक्षणाची मागणी राज्य सरकारच्या कारभाराविरोधात तीव्र प्रतिक्रिया दिल्याने काँग्रेसला पाच जागांवर विजय मिळवता आला. उद्धव आणि शरद पवार यांनी प्रत्येकी एक जागा जिंकल्याने विदर्भातील दहापैकी सात जागांवर भाजपची संख्या पोहोचली आहे. चौथा मोठा मुद्दा म्हणजे गुजरातच्या बाजूने महाराष्ट्राला डावलले जात आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शहा हे गुजरातचे असल्याने या प्रचाराला तळागाळात, विशेषत: मुंबईत पाठिंबा मिळाला.

महाराष्ट्रात उभारण्यात येणारे काही मोठे उद्योग गुजरातमध्ये स्थलांतरित झाल्याने या भावनेत भर पडली. उद्धव यांचे चिरंजीव आदित्य यांनी प्रत्येक प्रचारसभेत हा मुद्दा उपस्थित केला आणि गुजरातच्या जनतेला देण्यासाठी मराठी तरुणांच्या रोजगाराच्या संधी कशा हिरावून घेतल्या गेल्या, याचा उल्लेख केला. ही गोष्ट मतदारांना चांगलीच भावल्याचे दिसून येत आहे. मुंबईच्या सहा जागांपैकी चार जागांवर उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेने विजय मिळवला. उत्तर पश्चिम मुंबई मतदारसंघातून उद्धव यांचे उमेदवार अमोल कीर्तीकर यांचा अवघ्या 48 मतांनी पराभव झाला. कीर्तीकर यांनी निकालाविरोधात न्यायालयात जाण्याचा इरादा जाहीर केला आहे.

ज्या मुद्द्याकडे प्रसारमाध्यमांनी सर्वाधिक दुर्लक्ष केले ते म्हणजे ऑक्टोबरमध्ये होणारी विधानसभा निवडणूक. राज्यात सत्तापरिवर्तन होईल, या सर्वसाधारण समजुतीमुळे महाविकास आघाडीला राजकीय फायदा झाला. अनेक छोट्या भागात महाविकास आघाडीच्या नेत्यांनी विधानसभा निवडणुकीनंतर ’अनुकूलतेचे’ संकेत देत लोकांना सोबत घेतले. हा विश्वास अनेक ठिकाणी देण्यात भाजपला अपयश आले.

भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतरही डावलण्यात आलेल्या अनेक प्रमुख राजकीय घराण्यांमधील शक्तींची पुनर्बांधणी देखील भाजपच्या विरोधात काम करते (महाराष्ट्रातील पूर्वीच्या सत्ताधारी वर्गांचे पुनर्मिलन भाजपच्या वर्चस्वाला आव्हान देऊ शकेल का? आपल्या हितसंबंधांचे रक्षण करण्यासाठी ही कुटुंबे एकत्र आलेल्या सुमारे 15 जागांपैकी 11 जागांवर त्यांच्या निष्ठावंतांनी विजय मिळवला.

एनडीएने या वेळी तीन प्रमुख बाबींवर भर दिला. पहिले म्हणजे मोदींची लोकप्रियता. पंतप्रधानांनी महाराष्ट्रात 2023 पूर्वी 13 शासकीय कार्यक्रमांना संबोधित केले, तर आचारसंहिता लागू झाल्यानंतर त्यांनी 19 सभा घेतल्या आणि एक रोड शो केला. हे सर्व राज्याच्या खिचडी राजकारणात संभाव्य डॅमेज कंट्रोलचे प्रयत्न होते, ज्याचा तो एक महत्त्वाचा भाग होता, परंतु त्यांचा काहीही उपयोग झाला नाही.

भाजपचा जातीयवादही फोल ठरला. देशात 2023 मध्ये महाराष्ट्रात सर्वाधिक घृणास्पद भाषणे झाली. शिंदे सत्तेवर आल्यानंतर दंगलीच्या घटनाही मोठ्या प्रमाणात वाढल्या. मात्र, जातीय राजकारणाला जनता कंटाळल्याचे दिसून येत आहे.

उद्धव ठाकरे आणि शरद पवार यांच्या मतांची टक्केवारी कमी करण्याची एनडीएची रणनीतीही यशस्वी ठरली नाही. प्रकाश आंबेडकर यांच्या वंचित बहुजन आघाडीच्या अपयशामुळे भाजपला मोठा धक्का बसला आहे. 2019 मध्ये काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या मतांमध्ये घसरण झाली होती. मात्र, 2019 मध्ये वंचित बहुजन आघाडीची 7.65 टक्के मते यंदा 2.78 टक्क्यांवर आली आहेत. मुस्लिम आणि दलित मतांचे एकत्रीकरण इंडिया आघाडीच्या बाजूने झाल्याने आंबेडकर वंचितच राहिल्याचे दिसून आले.

2014 पर्यंत महाराष्ट्र हा काँग्रेसचा बालेकिल्ला होता. दहा वर्षांनंतर पुन्हा संधी आपल्या दारात ठोठावत असल्याचे पक्षाला जाणवलेले दिसते. आगामी विधानसभा निवडणुकीत नवा आत्मविश्वास असलेली काँग्रेस हा महत्त्वाचा घटक ठरणार आहे.

कृषी संकटामुळे ग्रामीण भागातील भाजपच्या भवितव्याला धक्का बसला. सोयाबीन आणि कापसाचे घसरलेले भाव विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय बनले आहेत. निकाल लागल्यानंतर प्रसारमाध्यमांशी बोलताना उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडवण्यात अपयशी ठरल्याची आणि विदर्भ आणि मराठवाड्यातील काही भागात भाजपला महागात पडल्याची कबुली दिली. त्याचप्रमाणे कांदा निर्यातबंदीचा फटका उत्तर महाराष्ट्रात भाजपला बसला. उत्तर महाराष्ट्रातील कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांमध्ये गेल्या तीन महिन्यांपासून कांद्याचे दर घसरले होते. प्रचारादरम्यानही कांदा उत्पादकांचा संताप दिसून आला. याचा फटका भाजपला उत्तर महाराष्ट्रातील तीन मतदारसंघांना बसला, जिथे हा मुद्दा पेटला होता.

या निकालामुळे विधानसभा निवडणुकीच्या राजकीय हालचालींना उधाण आले आहे. शिंदे यांना किरकोळ यश मिळाल्याने आणि अजित पवार गटाला एकच जागा जिंकता आल्याने त्यांना भाजपकडून अल्प प्रतिसाद मिळण्याची शक्यता आहे. तसेच विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचाराचा चेहरा पंतप्रधान मोदी नसतील हे निश्चित आहे. सध्याचे नेते विधानसभा निवडणुकीत कामगिरी करू शकणार नाहीत, असे सत्तेच्या वर्तुळात प्रबळ मत आहे. या निकालामुळे भाजपची आमदारांना खेचण्याची क्षमताही कमी होणार आहे. लोकसभा निवडणुकीत जनतेने पक्षांतर करणाऱ्यांना नाकारले आहे.

- शाहजहान मगदुम 


दरवर्षीप्रमाणे यावर्षीही नीट परीक्षेचा निकाल जाहीर झाला. 14 जून निकाल जाहीर करण्याची तारीख ठरली होती. पण 4 जून लाच निकाल जाहीर करण्यात आला. येथेच शंकेची पाल चुकचुकली. 4 जूनला लोकसभेचे निकाल जाहीर होणार होते. तसे ते जाहीर झाले आणि पुढील दोन-तीन दिवस त्या निकालांच्या विश्लेषणात आणि नवीन सरकारच्या गठनाच्या चर्चेत निघून गेले. 

ठरलेल्या दिवसां पेक्षा दहा दिवस अगोदर निकाल जाहीर करण्यामागे एन. ए. टी. चा जो उद्देश होता तो स्पष्ट लक्षात येतो की लोकसभेच्या निकालांच्या घाई गर्दीमध्ये नीट च्या निकालाकडे कोणी ’नीट’ लक्ष देऊ नये आणि झालेही तसेच तीन-चार दिवस कुणीही याकडे लक्ष दिले नाही, त्यानंतर मात्र नीटच्या निकालाची चर्चा सुरू झाली. त्यातील चुका आणि अनियमितता पाहून देशभरात एकच गोंधळ उडाला. लाखो विद्यार्थी या परीक्षेला बसतात. अत्यंत कठीण अशी ही परीक्षा उत्तीर्ण करण्याचे स्वप्न हे विद्यार्थी उराशी बाळगून दोन-दोन, तीन-तीन वर्षे कठीण परिश्रम करीत असतात. अशा परिस्थितीत या परीक्षेचा पेपर फुटणे यापेक्षा मोठ्या दुर्दैवाची गोष्ट दुसरी कोणती असणार. पटणामध्ये नीटचा पेपर फुटला होता. पेपर फोडल्याप्रकरणी काही लोकांना अटकसुद्धा झाली होती. याकडे सपशेल डोळेझाक करून एन.ए.टी. ने निकाल जाहीर केला. मागच्या वर्षी 720 पैकी 720 गुण मिळविणारे फक्त दोन विद्यार्थी होते. यावेळी मात्र त्यांची संख्या 67 एवढी प्रचंड होती. विशेष म्हणजे एकाच सेंटरवरच्या सहा विद्यार्थ्यांना पैकीच्या पैकी गुण मिळाले होते. असा संयोग होणे अशक्य आहे, असे या   - (उर्वरित पान 2 वर)

क्षेत्रातील जाणकारांचे मत आहे. नीट परीक्षेच्या तयारीसाठी देशभरात अनेक व्यावसायिक कोचिंग सेंटरचे पेव फुटलेले आहे. लाखो रूपये प्रती विद्यार्थी फीस घेऊन हे विद्यार्थ्यांची तयारी करून घेतात. अब्जावधी रूपयांची उलाढाल या  या माध्यमातून होते. अशा परिस्थितीत या परीक्षेमध्ये भ्रष्टाचाराचा शिरकाव झाला नसता तरच नवल वाटले असते. पेपर फोडण्यापासून ते निकाल प्रभावित करण्यापर्यंत या कोचिंग माफियाचा सहभाग असल्याशिवाय, निकालातील हा गोंधळ होणे शक्यच नाही. देशात असे कुठलेच क्षेत्र नाही ज्या क्षेत्रात भ्रष्टाचार नाही. सगळी यंत्रणाच भ्रष्टाचाराने बरबटलेली आहे. भ्रष्टाचार्यांना पकडणार्या ईडी, सीबीआय सारख्या एजन्सीमधील अधिकारी स्वतःच भ्रष्टाचार करतांना रंगेहाथ पकडले गेले आहेत. यावरूनच भ्रष्टाचाराची व्याप्ती लक्षात येते. सर्वात मोठा भ्रष्टाचार राजकारणी करतात. देशाला दिशा देणारे राजकारणीच जेव्हा भ्रष्टाचार करत असतात तेव्हा बाकीचा भ्रष्टाचार ते कोणत्या तोंडाने रोखणार? परंतु, नीट परीक्षेतील भ्रष्टाचार हा जीवघेणा भ्रष्टाचार असून, निकाल हा चुकीचा लागला याचा धसका घेऊन विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या करण्यास सुरूवात केलेली आहे. हे पाप नीटमध्ये भ्रष्टाचार करणार्यांच्या माथी जाईल यात शंका नाही. या संदर्भात सर्वोच्च न्यायालयात याचिकासुद्धा दाखल करण्यात आली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने एन.ए.टी.ला नोटिस जारी केली आहे. मात्र निकाल स्थगित करण्यास  किंवा पुन्हा परीक्षा घेण्यासंबंधी काही निर्देश दिलेले नाहीत. एकंदरित एन.ए.टी.च्या कार्यपद्धतीवर या निकालाने प्रश्नचिन्ह उभे राहिले असून, त्याची पुरती आबरू गेलेली आहे. अलिकडे देशात कोणत्याही परीक्षा स्वच्छ होताना दिसत नाहीत. विद्यापीठापासून ते शासकीय स्पर्धा परीक्षांचे पेपर फुटण्याचे किंवा निकाल चुकीचे लागण्याचे जणू पेवच फुटले आहे. मागे महाराष्ट्रातील शिक्षक घोटाळा प्रकरण अशाच भ्रष्टाचारामुळे गाजला होता. शिक्षण क्षेत्रातील संचालक पदाच्या व्यक्तीस सुद्धा त्यात लिप्त असल्याचे आढळून आले होते. अनेकांना अटकसुद्धा झाली होती. मात्र नंतर त्याचे काय झाले, हे नेहमीप्रमाणे गुलदस्त्यातच राहिले आहे. याच आठवड्यात मुंबई येथील 180 कोटी मुल्याची प्रॉपर्टी राष्ट्रवादीचे प्रफुल्ल पटेल यांना क्लिनचिट देऊन परत करण्यात आली. ते जर शरद पवारांची साथ सोडून अजित पवारांबरोबर गेले नसते आणि दोघेही एनडीएमध्ये सामील झाले नसते  तर ही प्रॉपर्टी क्लीअर झाली नसती, हे सांगण्यासाठी कुठल्याही ज्योतीषाची गरज नाही. ही राजकीय भ्रष्टाचाराची लेव्हल आहे.

भ्रष्टाचार एक मोठी सामाजिक समस्या आहे. या समस्येवर प्रसिद्ध इस्लामी विद्वान सय्यद अबुल आला मौदुदी यांनी खालीलप्रमाणे भाष्य केले आहे, ’सामाजिक व्यवस्थेची सुत्रे जेव्हा अभद्र लोकांच्या हाती एकवटतात  तेव्हा समाज ईश्वर विरोधी मार्गावर चालू लागतो. यामुळे व्यक्ती आणि समुह दोघांनाही चुकीच्या मार्गावर चालणे इतके सोपे होऊन जाते की, त्या मार्गावर चालण्यासाठी त्यांना स्वतःला काही शक्ती खर्च करावी लागत नाही. व्यवस्था त्यांना वाममार्गावर चालण्यासाठी स्वतः मदत करत असते. हां मात्र...! नैतिक मार्गावर चालण्यासाठी कोणी आपली सर्वशक्ती जरी पणाला लावत असेल तरीसुद्धा वाममार्गाला लागलेल्या लोकांची संख्या आणि त्यांचा रेटा इतका प्रचंड असतो की नैतिक लोाकंच्या शक्तीचा विरोध तो इतक्या जोरदार पदधतीने मोडून काढतो की असे नैतिक लोक मैलोगणिक मागेे ढकलले जातात. संदर्भ : इस्लामी निजामे जिंदगी और उसके बुनियादी तसव्वुरात. (पेज नं. 1470)

आर्थिक भ्रष्टाचार हा नैतिक भ्रष्टाचाराची परिसिमा असते. माणसाच्या मनातून जेव्हा ईशभय नष्ट होते तेव्हा माणूस अनेक प्रकारचे भ्रष्ट आचारण करत असतो. आर्थिक भ्रष्टाचार त्यापैकी एक आहे. जी भांडवलशाही व्यवस्था आपण आपल्या देशात स्वीकारलेली आहे ती फक्त आर्थिक व्यवस्था नाही तर ती सामाजिक व्यवस्था सुद्धा आहे, जिवन व्यवस्था आहे. पाश्चिमात्य देशाने आपल्या चर्चेसना उध्वस्त करून ही व्यवस्था विकसित केलेली आहे. त्यांनी धर्माच्या ठिकाणी आर्थिक प्रगतीला प्राधान्य देऊन ही प्रगती सध्य केली आहे. आपण ही तेच करत आहोत.

