Halloween Costume ideas 2015
2024


’’अनेकवेळा असे घडलेले आहे की, अल्लाहच्या इच्छेने एका छोट्या गटाने मोठ्या गटावर विजय प्राप्त केलेला आहे. अल्लाह धैर्यशील लोकांच्या पाठीशी आहे.’’ (सूरह बकारा आ क्र. 249)

यौम-उल-कुद्स

कुद्स हा शब्द हिब्रू आणि अरबी भाषांमध्ये समानरूपाने वापरला जातो. ज्याचा शब्दकोशीय अर्थ ’पवित्र/पाक’ असा आहे. उर्दूचा मुकद्दस हा शब्द याच शब्दापासून तयार झालेला आहे. प्राचीन काळापासून जेरुसलेम शहरासाठी हा शब्द वापरला जात आहे. जेरुसलेम शहर हे तिन्ही अब्राहमिक धर्मांच्या (ज्यू, ख्रिश्चन आणि इस्लाम) अनुयायांसाठी पवित्र स्थान आहे. या शहरात मस्जिद-ए-अक्सा नावाची मस्जीद आहे. अक्सा म्हणजे आत्मा तसेच देवाचा आशीर्वाद. इस्लामचे प्रेषित मुहम्मद सल्लम यांनी मेराजला जाण्यापूर्वी या मस्जीदीत सर्व प्रेषितांच्या नमाजचे नेतृत्व केले होते. या अर्थाने ही मस्जीद महान आहे. (शब-ए-मेराजची घटनाच नव्हे तर कुरआनमध्ये वर्णन केल्या गेलेल्या अनेक घटना त्याच लोकांच्या लक्षात येतात ज्यांनी अल्लाह आणि त्याचे प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्यावर श्रद्धा-ईमान बिल गैब ठेवली आहे. बाकीच्यांना या गोष्टी अशक्य वाटतील यात नवल नाही.)

यौम-उल-कुद्सचा इतिहास

केवळ भारतातच नव्हे तर जगातील अनेक मुस्लिम देशांमध्ये, विशेषत: इराण, जॉर्डन, इजिप्त, तुर्कीये, लेबनॉन आणि सीरियामध्ये, पॅलेस्टिनींसोबत एकतेचे वचन ताजे करण्यासाठी हा दिवस प्रत्येक रमजानच्या शेवटच्या शुक्रवारी साजरा केला जातो. या दिवशी जगातील अनेक देशांमध्ये इस्रायलच्या जाचक धोरणांच्या विरोधात निदर्शने केली जातात, मोर्चे काढले जातात आणि पॅलेस्टिनी लोकांच्या मानवी हक्कांच्या रक्षणासाठी प्रार्थना केली जाते, संयुक्त राष्ट्र संघटनेने याबाबतीत आपले वचन पाळावे अशी विनंती केली जाते. हा दिवस साजरा करण्याचा पहिला प्रस्ताव इराणचे पहिले परराष्ट्र मंत्री इब्राहिम याझिदी यांनी राष्ट्राध्यक्ष अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांना दिला होता, जो त्यांनी स्वीकारला होता. हा प्रस्ताव समोर येताच इस्रायल संतप्त झाला होता. तो आणि इराण समर्थक लेबनॉन यांच्यात प्रचंड तणाव निर्माण झाला होता, पण नंतर इतर देशांच्या हस्तक्षेपामुळे हे प्रकरण शांत झाले होते. पण इराणने 7 ऑगस्ट 1979 रोजी जाहीर केले होते की इथून पुढे पॅलेस्टाईनच्या स्वातंत्र्यापर्यंत दरवर्षी रमजानच्या जुम्मतुल-विदा या दिवशी यौम-उल-कुद्स साजरा केला जाईल. इतकेच नाही तर इराणने इतर देशांनाही ते साजरे करण्याचे आणि पॅलेस्टिनींच्या मानवी हक्कांच्या पुनर्स्थापनेला पाठिंबा दर्शवण्याचे आवाहन केले होते. पण तरीही इराण, लेबनॉन, जॉर्डन, इजिप्त, तुर्कस्तान आणि सीरिया या देशांबाहेर हा दिवस फारसा उत्साहाने साजरा केला जात नाही. अमेरिका समर्थक सौदी अरेबियामध्ये तर हा दिवस साजरा करण्यावर बंदी आहे.

इस्रायलच्या स्थापनेमागचा इतिहास

पहिल्या महायुद्धात (1914 ते 1918) तुर्कीयेचा खलिफा अब्दुल हमीद सानी याने जर्मनीची साथ दिली होती. या युद्धात जर्मनीचा पराभव झाला होता. अशा प्रकारे तुर्कियेचाही पराभव झाला होता. मग विजयी देश अमेरिका, ब्रिटन आणि त्यांच्या मित्रांनी आधीच खिळखिळ्या झालेल्या ऑटोमन खिलाफतचे तुकडे केले आणि त्यातून अनेक छोटे देश बनवले.

अल-सौद या अरबी जमातीनेही ब्रिटनला तुर्कस्तानचा पराभव करण्यासाठी सर्व शक्तीनिशी मदत केली होती. त्यांना त्याचे  बक्षीस स्वतंत्र देशाच्या रूपाने मिळाले. सौदी अरेबिया हा जगातील एकमेव देश आहे ज्याचे नाव एका कबिल्याच्या नावावर ठेवलेले आहे. पूर्वी त्याचे नाव जजिरत-उल-अरब असे होते.

पहिल्या महायुद्धापूर्वी हिटलरने ज्यूंवर अनेक अत्याचार केले होते, त्यामुळे त्यांना जगभरातील मानवाधिकार लोकांचा पाठिंबा होता. तसेच इस्तंबूलमध्ये राहणाऱ्या थिओडोर हर्झल या ज्यू पत्रकाराच्या माध्यमातून जगभरातील ज्यूंनी स्वत:साठी स्वतंत्र देशाचा प्रचार केला होता. पहिले महायुद्ध जिंकण्यासाठी  ज्यूंनी जगभरात पसरलेल्या त्याच्या बँकांच्या नेटवर्कमधून अवैधरित्या कमावलेले व्याजाचे पैसे ब्रिटनला दिले होते. या पैशाच्या जोरावरच ब्रिटन आणि अमेरिका त्यांचा युद्धखर्च भागवत होते. या आर्थिक मदतीच्या बदल्यात ब्रिटन आणि अमेरिकेने पॅलेस्टाईनच्या फाळणीचा प्रस्ताव ज्यूंच्या इच्छेनुसार संयुक्त राष्ट्रसंघात ठेवला आणि तो मान्यही झाला हे स्पष्ट आहे. अशा प्रकारे 14 मे 1948 रोजी इस्रायल नावाचा नवा देश अस्तित्वात आला. पॅलिस्टीनच्या भूमीचे समान विभाजन करण्यात आले. या देशाला जन्म देणारे दोन प्रमुख देश म्हणजे अमेरिका आणि ब्रिटन. त्यांनी केवळ इजराईलला जन्मच दिला नाही तर त्याचे संरक्षण आणि संगोपनही केले.