अलमारूफ वलमशरूत

एकदा का एखाद्या समाजामध्ये एखादी वाईट परंपरा रूजली की तिला संपविणे सोपे नसते. सुभाषितवजा सल्ला दिल्याने ती संपत नाही. अरबी भाषेमध्ये याचे एका ओळीत नित्तांत सुंदर असे वर्णन केलेले आहे ते म्हणजे, ’अल मारूफ वल-मशरूत’ म्हणजे एखादी रीत एखाद्या समाजामध्ये ’मारूफ’ म्हणजे लोकप्रिय झाली की लवकरच तिचे रूपांतरण ’अल मशरूत’ (गरजे) मध्ये होऊन जाते. भ्रष्टाचार अशाच पातळीवर येवून पोहोचलेला आहे. समाजाचे सामुहिक चारित्र्य इतक्या खालच्या पातळीवर पोहोचलेले आहे की, भ्रष्टाचाराबद्दल कोणाला वाईट वाटतच नाहीत उलट भ्रष्ट मार्गाने पैसा कमाविणार्या लोकांकडे समाज कौतुकाने पाहतो. मुलींची स्थळ भ्रष्ट कामात गुंतलेल्या आणि वरकमाई असणार्या तरूणांनाच मिळतात. सत्शील चारित्र्याच्या अल्प मात्र हलाल कमाई करणार्या तरूणांकडे मुलीही आकर्षित होत नाहीत आणि मुलींचे पालकही त्यांना पसंत करत नाही. भ्रष्टाचारांला एवढी प्रतिष्ठा ज्या समाजात प्राप्त झालेली असेल त्या समाजात नीटच काय कोणत्याही परीक्षा बाधित करून पैसा कमाविण्याचा लोक प्रयत्न करत असतील तर दोष कोणाला द्यावा. यासाठी इस्लाममध्ये आदर्श समाज निर्मितीवर जोर देण्यात आलेला आहे. जेणेकरून समाजात भ्रष्टाचार होणार नाही. लक्षात ठेवा मित्रांनो...! भ्रष्टाचाराचा सर्वात जास्त तोटा समाजाच्या शेवटच्या पायरीवर उभ्या असलेल्या गरिब माणसांच्या जिवनावर होतो. ते कोलमडून पडतात. आज शेतकऱ्यापासून ते विद्यार्थ्यांपर्यंत लोक भ्रष्टाचारामुळेच कोलमडून पडत आहेत. विशेष म्हणजे भ्रष्ट मार्गाने अब्जावधी कमावणाऱ्या लोकांना आपल्याच समाज बांधवांच्या कोलमडलेल्या अवस्थेचा जरा सुद्धा राग येत नाही.

आदर्श समाज अचानक निर्माण होत नाही त्यासाठी कुरआन आणि प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी दाखवून दिलेल्या शरई पद्धतीने समाजातील प्रत्येक व्यक्तीचे प्रशिक्षण करावे लागते. तेव्हा कुठे चांगले लोक निर्माण होतात. 

कोणत्याही समाजामध्ये बिघाड  सुरूवातीला त्यातील (काही) उच्च वर्गीय लोकांमधून सुरू होतो. समाजाचा सामुहिक आत्मा जर जीवंत असेल तर असा बिघाड समाजामध्ये खालपर्यंत झिरपत नाही. तो बिघाड त्या लोकांपर्यंतच मर्यादित राहतो. मात्र समाजाचा सामुहिक आत्मा मेलेला असेल तर मात्र तो बिघाड खालपर्यंत झिरपत जातो आणि संपूर्ण समाज त्याच्या प्रभावाखाली येवून नासून जातो. भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत भारतीय समाज याच पातळीवर येऊन पोहोचलेला आहे म्हणजे नासलेला आहे. म्हणूनच तर प्रत्येक क्षेत्रात भ्रष्टाचाराचा मुक्त संचार सुरू आहे. भ्रष्टाचारामुळे पीडित झालेले लोक थोडी खळखळ करतात, त्यांना शांत करण्यासाठी सरकार काहीतरी कारवाई केल्याचा देखावा करते. काही दिवसांनी सगळे शांत होऊन जातात. लोक विसरून जातात. नैतिकदृष्ट्या श्रेष्ठ समाज निर्माण करण्यासाठी चांगल्या चारित्र्याच्या लोकांना गोळा करून त्यांचे एक संगठन जमाअते इस्लामी नावाने सय्यद अबुल आला मौदुदी यांनी 26 ऑगस्ट 1941 रोजी भारतात बांधले होते. ते आजतागायत सुरू आहे. सय्यद अबुल आला मौदुदी यांचे असे म्हणणे होते की, जमाअते इस्लामीमध्ये मुत्तकी (ईशभय बाळगणारे), रास्तभाज (सरळ मार्गी) आणि दियानतदार (प्रामाणिक) अशा लोकांना स्थान मिळेल. असे लोक कुरआन व प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या मार्गावर विश्वास ठेवून जीवन जगणारे लोक असावेत. मात्र त्यांच्यात जागतिक व्यवहाराची जाण  ईशभय न बाळगणार्या व्यवहारी लोकांपेक्षाही जास्त असावी. 

एकंदरित कुरआनचे मार्गदर्शन आणि प्रेषित सल्ल. यांनी दिलेल्या शरियतच्या वर्तुळात राहून उत्कृष्ट् चारित्र्याच्या लोकांची  निर्मिती होऊ शकते. असेच लोक भ्रष्टाचारमुक्त असू शकतात. भांडवलशाही किंवा इतर कुुठल्याही जीवनपद्धतीमध्ये एवढी क्षमताच नाही की ते चांगल्या चारित्र्याच्या लोकांनी निर्मित करू शकेल.


- एम. आय. शेख

लातूर



देशातील सर्वात मोठ्या प्रादेशिक वृत्तपत्र इनाडू समुहाचे मालक, रामोजी फिल्म सिटी (हैद्राबाद) आणि ई टिव्ही समुहाचे संस्थापक माननीय रामोजी राव यांचे आज शनिवार 8 जून रोजी निधन झालं. सन 2000-2001 मध्ये त्यांच्या ई टिव्ही मराठी चॅनेलमध्ये काही वर्षे काम करण्याचे भाग्य मला लाभले होते. तेंव्हाच्या एका प्रसंगाची आठवण झाली -

हैदराबादच्या रामोजी फिल्म सिटीत इतर भाषेतील चॅनेल्ससोबतच आमच्या ई टिव्ही मराठीचाही स्टुडिओ होता. एकदा आमच्या स्टुडिओमधील वॉशरुमच्या बेसीनमध्ये एकदा मी वज़ु (नमाजपूर्वी हात पाय तोंड धुण्याची एक विशिष्ट पद्धत) करत होतो. ते करतांना शेवटी पाय धुवावे लागतात. पाय धुण्यासाठी असा वेगळा नळ तिथे जवळपास उपलब्ध नव्हता. म्हणून आम्ही मुस्लिम कर्मचारी पाय वर करून बेसीनमध्येच पाय धूत होतो. तसं मीही पाय वर करून बेसीनमध्येच धुतलं. ते धुताना अचानक रामोजी राव तिथे आले अन् मला तसं करतांना पाहिलं अन् चटकन निघून गेले. त्यावेळी मला मनात भिती वाटू लागली की, आता आपल्याला कॅबीनमध्ये बोलावून त्यांचं बोलणं एकून घ्यावं लागेल किंवा बेशिस्तीची कारवाई तरी होईल.  पण दुसऱ्या दिवशी त्याच वॉशरुममध्ये गेलो असता पाहतो तर काय ... बेसीनखाली एक छोटासा नळ बसवलेला होता. मनात रामोजींविषयी असलेला आदर आणखीनच वाढला. आम्हाला शुक्रवारची नमाज़ मस्जिदीतच सामुहिकरित्या पठण करणे अनिवार्य असते. म्हणून आम्हाला दर शुक्रवारी फिल्मसिटीच्या बाहेर असलेल्या मस्जिदीत जावं लागत होतं. फिल्मसिटी आणि ई टिव्ही उर्दू व इतर भाषेतील चॅनेल्समध्ये मुस्लिमांची संख्या बरीच होती. आमच्यासाठी रामोजी राव यांनी खास एका बसची व्यवस्था केलेली होती. ई टिव्ही उर्दूच्या निमित्ताने त्यांनी जगभरातील उर्दू भाषिकांसाठी एक मोठं असं विचारपीठ उपलब्ध करवून दिलंय. कर्मचाऱ्यांना तिथे पगार कमी दिला जायचा, याची तक्रार अनेक जण करत होते. फिल्मसिटीत अर्धनग्न महिलांचे पुतळे लावलेले होते. या काही खटकणाऱ्या गोष्टी तिथे होत्या. पण स्वतः नास्तिक असूनही इतरांच्या धार्मिक भावनांचा आदर करण्याची ही सहिष्णु वृत्ती मात्र नक्कीच रामोजींच्या अंगी होती. म्हणूनच ते आदरास पात्र ठरतात. त्यांचा ई टिव्ही समुह हा आमच्यासाठी फक्त एक स्टुडिओ नव्हता, तर ती आम्हा नवीन पत्रकारांसाठी एक शाळाच होती. आज अनेक चॅनेल्स व वृत्तपत्रांमध्ये चमकणारे पत्रकार जास्त करून त्याच शाळेतले विद्यार्थी आहेत. आज मी ज्या ’इस्लामिक इन्फॉर्मेशन सेंटर (टोल फ्री नंबर1800 572 3000)’ येथे मराठीसाठी कॉल रिप्रेज़ेंटेटिव्ह म्हणून काम करतो, त्याचं मुख्यालयही हैद्राबादलाच आहे. हे काम करत असतांना ई टिव्हीची नेहमी आठवण येते. आम्ही सगळे पत्रकार व इतर कर्मचारी एका कुटुंबाचा भाग होतो. रामोजींच्या जाण्याने आपल्या घरचंच कुणी गेल्याचं दुःख झालंय. 

- नौशाद उस्मान, औरंगाबाद



नवजात पुर्णपणे अल्लाहच्या नियंत्रणात आहे. पवित्र कुरआनमध्ये म्हटले गेले आहे की, ’’ व हुवल्-काहिरु फव्-क इबादिही व युर्-सिलु अलय्-कुम् हफजतन, हत्ता इजा जा’अ अहदकुमुल्-मवतु तवफ्फतहु रुसुलुना वहुम् ला युफर्रितुन. ’’

अनुवाद :-

तोच आपल्या भक्तांवर संपूर्ण नियंत्रण राखतो आणि तुमच्यावर निरीक्षक नियुक्त करून पाठवतो, शेवटी जेव्हा तुमच्यापैकी एखाद्याची मृत्यूघटका येऊन ठेपते तेव्हा त्याने पाठवलेले फरिश्ते माणसाला ताब्यात घेतात आणि ते आपले कर्तव्य बजावण्यात कधीही चूकत नाहीत.

( 6 अल्-अन्आम - 61 )

अल्लाह प्रत्येक माणसावर देखरेख करण्यासाठी निरीक्षक म्हणून फरिश्त्यांची नेमणूक करतो. काही फरिश्ते माणसाच्या रक्षणासाठी नियुक्त केले जातात आणि काही फरिश्ते माणसाच्या भल्या-वाईट कृत्यांची नोंद करत असतात. अल्लाह जोपर्यंत माणसाला जिवंत ठेवू इच्छितो तोपर्यंत फरिश्ते अंगरक्षक म्हणून सदैव उपस्थित असतात. 

बऱ्याच वेळा माणसाचा जीव धोक्यात येतो, उदाहरणार्थ रस्ता ओलांडताना अचानक बाजूने एखादे वाहन भरधाव वेगाने निघून जाते आणि माणूस जागच्या जागी स्थिर होतो. मनात धडकी भरते आणि कोणीतरी हात धरून वाचवल्याचे जाणवते. जोपर्यंत मृत्यूची वेळ येत नाही तोपर्यंत फरिश्ते रक्षण करत असतात. मग ज्या वेळी माणसाला मृत्यू देण्याचा आदेश फरिश्त्यांना दिला जातो त्यात ते कधीच चूकत नाहीत किंवा निष्काळजीपणा करत नाहीत. माणसाला कोणतीही सवलत वा संधी देत नाहीत. यांशिवाय काही फरिश्ते माणसावर सतत लक्ष ठेवून त्याची प्रत्येक कृती लिहित असतात. यावरून हे अधोरेखित होते की प्रत्येक मनुष्य अल्लाहच्या निगराणीत आहे. मानव क्षणभरही एकटा नसतो, त्याच्यासोबत पाप-पुण्यांची नोंद करणारे फरिश्ते नेहमीच असतात. जे माणसाच्या मृत्यूपर्यंत त्याच्या आयुष्यातील प्रत्येक क्षणाची नोंद ठेवतात. ते इतका निर्दोष आणि सर्वसमावेशक दस्तावेज तयार करतात की त्यात कोणतीही गोष्ट लपून राहत नाही. ही श्रद्धा मनात ईशभय निर्माण करते आणि माणसाला जबाबदारीचे जीवन जगण्यास भाग पाडते, यामुळे माणसाचे वर्तन बदलते आणि तो वाईट गोष्टींपासून दूर राहू लागतो. तसेच विचार करण्याची पद्धतही बदलते, म्हणूनच त्याच्या व्यक्तिमत्वात भल्या गुणांचा विकास होतो.

..................... क्रमशः


- अब्दुल कय्यूम शेख अहमद.

9730254636 - औरंगाबाद.


लोकसभा निवडणुकीनंतर महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा मूड पूर्णपणे बदलला आहे. लोकसभेच्या एकूण 47 जागांपैकी 30 जागा महाविकास आघाडीने जिंकल्या आहेत तर महायुतीला 17 जागांवर समाधान मानावे लागले आहे. या निवडणूक निकालावरून सध्यातरी महाराष्ट्राच्या जनतेचा मूड महाविकास आघाडीच्या बाजूने दिसत आहे. शिवाय, मान्सूनही कधी नाही ते यंदा वेळेवर महाराष्ट्रात दाखल झाला असून, जिकडे तिकडे पाणीच पाणी झाले आहे. 

महाराष्ट्राच्या जनतेला गद्दारी आणि फोडाफोडीच्या राजकारणाचा अगोदरच तिटकारा आहे. त्यात भाजपाने कडी करत शिवसेना आणि राष्ट्रवादीचे दोन तुकडे केले आहेत. सर्व भ्रष्टाचारी नेत्यांना भाजपने आपल्या वॉशिंगमशीनमधून धुवून पवित्र केले आहे. नुकतेच कोटींच्या भ्रष्टाचाराच्या आरोपातून प्रफुल्ल पटेल यांना्निलनचिट देत 180 कोटींची जप्त केलेल्या संपत्तीला्निननचिट दिली आहे. त्यामुळे ‘न खाऊंगा न खाने दूंगा’ या ब्रिदाला स्वतः भाजपनेच हरताळ फासला असल्याचे जनता आता उघड उघड बोलून दाखवत आहे. लोकसभेच्या निकालानंतर एनडीए घटक पक्षातील अजीत पवार गटालाही मंत्रिपद मिळाले नाही आणि शिंदेसेनेलाही कॅबिनेट मंत्रीपद मिळाले नाही. त्यामुळे हे दोघेही नाराज आहेत. या कारणास्तव एनडीए घटक पक्षात आलबेल  नाही, असे चित्र आहे. महाराष्ट्रात येत्या तीन महिन्यात म्हणजेच सप्टेंबरपर्यंत विधानसभेच्या निवडणुका होऊ शकतात, असे शरद पवार यांनी म्हटले आहे. त्यामुळे कार्यकर्त्यांनी तयारीला लागावे असे सुतोवाच शरद पवार यांनी 10 जून रोजी राष्ट्रवादीच्या वर्धापन दिनानिमित्त केले आहे. या विधानसभा निवडणुकीत राज्याची सत्ता तुमच्या हातात असेल, असे भाकीत करत कार्यकर्ते, पदाधिकाऱ्यांचे मनोबल त्यांनी वाढविले आहे. महाविकास आघाडीने लोकसभेत 30 जागांचा टप्पा गाठल्याने त्यांचा आत्मविश्वास वाढला आहे. शिवाय, लोकसभेच्या लिटमस टेस्टमध्ये उद्धव ठाकरेंनीही बाजी मारत शिवसैनिक उद्धव ठाकरे यांच्या मागे असल्याचे दर्शविले आहे. त्यामुळे त्यांनी 185 जागा जिंकण्याचे लक्ष ठेवले आहे.

तज्ज्ञांच्या मते लोकसभेची एक जागा 6 विधानसभेच्या जागांच्या बरोबरीने धरली, तर हे लक्ष्य कठीण होणार नाही. त्याचवेळी एकनाथ शिंदे आणि अजित पवार एनडीएपासून वेगळे झाले, तर लोकसभा निवडणुकीनुसार एनडीएला जवळपास 48 जागांचा फटका बसेल. मात्र, लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत मतदारांची वर्तणूक वेगळी असू शकते. मराठा आरक्षणाचे प्रमुख मनोज जरांगे पाटील यांनी पुन्हा मराठा आरक्षणासाठी आंदोलन सुरू केले आहे. 12 तारखेपर्यंत तरी सरकारमधील कोणत्याही नेत्याने त्यांची भेट घेतली नव्हती. आरक्षणाची धगधगती मशाल शिंदे सरकारची विधानसभेची गणिते बिघडवू शकते असा अंदाज वर्तविला जात आहे. तसेच ओबीसी, मागासवर्गीय आणि अल्पसंख्यांक यांनी लोकसमध्ये जशी मोठ्या प्रमाणात एनडीए विरोधी भूमिका घेतली होती. ती पुढील तीन महिन्यात कशी राहील, हे राज्य सरकारच्या पुढील भूमिकेवर  महाराष्ट्राचे सत्ताकारण अवलंबून आहे. मात्र सध्यातरी महाराष्ट्रात बदलाचे वारे आहे. हे वारे तीन महिने टिकवून ठेवा, असे आवाहन शरद पवार यांनी देखील केले आहे. शिंदे यांची शिवसेना आणि अजित पवार राष्ट्रवादी गटाची मात्र कोंडी झाली आहे. 

- बशीर शेख


इस्लामी इतिहासाच्या सुवर्ण काळामध्ये महिलांनी आपली खरी जबाबदारी म्हणजे घरेलू जबाबदाऱ्या, मुलांचे संगोपना सोबत इस्लामी शिक्षण प्रशिक्षणाच्या जबाबदाऱ्या खुबीने सांभाळल्या. विशेष करून लेखन आणि प्रकाशनाच्या क्षेत्रात त्यांची कामगिरी दैदिप्यमान अशी होती. धार्मिक शिक्षणाचे मैदानही अपवाद नव्हते. त्यांनी धार्मिक शिक्षण दिले. शैक्षणिक संस्था उभारल्या. त्यांचे संरक्षण केले. शैक्षणिक सेवेसाठी तज्ज्ञ लोक तयार केले. त्यासाठी आपली संपत्ती खर्च केली. थोडक्यात मुस्लिम समाज कधीच त्यांची ही सेवा विसरू शकणार नाही.

हदीसचे क्षेत्र विस्तृत क्षेत्र असून, प्रेषित सल्ल. यांच्या हदीसचे अनेक ग्रंथ तयार करण्यात आले आहेत. हदीसचे शिक्षण देण्यासाठी अनेक उलेमांनी आपले जीवन खर्ची घातले आहे. आनंद आणि संतोषाची गोष्ट म्हणजे या मैदानामध्ये महिला सुद्धा अग्रगण्य राहिलेल्या आहेत. त्यांनी अनेक हदीस तज्ज्ञांकडून शिक्षण घेतले आणि सामान्य लोकांपर्यंत ते ज्ञान पोहोचविले. हदीसच्या संग्रहांपैकी सर्वात महत्त्वाचे संग्रह म्हणजे बुखारी असून, मोठ्या संख्येने महिलांनी या पुस्तकात रस घेतलेला आहे. तसेच यात प्राविण्य प्राप्त केलेले आहे. विशेष करून डॉ. मुहम्मद बिन अजीज यांचे एक पुस्तक वाचण्याचा योग आला. ज्याचे नाव सफहात मुशरकत मन अनायतुल मर्राह बसही अल इमाम अल बुखारी असून, हे पुस्तक 387 पानाचे आहे. याचे प्रकाशन दार इब्ने हजम बैरूत लेबनान येथून सन 2002 मध्ये झालेले आहे. या पुस्तकाचा खुलासा खालीलप्रमाणे आहे. 1. पालक आपल्या मुलांसोबत आपल्या मुलींनाही त्या काळात हदीस शिकविल्या जाणाऱ्या वर्गात पाठवत होते. 2. तज्ज्ञांकडून सही बुखारीमधील हदीस ऐकूण त्यांचे पठण करण्याची परवानगी अनेक महिलांना होती. 3. बुखारी हदीस संग्रहाचा लाभ घेणाऱ्यांमध्ये फक्त महिलाच नव्हे तर पुरूषांचीही संख्या मोठी होती. म्हणूनच अनेक पुरूषांनी हदीसचे ज्ञान आपल्या महिला शिक्षिकांकडून प्राप्त केले होते. 4. महिलांनी फक्त हदीसचे संदर्भ आणि त्यांच्या शिकविण्यावरच लक्ष केंद्रीत केलेले आहे. हदीस लिहिण्यामध्ये आणि संग्रह करण्यामध्ये त्यांचा सहभाग नव्हता. म्हणूनच बुखारी हदीस संग्रहाचे भाष्य लिहिण्यामध्ये कुठल्याही महिलेचा समावेश आढळून येत नाही. 5. प्रसिद्ध हदीसतज्ञ महिला शिक्षकांना अनेक मुस्लिम शासक आपल्या राज्यात आपल्या प्रजेला हदीसचे ज्ञान देण्यासाठी मोठ्या सन्मानाने आमंत्रित करीत होते. 

डॉ. अजूज यांनी अनेक मनोरंजक उदाहरणे प्रस्तुत केलेली आहेत. ज्यात असे म्हटलेले आहे की, लोक आपल्या मुलींना हदीस शिकण्यासाठी पूर्ण संधी देत होते. डॉ. अजूज यांनी श्रेष्ठ महिला हदीस तज्ज्ञांचे विस्ताराने कथन केलेले आहे. ज्यांनी आपले सर्व आयुष्य हदीस संग्रह बुखारीच्या शिक्षणामध्ये व्यथित करून टाकल आहे. 

- क्रमशः


- डॉ. रजिउल इस्लाम नदवी

दिल्ली


पुस्तक : मेमारे जहाँ तू है

भाषांतर : डॉ. सिमीन शहापुरे


डॉ.अदनान : युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्राची ’जुवा हटाव देश बचाव’ मोहिम


नागपूर (शोधन प्रतिनिधी)

‘युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्र’ (वायएमएम) ही संस्था समाजोपयोगी काम करण्यासाठी सदैव तत्पर असते. युवकांचा सर्वांगीण विकास आणि राष्ट्रासाठी उत्तम नागरिक घडविणे हा या संघटनेचा उद्देश आहे. हा उद्देश समोर ठेवत युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्राने ’जुवा हटाव देश बचाव’ ही मोहिम सुरू केली आहे. नागपूर येथे सिव्हिल लाइन्सच्या प्रेस क्लबमध्ये आयोजित पत्रपरिषदेत शहराध्यक्ष डॉ. अदनानुल हक म्हणाले की,  समाजातील सर्वात महत्त्वाचा घटक तरुण आहे. देशातील युवक योग्य मार्गावर राहिला तरच देश विकासाच्या मार्गावर पुढे जाईल. तरुण पिढी दिशाहीन झाली तर देश विनाशाच्या मार्गावर जाईल. युवकांना वाममार्ग व जुगारातून बाहेर काढणे ही काळाची गरज आहे. यासाठी शासन, प्रशासन आणि नागरिक आणि युवकांचे सर्वोतोपरी सहकार्य लाभणे गरजेचे असे अदनान म्हणाले. 

पुढे ते म्हणाले, आजच्या काळात ऑनलाइन जुगार व खेळामुळे तरुणाई दिशाहीन झाली आहे. आपल्या भारत देशात ऑनलाइन जुगार खेळणाऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. एका सर्वेक्षणानुसार, भारतातील 40% तरुण रम्मी सर्कल, रम्मी ए टू थ्री, ड्रीम इलेव्हन, पबजी, लोडू इत्यादी ऑनलाइन जुगार खेळतात. महाराष्ट्रात ही टक्केवारी 50% आहे. 18 ते 30 वयोगटातील बहुतांश तरुण ऑनलाइन जुगारात गुंतलेले आहेत. दुसऱ्या एका सर्वेक्षणानुसार, भारतातील 18-30 वर्षे वयोगटातील 70% तरुण ऑनलाइन जुगार खेळण्याच्या सवयीमध्ये गुंतलेले आहेत. ऑनलाइन जुगारामुळे युवक आपल्या मौल्यवान वेळेसोबत मानसिक आणि आर्थिक नुकसान करून घेत आहेत. त्यामुळे आपल्या देशात मानसिक सामाजिक आणि आर्थिक समस्या वाढत आहेत. ऑनलाइन जुगाराच्या व्यसनामुळे नैराश्य, चिंता आणि तणावाच्या मानसिक समस्या वाढत आहेत. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड न्यूरोसायन्स न्यूरोसिस (छखचक-छड) च्या संशोधनाचा हवाला देत डॉ. अदनान म्हणाले की, या संशोधनात असे आढळून आले आहे की, ऑनलाइन जुगार खेळणाऱ्यांत आत्महत्या करण्याची प्रवृत्ती जास्त असते. ऑनलाइन जुगारामुळे फक्त काही खेळाडूंना फायदा होतो आणि अनेकांचे आर्थिक नुकसान होते. त्यामुळे कर्जबाजारी होऊन लोक आत्महत्या करतात. उदाहरणार्थ, बंगळुरूमधील एक लहान व्यावसायिक दर्शन बाळूने क्रिकेट सट्टेबाजी पवर 1.5 कोटी रुपये गमावले, त्यानंतर त्याची पत्नी रंजिता व्ही ने 26 मार्च 2024 रोजी आत्महत्या केली. ऑनलाइन जुगारामुळे निद्रानाशाची समस्याही सुरू होते आणि नैतिक ऱ्हासामुळे जुगारी कुटुंब व समाजापासून दुरावत असल्याचे त्यांनी सांगितले. ऑनलाइन जुगारात होणारे नुकसान भरून काढण्यासाठी तरुणांमध्ये गुन्हेगारी प्रवृत्तीही वाढत आहे.

आपल्या समाजाला उद्ध्वस्त करणाऱ्या ऑनलाइन गेम आणि जुगाराच्या विरोधात आणि ते रोखण्यासाठी ‘युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्राने’ 7 जून ते 14 जून 2004 या कालावधीत संपूर्ण महाराष्ट्रात राबवित आहे. ऑनलाईन जुगार हटवा, देशाच्या तरुणांना वाचवा या नावाने हे अभियान साजरे केले जात आहे. या अभियानाखाली सर्व प्रसिद्धी माध्यमांचा वापर केला जात आहे. बॅनर्स, ऑटो बॅनर, स्टिकर्स, हँड बिल हे देखील या मोहिमेचा भाग आहेत. अभियान, पथनाट्य आणि कॉर्नर मीटिंगच्या माध्यमातून तरुणांना ऑनलाइन जुगारापासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला जात आहे.  त्यामुळे तरुणांमध्ये जनजागृती झाल्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात प्रशासनाकडून अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधींना निवेदने देऊन त्यावर बंदी घालण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. कारण तामिळनाडू, आसाम, तेलंगणा आदींसह भारतातील अनेक राज्यांमध्ये त्यावर बंदी घालण्यात आली आहे. तिसऱ्या टप्प्यात आम्ही न्यायालयाच्या माध्यमातून ऑनलाइन गेमवर बंदी घालण्याचा प्रयत्न करू.

पत्रपरिषदेत युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्रचे शहराध्यक्ष डॉ. अदनान यांनी युवकांना आवाहन केले आहे की, या मोहिमेत आम्हाला साथ द्यावी आणि आमच्या समाजातून ऑनलाईन जुगाराचे उच्चाटन करण्यासाठी आम्हाला सहकार्य करावे. या पत्रकार परिषदेला ‘युथ मुव्हमेंट ऑफ महाराष्ट्र’चे शहर सचिव अब्दुल मतीन, नागपूर पश्चिम अध्यक्ष असीम गाझी उपस्थित होते. 




भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने (एनडीए) तिसऱ्यांदा सरकार स्थापन केले आहे. परंतू २९३ लोकसभा खासदार असलेल्या एनडीएकडे मुस्लिम, ख्रिश्चन किंवा शीख समुदायाचा एकही खासदार नाही.

हिंदुस्तान टाईम्समध्ये प्रकाशित झालेल्या १८व्या लोकसभेच्या विश्लेषणानुसार, एनडीएचे ३३.२ टक्के खासदार ‘तथाकथित’ उच्च जातीचे आहेत, १५.७ टक्के मध्यवर्ती जातीचे आहेत आणि २६.२ टक्के इतर मागास जातींचे आहेत, परंतु यात एकही मुस्लिम, ख्रिश्चन किंवा शीख समुदायातील नाही. राजकीय अभ्यासक गिल्स व्हर्नियर्स यांच्या विश्लेषणातून असे दिसून आले आहे की एनडीएच्या तुलनेत इंडिया ब्लॉकच्या २३५ खासदारांपैकी मुस्लिम ७.९ टक्के, शीख ५ टक्के आणि ख्रिश्चन ३.५ टक्के आहेत. विश्लेषणात असेही दिसून आले आहे की कनिष्ठ सभागृहातील भारतीय ब्लॉक खासदारांमध्ये उच्च जाती, मध्यवर्ती जाती आणि ओबीसी अनुक्रमे १२.४ टक्के, ११.९ टक्के आणि ३०.७ टक्के इतके आहेत.

१८व्या लोकसभेसाठी २४ मुस्लिम उमेदवार निवडून आले आहेत आणि त्यापैकी २१ खासदार हे इंडिया आघाडीचे आहेत. गतवेळी निवडलेल्या खासदारांपेक्षा ही संख्या तीनने कमी आहे. देशात सुमारे २० टक्के मुस्लिम लोकसंख्या असणाऱ्या १०० जागांसाठी या वेळी देशाच्या प्रमुख राष्ट्रीय व प्रादेशिक पक्षांनी केवळ ९० उमेदवार उभे केले होते. २०१९ मध्ये प्रमुख राष्ट्रीय आणि प्रादेशिक पक्षांच्या १३६ मुस्लिम उमेदवारांपैकी २६ विजयी झाले. २०१४ मध्ये १६ व्या लोकसभेसाठी याच पक्षांच्या २१६ उमेदवारांपैकी २३ खासदार म्हणून निवडून आले. गतवेळी जिंकलेल्या २६ पैकी १८ खासदारांनी पुन्हा बाजी मारली.

या वेळी जिंकलेल्या २४ खासदारांमध्ये काँग्रेसचे ७ आणि तृणमूल काँग्रेसचे ५ खासदार आहेत. केरळची मल्लापुरम आणि पोन्नानी जागा तसेच तामिळनाडूच्या रामनाथपुरम जागेवर आययूएमएलच्या उमेदवाराने पुन्हा विजये खेचून आणला. त्यातील मल्लापुरमच्या जागेवर भाजपने एकमेव मुस्लिम उमेदवार दिला होता. पश्चिम बंगालच्या ४२ पैकी ६ आणि यूपीच्या ८० पैकी ५ जागांवर मुस्लिम उमेदवार विजयी झाले. हैदराबादेत एआयएमआयएमचे उमेदवार असदुद्दीन ओवेसी यांनी आपली जागा कायम राखली. याठिकाणी त्यांचा हा सलग आठवा विजय ठरला. मुर्शिदाबाद, धूबडी, बारामुल्ला, श्रीनगर आणि लक्षद्वीपमध्ये १८व्या वेळी मुस्लिम उमेदवारच निवडून आला. ५०% हून जास्त मुस्लिम लोकसंख्या असणाऱ्या पश्चिम बंगालच्या बहरामपूर जागेवर प्रथमच मुस्लिम उमेदवार जिंकला आहे. येथे तृणमूल काँग्रेसच्या यूसुफ पठाण यांनी काँग्रेस उमेदवार अधीर रंजन चौधरी यांना पराभूत केले.

केरळमधील मलप्पुरम लोकसभा मतदारसंघातून भाजपचे एकमेव मुस्लिम उमेदवार डॉ. अब्दुल सलाम यांना तिसऱ्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. ही जागा आययूएमएल च्या बशीर यांनी जिंकली. मुख्तार अब्बास नकवी यांचा कार्यकाळ जुलै २०२२ मध्ये संपल्यानंतर केंद्रीय मंत्रिमंडळात मुस्लिम समुदायातील एकही व्यक्ती नाही. नकवी यांनी २०१४ ते २०२२ पर्यंत अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्री म्हणून काम पाहिले होते.

एनडीए आघाडीचे ३० खासदार लोकसभेवर निवडून देणाऱ्या बिहारला मंत्रिमंडळात प्रतिनिधित्व मिळाले आहे. या वेळी सहा नवे चेहरे असलेले आठ जण आहेत. आठ पैकी तीन ओबीसी, तीन सवर्ण आणि दोन दलित आहेत. महाराष्ट्रात यंदा विधानसभा निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू झाली असून, आता एनडीएच्या खासदारांचा एक छोटा गट तयार झाला आहे. नितीन गडकरी, पियुष गोयल, रक्षा खडसे, प्रतापराव जाधव, रामदास आठवले आणि मुरलीधर मोहोळ या सहा जणांची मंत्रिपदी निवड करण्यात आली आहे.