यानंतर लगेचच 1938 मध्ये सौदी अरेबियामध्ये पहिली खनीज तेलाची विहीर सापडली. खनीज तेलाच्या बदल्यात सुरक्षा या अर्थाचा अमेरिकेने सौदी अरेबियाशी करार केला, जो आजतागायत सुरू आहे. तेलविहिरींच्या सुरक्षेच्या नावाखाली अमेरिकेने सौदी अरेबियात अनेक ठिकाणी आपले लष्करी तळ उभारले, जे आजतागायत कायम आहेत. अशा प्रकारे अरबांची अवस्था भारतातील शेतकऱ्यांसारखी झाली. इथेज्याप्रमाणे शेतीमाल हा शेतकऱ्याचा असतो पण त्याची किंमत सावकार ठरवतो त्याचप्रमाणे तेल अबरांचे किंमत मात्र अमेरिका ठरवत होता. आजकाल यात थोडीफार सुधारणा झाली आहे, पण त्यावेळी किती तेलाचे उत्खनन करायचे? किती वितरित करायचे? ते कोणाला द्यायचे? कोणाला नाही? या सर्व गोष्टींवर अमेरिकेचे नियंत्रण होते. अरबस्तानात खनिज तेलाचे किती अफाट साठे आहेत आणि भविष्यात त्याची ताकद काय असेल हे अमेरिका आणि ब्रिटनला चांगलेच माहीत होते. तेलाच्या या अफाट संपत्तीमुळे अरब राष्ट्रे जागतिक महासत्ता बनतील आणि अमेरिका आणि ब्रिटनला आव्हान देऊ शकतील, या सार्थ भीतीमुळे अरब राष्ट्रांना नियंत्रणात ठेवण्यासाठी इस्रायलला बळ देण्याची अमेरिकेला नव्याने गरज भासू लागली होती. हे लक्षात घेऊन अमेरिका आणि ब्रिटनने सुरुवातीपासूनच इसराईलला पाठिंबा देण्यास सुरुवात केली आणि आजपर्यंत त्याच्या सर्व चांगल्या-वाईट कृत्यांमध्ये त्याचे समर्थन केले आहे. एवढेच नव्हे तर गोपनीयरित्या इजराईलला अण्वस्त्र संपन्न करून टाकले. गेल्या 75 वर्षात अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्रात इस्रायलविरोधातील  प्रत्येक प्रस्ताव व्हेटो करून टाकला. मागच्या आठवड्यात सीझ फायरचा आलेला ठरावास मात्र अमेरिकेने गैरहजर राहून मूकसंमती दर्शविली. मात्र इजराईलचा जळफळाट पाहून अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेचा हा ठराव पाळणे इस्राईलवर बंधनकारक नाही, असे स्पष्ट करून संयुक्त राष्ट्रासारख्या संस्थेचा वचक संपवून टाकला. म्हणूनच हा ठराव संमत झाल्यावरसुद्धा इजराईलने गझा आणि वेस्ट बँकवर हल्ले सुरूच ठेवलेले आहेत. एकट्या शिफा हॉस्पिटलमध्ये दीड हजार लोक मारल्याचा दावा अमरेश मिश्रा या आंतरराष्ट्रीय संबंधाच्या तज्ञ विद्वानाने केला आहे.

आपल्या स्थापनेपासूनच इस्रायलने आपले दात दाखवण्यास सुरुवात केली होती. इस्रायलने 1948, 1968 आणि 1973 मधील अरब-इस्रायल युद्धामध्ये केवळ अमेरिका आणि ब्रिटनच्या मदतीने विजय प्राप्त केला होता. एवढेच नाही तर शेजारील देशांच्या जमीनही बळकावल्या होत्या. अशाप्रकारे, आज पॅलेस्टिनी लोकांकडे गाझा आणि वेस्ट बँकमधील जमिनीचे फक्त दोन छोटे तुकडे शिल्लक आहेत. पॅलेस्टाईनला संयुक्त राष्ट्रांकडून मिळालेली उर्वरित जमीन इस्रायलने बळकावली आहे. एवढेच नाही तर त्याने जॉर्डन आणि सीरियातील अनेक भाग ताब्यात घेतले आहेत. हे सर्व त्यांनी स्वतःच्या बळावर नाही तर अमेरिकेच्या बळावर केले आहे. 

अमेरिकेने तिन्ही युद्धांत दाखवून दिले आहे की अरब जेव्हा-जेव्हा इस्रायलशी सशस्त्र संघर्ष करतात तेव्हा त्यांचेच नुकसान होते. यामुळेच सध्याच्या इस्रायल-हमास युद्धात पॅलिस्टनी लोकांसोबत उभे राहण्याचे धाडस कोणताही सुन्नी देश दाखवू शकत नाही. या सुन्नी देशांना चांगलं माहीत आहे की गाठ ही इस्रायलशी नाही तर अमेरिकेशी आहे, ज्याला ते पराभूत करू शकत नाहीत. त्यामुळेच स्वतःच्या जनतेच्या दबावाचा सामना करूनही या देशांचे नेते अपमान गिळून देखील मूक प्रेक्षक बनून राहिले आहेत आणि एवढेच नाही तर ते छुप्या पद्धतीने इस्रायलला पाठिंबा देत आहेत.

1948 मध्ये पॅलेस्टाईन अस्तित्वात येताच इस्रायलने त्याचे रुपांतर खुल्या तुरुंगात केले. वीज, पाणी आणि आयात-निर्यात या सर्वांवर त्यांनी नियंत्रण मिळविले. अमेरिकेला सांगून इजिप्तमधील रफाहची सीमाही त्यांनी सील करून घेतली. अरब स्प्रिंगनंतर निवडून आलेल्या मोहम्मद मोर्सी यांच्या सरकारला रफाह सीमा खुली करून गझा आणि वेस्टबँक मधील पॅलेस्टिनींना मुक्त संचार सुविधा उपलब्ध करून दिल्याचे परिणाम भोगावे लागले.अवघ्या एका वर्षात जगभरातील लोकशाहीचा रक्षक असलेल्या अमेरिकेने लोकशाही मार्गाने निवडून आलेल्या मोहम्मद मोर्सी यांच्या सरकारला पदच्युत केले आणि अमेरिकेच्या तालावर नाचणाऱ्या लष्करी कमांडर अब्दुल फतेह अल-सिसी याच्या हाती सत्ता सोपवली, जो आजपर्यंत सत्तेत आहे.