उत्तर प्रदेशातील नऊ मंत्र्यांमध्ये चार ओबीसी, तीन सवर्ण आणि दोन दलित समाजाचे आहेत. आंध्र प्रदेशात भाजपचा मित्रपक्ष तेलुगू देसम पक्षाचा (टीडीपी) मोठा वाटा असून, मोदी सरकारमध्ये तीन मंत्री असतील- दोन सामान्य प्रवर्गातील आणि एक ओबीसीचा. यूपीत समाजवादी पक्षाला मुस्लिम उमेदवारांच्या जागांवर सर्वाधिक फायदा झाला. गतवेळपेक्षा चारच्या तुलनेत यावेळी सपला मुस्लिम बहुल १० जागांवर विजय मिळाला. या जागांवर सपचे चार मुस्लिम उमेदवारही विजयी झाले आहेत.

देशात सर्वाधिक मुस्लिम लोकसंख्या असणाऱ्या जम्मू-काश्मीर, प. बंगाल, आसाम, यूपी आणि केरळमधूनच यावेळी सर्वाधिक उमेदवार संसदेत पोहोचले. मप्र, राजस्थान, गुजरातमधून एकही मुस्लिम खासदार झाला नाही. यूपीमध्ये भाजपचे मोठे नुकसान झाले. दुसरीकडे तृणमूल काँग्रेसने मुस्लिम बहुल प. बंगालममध्ये आपल्या जागा वाढवल्या.

- शाहजहान मगदुम 

कार्यकारी संपादक



(१८५३-१९०६)



मुल्ला अब्दुल कय्युम खान यांचा जन्म १८५३ मध्ये मद्रास येथे झाला. ब्रिटीश आणि निजामांविरुद्ध लढण्यासाठी लोकांना जागृत करणारे ते एक प्रणेते होते, त्यांना बलाढ्य शक्तींच्या रोषाला तोंड देणे हे चांगलेच माहीत होते. त्यांचे आईवडील बालपणीच हैदराबादला स्थायिक झाले. दार-उल-उलूममध्ये पर्शियन आणि उर्दू शिकल्यानंतर त्यांनी उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूर येथे उच्च शिक्षण पूर्ण केले. ते हैदराबाद संस्थानात कर्मचारी म्हणून सेवेत रुजू झाले आणि लवकरच उच्च पदावर पोहोचले.

१८८० मध्ये प्रसिद्ध कवयित्री सरोजिनी नायडू यांचे वडील अघोरानाथ चटोपाध्याय यांना भेटले. त्यांच्यात निर्माण झालेली मैत्री हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे प्रतीक म्हणून उभी राहिली आणि ऐतिहासिक घटनांना कारणीभूत ठरली.

अब्दुल कय्युम खान यांना लहानपणापासून लोकसेवेची आवड होती. त्यांनी शिक्षण आणि प्रबोधनाच्या प्रसाराला प्राधान्य दिले आणि त्यासाठी विविध संस्था आणि संघटना स्थापन केल्या. त्यांनी डॉ. अघोरानाथ यांच्यासमवेत “चांदा रेल्वे प्रकल्प विरोधी आंदोलन” मध्ये सक्रिय सहभाग घेतला.

निजामाचे आदेश जर मोठ्या प्रमाणावर लोकांच्या कल्याणासाठी नसतील तेव्हा अब्दुल कय्युम खान यांनी सामान्य लोकांमध्ये नियमभंग करण्याची जागृती निर्माण केली. या कारणास्तव त्यांना निजामाच्या रागाचा सामना करावा लागला आणि काही काळासाठी हैद्राबाद राज्यातून हद्दपार करण्यात आले.

१८८५ मध्ये इंडियन नॅशनल काँग्रेसमध्ये सामील होणारे हैदराबाद राज्यातील पहिले मुस्लिम नेते म्हणून त्यांनी इतिहास रचला. सर सय्यद अहमद खान यांच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेसविरोधी मोहिमेला तोंड देण्यासाठी त्यांनी ‘सफिरे-ए-डेक्कन’ नावाच्या वृत्तपत्रात निबंध लिहिले.

अब्दुल कय्युम खान यांनी १९०५ मध्ये त्यांच्या टीकाकारांना शांत करण्यासाठी एक पुस्तिका प्रकाशित केली. त्यांनी केवळ मुस्लिमांनाच नव्हे तर सर्व लोकांना निजामाच्या आदेशाकडे दुर्लक्ष करून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सामील होण्याचे आवाहन केले.

१९०५ मध्ये बंगालच्या फाळणीच्या विरोधात झालेल्या आंदोलनात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आणि स्वदेशी चळवळीला वेग आणि शक्ती दिली. सांप्रदायिक सौहार्द वाढवण्याच्या त्यांच्या कार्यासाठी त्यांचा केवळ ‘हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे महात्मा’ म्हणून नव्हे तर ‘हिंदू मुस्लिम ऐक्याचे मूर्त रूप’ म्हणूनही लोकांनी गौरव केला. त्यांचे समतावादी विचार, देशप्रेम, वैश्विक बंधुत्वाच्या आदर्शांनी सरोजिनी नायडू यांना ‘एक महान मुस्लिम, एक महान भारतीय आणि एक महान मानव’ असे वर्णन करण्यास प्रभावित केले. अशा या महान देशभक्त मुल्ला अब्दुल कय्युम खान यांनी २७ ऑक्टोबर १९०६ रोजी अखेरचा श्वास घेतला.



नुकत्याच पार पडलेल्या लोकसभा निवडणुकीच्या निकालाद्वारे देशात पुन्हा राजकीय शक्तीचे संतुलन प्रस्थापित झाले आहे. ज्या भाजपला देशात नव्हे जगात सर्वांत मोठा राजकीय पक्ष असल्याचा अहंकार होता, त्यालाच मतदारांनी एकहाती सत्ता देण्यास नकार दिला. साधे बहुमतसुद्धा भाजपला दिले नाही. ज्या घराणेशाही आणि प्रादेशिक पक्षांना गेल्या १० वर्षांपासून भाजप नेते एक प्रकारे शिव्या देत असत त्यांच्याच दारी जाऊन समर्थनाची भीक मागण्य़ाची नामुष्की पत्करावी लागली. हा जनतेने दिलेला खास भाजपसाठीचा कौल आहे.

आघाडीचे सत्ताकारण आणि राजकारणाची तशी सुरुवात स्वतः भाजपनेच केली होती. कारण त्या वेळी लोक त्या पक्षाला सत्तेच्या जवळपास फिरकू देत नसत. एकदा-दोनदा तसे प्रयोग केले. सत्ता मिळवली आणि पुन्हा घालवली. कारण प्रादेशिक पक्षांनी समर्थन काढून घेतले होते. त्याच पक्षाने इतर प्रादेशिक, राष्ट्रीय, राजकीय पक्षांची ‘ऑपरेशन लोटस’द्वारे फोडाफोड केली आणि स्वतःकडे इतके राजकीय बळ नसल्यामुळे इतर पक्षांच्या नेत्यांना आपल्या पक्षात सामील करून पक्ष वाढवला आणि मग ‘एक राष्ट्र, एक नेता, एक निवडणूक’ वगैरेच्या वल्गना देऊ लागला.

भारतासारख्या बलाढ्य आणि विविधतासंपन्न देशात एकाच राजकीय पक्षाची सत्ता म्हणजे एक प्रकारची (काँग्रेस पक्षाचे नागपूर येथील दिवंगत नेते वसंत साठे यांच्या भाषेत) ‘लिमिटेड डिक्टेटरशिप’ (मर्यादित हुकुमशाही) सारखेच असते. याचा बराच अनुभव भाजपच्या गत सत्तेतून बऱ्याच लोकांना, नागरिकांनाच नव्हे तर मुख्यमंत्र्यांना, मोठमोठ्या राजकीय नेत्यांना आलेला आहे. एकाच राष्ट्रीय पक्षाची सत्ता असली तर वरील अनुभवांव्यतिरिक्त लोकशाही, लोकशाही संस्था आणि संविधानासमोर किती भयंकर धोक्यांना सामोरे जावे लागले आणि त्यापाठोपाठ न्याय व्यवस्थेलाही याचा धोका निर्माण होईल का अशी भीती देशभरातील लोकांना लागून होती, जरी न्याय व्यवस्थेला तसा धोका वरवर जाणवला नसला तरी सर्वोच्च न्यायालयाच्या काही निकालांमागे काही शंका निर्माण झाल्या होत्या. फरक इतकाच की भीतीपोटी कुणी जाहीरपणे सांगायला तयार नव्हते. निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्रातील दोन राजकीय पक्षांमधील बंडामध्ये कोणती भूमिका घेतली, कसे त्यांचे नाव, त्यांची निवडणूक चिन्हे बंडखोरी करणाऱ्यांना दिली. सर्वोच्च न्यायालयाने महाराष्ट्रातील सध्याच्या सत्तेला असंवैधानिक म्हटले, पण त्याच्याविरुद्ध निकाल दिला नाही.

सध्याच्या निवडणुकीत निवडणूक आयोगाच्या सौजनन्याने भाजपला १०० एक जागा अधिक मिळाल्या आहेत हेही लोकांना माहीत असावे.  ह्या सर्व घटना बरेच काही दर्शवितात. एक गोष्ट सगळ्या माणसांनी लक्षात ठेवावी की जर कुणी नेता, पक्ष स्वतःला भ्रष्टाचार आणि इतर गोष्टींविषयी कट्टर विरोधक म्हणतो आणि आपण जणू पवित्र आत्माच आहोत असे लोकांना समजावण्याचे प्रयत्न केले तर नक्कीच हे सामान्य जनतेच्या डोळ्यांत माती टाकण्यासारखे आहे. भाजपच्या सध्याच्या नेतृत्वाने याबाबत कोणती कसर ठेवली नव्हती.

सध्या केंद्रात जी आघाडीची सत्ता स्थापन झाली आहे ती भाजपाची लाचारी आहे. आपसातील सहमती व सौहार्दाने भाजपने प्रादेशिक पक्षांना जवळ केलेले नाही, त्या पक्षाला फक्त वेळ काढायची आहे. जी काही गेल्या दहा वर्षांत प्रादेशिक पक्षांना हडप करण्याची मोहीम चालवली होती, ती काही काळ स्थगित केलेली आहे. शेवटी काहीही करून त्याला स्वतःचे सरकार स्थापन करायचेच आहे. ज्या प्रादेशिक पक्षांनी भाजपला समर्थन देऊन सरकार स्थापन करून एक-दोन मंत्रीपदे पदरात पाडून घेतली आहेत ते पदरच भाजप फाडून टाकून त्या पक्षांना गिळंकृत करणार हे सर्वांनी लक्षात ठेवावे. उत्तर प्रदेशमधील दलितांनी बसपला सोडून इंडिया आघाडीची निवड केली ते त्यांच्या हिताचे, पण याच समाजाला बरेच आमिष दाखवून आगामी उत्तर प्रदेश निवडणुकीत स्वतःकडे खेचण्याचा यशस्वी प्रयत्न भाजप करणार आहे. भाजपचा रोटी, कपडा, मकान याच्याशी काडीमात्र संबंध नाही. त्याचे उद्दिष्ट धर्म-संस्कृती आणि श्रद्धा आहे. त्यासाठी वाटेल ते करण्यास भाजप कचरणार नाही. निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान काँग्रेस पक्षाने रोजीरोटी, नोकरीकडे भाजपला वळवण्याचे अथक प्रयत्न केले. पण भाजपने एकदादेखील आपल्या तोंडाने ह्या शब्दांचा उच्चार केला नाही, कारण हे पोकळ शब्द त्याच्या भल्यामोठ्या संकल्पात कुठेच बसत नाहीत. 

काँग्रेस पक्षाने हे लक्षात ठेवावे की एका भल्यामोठ्या राजकीय अभियानानंतर त्या पक्षाला इंडिया आघाडी स्थापन करण्यात यश मिळाले आहे. या आघाडीतील घटकपक्षच काँग्रेसला तारणार आहेत. तेव्हा काँग्रेसने आपली अस्मिता, आपला इतिहास सांभाळण्याच्या प्रयत्नात राहू नये. इंडिया आघाडीच काँग्रेसचे भविष्य आहे हे त्या पक्षाने जाणून असावे. सत्ता हातातून निसटताना पाहूनही आपल्याबरोबर काय काय घडत आहे हे लवकरच लोकांना कळत नाही. यालाच विनाशकाले विपरीत बुद्धी म्हणतात.

मणिपूरचे स्मरण वर्षभरानंतर सघाला का झाले, याचे कारण साऱ्या भारतीय नागरिकांना माहीत आहे. भाजपने स्वबळावर सत्ता कमावली असती तर ही आठवण संघाला झाली नसती. २१९ लोक मारले गेले, महिलांची अब्रू लुटली, ५००० घरांची, ३८६ धर्मस्थळांची नासधूस करण्यात येऊन एक वर्ष ओलांडल्यावर संघाला मणिपूरशी सहानुभूतीचे स्वप्न पडले. इतका वेळ संघाला का लागला हे सर्वांना माहीत आहे. मणिपूरच्या लोकांशी सहानुभूतीच्या संवेदनाद्वारे आपल्या वेदना मांडण्याची ही संधी संघाला मिळाली इतकंच, बाकी दुःख वगैरे काही नाही.

- सय्यद इफ्तेखार अहमद

संपादक, 

मो.: 9820121207


न्यायाच्या तेजस्वी घटना



काझी (न्यायमूर्ती) अय्यास बिन मुआविया यांच्या बुद्धिमत्तेची आणि चाणाक्षतेची सर्वत्र चर्चा होती. दरबारात बसून ते असे आश्चर्यकारक निर्णय देत असत की लोक चकित व्हायचे. त्यांच्या निर्णयांबाबत इतिहासात अनेक घटनांची नोंद आहे.

थोर, ज्ञानी, महान लोकांचे जसे अनेक प्रशंसक आणि आदर करणारे असतात, तसेच त्यांची निंदा करणारे, त्यांना पाण्यात पाहणारे आणि त्यांच्याविषयी ईर्षा बाळगणाऱ्यांची संख्याही मोठी असते. काझी अय्यास यांच्या बाबतीतही तेच घडत होते. त्यांच्याविषयी काही लोकांच्या मनात मत्सर होता. ईर्षेने पेटून उठलेले हे लोक काझी अय्यास यांच्या जीवनात काही दोष सापडतो का? ते एखादी चूक करतात का? यावरच नजर ठेवून असायचे.

काझी अय्यास यांचे व्यक्तिमत्त्व कशा प्रकारे कलंकित होऊ शकेल, यासाठी खूप खूप धडपड केल्यावर त्यांच्या लक्षात आले की, काझी इयास निर्णय घेण्यात खूप घाई करतात. तसे पाहिले तर खरोखरच हा एक मोठा दोष आहे. जो काझींच्या गौरवाच्या विरुद्ध आहे. निर्णय घेण्यापूर्वी आणि नंतर निर्णय देण्याआधी गांभीर्याने आणि विवेकबुद्धीने काळजीपूर्वक विचार करणे आवश्यक आहे.

ईर्षेने पेटून उठलेल्या लोकांनी त्यांच्यालबद्दल ही अफवा पसरवायला सुरुवात केली. हळूहळू लोकांमध्ये काझी साहेबांविषयी असंतोष वाढू  लागला. ते घाईगडबडीत निर्णय घेणारा काझी म्हणून चर्चिले जाऊ लागले.

दुसरीकडे, काझी अय्यास बिन मुआविया यांनाही या चर्चेची माहिती मिळाली. त्यांनीही ईर्षा बाळगणाऱ्या लोकांना धडा शिकवण्याचा निर्णय घेतला. काझी अय्यास यांनी नम्रपणे या लोकांना आपल्या संमेलनात आमंत्रित केले. त्यांनी त्यांचा चांगलाच आदरसन्मान केला. त्यांना चांगले खाऊ घातले. मग अनौपचारिक गप्पा रंगल्या.

गप्पांच्या भरात, काझी अय्यास यांनी अचानक हात वर केला आणि म्हणाले, “मित्रांनो! मला या बोटांबद्दल सांगा, या बोटांची संख्या किती आहे?”

सर्वांनी काझी अय्यास यांच्या हाताकडे बघून क्षणाचाही विचार न करता एका सुरात म्हणाले, “पाच आहेत, श्रीमान पाच!”

काझी अय्यास बिन मुआविया यांनी त्यांच्याकडे हसतमुख नजरेने पाहिले आणि म्हणाले, “साथीदरांनो! तुम्ही उत्तर द्यायला इतकी घाई का केली? तुम्ही एक, दोन, तीन, चार, पाच असे मोजले असते आणि थोडा वेळ थांबून विचार करून नंतर उत्तर दिले असते!”

ते लोक म्हणाले, “काझी साहेब! जी बाब आम्हाला सहज समजली, आमच्या लक्षात आली तिच्यासाठी थांबण्याची आणि विचार करण्याची गरज काय आहे!”

आता काझी अय्यास त्यांना अत्यंत समाधानाने आणि शांतपणे सांगू लागले, “जेव्हा माझ्याकडे न्यायासाठी प्रकरणे येतात, मी पक्षकारांचे म्हणणे ऐकतो आणि लगेच प्रकरणाच्या तळापर्यंत पोहोचतो. मग न्याय देण्यासाठी का थांबावे?”

काझी अय्यास यांनी या उदाहरणाद्वारे उत्तर दिले. अशा प्रकारे मत्सरांचा डाव फसला आणि त्यांना समजले की काझी अय्यास घाईगडबडीत न्याय देत नाहीत; उलट, ईश्वराने दिलेल्या बुद्धिमत्तेमुळे आणि क्षमतेमुळे ते पटकन प्रकरणाच्या तळापर्यंत पोहोचतात. विलंब न करता ते खटल्याचा निकाल सुनावतात. त्यांना काझी अय्यास यांच्या बुद्धिमत्तेची खात्री पटली. सभांमध्ये जे त्यांच्याविरुद्ध बोलत होते त्यांनी ते थांबवले.

( संदर्भ :- अब्दुल मालीक मुजाहिद लिखित,

‘सुनेहरे फैसले’ पान क्र. 162)

 -सय्यद झाकीर अली

परभणी, 9028065881

शेती आणि मानवी जीवन



शेती हा व्यवसाय जागतिक पातळीवर फार मोठ्या प्रमाणात केला जातो. चीन आणि ब्राझीलनंतर जगातील १० कृषीप्रधान देशांमध्ये भारत तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. पावसाच्या पाण्यावर घेतला जाणारा खरीप आणि सिंचनावर आधारित रब्बी असे दोन हंगाम साधारणपणे भारतात घेतले जातात. सोयाबीन, उडीद, मूग, तुर, चवळी, ज्वारी, इत्यादी खरीप तर गहू, हरभरा, मसुर यांसारखे रबी पिके शेतकरी पिकवतात.

खरीप पिकांसाठी शेतकरी उन्हाळ्यातच मशागत करतो. नांगरणी, वखरणी करून शेत भुसभुशीत करून ठेवतो. मृगातील मोसमी पाऊस पडताच पेरणी करून घेतो. नैसर्गिक सिंचनाने म्हणजे पावसाने काहीच दिवसात शेते फुलायला लागतात. काळ्या भुईवर हिरवी गच्च चादर अंथरली जाते. यादरम्यान कधी कधी कोळपणी करून शेतकरी नको असलेले गवत काढून टाकतो. किडे-किटकांच्या नुकसानीपासुन बचावासाठी किटकनाशके फवारली जातात. काहीच दिवसात शेती पिवळी पडायला लागते. हे संकेत असतात कापणी जवळ येण्याचे. शेतकरी कापणीच्या तयारीला लागतो. खरीप पिकांची कापणी होताच रब्बी हंगामाची सुरूवात होते आणि हीच कहाणी दुबार सुरू होते.

या सर्व गोष्टी करत असताना शेतकरी आपल्या पिकांना पोटच्या पोरावाणी जपत असतो. पेरणीपूर्वीपासुन हिरव्या शिवारापर्यंत आणि हिरव्या शिवारापासुन ते पिवळ्या पडलेल्या कापणीयोग्य पिकापर्यंत तो सर्व आपल्या डोळ्याने बघत असतो. एक एक दिवस त्याच्यासाठी खुप महत्वाचा असतो. तो जी ही मेहनत घेत असतो त्याचा पुरेपूर फायदा त्याला उत्पन्नाच्या रूपात मिळत असतो.

यापासुन माणसाला बरेच काही शिकण्यासारखे आहे. या शेतीच्या वेगवेगळ्या स्थितींकडे बघीतले आणि गांभीर्याने विचार केला तर माणसाच्या आयुष्याच्या छटा यामध्ये दिसतील. कुरआनमध्ये अध्याय अल्-हदीदच्या आयत क्रमांक २० मध्ये म्हटले आहे, "चांगल्याप्रकारे जाणून असा की हे दुनियेतील जीवन याशिवाय अन्य काहीच नाही की एक खेळ आणि मनोरंजन व बाह्य टापटीप आणि तुमचे आपापसात एकमेकांविरुद्ध बडेजाव करणे आणि संपत्ती व संततीमध्ये एक दुसऱ्यावर मात करण्याचा प्रयत्न करणे होय. याची उपमा अशी होय जणू एक पाऊस पडला तर त्याने उत्पन्न होणाऱ्या वनस्पतींना पाहून शेतकरी आनंदित झाले, मग तीच शेती पिकते आणि ती पिवळी पडल्याचे तुम्ही पाहता, मग ती भुसा बनून राहते. याउलट परलोक ते स्थान होय जेथे कठोर यातना आहे आणि अल्लाहची क्षमा व त्याची प्रसन्नता आहे. जगातील जीवन एका फसव्या सामग्रीशिवाय अन्य काहीच नाही." या आयतीचे सविस्तर विवेचन करताना मौलाना अब्दुर्रहमान कीलानी आपल्या तैसिरूल कुरआन या ग्रंथात म्हणतात की, या आयतीत मनुष्याच्या सांसारिक जीवनाची वनस्पतींच्या जीवनाशी तुलना केली आहे आणि काही भाष्यकारांनी या जीवनाची चार अवस्थांमध्ये विभागणी करून या दोन्ही प्रकारच्या जीवनांची तुलना केली आहे. उदाहरणार्थ, माणूस आपले बालपण खेळण्यात घालवतो. मग जेव्हा तारुण्य येते तेव्हा तो सजून धजून आपले सौंदर्य सादर करत असतो जेणेकरून तो पुरुष असेल तर स्त्रियांचे लक्ष केंद्रीत करेल आणि जर ती स्त्री असेल तर पुरूषांसाठी आकर्षणाचा स्रोत असेल. मग माणूस जेव्हा या वयातून जातो तेव्हा त्याला आयुष्यात काहीतरी बनण्याची इच्छा असते आणि शेवटी या वयात त्याची ही इच्छा त्याच्या मेहनतीने पूर्ण होते. यानंतर तो स्वत:च्या आनंदात समाधानी नसतो तर तो आपल्या मुलांसाठी जीवाची बाजी लावत असतो, अगदी मृत्यूपर्यंत.

वनस्पतींच्या बाबतीतही असेच आहे. त्या शेतीमध्ये उगवतात, शेतकरी किंवा आपल्या मालकांना खूश करतात आणि त्यांच्या बऱ्याच अपेक्षा त्यांच्याशी जुळलेल्या असतात. मग तारुण्याचा म्हणजे बहरण्याचा काळ येतो आणि सगळ्यांचे मन मोहून जाते. त्यानंतर काही काळात तिच्यावर म्हातारपण येते आणि ती पिवळी पडू लागते. शेवटी तिचा काही भाग माणसांसाठी व प्राण्यांसाठी अन्न बनतो आणि उरलेला भाग पायदळी तुडवला जातो. या उदाहरणातून हे समजावून सांगायचे आहे की ज्याप्रमाणे वनस्पतींचा वसंत ऋतु तात्पुरता आहे आणि त्याचप्रमाणे शरद ऋतू म्हणजे बहार संपवण्याचा ऋतूदेखील आहे. त्याचप्रमाणे, मानवी जीवनाची सुख-समृद्धी ही तात्पुरती आहे आणि त्याचप्रमाणे दुःख आणि इतर बाबी देखील तात्पुरत्या आहेत. याउलट, जन्नतमधील झरे आणि त्यातील सर्व देणग्या या शाश्वत आणि कधी न संपणाऱ्या आहेत. तसेच नरक आणि त्यातील यातना आणि त्रासदेखील शाश्वत आणि कधीही न संपणारा आहे. त्यामुळे तात्पुरत्या आणि अशाश्वत गोष्टी मिळवण्याऐवजी शाश्वत आणि कधीही न संपणाऱ्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करून त्यांच्यासाठी सर्वतोपरी मेहनत करण्याचा मनुष्याचा प्रयत्न असावा. मात्र जो माणूस जगाच्या मोहकतेत हरवला आहे आणि त्याच्या वसंत ऋतूच्याच नशेत आहे तो मोठ्या फसवणुकीत पडला आहे. खरे शहाणपण हे आहे की या जगाच्या जीवनाला केवळ खेळ न मानता त्यातील प्रत्येक क्षण मौल्यवान मानून स्वतःचे नशीब घडवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.                                   (क्रमशः)


- डॉ. हर्षदीप बी. सरतापे

मो. ७५०७१५३१०६



पवित्र कुरआनात झोपेला अल्लाच्या संकेतांपैकी एक असे म्हटले आहे. “आम्ही तुमच्यासाठी झोपेला विश्रांती, रात्रीला पडदा आणि दिवसाला कार्य करण्यासाठी बनवलं आहे.” (सूरह नबा : १)

ह्या आयतीप्रमाणे झोपण्यासाठी रात्रीची आणि काम करण्यासाठी दिवसाची वेळ ठरवली आहे. जे लोक दिवसाला रात्र आणि ऐशखोरी करण्यासाठी रात्रीला दिवसासमान करतात ते अल्लाहच्या नियमांचे उल्लंघन करतात. इतकेच नव्हे तर रात्रभर उपासना करण्यातच व्यस्त राहायलाही अल्लाह पसंत करत नाही.

प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी म्हटले आहे की, “तुमच्या डोळ्यांचे देखील तुमच्यावर अधिकार आहेत.” तसेच त्यांनी काम आणि आराम करण्याची वेळही निश्चित केली आहे. 

(१) रात्रीची नमाज (इशा) अदा केल्यानंतर साधारणतः रात्री नऊ वाजण्याच्या जवळपास माणसांनी झोपी केले पाहिजे जेणेकरून सकाळी लवकर उठता येईल. (२) झोपण्यापूर्वी अंथरुण चांगल्या प्रकारे झटकून साफ करावे आणि उजव्या कुशीवर झोपावे. (३) ज्या छतावरील भिंतीवर संरक्षक कठडा बांधलेला नसेल त्यावर झोपू नये. (४) शुचिर्भूत होऊन झोपावे. (५) पोटावर (पालथे) झोपू नये. (६) झोपण्यापूर्वी घरातली सर्व दारे बंद करावीत, खाण्यापिण्याच्या वस्तू झाकून ठेवाव्यात. दिवा (लाइट) विझवावा. (७) घरात कुठे चुली किंवा आग पेटत असेल तर ती विझवून टाकावी. प्रेषित मुहम्मद (स.) म्हणतात की आग तुमची शत्रू आहे. (८) झोपण्यापूर्वी आणि जागे झाल्यावर प्रार्थना (दुआ) केली पाहिजे.

वस्त्र परिधान करण्याची उद्दिष्टे

वस्त्र परिधान करण्याची दोन उद्दिष्ट्ये आहेत. एक शारीरिक आणि दुसरं नैतिक. शारीरिक यासाठी की माणसाच्या शरीराचे थंडी आणि उष्णतेपासून रक्षण करावे. आणि नैतिक म्हणजे माणसाच्या शरीराच्या ज्या भागांवर इतरांची नजर पडू नये ते लपून राहावेत. इस्लाम धर्मात शरीराच्या लैंगिक भागांना नेहमीच झाकून ठेवण्यास फार महत्त्व दिले आहे. पुरुषांना बेंबीपासून गुडघ्यांपर्यंत आणि महिलांसाठी डोक्यावरील केसांपासून पायापर्यंत वस्त्रे परिधान करण्याची सक्ती केली आहे. इतकेच नव्हे तर एकांतात सुद्धा माणसांनी नग्नावस्थेत राहू नये, असे प्रेषितांनी सक्तीने सांगितले आहे.

इस्लामच्या शिकवणींनुसार असे वस्त्र परिधान केले पाहिजे ज्यात नैतिकता असावी. पुरुषांनी रेशमी वस्त्रे परिधान करू नयेत, तर स्त्रियांनी लहान कपडे खालू नयेत. पुरुषांनी जर कोणती आवश्यकता किंवा विवशता नसेल तर रेशमी कपडे परिधान करू नयेत. कारण अशा वस्त्रांनी स्त्रियांशी समानता होऊ शकते. अशी वस्त्रे परिधान करण्यापासूनही प्रेषितांनी मनाई केली आहे ज्यामुळे अहंकाराचे दर्शन होते. धार्मिक मंडळींनी म्हणजे मौलाना, सूफी-संतांनी गडद रंगांची वस्त्रे परिधान करू नयेत. यामागचे कारण असे की त्याद्वारे अहंकाराचे दर्शन होते.

(सीरतुन्नबी – शिबली नोमानी / सय्यद सुलेमान नदवी, खंड ६)

- संकलन : सय्यद इफ्तिखार अहमद



(५५) तुझा पालनकर्ता जमीन व आकाशांतील सृजनांना अधिक जाणतो. आम्ही काही पैगंबरांना काहींपेक्षा वरचढ दर्जे दिले. आणि आम्हीच दाऊद (अ.) ला ‘जबूर’ (ग्रंथ) दिला होता. 

(५६) यांना सांगा, ‘‘पुकारून पाहा अल्लाह व्यतिरिक्त त्या ईश्वरांना ज्यांना तुम्ही (आपला कार्यसाधक) समजून आहात. ते कोणताही त्रास तुमच्यापासून दूरही करू शकत नाहीत अथवा बदलूदेखील शकत नाहीत.२७ 

(५७) ज्यांचा धावा हे लोक करतात ते तर स्वत:च आपल्या पालनकर्त्याच्या ठायी पोहचण्यासाठी वशिला शोधत आहेत की कोण त्याच्या अधिक जवळचा होतो आणि ते त्याच्या कृपेचे इच्छुक आणि त्याच्या प्रकोपापासून भयभीत आहेत.२८ वास्तव असे आहे की तुझ्या पालनकर्त्याचा प्रकोप आहेच भीतीदायक.

(५८) आणि कोणतीही वस्ती अशी नाही जिला आम्ही कयामतपूर्वी नष्ट करणार नाही अथवा भयंकर यातना देणार नाही, हे ईशलेखात नमूद केलेले आहे.           



२७) केवळ अल्लाहशिवाय इतरांनाही सजदा करणे अनेकेश्वरोपासना आहे असे नाही तर अल्लाहशिवाय एखाद्या दुसर्‍या कोणाची प्रार्थना करणे किंवा त्याला मदतीसाठी पुकारणे हादेखील अनेकेश्वरत्व आहे, ही गोष्ट यावरून अगदी स्पष्टपणे कळते. 

२८) हे शब्द अगदी स्पष्टपणे निदर्शनास आणत आहे की अनेकेश्वरवादींच्या ज्या ईश्वरांचा आणि फिर्याद ऐकणार्‍यांचा या ठिकाणी उल्लेख केला जात आहे, त्याच्याने दगडी मूर्ती अभिप्रेत आहेत असे नाही तर एकतर फरिश्ते आहेत किंवा गत काळातील प्रतिष्ठित माणसे आहेत.



नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकीत नेहमीप्रमाणेच मुस्लिम समाज हाच घटक केंद्रस्थानी होता. या निवडणुकीचे वैशिष्ट्ये म्हणजे मुस्लिमांविरूद्ध दुष्प्रचाराच्या सार्याच सीमा ओलांडल्या गेल्या. स्वतः पंतप्रधानांनी मुस्लिमांना, घूसखोर ते ज्यास्त मुलं जन्माला घालणारे आणि इतर विशेषणांनी संबोधून जनतेला भ्रमित करण्याचा भरपूर प्रयत्न केला. अशा परिस्थितीत मुस्लिमांविषयी बहुसंख्य समाजाच्या दक्षिणपंथी गटामध्ये एवढी घृणा का आहे? याचा मागोवा घेणे अनुचित ठरणार नाही. 