गेल्या 75 वर्षांत इस्रायलने पॅलेस्टिनींचे मनोधैर्य खच्ची करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न केला. पॅलेस्टिनींवर अनन्वित अत्याचार केले. पॅलेस्टिनच्या निरपराध लोकांना अटक करून  इस्त्रायली तुरुंग भरले. इस्रायलच्या या सततच्या दडपशाहीच्या धोरणामुळे हमासचा उदय झाला आणि हमासने इस्रायलविरुद्ध सशस्त्र लढा (इंतिफादा) सुरू केला, पण सर्व काही निष्फळ ठरले. इस्रायलला गाझा आणि वेस्ट बँकमधून उरलेल्या पॅलेस्टिनींना हटवून ज्यूंच्या वसाहती निर्माण करायच्या आहेत, ही वस्तुस्थिती इस्रायलने कधीही लपवून ठेवली नाही किंवा अमेरिकेनेही कधी विरोध केला नाही.

इस्रायलच्या या जाचक धोरणाला कंटाळून अखेर काताऊन 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी हमासने आपली पूर्ण ताकद एकवटून इस्रायलवर हल्ला केला. तेव्हापासून आजतागायत सुरू असलेल्या या युद्धाला युद्ध म्हणणे चुकीचे आहे. 7 ऑक्टोबरच्या हल्ल्याच्या आधारे इस्रायलने गझा आणि वेस्ट बँकवर घातक बॉम्बचा पाऊस पाडायला सुरूवात केली. यात गझा पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले. शिवाय पश्चिम किनारपट्टीचीही अवस्था वाईट आहे. गझामध्ये राहण्यालायक जागा उरलेली नाही आणि जगाने पाहिले की अमेरिका, ब्रिटन आणि युरोपातील देशांनी इस्त्रायलच्या या रानटी कृत्याचे समर्थनच केले नाही तर त्याची मदतही केली.  आणि आजही करत आहेत. 

याआधी दक्षिण आफ्रिकेने नेतन्याहू आणि इस्रायलविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयात युद्ध गुन्हा दाखल केला होता, त्याला जगातील अनेक देशांनी पाठिंबाही दिला होता, असे असतानाही अमेरिकेने आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाला इस्रायलविरोधात कोणतीही ठोस पावले उचलू दिले नाही. युनायटेड नेशन्स आणि इंटरनॅशनल क्रिमिनल कोर्टासारख्या महत्त्वाच्या संस्थांनीही अमेरिकेच्या आडमुठेपणामागे आपली उपयुक्तता पणाला लावली आहे. संयुक्त राष्ट्राचे सचिव गुटेरस यांनी एक दिवसाचा रोजा ठेऊन आपण पॅलेस्टीनशी जोडलेले आहोत, याचा पुरावा दिला.  मात्र अमेरिकेच्या हेकेखोरपणामुळे आंतरराष्ट्रीय संस्था कॉम्प्रमाईज होत आहेत. त्यामुळे जग दिशाहीन झाले असून अमेरिका व युरोपीय देशांच्या समर्थनाशिवाय कोणत्याही देशाला स्वतंत्रपणे वाटचाल करणे शक्य राहिलेले नाही. अमेरिकेच्या या अयोग्य हस्तक्षेपामुळे युक्रेन उद्ध्वस्त झाला आहे, गझा आणि पश्चिम किनारा विनाशाच्या उंबरठ्यावर पोहोचला आहे. जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या तोंडावर घेवून जाण्याची क्षमता अरब-इजराईल प्रश्नामध्ये आहे. जगाला वाचवायचे असेल तर सर्व मानवतावादी, लोकशाहीवादी राष्ट्रांनी एकत्र येवून अमेरिकेच्या हेकेखोरपणावर लगाम लावणे गरजेचे आहे. 


एम. आय. शेख 

लातूर



भारतातील 18 व्या लोकसभा निवडणुकीची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. महाराष्ट्रासह अन्य राज्यांमध्ये उमेदवारी अर्ज दाखल करण्यास गुरुवारपासून सुरुवात झाली आहे. ही निवडणूक भारत या महान देशातील जगातील सर्वांत मोठ्या लोकशाहीच्या ऱ्हासाच्या संदर्भात आहे, असे म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही. सध्याच्या सत्ताधारी नेतृत्वाचे प्रत्येक पाऊल जणू देशाला वेगाने हुकूमशाही किंवा फॅसिस्ट एकपक्षीय राजवटीकडे नेणारे आहे. त्यासाठी सर्व प्रशासकीय यंत्रणेचा गैरवापर होत असून राज्यघटनेची पायमल्ली होताना दिसत आहे.

विधिमंडळे, कार्यपालिका, न्यायपालिका,  प्रसारमाध्यमे इत्यादी लोकशाहीचे आधारस्तंभ असलेल्या सर्व संस्थांना त्यानुसार आकार देण्यात येत आहे. काही सर्वोच्च न्यायालयांकडून किंवा काही उच्च न्यायालयांकडून येणारे दुर्मिळ इशारे समजण्यासारखे आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश नुकतेच सत्ताधारी पक्षाचे प्रतिनिधी म्हणून राज्यसभेत आले असून कोलकाता उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी आपला कोट उतरवून त्याच पक्षाची लोकसभेची जागा लढवली आहे. ही फक्त अलीकडची काही उदाहरणे आहेत. 

राजीनाम्याच्या दुसऱ्या दिवशी उमेदवार माजी न्यायमूर्ती गोडसे यांचे कौतुक करून त्यांनी आपला राजकीय आणि सामाजिक दृष्टिकोन स्पष्ट केला तेव्हा ते इतके दिवस जे निकाल देत होते, त्याला या शिक्षेने आकार दिला. या विचारानेच देशाला धक्का बसू शकतो. त्याचबरोबर आपण प्रशासकीय व्यवस्थेच्या पाठीशी उभे आहोत, याची खात्री पटलेल्यांना पदे आणि सत्तेचे प्रलोभन सुरूच असते.

भारतातील निवडणुकांमध्ये बुथ कॅप्चरिंग, बोगस मतदान, मनी-फॉर-व्होट असे अनेक घोटाळे होतात हे खरे असले तरी निवडणूक आयोगाची स्वतंत्र भूमिकाही स्वाभाविक आहे. तुमच्या पारदर्शकतेबद्दल एवढी शंका आणि चिंता यापूर्वी कधीच नव्हती. मीडिया सेन्सॉरशिप लादून आणि विरोधी पक्षनेत्यांना तुरुंगात डांबून आणीबाणीच्या माध्यमातून देशावर राज्य करणारा राज्यकर्ता जनतेच्या निकालात वाहून गेला. याचे कारण निवडणुकीतील पारदर्शकता होती. मात्र,  देशात असे राजकीय वातावरण आहे की, अशी पारदर्शकता आता शक्य आहे का, याची चिंता मोठ्या आशावाद्यांनाही सतावत आहे. 

कोणत्याही किंमतीवर सत्ता काबीज करण्याच्या एकमेव उद्दिष्टावर केंद्रित असलेल्या सत्ताधाऱ्यांच्या कृती लोकशाहीच्या संकल्पनेलाच धक्का पोहोचवत आहेत. निवडणूक आयोगाच्या नियुक्त्या,  ई.डी आणि प्राप्तिकर खात्याचे छापे विविध राज्यांमध्ये टाकणे, दिल्लीचे मुख्यमंत्री केजरीवाल यांना अटक, काँग्रेसचा निधी गोठविणे इत्यादी. निश्चितच ही एकाधिकारशाहीकडे वाटचाल सुरू आहे. 