इंग्रजीमध्ये ’झेनोफोबिया’ याचा अर्थ अपरिचित लोकांविषयी स्थानिक लोकांना वाटणारी भीती असा होतो. मुस्लिम समाज तर भारतात शेकडो वर्षांपासून गुन्यागोविंदाने राहत आलेला आहे म्हणजे तो बहुसंख्य बांधवांसाठी अपरिचित नाही. मग त्यांच्याविरूद्ध घृणा का? या प्रश्नाचे उत्तर असे की, ही भीती अनाठायी नाही. फक्त भारतातच नाही जगातील जवळ-जवळ प्रत्येक देशात मुस्लिम समाजाविषयी एक अनामिक भीती असते. यालाच इंग्रजीमध्ये, इस्लामोफोबिया असे म्हणतात. इस्लाम म्हणजे इस्लाम धर्म आणि फोबिया म्हणजे भीती. म्हणजे इस्लाम विषयी वाटणारी भीती असा या शब्दाचा अर्थ होतो. अर्थात ही भीती खोटी आहे, असेही नाही. परंतु या भीतीचे कारण इस्लाम किंवा मुस्लिम नसून इस्लामी आर्थिक, सामाजिक आणि नैतिक व्यवस्था आहे. इस्लाम व्याजविरहित अर्थव्यवस्थेचा समर्थक आहे. भांडवलशाही या उलट व्याजाधारित अर्थव्यवस्थेची समर्थक आहे. याशिवाय, इस्लाम एका उच्च नैतिक जीवन व्यवस्थेचे समर्थन करतो या उलट भांडवलशाही व्यवस्था ही अनैतिक जीवन व्यवस्थेचे समर्थन करते. 

भारतात भांडवलशाही व्यवस्थेचा स्वीकार केला गेलेला असल्यामुळे इस्लाम आणि मुसलमानांचा द्वेष केला जातो. या शिवाय, इस्लाम मूर्तीपूजा विरोधक असून, बहुसंख्य समाज मूर्तीपूजक आहे, हे सुद्धा एक मोठे कारण अल्पसंख्यांकांचा द्वेष करण्यामागे आहे. ही झाली समस्या. आता ये समस्येचे निराकरण कसे करता येईल, या विषयी आपण विचार करूया. 

इस्लामोफोबिया विरूद्ध लढण्याचे उपाय

इस्लामी व्यवस्थेचा ज्या ठिकाणी उल्लेख केला जातो त्या  ठिकाणी प्रस्थांपितांकडून पहिल्यांदा विरोध होतो. मक्का शहरामध्ये सुद्धा सातव्या शतकात मक्काच्या प्रस्थापितांकडूनच विरोध झाला होता आणि आजही प्रस्थापितांकडूनच विरोध होतो आहे. विरोध फक्त भारतातच होत नाही तर जगभरात होतो. याचे कारण हेच की, इस्लाम एक नैतिक आणि समतावादी आदर्श समाजाची रचना करू इच्छितो तर भांडवलशाही ही मुक्त लैंगिक, आर्थिक आणि सामाजिक व्यवस्था प्रस्थापित करू इच्छिते. या दोन जीवन पद्धतीतील द्वंद्व प्रेषित सल्ल. यांच्या काळापासूनच सुरू आहे आणि ते प्रलयाच्या दिवसापर्यंत सुरू राहील, यात शंका नाही. माणसाला अनैतिक जीवनशैली आणि गुन्हेगारीकडे ढकलण्याचा रात्रंदिवस प्रयत्न सैताना कडून केला जातो. म्हणून प्रत्येक मुस्लिम व्यक्तीचे हे कर्तव्य आहे की, रात्रंदिवस या सैतानी प्रयत्नांना हानून पाडण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न करावा. हा लढा सोपा नाही. या लढ्याची कल्पना ईश्वराने खालील आयातीमध्ये दिलेली आहे. 

मुसलमानांनो...! तुम्हाला प्राण व वित्त या दोन्हीच्या परीक्षा द्याव्याच लागतील, आणि तुम्ही ग्रंथधारक व अनेकेश्वरवाद्याकडून पुष्कळशा त्रासदायक गोष्टी ऐकाल. जर या सर्व स्थितीत तुम्ही संयम आणि ईशपरायणतेच्या वर्तनावर दृढ राहाल तर हे मोठे धाडसाचे कार्य होय.  ( सुरे आले इम्रान 3: आयत क्र. 186).

या आयातीमध्ये एक गोष्ट स्पष्ट केलेली आहे की, इस्लामच्या विरोधकांकडून मुस्लिमांना त्रास दिला जाईल. नित्य नियमाने त्यांच्यावर टिका केली जाईल. म्हणजे पंतप्रधानांनी केलेली टिका ही काही पहिल्यांदा झालेली टिका नाही. भारतीय मुस्लिमांनी हे गृहितच धरलेले आहे की, आम्ही ज्या नैतिक जीवन व्यवस्थेची गोष्ट करतोय त्याचा तर विरोध अशा प्रकारे होणारच. याच आयातीच्या पुढच्या भागात या स्थितीला कसे सामोरे जावे, याचेपण मार्गदर्शन करण्यात आलेले आहे. अशा त्रासदायक गोष्टी जेव्हा मुस्लिमांच्या कानावर येतील तेव्हा संयम आणि ईशपारायणतेच्या वर्तनावर दृढ राहायला हवे. हे ते मार्गदर्शन आहे. 

धैर्याने अशा टिका सहन करून ईश्वराने दिलेल्या मार्गावर चालत राहून स्वतःला इतर समाजासाठी उपयोगी सिद्ध करण्याची जबाबदारी भारतीय मुस्लिमांची आहे. जर भारतीय मुस्लिमांनी समजूतदारपणे कुरआनच्या या मार्गदर्शनावर चालत आपल्याला बहुसंख्य नागरिकांसाठी उपयोगी जनसमुह बनविण्यामध्ये यश प्राप्त केले तर इस्लामोफोबियाच्या रूपाने होणारा हा विरोध काही वर्षातच गळून पडेल, यात किमान माझ्या मनात तरी शंका नाही. 

दुसऱ्या एका ठिकाणी कुरआन आपल्याला मार्गदर्शन करताना म्हणते की, आणि हे पैगंबर (स.), भलाई आणि दुष्टता एकसमान नाहीत. तुम्ही दुष्टतेचे त्या भलाईद्वारे निरसन करा जी अत्युत्तम असेल. तुम्ही पाहाल की तुमच्याशी ज्याचे शत्रुत्व होते, तो जिवलग मित्र बनला आहे.  (सुरे हामीम सज्दा 41 : आयत नं. 34). 

पंतप्रधानांनी जी टिका केलेली आहे त्या टिकेचा प्रमुख उद्देश बहुसंख्य बांधवांच्या नजरेमध्ये अल्पसंख्यांकांना परके ठरविणे हा आहे. जेणेकरून दोन्ही समाजाचे संबंध दुरावतील आणि बहुसंख्य गटातील बहुसंख्य मते त्यांना मिळतील. त्यांचा हा डाव ओळखून अल्पसंख्यांकांनी आपल्या दैनंदिन व्यवहारामध्ये बहुसंख्य बांधवांशी संपर्क वाढवावा. त्यांच्या आयुष्यात घडणार्या चांगल्या आणि वाईट घटनांमध्ये त्यांची साथ द्यावी. त्यांना परकेपण वाटेल असे फटकून वागू नये. हिंदू-मुस्लिम समाज देशात असा एकजीव झालेला समाज आहे, जसे दोन नद्यांचे पाणी संगमावर एक होवून जाते. दैनंदिन व्यवहारात इस्लामी शिष्टाचारांचा उपयोग करत बहुसंख्य बांधवांच्या मदतीसाठी सदैव तत्पर रहावे. खिदमते खल्क (समाजोपयागी कार्य) करण्यासाठी नियोजनबद्ध प्रयत्न करावेत. 

सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे बहुसंख्य समाज हा व्याजामुळे त्रस्त झालेला समाज आहे. त्यांना या संकटातून काढण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात व्याजविरहित पतपेढ्यांची स्थापना करावी. वर नमूद आयातीमध्ये म्हटल्याप्रमाणे आपण जर त्यांच्या टिकेचे उत्तर प्रेमाने दिले तर एक दिवस नक्कीच असा येईल की, त्यांची टिका प्रभावहीन होवून जाईल आणि देशामध्ये सलोखा वृद्धींगत होईल. नाहीतरी याची सुरूवात 4 जून 2024 पासून झालेलीच आहे. पंतप्रधान आणि भाजपने एवढे द्रविडी प्रयत्न करून सुद्धा भाजपला स्वतःच्या बळावर बहुमत गाठता आले नाही. यावरून एकच गोष्ट सिद्ध होते ती म्हणजे द्वेषाच्या पायावर रचले गेलेले राजकारण फार दिवस चालत नाही. मुस्लिम समाजाला ही गोष्ट लक्षात ठेवावी लागेल की, प्रेम, सद्भावना, सहकार्य आणि करूणा ही मूल्य शाश्वत असून, ईर्ष्या, द्वेष आणि घृणा ही मूल्य शाश्वत नाहीत. या निवडणूक निकालांपासून एवढा जरी बोध वाचकांनी घेतला तरी पुरे आहे. जयहिंद !


- एम. आय. शेख

लातूर


लोकसभा निवडणुकीचा नुकताच निकाल लागला. या निवडणुकीत अनेक धक्कादायक निकाल समोर आले. त्यातच लोकसभेत महाराष्ट्रात 45 च्या पुढे जागा जिंकणार असल्याचा दावा करणाऱ्या महायुतीला मोठा धक्का बसल्याचे दिसून आले. भाजप तर एक अंकी जागेवर आल्याचे दिसून आले. राज्यात महायुतीला केवळ 17 जागांवर विजय मिळाला असून महाविकास आघाडीने 30 जागांवर मुसंडी मारली आहे. त्यामध्ये सर्वाधिक 13 जागा या काँग्रेसने पटकावल्या आहेत. काँग्रेसच्या या यशामध्ये विदर्भाचा मोठा वाटा असून विदर्भात काँग्रेसला पाच जागा मिळाल्या आहेत. दुसऱ्या क्रमांकावर शिवसेना ठाकरे गट असून त्यांना 9 जागा मिळाल्या आहेत. तिसऱ्या क्रमांकावर शरद पवारांची राष्ट्रवादी असून त्यांना 8 जागा मिळाल्या आहेत. विशेष म्हणजे शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीने फक्त 10 जागा लढवल्या असून त्यापैकी आठ जागांवर विजय मिळवलाय.

गेल्या वेळी 42 जागा मिळवणाऱ्या भाजप-शिवसेना युतीला या वेळी भाजपप्रणित महायुतीला फक्त 18 जागा मिळाल्या आहेत. त्यामध्ये भाजपला 9 जागा, शिंदे गटाला 7 जागा आणि अजित पवारांच्या राष्ट्रवादीला 1 जागा मिळाली आहे.

पश्चिम महाराष्ट्रातील यंदाची लढत निर्णायक होती. राष्ट्रवादीच्या पक्ष फुटीनंतर जनता अजित दादांना साथ देते की शरद पवारांसोबतच राहते हे या निवडणुकीतून स्पष्ट झालं.  

शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीला तीन जागांवर विजय मिळाला असून त्यापैकी बारामतीमधील विजय हा सर्वात लक्षवेधी ठरला. त्यामुळे पश्चिम महाराष्ट्रात शरद पवारांची पॉवर असल्याचं पाहायला मिळालं.

राज्यातील सर्वांत प्रतिष्ठेच्या बनलेल्या बारामती लोकसभा निवडणुकीमध्ये शरद पवार गटाच्या सुप्रिया सुळे यांनी बाजी मारली. सुप्रिया सुळे यांनी त्यांच्या भाऊजय आणि अजित पवारांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांचा पराभव केला. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या फुटीनंतर पवारांचे होमग्राउंड कुणाच्या बाजूने याचं उत्तर या निवडणुकीतून मिळालं असून अजित पवारांसाठी हा धक्का असल्याचं मानलं जातंय.

अयोध्येत राम मंदिर उभारण्याचं आश्वासन पूर्ण केलं. भ्रष्टाचाराचे आरोप असलेल्या विरोधी पक्षांमधील नेत्यांना ईडीची कारवाई करण्याचा धाक दाखवून आपल्या पक्षात सामावून घेतलं. यानंतर ही लोकसभा निवडणूक आपणास सहजसोपी जाईल, असा भाजपचा होरा होता. पण इंडिया आघाडीनं जी काही कडवी झुंज दिली त्यावरून ही निवडणूक भाजपसाठी सोपी राहिली नाही, असेच हाती आलेल्या निकालांवरून दिसत आहे. ‘अब की बार, चारसौ पार’चा दिलेला जोरदार नारा पाहता भाजप लोकसभा निवडणुकीत स्वबळावर बहुमत गाठू शकलेलं नाही, हेच प्रकर्षानं जाणवते.

प्रधानसेवकाचा चेहरा पुढं करून प्रभावीपणे प्रचार करणारा भाजप राम मंदिर निर्माण, जम्मू आणि काश्मीरला विशेषाधिकार देणारं कलम 370 हटवण्याचा निर्णय, ट्रिपल तलाक, नागरिकत्व कायदा असे अनेक मुद्दे घेऊन निवडणुकीला सामोरे गेला होता. शिवाय देशात विकासकामांची गंगा आणण्याचे आश्वासन होतंच. ‘इंडिया’ आघाडीकडे फक्त संविधान वाचवण्याचाच मुद्दा होता.

अन्य पक्षांमधील नेते आयात करून आपल्या जागांमध्ये वाढ होईल, हा भाजपचा भ्रमच होता, हेही या निकालांवरून स्पष्ट झालंय. शिवसेना आणि राष्ट्रवादीसारखे पक्ष फोडल्यानंतर, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांचा बिनशर्त पाठिंबा मिळवल्यानंतर आणि शेवटच्या टप्प्यात काँग्रेसचे अशोक चव्हाण, मिलिंद देवरा यांना फोडल्यानंतर भाजपला जे यश अपेक्षित होतं ते मिळालेलं दिसत नाही. नेत्यांनी पक्षांतर केलं तरी कार्यकर्ते आपल्या पक्षातून हलतीलच असे नव्हे, असा संदेश मतदारांनी सर्वच पक्षांना दिलेला दिसतोय. राजकीय पक्षांनी चारित्र्यहीन उमेदवारांची पाठराखण करत त्यांना उमेदवारी देण्याचे प्रकारही मतदारांना रुचलेले दिसत नाहीत.

विशेष म्हणजे या निवडणुकीत मतदानोत्तर चाचण्या स्पष्टपणे फोल ठरल्याचं चित्र आहे. त्यामुळे एक्झिट पोलवर कितपत आणि का विश्वास ठेवावा, हा प्रश्न मतदारांसमोर उभा ठाकला आहे. या पोलस्टार्सनी आपल्या चाचण्यांच्या पद्धतीबाबत अंतर्मूख होण्याची गरज आहे. दबक्या पावलांच्या या परिवर्तनाची चाहूल या चाचण्यांना लागलीच नाही, असेच म्हणावं लागेल.

राज्यातील भाजपच्या आक्रमक प्रचाराच्या तुलनेत इंडिया आघाडीचा प्रचार काहीसा प्रभावहीन वाटत होता. त्यामुळे महायुतीच्या कार्यकर्त्यांचा आत्मविश्वास वाढला होता. पण निकालानं आता इंडिया आघाडीच्या कार्यकर्त्यांचा आत्मविश्वास वाढल्याशिवाय राहणार नाही. त्यांचा हा वाढलेला आत्मविश्वास येत्या विधानसभा निवडणुकीत पाहायला मिळू शकतो. राज्यात अनेक जागांवर भाजपचे दिग्गज नेते गारद झाले आहेत. ते पाहता येत्या आगामी विधानसभा निवडणुकीसाठी महायुतीला चांगलीच तयारी करावी लागेल हे नक्की. कारण त्या निवडणुकीत महायुतीला नरेंद्र मोदी यांचा चेहरा वापरता येणार नाही, तर राज्याच्या विकासाचा मुद्दाच पुढे न्यावा लागणार आहे. राज्याचे प्रश्न पूर्णत: वेगळे आहेत. नागरिकांसमोर अनेक ज्वलंत प्रश्न आ वासून उभे आहेत. त्यांची उत्तरे आपण कशी शोधणार आहोत हे महायुती आणि महाआघाडी या दोघांनाही नागरिकांना पटवून द्यावे लागणार आहे. 

मुंबईतील लोकसभेच्या चार मतदारसंघांकडे तमाम मुंबईकरांचे लक्ष लागलेलं होतं. कारण मुंबई नेमकी कुणाची? या प्रश्नाचे उत्तर त्यातून मिळणार होते. मुंबई ही उद्धव बाळासाहेब ठाकरे यांच्या शिवसेनेचीच असल्याचे उत्तर मतदारांनी दिलंय. मुंबईतील उद्योगधंदे गुजरातला नेऊन मुंबईचं महत्त्व कमी करण्याबाबतच्या आरोपामुळे मराठी माणसाच्या मनात आधीपासून कमालीचा रोष होताच. शिवाय मराठी उमेदवारांना नोकरी नाकारण्याचा मुद्दा असो वा मराठी माणसाला सोसायटीत घर देण्यास नकार देण्याचा प्रकार असो, मराठी माणसाच्या मनात असलेली खदखद या मतदानातून बाहेर पडलीय. सहापैकी चार जागा महाविकास आघाडीनं जिंकल्या. 

या निवडणुकीत बऱ्याच उमेदवारांना आपल्याच पक्षातील घरभेद्यांचा सामना करावा लागला हेही नाकारता येत नाही. म्हणूनच काही जागांचे निकाल हे कमालीचे अनपेक्षित लागले आहेत. परिवर्तनाच्या लढाईत असे फॅक्टरही पुढील काळात मोठी भूमिका साकारतील. सर्वच पक्षांना त्याबाबत काळजी घ्यावी लागणार आहे.

महाराष्ट्रात राहुल यांनी शरद पवार आणि उद्धव ठाकरे यांच्यासोबत मोट बांधली. पवार यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्याला वारं कोणत्या दिशेनं वाहत आहेत, हे अचूक कळतं. लढाया सेनापतीच्या व्यूहरचनेवर आणि सामान्य सैनिकांच्या जोरावर लढवल्या जातात आणि त्याच लढाया जिंकल्याही जातात. ‘इंडिया’ आघाडीनं नेमकं तेच केलं. दहा वर्षांच्या सत्तेमुळे भाजपच्या कार्यकर्त्यांमध्ये सत्तेचा अभिमान आणि फाजील आत्मविश्वास होता.

काँग्रेसची परंपरागत मतपेढी, ठाकरे यांनी स्वीकारलेला प्रबोधनकारांचा मार्ग आणि शरद पवार यांनी जागावाटपापासून उमेदवार निश्चितीपर्यंत प्रत्येक बाबतीत घातलेलं लक्ष, दोन्ही मित्रपक्षांसाठी या वयातही घेतलेल्या सभा आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना हात घालून त्यांना आपलेसं करण्याचा प्रयत्न या सगळ्याच गोष्टी यशस्वी झालेला दिसतो. भारतीय जनता पक्षानं जेवढे ध्रुवीकरण करण्याचा प्रयत्न केला, तेवढे ते काँग्रेसच्या पथ्यावर पडत गेलं. हिंदू, मुस्लिम, शेतकरी, कष्टकरी हे शोषित घटक महाविकास आघडीशी जोडले गेले. त्याचबरोबर महाराष्ट्रापुरता विचार करायचा झाला तर कितीही नाकारले तरी महाराष्ट्राच्या वाट्याला आलेले अनेक उद्योग, बिझनेस सेंटर, सागरीकिनारा दल, व्याघ्र प्रकल्प गुजरातला चालले होते. त्यातच महाराष्ट्रातून उत्तर भारतीयांविरोधात आंदोलन करणाऱ्या राज ठाकरे यांचीच मदत घेण्याची वेळ भाजपवर आली. त्यामुळे ‘उत्तर भारतीय संघ’ महाविकास आघाडीबरोबर आला. मराठा, धनगर, लिंगायत आदींना दाखवलेली आश्वासनांची गाजरं भाजपनं मोडून खाण्याचा प्रयत्न केला. त्याची प्रतिक्रिया या समाजघटकांमध्ये उमटली. भाजपचा विदर्भातील हक्काचा मतदार म्हणजे कुणबी समाज. तोही यावेळी महाविकास आघाडीकडे आला. 

हजारो वर्षे एकत्रित राहणाऱ्या समाजांमध्ये, धर्मांमध्ये विद्वेषाचे बीज पेरलेलं कुणालाच आवडलं नाही. हेच या निकालांमधून दिसले.


- शाहजहान मगदुम

मुंबई 

8976533404



जगातील सर्वात मोठी लोकशाही असलेल्या भारतात 18 व्या लोकसभेची निवडणूक उत्साहात पार पाडली. लहान-मोठ्या अनुचित घटना वगळता निवडणूक सात टप्प्यात सुरळीत झाली. यामध्ये प्रमुख दोन गठबंधन पक्ष होते. एनडीए आणि इंडिया आघाडी. या दोन्ही गठबंधनातील मुख्य पक्ष भाजप आणि काँग्रेसलाही स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही. भाजपाला 241 तर काँग्रेसला 99 जागांवर समाधान मानावे लागले. त्यामुळे कोणालाच मनमानीची एकहाती सत्ता गाजविता येणार नाही. ही आनंदाची बाब आहे. 

निवडणुकीआधी मोदींनी आणि त्यांच्या काही वाचाळ नेत्यांनी जी बेताल वक्तव्य केली होती ती जनतेला पसंद पडली नाहीत. जनता पंतप्रधानांकडून त्यांच्या अडीअडचणी भविष्यात कशा सोडविल्या जातील हे ऐकण्यास उत्सुक होती. परंतु त्यांना बेताल वक्तव्य ऐकावी लागली. त्यामुळे सुजान मतदारांनी  त्यांची घौडदौड रोखून त्यांना जमिनीवर आणण्याचे काम केले आहे. हे सर्व भारतीयांचे यश म्हणावे लागेल. विशेषतः त्या सर्वांचे जे लोकशाही अबाधित रहावी, हा उद्देश समोर ठेवून रात्रंदिवस मेहनत घेत होते. एवढ्यावरच हुरळून न जाता आता सर्व भारतीय नागरिकांची जबाबदारी ही आहे की त्यांनी आपले संविधान आणि त्याची नितीमुल्ये अबाधित राखण्यासाठी जागल्याची भूमिका निभवावी. 

गेल्या दहा वर्षात मुठभर लोकांचा झालेल्या आर्थिक विकासाने आर्थिक विषमतेची दरी अधिक रूंद केली. वाढती महागाई आणि कमाल बेरोजगारीने जनतेला सळो की पळो करून सोडले आहे. यापेक्षा जास्त नुकसान गेल्या दहा वर्षातील शासनामुळे हे झाले की, देशात धार्मिक ध्रुवीकरण केल्याने नागरिकामध्ये एकमेकांप्रती असलेले आपुलकीचे संबंध खराब झाले. यात मोठी दरी पडली आहे. ती किती खोल गेली आणि किती काळाने भरून निघेल याचे मूल्यमापन मात्र करता येणार नाही. जसे की, मणिपूर राज्यतील नागरिकांची मने पूर्णतः दुभंगली आहेत. मोदी व शहा सरकारने मुस्लिम समाजाचे जेवढे होईल तेवढे खच्चीकरण करण्याचा या ना त्या कारणाने प्रयत्न केला. आदीवासी, दलित आणि बहुसंख्यांक समाजामध्येही मोठी दरी निर्माण करण्याची कुठलीच कसर बाकी ठेवली नसल्याचे आपण उघड्या डोळ्यांनी पाहिले. जरी एनडीएला बहुमत मिळाले असले तरी आपण त्यांच्या आनंदात सामील होत लोकशाहीप्रधान असल्यामुळे आपणाला सर्वांचा आदर आणि सन्मान आहे. मात्र भविष्यात ते कोणत्या योजना आणि कोणती धोरणे आखतात याकडे आपले बारकाईने लक्ष असले पाहिजे. भारतीय संविधानात उद्देशपत्रिकेमध्ये ज्या मुल्यांचा उद्घोष करण्यात आला आहे त्यात म्हटले आहे की - ‘‘आम्ही भारताचे लोक, भारताचे एक सार्वभौम समाजवादी धर्मनिरपेक्ष लोकशाही गणराज्य घडवण्याचा व त्याच्या सर्व नागरिकांसः सामाजिक, आर्थिक व राजनैतिक न्याय, विचार, अभिव्यक्ती, विश्वास, श्रध्दा व उपासना यांचे स्वातंत्र्य; दर्जाची व संधीची समानता; निश्चितपणे प्राप्त करुन देण्याचा आणि त्या सर्वांमध्ये व्यक्तीची प्रतिष्ठा व राष्ट्राची एकता आणि एकात्मता यांचे आश्वासन देणारी बंधुता प्रवर्धित करण्याचा संकल्पपूर्वक निर्धार करून; आमच्या संविधानसभेत आज दिनांक सव्वीस नोव्हेंबर, 1949 रोजी याद्वारे हे संविधान अंगीकृत आणि अधिनियमित करुन स्वतः प्रत अर्पण करत आहोत.’’ देशाच्या स्वातंत्र्य सैनिकांचे बलिदान आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांसह सर्व धोरणकर्त्यांनी आपल्याला जो उद्देश भारतीयत्व टिकवून ठेवण्यासाठी दिलेला आहे त्याचे रक्षण, संरक्षण आणि अमलात आणण्यासाठी अतोनात प्रयत्न करणे गरजेचे आहेत. आम्ही कुठल्या धर्मात, समाजात जन्मलो आहोत, त्याचे विचार अंगीकारत आम्ही आपल्या देशासाठी काय योगदान देवू आणि याला कसे पुढे नेवू यासाठी अतोनात प्रयत्न होणे गरजेचे आहे. कुरआनमध्ये म्हटल्याप्रमाणे आम्ही एक असा गट असलो पाहिजे की जो लोकांना नैतिकतेकडे वळवितो आणि वाईटांपासून रोखतो. याप्रमाणे आमचे विचार आणि कृती असली तर निश्चितच आपण आपल्या देशाला पुढे नेवू शकतो. आपल्या हातून कुठलाही अतिरेक न होता सर्वांसमवेत न्याय भावनेने वागून आपण आपली आर्थिक, सामाजिक, शैक्षणिक प्रगती साधली पाहिजे. जगाची वाटचाल हुकूमशाहीकडे होत असताना आपण सर्वांनी आपला देश हुकूमशाही मार्गाकडे जाता-जाता वाचविला, असे म्हटले तरी वावगे ठरणार नाही. याबद्दल सर्व भारतीय बंधू-भगिनींचे कौतुक करायला हवे. मानवी स्वभाव शांततेचा आहे त्याच्या मनात दीर्घकाळ द्वेष टिकून राहत नाही. त्याचाच परिपाक आपल्याला 18 व्या लोकसभेच्या निवडणुकीत दिसून आला. जे सरकार स्थापन होईल ते संवैधानिक नितीमुल्यांप्रमाणे चालेल अशी अपेक्षा ठेवूयात. आपण सर्व भारतीयांनी मनात एकात्मता, न्याय, बंधूता ही मूल्ये सदैव आचरणात आणण्यासाठी प्रयत्नशील राहूयात. तसेच एपीजे अब्दुल कलाम यांचे भारत महासत्ता करण्याचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी आपण आपले सर्वोतोपरी योगदान देण्यासाठी सज्ज राहूयात. सत्यमेव जयते.

- बशीर शेख

मो : 8830273038


बालपण, तारुण्य, वृद्धावस्था व मृत्यू हे मानवी जीवनप्रवासाचे वेगवेगळे टप्पे आहेत. या प्रवासात कोणत्याही टप्प्यावर थांबणे माणसाला शक्य नाही, सतत पुढे जावेच लागते. माणूस निसर्ग नियमांमध्ये इतका जखडलेला आहे की त्याची इच्छा नसेल तरीही हे नियम त्याला पुढे जाण्यास भाग पाडतात. हा जीवनप्रवास मृत्यू आल्यावरही संपत नाही. माणूस जगात पाऊल ठेवण्यापूर्वीही प्रवासात होता आणि हे जग सोडल्यानंतरही तो आपल्या मुक्कामाच्या दिशेने प्रवासात असतो. निःसंशय मृत्यू हा अंतिम पडाव नाही आणि हे जगही मुक्कामाचे ठिकाण नाहीच. मुक्कामाचे खरे ठिकाण तर मरणोत्तर जीवनात आहे, पण या सांसारिक जीवनात एकामागून एक येणारी व्यस्तता आणि यश-अपयशांच्या मालिकेत माणूस आपल्या प्रवासाचे अंतिम ठिकाण विसरतो आणि त्यावर गंभीरतेने विचार करत नाही. मग एके दिवशी माणसाचे संसारातील आयुष्य संपते आणि तो आपली संपत्ती आणि नातेसंबंध इथेच सोडून पुढे जातो. सोबत असते ती फक्त आपल्या कर्मांची शिदोरी. मृत्यूपासून ते कयामतचा दिवस येईपर्यंतचा टप्पा पूर्ण केल्यानंतर, कयामतच्या दिवशी जेव्हा माणसाला दूबार जिवंत केले जाईल आणि अल्लाहसमोर आपल्या कर्मांचा जाब देण्यासाठी उभे केले जाईल, त्या वेळी माणसाला एकतर अनंत काळासाठी ऐश व आरामाचे ठिकाण मिळेल किंवा अनंतकालीन शिक्षेच्या ठिकाणी राहावे लागेल, हीच आहेत माणसाच्या प्रवासाची अंतिम ठिकाणे. माणूस त्याच अंतिम पडावाचा प्रवासी आहे जो आपल्या मुक्कामाकडे सतत वाटचाल करत आहे. या विषयी पवित्र कुरआनमध्ये स्पष्टपणे सांगितले गेले आहे,

या’अय्युहल्-इन्सानु कादिहुन इला रब्बि-क कद्-हन फमुलाकीहि.

अनुवाद :-

हे माणसा! तू परिश्रमपूर्वक आपल्या पालनकर्त्याकडे खेचला जात आहेस आणि त्याला भेटणार आहेस. (84इन्शिकाक् - 6 )

मौलाना अमीन अह्सन इस्लाही (त्यांच्यावर अल्लाहची कृपा असो) यांनी या आयतीच्या स्पष्टीकरणात लिहिले आहे की,’ हे संबोधन जरी सामान्य माणसाला उद्देशून असले तरीही त्याचा रोख विशेषत: त्या उन्मत्त लोकांकडे आहे जे आपल्या सांसारिक सुखात मग्न आहेत आणि मरणोत्तर जीवनाबद्दल पूर्णपणे बेफिकीर आहेत. या आयतीमध्ये म्हटले गेले आहे की हे मानवा, तू आपल्या स्वामीकडे चालला आहेस आणि सरतेशेवटी तुला त्याच्यासमोर हजर व्हायचे आहे, भलेही त्याची जाणीव तुला असो वा नसो. भौतिक जगाचे पुजारी आपल्या सांसारिक यशाच्या नशेत आपले खरे ठिकाण नेहमीच विसरतात. एकामागून एक मिळणाऱ्या यशात आणि विजयात ते इतके हरवून जातात की त्यापलीकडे कशाचाही विचार करुच शकत नाही. अधिकाधिक यश मिळवण्याच्या धावपळीत त्यांना या प्रश्नावर विचार करण्याची सवडच मिळत नाही की आपले खरे ध्येय काय आहे? ते तर संसारातील एखादे उद्दिष्ट साध्य करण्यालाच आपला अंतिम पडाव समजतात. वास्तविक पाहता अंतिम पडाव तर मरणोत्तर जीवनात आहे, ज्याकडे जाण्यास संपूर्ण मानवजात ईश-नियमांच्या बंधनात जखडलेली आहे आणि अत्यंत लाचार अवस्थेत त्या अंतिम पडावाकडे खेचली जात आहे. लोकांनी जीवनाच्या या पैलूवर नजर ठेवली असती तर ते सरळ मार्गापासून दूर गेले नसते आणि त्यांनी उघड्या डोळ्यांनी पाहिले असते की संसारात आपल्या आवडत्या मार्गावर जितक्या वेगाने ते प्रगती करत आहेत, त्यापेक्षा अधिक तीव्र गतीने आपल्या कर्मांचा हिशोब देण्यासाठी त्यांचे जीवन ईश्वराकडे वाटचाल करत आहे.