सत्ताधाऱ्यांनी आपल्या कल्पकतेने आणि विरोध करणाऱ्यांच्या वक्तव्यांनी विधिमंडळांना आधीच आळा घातला आहे. 98 टक्के प्रसारमाध्यमे ही सरकारचे मित्र आहेत. ते मक्तेदारीच्या खिशात आहेत. जे गुणगान गाण्यास तयार नसतात त्यांना परीक्षा आणि केसेसने अडकवले जाते. निवडणूक आयोगाच्या सदस्यांची नियुक्ती यापूर्वी पंतप्रधान, विरोधी पक्षनेते आणि सरन्यायाधीशांच्या समितीने केली जात होती. आता सरन्यायाधीशांना समितीतून काढून टाकण्यात आले. त्याऐवजी पंतप्रधानांनी नामनिर्देशित केलेल्या मंत्र्याची नियुक्त करण्यात आली. त्यामुळे नियुक्ती प्रक्रिया पूर्णपणे पंतप्रधानांच्या हिताची बनली आहे. या निवडणुकीचे प्रमुखपद भूषविणाऱ्या आयुक्तांची नेमणूक अशा पद्धतीने केली जाते. 

सर्वसाधारणपणे निवडणुका जाहीर झाल्या आणि आचारसंहिता लागू झाली, तर सहसा प्रतिक्रियात्मक कारवाई होत नाही; पण  गेल्या काही दिवसांपासून ते सुरू आहे. हे लोकशाहीविरोधी आहे. सरकारी यंत्रणेचा गैरवापर करून विरोधी पक्ष, नेते आणि मुख्यमंत्र्यांना वेठीस धरले जात आहे, कोंडीत पकडले जात आहे आणि एकतर्फी विजयाचा मार्ग मोकळा केला जात आहे. काही आठवड्यांपूर्वी अटक झालेले अरविंद केजरीवाल हे दुसरे मुख्यमंत्री आहेत. झारखंडचे मुख्यमंत्री हेमंत सोरेन हे पहिले होते. लोकसभेचे उमेदवार आणि छत्तीसगडचे माजी मुख्यमंत्री भूपेश बघेल यांना सोबत घेण्याची तयारी सुरू आहे. ताजी माहिती अशी आहे की, केरळच्या मुख्यमंत्र्यांनाही लक्ष्य केले जात आहे. 

राज्यकर्ते अनियमित असतील तर त्यांना कायदेशीर व्यवस्थेसमोर आणले पाहिजे, यात शंका नाही. पण  केवळ विरोधी पक्षच भ्रष्ट असतात आणि केंद्रातील सत्ताधारी पक्ष आणि पक्षांतर करणारे पवित्र होतात, ही बाब समजण्यासारखी नाही. इलेक्टोरल बॉण्डच्या माध्यमातून पक्षाच्या तिजोरीत जमा झालेले कोट्यवधी रुपये या निवडणुकीमध्ये कसे वापरले जातील, हा प्रश्न चव्हाट्यावर आला आहे. हा पैसा विविध राज्यांतील निवडून आलेल्या लोकशाहीला पायदळी तुडवण्यासाठी खर्च करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. 

एवढ्या चिंतेच्या छायेत सगळे नाहीसे झाले आहे असे मानायची गरज नाही. आणीबाणीच्या काळात देशातील सर्वसामान्य जनतेनेच चिंता दूर केली आणि अतिसत्तेच्या राजवटीला विरोध करून भारताला पुन्हा लोकशाहीत आणले. त्याचप्रमाणे लोकांच्या प्रतिकार आणि जागृतीवर देशाची अपेक्षा आहे.

अरविंद केजरीवाल यांची नाट्यमय अटक आणि कोठडी हा जागतिक स्तरावर चर्चेचा विषय बनला आहे. काँग्रेससह विरोधी पक्षांची खाती गोठवणे, प्राप्तिकर विभागाची तपासणी कडक करणे आणि आर्थिक कडकपणा कडक करणे यावर अनेक देशांनी प्रतिक्रिया दिल्या आहेत. भारतातील आगामी लोकसभा निवडणुका निष्पक्ष आणि मुक्त व्हायला हव्यात, असा इशारा देऊन संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीसही चर्चेत सक्रीय झाले आहेत. सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांचे प्रवक्ते स्टीफन दुजारिक म्हणाले, आम्हाला आशा आहे की प्रत्येकाच्या राजकीय आणि नागरी हक्कांचे संरक्षण केले जाईल.

केजरीवाल यांच्या अटकेवर जर्मनीच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सर्वप्रथम प्रतिक्रिया दिली होती. जर्मन परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, केजरीवाल यांच्या बाबतीत मूलभूत लोकशाही मूल्ये आणि कायदेशीर तत्त्वांचे पालन केले जाईल, अशी आशा आहे. अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने त्याच्या अटकेसंदर्भात मुक्त, पारदर्शक आणि वेळेवर कायदेशीर कारवाई करण्याचे आवाहन केले आहे. एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याला बोलावून नाराजी व्यक्त केली. भारताचे सार्वभौमत्व आणि न्यायव्यवस्थेत ढवळाढवळ करण्याचा अधिकार केवळ जनमणीच नव्हे, तर कोणत्याही देशाला नाही, असे परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी म्हटले आहे. अमेरिकेच्या मुत्सद्दीला परराष्ट्र मंत्रालयाने समन्स बजावून निषेध नोंदवला होता. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या इशाऱ्याने केंद्र सरकारने खऱ्या अर्थाने डोळेझाक केली आहे. यावरून खुद्द उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड़ यांनी कठोर शब्दांत टीका केली. भारत हा एक मजबूत कायदेशीर व्यवस्था असलेला लोकशाही देश आहे आणि कायद्याच्या अंमलबजावणीबद्दल आम्हाला कोणीही शिकवण्याची गरज नाही, असे ते म्हणाले.

निषेधाच्या अशा घोषणा देणे स्वाभाविक आहे. त्या राष्ट्रीय भावनेच्या दृष्टीने लिहिल्या जाऊ शकतात आणि उत्साहित केल्या जाऊ शकतात, परंतु या सर्व बाबी सर्वांच्या नजरेस पडत आहेत ही वस्तुस्थिती लपवून ठेवता येत नाही. भारतातील मुख्य प्रवाहातील प्रसारमाध्यमे पक्षपाती भूमिका घेत असल्याने केजरीवाल यांची अटक आणि विरोधी पक्षांवर चाप लावण्याची चर्चा देशात नीट होत नाही. त्यामुळे ही शत्रुत्वाची कृती नैसर्गिक कायदेशीर प्रक्रिया आहे. त्याचा प्रसार देशांतर्गत केला जात आहे. मीठ खाणाऱ्यांना पाणी पिऊ द्या, या धर्तीवर भारतातील मोठी माध्यमे हे पूर्णपणे अलोकशाही उपाय मांडत आहेत. पण आंतरराष्ट्रीय माध्यमे तशी नाहीत. न्यूयॉर्क टाइम्स किंवा अल जजीरा यापैकी कोणीही तोंड झाकू शकत नाही. ते प्रश्न विचारत राहतात. आपण कणखर प्रशासक आहोत हे दाखवण्यासाठी पंतप्रधानांनी असेच वागले पाहिजे का? तपास यंत्रणा हे सत्तेत असलेल्या पक्षाचे राजकीय साधन बनले असताना कायद्याचे राज्य कसे शक्य होईल? आपण जिंकणार याची खात्री असेल तर अशा चौथ्या दर्जाचे डावपेच कशाला वापरावे? इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशिनमध्ये छेडछाड होण्याची शक्यताही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांमध्ये चर्चिली जात आहे. साहजिकच या घडामोडींवर संयुक्त राष्ट्रांसह आंतरराष्ट्रीय संस्था आणि विविध देश प्रतिक्रिया देत आहेत.

केवळ केंद्र सरकार, त्याचे नेतृत्व करणारे पंतप्रधान किंवा त्यांच्या पक्षाकडेच नव्हे, तर देशाकडेच डोळेझाक केली जात आहे. जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आपल्या अनोख्या मूल्यांपासून आणि परंपरांपासून दूर जात आहे, अशी चिंता व्यक्त करण्याचा अधिकार जगातील प्रत्येकाला आहे. देशाच्या सार्वभौमत्वावर आक्रमण म्हणून त्याचा अर्थ लावणे म्हणजे अतिरेकी राष्ट्रवाद निर्माण करून आपले अपयश लपविण्याचा प्रयत्न आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून त्याकडे पाहता येईल. केजरीवाल यांच्या प्रकरणात तथ्य आहे, असे उत्तर असेल, तर त्यापेक्षा दहापट अधिक आर्थिक नफा झालेल्या इलेक्टोरल बाँड व्यवहारांवर कारवाई का होत नाही? दिल्ली दारू धोरण प्रकरणात ईडीचे साक्षीदार शरतचंद्र रेड्डी यांच्याकडूनही भाजपने रोख्यांच्या माध्यमातून कोट्यवधी रुपये घेतले आहेत. ईडीने रेड्डी यांना अटक केल्यानंतरच बॉण्डच्या माध्यमातून भरलेल्या रकमेपैकी 92 टक्के रक्कम भाजपने चलनात आणली. तसे असेल तर दारू धोरण प्रकरणातील भ्रष्टाचाराचा पैसा खरोखरच भाजपपर्यंत पोहोचला का?

ईडीच्या समन्स आणि अटकेचा हेतू केजरीवाल यांना निवडणूक प्रचारापासून दूर ठेवणे हा होता, हे सर्वश्रुत आहे. ते ’इंडिया’ आघाडीत सक्रीय नसते तर हे नशीब घडले नसते. राष्ट्रवादीत फूट पाडून अजित पवारांसोबत एनडीएत प्रवेश करणारे माजी नागरी हवाई वाहतूक मंत्री आणि महाराष्ट्रातील नेते प्रफुल्ल पटेल यांच्या नावाने सुरू असलेला सीबीआय खटला किती मोठ्याने गाजला.

विरोधकांना निवडणूक प्रक्रियेपासून दूर ठेवण्याचे सत्ताधारी पक्षाचे कोणतेही पाऊल अलोकशाही आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील प्रतिमेच्या ऱ्हासावर खरा उपाय म्हणजे अशा कृती दुरुस्त करून पुढे जाणे होय.


- शाहजहान मगदूम



न्याय, समता, बंधुता, एकात्मता, धर्मनिरपेक्षता, संवैधानिक मुल्यांशी एकनिष्ठता, मंत्रीपदाची नेमणूक होताना घेतलेल्या शपथेशी बांधिलकी ही मूल्य लोकशाहीला मजबूत करतात. मात्र आपण गत 10 वर्षांपासून पाहताहोत की वरील मुल्ये मजबूत होताहेत की कमकुवत. 

देशात महागाई, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार, शासकीय संस्थांचा गैरवापर, एक दोन कोटींचे नव्हे तर शेकडो, हजारों कोटींचे घोटाळे अन् त्यासंबंधित प्रकरणांना मिळणारी्निलनचिट हे लोकशाही कोणत्या दिशेने जात आहे याचा मार्ग दिसून येतो. शेतकरी, मध्यवर्गीय, सामान्य नागरिक, गरीबांचे हाल होताना दिसताहेत. आर्थिक, सामाजिक, शैक्षणिक, धार्मिक, मुलभूत अधिकरांची होत असलेली घुसमट, विरोधी पक्षांना संपवण्याचा आखला जात असलेला डाव लोकशाहीसाठी घातक आहे. सरकार नवीन स्थापन झाले की, ते काही ना काही प्रगतीचे काम करतच असते. असे नव्हे की ते सर्व लुटतेच. मात्र अशी कामे जी दुरगामी परिणाम करणारी असतात, त्याचा देशाच्या ओळखीवर मोठा परिणाम होतो. ’न खाऊंगा न खानेदूंगा’ म्हणणाऱ्यांनी घोटाळेबाजांना आपल्या गोटात ओढले यावरून त्यांच्या आचार, विचार आणि तत्वांचा लेखाजोगा समोर येतो.

लोकसभेची निवडणूक देशाचे भविष्य ठरवणारी आहे. जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा सुरू असलेल्या उत्सवात सर्वांनी हिरहिरीने भाग घेत आपल्या अधिकाराचा वापर करून चांगले सरकार निवडून देणे ही प्रत्येक भारतीयाचे अनिवार्य कर्तव्य आहे. बदल हा सृष्टीचा नियम आहे आणि सत्य हे प्रगतीचे तत्व आहे. ’सत्यमेव जयते’साठी आपले मत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकते. 

- बशीर शेख 



दिवशी उठल्यापासून त्याचा जीव कासावीस होत होता. सकाळी सहरी करून तो (महताब /मुन्ना) झोपला होता. 9 वाजता उठल्यावरसुद्धा त्याची मनःस्थिती बिथरल्यासारखीच होती. दुसरीकडे सुमय्या (सूमी) चीही अशीच काही अवस्था होती. सहरी करून नमाज कुरआन पठण करूनही तिचे मन लागेना. सारखा मोबाईलकडे हात जात होता व ती मागे घेत होती, शेवटी तिने झोपण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. मुन्ना हा फायनल एमबीबीएसचा विद्यार्थी होता तर सूमी ही थर्ड ईअरला होती. कॉलेजमध्ये खूप देखण्यामुली होत्या पण मुन्नाला आवडली ती सूमीच. कारण ती फक्त सुंदरच नसून खूप हुशार व सभ्यही होती, म्हणून मुन्ना तिला (दिल दे बैठा था). रमजान पूर्वी तो तिला दररोज मॅसेज करायचा, भेटायचा, बोलायचा पण आज रमजानचा पहिला रोजा होता. त्यामुळे तो न तिच्याशी बोलू शकत होता न भेटू शकत होता. सुमीने तर त्याला रमजानमध्ये मॅसेज ही करू नकोस असे सांगितले होते, जे त्याने सहज स्वीकारले होते पण एवढा त्रास सोसावं लागेल याची त्याला कल्पना नव्हती. सुमीने त्याला रोजाचे अर्थ फक्त खाने पिणेच सोडणे नव्हे तर अल्लाहने ठरवून दिलेल्या सीमांचे रक्षण करणे हे ही आहे, असे सांगितले होते. 

1. डोळ्यांचा रोजा, नामहरम (पर स्त्री किंवा पर पुरूष)ला न बघणे.

2. तोंडाा रोजा (वाईट न बोलणे). 3. हाताचा रोजा (हाताने वाईट काम न करणे), 4. पायांचा रोजा (वाईट कार्यासाठी बाहेर न पडणे) 5. कानांचा रोजा (वाईट न ऐकणे) असा असतो. 

6. रोजा व नमाज खऱ्या अर्थाने अदा केल्यास ते आपल्याला वाईट गोष्टींपासून रोखतात. मुन्ना आणि सूमी रोज्यांनी लावलेल्या नैतिक लगामचे पालन करत होते. 

7. आमीर एक कामूक व्यक्ति होता. रोजाच्या लगामाने त्याला सुद्धा दिवसा आपल्या पत्नीकडे जाण्यापासून रोखले होते. 

8. समीर अतिशय खादाड होता पण तरीही रोजामुळे स्वतःवर नियंत्रण ठेवण्यात तो यशस्वी झाला होता. 

9. सानिया यंदा तिसऱ्यांदा नीटच्या परीक्षेत पाहिजे तेवढे गुण प्राप्त घेऊ शकली नव्हती. तिच्या मनात आत्महत्येचे विचार चालू होते पण रोजांमुळे तिला धैर्य प्राप्त झाले आणि ती नैराश्यातून बाहेर पडली.  

10. रोजा ठेऊन व्याजाचा व्यवसाय करणे परवीन भाभीला नको वाटत होते म्हणून त्यांनी जमाअते इस्लामी हिंद लातूर द्वारे संचलित युनिटी अर्बन को ऑपरेटीव्ह सोसायटीतून बिनव्याजी कर्ज (शुन्य टक्के दराने) घेतले व त्या बरोबर त्याचे ईएमआय नियमितपणे भरण्याचा निश्चय केला. 

11. दारूड्या बबलू ने ही रोजा ठेवण्यासाठी महिनाभर दारू सोडण्याचा ठाम निश्चय केला होता व मागच्या रमजानमध्ये त्याने पूर्ण रोजेही ठेवले होते व यावर्षी ही तो पूर्ण रोजे करणार असे खात्रीपूर्वक सांगत होता. 

12. वेश्या व्यवसाय करणाऱ्या एका मुलीने आपले पापक्षालन करण्यासाठी हाच महिना निवडला होता. तिला ठाम विश्वास होता की रोजे तिचे पापक्षालनासाठी मदत करतील.

वरील नमूद केलेल्या सर्वांनी रमजानमध्ये वाईट कामांपासून लांब राहायचे खूप प्रयत्न केले व त्याच्यात ते यशस्वीही झाले. ईदचा दिवस आला मुन्ना ने सूमीला फोन लावला. मुन्नाचे नाव बघताच सूमीचे हात थरथरायला लागले. तिने फोन उचलला नाही. तिचे मनं म्हणत होते की, आता तर रमजान संपला, मुन्नाला फोन कर, त्याला बोल, ईद मुबारकचे मॅसेज कर, पण ती फोनला हातही लावू शकली नाही. हा होता ’तकवा’ (अल्लाहची भीती, ईशभय) जो तिला फोन करण्यापासून, मॅसेज करण्यापासून, फोन उचलण्यापासून रोखत होता. तिने मोबाईल स्वीच ऑफ करून ठेवून दिला. रमजानच्या एका महिन्यात मिळालेल्या नैतिक प्रशिक्षणाचे हे परिणाम होते. जसे प्रत्येक क्षेत्रात तज्ञ बनण्यासाठी प्रशिक्षण हवे असते, रोजे नैतिकतेचे प्रशिक्षण देऊन माणसाला माणूस बनवतात. 

रोजच मोबाईल स्विच ऑफ येतो हे पाहून शेवटी मुन्नाला आठवले की सूमीने त्याला लग्नाचा प्रस्ताव दिला होता जो त्याने आपण कमावत नाही व मानसिक रूपाने लग्नासाठी तयार नाही म्हणून नाकारले होते. सूमीची आठवण मात्र त्याला स्वस्थ बसू देत नव्हती. त्याने आपल्या आई-वडिलांशी चर्चा केली व त्यांनी सूमीच्या आईवडिलांशी चर्चा करून सुमीशी लग्न करायचे ठरविले. ही सगळी रमजानची बरकत व रोजाच्या लगाममुळे शक्य झाले. दोन प्रेम करणारे व्यक्ती हराम (अवैध) प्रेमात न पडता निकाह (विवाह)च्या वैध बंधनात बांधले गेले होते. 

पण प्रत्येकाचे नशीब मुन्ना आणि सूमी सारखे नसते. बहुतांश प्रेमी या जगात आपले प्रेम यशस्वी करू शकत नाहीत. मग त्यांनी काय करावे? या जगात आपलं प्रेम भेटले नाही म्हणून डिप्रेशनमध्ये जाणे, आत्महत्या करणे बरोबर नाही. निराश व हाताश होता कामा नये. रोजा आपल्याला सब्र (संयम) शिकवितो. आपण जर धीर धरला तर ह्या ऐहिक जीवनाच्या क्षणभंगूर प्रेमापेक्षा मरणोत्तर जीवनात मिळणाऱ्या दायमी (नेहमी राहणारे) प्रेम आपण पसंत कराल. फक्त प्रेमच नव्हे, मानवजात ह्या दुनियेत न प्राप्त होणाऱ्या वस्तूंसाठी दुःखी होत असते. प्रत्येकाला आपण कुठे न कुठे कमी पडलो असे वाटते. अमुक वस्तू आपल्याकडे नाही, तमूक वस्तू हवी आहे या विचारात (टेंशन)मध्ये जीवन जगत असते. तर कुरआनच्या सूरह अननहल आयत क्र. 30-31 मध्ये अल्लाहचा आदेश आहे की, दुसरीकडे जेव्हा ईशपरायण लोकांना विचारले जाते की, ही काय वस्तू आहे जी तुमच्या पालनकर्त्याकडून अवतरली आहे तर ते उत्तर देतात, ’’उत्तम वस्तू अवतरली आहे’’ अशा प्रकारच्या पुण्यकर्मी लोकांसाठी या जगातही कल्याण आहे आणि मृत्यूनंतर स्वर्गातही घर हमखास त्यांना मिळणार आहे. त्यांनी इच्छिलेल्या ज्या वस्तू त्यांना पृथ्वीवर मिळाल्या नाहीत त्या स्वर्गामध्ये त्यांना सहज उपलब्ध होतील.  

अल्लाह कुरआनमध्ये फरमावितो की, 1. ’’ईशपरायण लोकांचे चिरंतन निवासाचे स्वर्ग ज्याच्यात ते दाखल होतील, खालून कालवे वाहात असतील आणि सर्व काही तेथे अगदी इच्छेप्रमाणे असेल, असा मोबदला देतो, अल्लाह ईशपरायण लोकांना.’’ (सूरह हामीम सज्दा. 

2. सूरह फुस्सीलत आयत नं. 30-31 मध्ये अल्लाहचे फर्मान आहे, ’’ ज्या लोकांना सांगितले की, अल्लाह आमचा पालनकर्ता आहे आणि मग ते त्यावर दृढ राहिले, निश्चितच त्यांच्यावर दूत उतरत असतात आणि त्यांना म्हणतात की, ’’ भीऊही नका व दुःख देखील करू नका आणि खूश व्हा त्या स्वर्गाच्या खुशखबरीने जिचे वचन तुम्हाला दिले गेले आहे. आम्ही या जगाच्या जीवनातसुद्धा तुमचे सोबती आहोत आणि परलोकातसुद्धा. तेथे जी काही इच्छा कराल तुम्हाला मिळेल आणि प्रत्येक गोष्ट जीची तुम्ही मनिषा बाळगाला, ती तुमची होईल. याशिवाय, सूरह अलअहकाफ मध्ये आयत नं. 13-15, सूरह काफ 31-32 मध्ये तसेच सूरह वाकीया 7-37 मध्ये वेगवेगळ्या रूपाने स्वर्गाचे वर्णन तेथे लाभणाऱ्या नेअमतींचा उल्लेख आहे. म्हणून संयम बाळगा, अल्लाहवर विश्वास ठेवा, प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी सांगितलेल्या मार्गावर चालत राहा, स्वर्गात पाहिजे ते मिळेल.रमजाननंतर आमीरला आपल्या वासनांवर व समीरला खाण्यावर नियंत्रण आले होते. सानियाही मन लावून अभ्यास करीत होती. पण बबलूने पुन्हा पिण्यास सुरूवात केली होती कारण रमजानमध्ये कैद झालेला सैतान आता मुक्त झाला होता. वेश्याव्यवसाय करणारी मुलगीही अयशस्वी झाली. रमजानच्या एका घेतलेल्या प्रशिक्षणाला ते विसरले आणि गेले सैतानाच्या पुन्हा बहकाव्यात आले. 

लगाम असलेल्या व लगाम नसलेल्या घोड्यात खूप फरक असतो. म्हणून अल्लाहकडे ही प्रार्थना आहे की, ’’रमजानमध्ये घेतलेले प्रशिक्षणाचे परिणाम दुसऱ्या रमजान महिन्यापर्यंत राहू दे व रोजाने लावलेल्या लगामवर चालण्याची सद्बुद्धी दे, आमीन.


डॉ. सिमीन शहापुरे



कयामतच्या दिवशी येणारा भूकंप इतका विध्वंसक असेल की त्यामुळे भेदरलेली माणसे नशेत असल्यासारखी वाटतील. प्रत्यक्षात ते नशेत नसतील पण कयामतची भयानकता आणि कठोर शिक्षेची संभावना लक्षात घेता लोकांची अवस्थाच तशी होईल. हाच तो दिवस असेल जेव्हा संपूर्ण मानवजातीला जिवंत करून त्यांच्याकडून संपूर्ण जीवनाचा हिशोब घेतला जाईल आणि त्या दिवशी प्रत्येकाला फक्त स्वतःच्या मुक्तीची चिंता असेल.

मृत्यूनंतर माणसांना जिवंत केले जाईल याबाबतीत अनेकांना शंका वाटते. काही लोक असाही विचार करतात की मृत्यूनंतर माणसांचे अंतिम विधी वेगवेगळ्या प्रकारे केले जातात. मृतदेहाला दफन करणे, जाळणे किंवा प्राण्यांच्या स्वाधीन करणे इत्यादी वेगवेगळ्या प्रथा प्रचलित आहेत. याशिवाय कधी सागरी अपघातात माणसं बुडतात आणि माशांच्या पोटात जातात. कधी जंगलात हिंस्र प्राण्यांचे शिकार ठरतात. मग माणसं मरून हजारो वर्षे झालेली असतील, त्यांच्या शरीराचा कण न कण मातीत मिसळलेला असेल, हाडं सुद्धा जीर्ण होऊन कोण जाणे कुठं कुठं विखुरलेली असतील, मग सर्वत्र पसरलेल्या त्या शरीर घटकांना ए्कत्रित करून सर्वांना दूबार जिवंत करणे कसे शक्य आहे? माणसाने असा विचार करण्याऐवजी या प्रश्नावर विचार करावा की माणसाची निर्मिती कशापासून होते? तो सुरुवातीला काय असतो? फक्त वीर्याचा एक थेंब जो गर्भाशयात पोहोचवला जातो. हाच थेंब पुढे रक्ताचा आणि मांसाचा गोळा बनतो, मग त्या गोळ्याला मनुष्य रूप मिळते आणि याच एका थेंबापासून पुरुष किंवा स्त्री जन्माला येते. एका थेंबाचा विकास करून, त्यातून उत्तम गुण-क्षमता असलेली व्यक्ती घडवण्याचे सामर्थ्य ज्या निर्मात्याकडे आहे, मानवांना दूबार जिवंत करणे त्याला काय कठीण आहे? या उदाहरणाबरोबर पावसाच्या उदाहरणातूनही मरणोत्तर जीवनाचे संकेत कुरआनच्या आयतीमध्ये दिले गेले आहे,

या’अय्युहन्नासु इन् कुन्तुम फी रयबिम्-मिनल्-बअसि फइन्ना खलक्नाकुम् मिन तुराबिन सुम्म मिन्-नुत्फतिन् सुम्म मिन् अ-ल-कतिन सुम्म मिम्-मुज्गतिन् मुखल्लकतिंव्-व-गय-रि मुखल्लकतिंल्-लनुबय्यि-न लकुम्, व नुकिर्रु फिल्-अरहामि मा नशा’उ इला’ अ-ज-लिम्-मुसम्मन् सुम्-म नुख्-रिजुकुम् तिफ्-लन् सुम्-म लितब्लुगू अशुद्-द-कुम्, व मिन्-कुम् मंय्-युत-वफ्फा व मिन्कुम मंय्-यु-रद्-दु इला’ अर्-जलिल उमुरि लिकय्-ल  यअ्लमु मिम् बिअ्द इल्मिन शय्अन, व तरल्-अर्-ज हामि-दतन् फ इजा अंजल्-ना अलय्-हल्-मा’-अह्तज्जत् व-रबत् व अम्बतत् मिन् कुल्लि जव्-जिम् बहीजिन्.

अनुवाद :-

लोकहो ! मृत्यूनंतर जिवंत होण्याविषयी जर तुम्हाला शंका वाटत असेल तर लक्षात ठेवा आम्ही  तुम्हाला मातीपासून म्हणजे मातीतील घटकांपासून निर्माण केले, मग वीर्याच्या एका थेंबापासून, नंतर गोठलेल्या रक्तापासून, मग गर्भातील मांसाच्या गोळ्यापासून, जो काही अंशी आकारयुक्त व काही अंशी आकार नसलेल्या अवस्थेत असतो. अशा विविध अवस्थेतून नेऊन तुमची निर्मिती यासाठी केली की, तुम्हाला आमच्या सामर्थ्याची जाणीव व्हावी, आणि आम्ही ज्यास जन्म देऊ इच्छितो त्यास एका निर्धारित अवधीपर्यंत मातेच्या गर्भाशयात राहू देतो, मग तुम्हाला बाळाच्या रूपात बाहेर आणतो व जगण्याची संधी प्रदान करतो, यासाठी की तुमच्यापैकी काहींना परिपक्वतेच्या वयापर्यंत पोहोचता यावे, मग तुमच्यापैकी काही, याआधीच मृत्यू पावतात आणि काही वार्धक्याची शेवटची पातळी गाठतात, तेव्हा त्यांची अवस्था अशी होते की एकेकाळी जी गोष्ट ते चांगल्या प्रकारे जाणायचे, पण या वार्धक्याच्या अवस्थेत त्यांना काहीही उमजत नाही, आणि तुम्ही पाहता जमीन कोरडी आणि निर्जीव असते, पण जेव्हा तिच्यावर आम्ही पाण्याचा वर्षाव करतो, ती अचानकपणे सचेत होऊन फुलू लागते आणि ती सर्व प्रकारच्या नयनरम्य वनस्पती, नर व मादी अशा जोडीच्या स्वरूपात उगविते, लोकहो! हे सर्व प्रात्यक्षिकाच्या स्वरूपात उघड असतानाही, तुम्हाला मृत्यूनंतर जिवंत होण्याविषयी शंका वाटते? हे सर्व यासाठी घडते कारण अल्लाह अंतिम सत्य आहे, आणि तोच मृतांना जिवंत करीत असतो. त्याला प्रत्येक गोष्टीवर पूर्ण नियंत्रण प्राप्त आहे, आणि लोकहो! लक्षात ठेवा, कयामत येणार, यात मुळीच शंका नाही, आणि अल्लाह त्यांनाही अवश्य उठवून उभे करेल, जे कबरींमध्ये आहेत म्हणजे सर्व मेलेल्यांना.

(  22 अल्-हज्ज : 5 )

या आयतीमध्ये मरणोत्तर जीवनाला जमीनीवर बरसणाऱ्या पावसाच्या उदाहरणातून प्रस्तुत केले गेले आहे. आपल्याला माहित आहे की उन्हाळ्याच्या शेवटी जमीन किती भकास आणि ओसाड दिसते. पावसाचा अभाव असल्यामुळे जी काही झाडे-झुडपे असतात त्यांच्यावरील पाने, फुले करपून जातात. जेंव्हा त्यांचा भुगा होऊन जमिनीवर पडतो तेंव्हा रोपांना असलेल्या बियाही मातीत पडतात आणि दीर्घ काळापर्यंत मातीत मिसळून राहतात. मग एक दिवस पाऊस पडतो आणि एखादी जादू व्हावी त्याप्रमाणे जमिनीत सुप्तावस्थेत पडून राहिलेल्या बियांमधून रोपे वर येतात आणि पाहता पाहता त्या रोपांवर निरनिराळ्या रंगांची भरपूर फुले दिसू लागतात आणि वैराण पडलेल्या ’मरुभुमी’ वर जीवन दिसू लागते. असेच पावसाच्या सरीप्रमाणे एकेदिवशी ईश्वर हुकूम देईल आणि जमिनीवर पसरलेल्या मृत शरीरांच्या कणाकणातून मेलेली माणसं जिवंत होतील.   ......... क्रमशः


- अब्दुल कय्यूम शेख अहमद.

9730254636 - औरंगाबाद.



मुस्लिम बांधवांच्या पवित्र अशा रमजान महिन्यामध्ये “इफ्तार” पार्टीच्या बातम्या पेपरमध्ये व टीव्हीवर झळकत असतात. बहुतांशी या पार्ट्या राजकीय व सिनेसृष्टीच्या समाजाशी निगडित असतात. त्यामुळे सर्वसामान्य इतर धर्मीय लोकांना या इफ्तार पार्टीविषयी कुतूहल असते.

होळीनिमित्त धुळवडीचाचा सण नुकताच २५ मार्च म्हणजे सोमवारी, आदल्या दिवशीच जोशपूर्ण साजरा झाला होता. त्या आसपास मला माझा जीपीएस कॉलेज वर्गमित्र, इम्तियाज शेखचा फोन आला की आपण आपल्या जीपीएस कॉलेज मित्रांसाठी एक इफ्तार पार्टी मंगळवारी (२६ मार्च २०२४) ठेवू या का? 

ज्या गोष्टीची मी वाट पाहत होतो ती घटना प्रत्यक्षात येणार या कल्पनेने मी अतिशय खुशीने होकार दिला. अशा नेक कामासाठी आमचा एडमिन व खास मित्र लतीफभाई सय्यदने सर्व प्राथमिक तयारी केली.

साधारण ४५ वर्षांपूर्वी इम्तियाज शेख आणि मी, गव्हर्नमेंट पॉलीटेक्निक, सोलापूरला तीन वर्ष डिप्लोमाला एका वर्गात शिकत होतो. आमच्या वर्गातील सिनियर, सभ्य आणि हुशार मुलगा असा इम्तियाज भाईचा लौकिक होता. मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगच्या त्याच्या प्राविण्‍यामुळे कॉलेज संपल्यानंतर त्याला टाटा मोटर्समध्ये नोकरी मिळाली. चाळीस वर्षे प्रतिष्ठित नोकरी केल्यानंतर तो सन्मानाने निवृत्त झाला. त्याच्या सत्कर्मामुळे व पुढची पिढी कर्तबगार असल्यामुळे तो निवृत्तीपश्चातचे जीवन आनंदाने व समाधानाने व्यतीत करत आहे. तो मुस्लिम धर्माचा गाढा अभ्यासक व समाज सुधारक आहे.

इम्तियाज भाईच्या अगत्यपूर्ण आमंत्रणाचा स