( अनुवाद - तदब्बुरे कुरआन ऊर्दू खंड 9-पृ. 272/273- Internet -Archive )

तफ्सिर बयानुल-कुरआनमध्येही या आयतीशी संबंधित महत्त्वाच्या गोष्टींचा उल्लेख करण्यात आला आहे. 

हे जग माणसासाठी कष्टाचे ठिकाण आहे. मानवी जीवनातील या कटू वास्तवाचे वर्णन अध्याय अल-बलदच्या चौथ्या आयतीमध्ये केले गेले आहे. माणसाचा जन्मच कष्टाने व यातनामय परिस्थितीत होतो, म्हणजे त्रास सहन करणे व कठीण प्रसंगातून जाणे हे माणसाचे भाग्य आहे. यापासून कुणाचीही सुटका नाही. मजूर बांधवांना सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत शारीरिक कष्ट करावे लागतात. कुणी कारखानदार असेल तर व्यवस्थापनातील समस्या सोडवताना त्याच्या रक्ताचे पाणी होते. ऑफिसच्या खुर्चीवर बसलेला मानसिक ताणाच्या फेऱ्यात अडकलेला दिसतो. मग स्वत:चे आणि कुटुंबियांचे आजारपण, आर्थिक अडचणी, सामाजिक प्रश्न, जीव आणि मालमत्तेच्या सुरक्षेची चिंता इत्यादींच्या स्वरूपात वेगवेगळ्या मानसिक समस्या गळ्यात पडलेल्या असतात. इतरांशी सामना आणि स्पर्धेचे दु:ख तर वेगळेच आहे जे प्रत्येक माणसाने कोणत्या ना कोणत्या स्तरावर आपल्या मनात साठवून ठेवलेले असते. पायी चालणारा माणूस दूचाकी स्वाराकडे ईर्ष्यापूर्ण नजरेने पाहतो, दूचाकी स्वाराला कारचालकाचा हेवा वाटतो. छोट्या कार मालकाला मोठ्या गाडीचा हेवा वाटतो. त्यामुळे कष्ट, वेदना, किंवा दुःखांचे स्वरूप वेगवेगळे असू शकतात, पण ज्याला कुठल्याही प्रकारचा त्रास किंवा दुःख सहन करावे लागत नाही असा मनुष्य सापडणे कठीण आहे. माणूस पहिल्या दिवसापासून या समस्यांना तोंड देत आला आहे आणि जिवंत असेपर्यंत त्यातून मुक्त होऊ शकत नाही. याबद्दल मिर्जा गालिब यांनी खूप छान म्हटले आहे,

कैद-ए-हयात व बन्द-ए-गम अस्ल में दोनों एक हैं

मौत से पहले आदमी गम से नजात पाए क्यूं

कष्ट आणि संकटांनी वेढलेल्या मानवी जीवनातील अडचणी व समस्या आपल्या जागी आहेत, पण माणसाची खरी समस्या त्याहूनही अधिक गंभीर आणि त्रासदायक आहे, ती समस्या म्हणजे,

अब तो घबरा के ये कहते हैं के मर जाएंगे 

मर के भी चैन न पाया तो किधर जाएंगे

(इब्राहीम जौक )

कयामतच्या दिवशी ईश-न्यायालयात आपल्या जीवनाविषयी द्यावा लागणारा जाब लक्षात घ्या आणि मग इतर सजीवांच्या तुलनेत ’माणूस’ किती अडचणीत आहे याची तुलना करा. ओझे वाहणाऱ्या प्राण्याचे आयुष्य कितीही खडतर असले तरीही त्याचे कष्ट आणि दुःख त्याच्या जीवनासोबतच संपते. अर्थात एक बैल जेव्हा नांगर किंवा रहाट ओढत ओढत मरण पावतो तेव्हा या श्रमातून तो कायमचा मुक्त होतो, पण त्याच्या तुलनेत माणूसच एक असा जीव आहे जो कष्टावर कष्ट आणि दुःखावर दुःख सहन करून जेव्हा या जगाचा निरोप घेईल तेव्हा त्याला आपल्या ईश्वरासमोर उभे राहून आपल्या सांसारिक जीवनातील प्रत्येक क्षणाचा हिशोब द्यावा लागेल. या संदर्भात अंतिम पैगंबर आदरणीय मुहम्मद (त्यांच्यावर अल्लाहची कृपा व शांती असो) यांनी म्हटले आहे की,

कयामतच्या दिवशी आपल्या पालनकर्त्यासमोर जोपर्यंत पाच गोष्टींचा हिशोब घेतला जाणार नाही, तोपर्यंत आदम पुत्र म्हणजे माणसाचे पाय जागेवरून हलू शकणार नाहीत: त्याचे आयुष्य, ते कसे घालवले? तारुण्याबद्दल, तरूणपणातील शक्ती, सामर्थ्य आणि इच्छा-आकांक्षांचा उपयोग कसा केला? मालमत्तेविषयी, संपत्ती कशी कमवली? कायदेशीर मार्गाने की हरामखोरीने? आणि कुठे खर्च केली? उधळपट्टी केली की लोकांचे हक्क देण्यात खर्च केली? आणि मिळालेल्या ज्ञानानूसार किती आचरण केले?

म्हणजे जगात ओझेही वाहा, शारीरिक, मानसिक आणि बौद्धिक यातनाही सहन करा. जीव, संपत्ती,  आणि संतती यांच्याशी संबंधित निरनिराळे आघात सोसत सोसत आयुष्यभर काटेरी बिछान्यावर पडा, आणि मग मृत्यू झाल्यानंतर जीवनातील क्षणाक्षणाचा हिशोब देण्यासाठी त्या अस्तित्वासमोर उभे राहा जो मन-मस्तिष्काच्या खोलात निर्माण होणाऱ्या भावना आणि विचार जाणतो, ज्याच्यापासून कोणतीही गोष्ट लपून राहत नाहीत. ही आहे ’माणसाची’ खरी शोकांतिका! हा टप्पा माणसासाठी इतका कठीण असणार आहे की त्याचे स्मरण करून आदरणीय अबू बक्र सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्याशी प्रसन्न होवो) हे वारंवार रडायचे आणि म्हणायचे की  मी पक्षी असतो तर बरे झाले असते! (अनुवाद-बयानुल कुरआन ऊर्दू eQuran Library app.)

हदीसमध्ये नमूद केलेल्या प्रश्नांपैकी शेवटचा प्रश्न सर्वात कठीण आहे. ज्यांच्यापर्यंत कुरआनचा संदेश पोहोचला आणि त्यांनी आपली योग्यता वा क्षमतेनुसार हा संदेश समजूनही घेतला, त्यांना या शेवटच्या प्रश्नाचे उत्तर देणे खूप कठीण जाईल. ज्यांनी समजून घेण्याचा प्रयत्न केलाच नाही, निष्काळजीपणा केला, या संदेशाकडे पाठ फिरवली, त्यांनीही आपल्या भविष्याची चिंता करावी, कारण परीक्षेचा पेपर दिल्यानंतर एका विद्यार्थ्यालाही निकालाचा अंदाज येतोच.

आज माणसाला संधी आहे, त्याने आपल्या प्रवासाच्या अंतिम ठिकाणाचा विचार करावा आणि पूर्ण विश्वासाने आपले प्रयत्न त्या मुक्कामाच्या दिशेने वळवावे जे त्याच्या सांसारिक गरजाही पूर्ण करेल आणि मरणोत्तर जीवनातही अनंतकालीन कृपा लाभेल.

मृत्यूनंतरच्या जीवनाविषयी मनात कोणताही प्रश्न असेल किंवा हा विषय इस्लामी दृष्टीकोनातून समजून घेण्याची इच्छा असेल तर या बाबतीत इस्लामी विद्वानांची मदत जरूर घ्यावी. या टोल फ्री नंबरवरही प्रश्न विचारू शकता - 18005723000. आपल्या अंतिम निकालाची जबाबदारी आपल्यावरच आहे. विश्व निर्मात्यासमोर आपल्या जीवनाचा हिशोब आपल्यालाच द्यायचा आहे. मृत्यूच्या वेळी आणि त्यानंतर कयामत येईपर्यंत व्यक्ती कोणकोणत्या परिस्थितीतून जाते? कयामतच्या दिवशी काय काय होईल? आणि त्यापुढे कधीही न संपणारे जीवन कसे असेल? या प्रश्नांकडे सर्वाधिक लक्ष देण्याची गरज आहे. काही दिवसांपूर्वी शोधनमध्ये या प्रश्नांवर आधारित एक लेखमालिका ’मृत्यूनंतर पुढे काय?’ सुरू करण्यात आली होती. नोव्हेंबर-2023 ते जानेवारी-2024 या कालावधीत सहा भाग प्रकाशित झाले होते. सातवा भाग पुढील अंकात प्रकाशित होईल. इन्शाल्लाह. 

..... समाप्त


- अब्दुल कय्यूम शेख अहमद.

9730254636 - औरंगाबाद.



उन्हात तडफडून एक पक्षी मरणाच्या वाटेवर होता. त्याला उचलून पाणी पाजले, घरी घेऊन आलो. पक्षाला थोडा आराम मिळाल्यावर दाणे टाकले. नंतर त्याला आकाशात भरारी घेण्यासाठी सोडून दिले आणि मोकळे झालो. वाटले किती पुण्याचे काम केले. पण खरंच एवढे करून पुण्य लाभले का? या घटनेच्या मुळाशी जाऊन विचार केल्यास लक्षात आले की माणूस आपल्या स्वार्थासाठी पर्यावरणाचा किती ऱ्हास करत चालला आहे. त्याच्या परिणामस्वरूप उन्हाची तीव्रता आणि तापमानात किती वाढ होत चालली आहे. सुर्याची किरणे एवढी तीक्ष्ण होत चालली आहेत की ते सहन करणे आता सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर गेले आहे.

खरं पाहिले तर पृथ्वीला उब पोहोचवणे हे सुर्याचे कामच आहे. आलेली किरणे पुर्णपणे परत न जाता काही प्रमाणात जमिनीवर थांबवली जातात. यासाठी हरितगृह वायू (ॠीशशपर्हेीीश ॠरीशी) मदत करतात. पण हे हरितगृह वायू एका मर्यादेपर्यंत असणे आवश्यक आहे. कारण त्यांनी आपली मर्यादा ओलांडली तर सुर्यकिरणे जास्त प्रमाणात रोखली जातील आणि परिणामी तापमानात वाढ होईल.

मागच्या काही दशकांत पर्यावरणाशी मानवाच्या दुर्व्यवहारामुळे हे हरितगृह वायू वाढत आहेत. याची कारणे बघितली तर मोठ्या प्रमाणात होणारी जंगलतोड, मोटार वाहनांच्या संख्येत आणि वापरात वाढ, झपाट्याने वाढलेले औद्योगिकीकरण, ओझोन पट्ट्याची जाडी कमी होणे, रासायनिक शेतीमुळे वातावरणात बदल होत आहेत आणि पर्यायाने जागतिक तापमानवाढ (ॠश्रेलरश्रुरीाळपस) होत आहे. याचे परिणाम बघीतले तर, जगभरातील बर्फ वितळण्याच्या बातम्या वारंवार बघायला मिळत आहेत. अतिउष्ण परिस्थितीत जीवंत राहणाऱ्या अतिसूक्ष्मजीवांमुळे नवनवीन आणि वेगाने पसरणारे रोग तापमानवाढीच्या वातावरणात उदयास येत आहेत. जगभरातील अनेक ठिकाणी अधिक तीव्र वादळे येत आहेत. डोडो बदकासारख्या कित्येक प्रजाती नष्ट होत आहेत. जमीनीची धूप होऊन जमीन वाळवंटात रूपांतरीत होत आहे आणि म्हणूनच यावर्षीच्या जागतिक पर्यावरण दिनाची थीम ’ङरपवीशीीेींरींळेप, वशीशीींळषळलरींळेप रपव र्वीेीसहीींशीळश्रळशपलश’ आहे. याचा संबंध मृदा प्रदुषणाशी आहे ज्यामध्ये प्रदुषणामुळे जी जमीन नापीक झाली आहे, ज्या जमीनीचे वाळवंटात रूपांतर झाले आहे किंवा दुष्काळाची लवचिकता वाढली असेल अशा जमिनीचे पुनरसंचयन करणे यात समाविष्ट आहे.

2021 च्या फिजियोलॉजी अहवालात प्रकाशित केलेल्या अभ्यासानुसार वातावरणीय तापमान श्रेणी ज्यामध्ये मानवी शरीर हे 104-122ओ फॅरेनहाइट किंवा 40-50ओ सेल्शीअस च्या दरम्यान त्याचे तापमान आणि समतोल प्रभावीपणे राखू शकते. एकदा हवेचे तापमान 122 अंशांवर गेले की आपले शरीर यापुढे उष्णता नष्ट करू शकत नाही आणि आपले कोर तापमान वाढते. परिणामी शरिरातील प्रथिने आणि इतर मुलद्रव्यांचा नाश होतो.

जरी संपूर्ण ग्रहावर तापमानवाढ एकसमान नसली तरी, जागतिक पातळीवरील सरासरी तापमानातील वरचा कल दर्शवितो की थंड होण्यापेक्षा जास्त क्षेत्रे तापमानवाढ करत आहेत. राष्ट्रीय महासागर आणि वातावरणीय प्रशासन छज-- च्या 2023 च्या वार्षिक हवामान अहवालानुसार 1850 पासून प्रति दशक सरासरी 0.11ओ फॅरेनहाइट म्हणजे 0.06ओ सेल्सिअस दराने जमीन आणि समुद्राचे एकत्रित तापमान वाढले आहे.  1982 पासून तापमानवाढीचा दर तिप्पट वेगाने वाढला आहे तो म्हणजे 0.36ओ फॅ (0.20ओ सेल्सिअस) प्रति दशक. हे जर असेच चालू राहिले तर महाप्रलय म्हणजे कयामत यायला वेळ लागणार नाही. सध्या, सूर्य आपल्यापासून लाखो मैल दूर आहे तरीही त्याची उष्णता माणसाला असह्य होत आहे. कयामतच्या दिवशी जेव्हा सुर्य पृथ्वीपासून केवळ एक मैल दूर असेल तेव्हा काय होईल? मिश्कात अल्-मसाबिह या हदीसग्रंथाच्या हदीस क्र. 5453 नुसार कयामतच्या दिवशी सुर्य पृथ्वीपासून केवळ एक मैल दूर असेल.

जागतिक तापमानवाढीवर एकमेव उपाय जर कोणता असेल तर तो म्हणजे मोठ्या प्रमाणात वृक्षारोपण. ज्यामुळे हरीतगृह वायू आटोक्यात येतील. पाऊस जास्त आणि वेळेवर पडेल. जैवविविधता टिकेल आणि पर्यायाने जागतिक तापमानवाढ होणार नाही. हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा सर्वांची मानसिकता झाड लावण्याची असेल. एका हदीसमध्ये आहे की, तुमच्या हातात एक रोप आहे आणि कयामत येऊन ठेपली आहे, तरी ते रोप लावून टाका. म्हणजे, वृक्षारोपण करणाऱ्याने अजिबात हा विचार करू नये की आता तर कयामतचा दिवस आलेला आहे, हे जग आता नष्ट होणार आहे. या रोपाचे  झाडात रूपांतर कधी होईल? आणि त्याचा फायदा कोणाला व कसा होईल? हा विचार न करता माणसाने आपले कर्तव्य पार पाडावे हाच आदेश या हदीसवरून स्पष्ट होतो, आणि यावरून वृक्षारोपणाचे महत्त्व लक्षात येते. हरीत भविष्याकडे वाटचाल करून जागतिक तापमानवाढ रोखुया आणि पशु पक्षांसमवेत मानवजातीचे कल्याण करून पुण्य कमावण्याची जी संधी आपल्या पिढीला मिळाली आहे त्या संधीचे सोने करूया, हीच या पर्यावरण दिनी सदिच्छा.


- डॉ. हर्षदीप बी. सरतापे

मो. : 7507153106


statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget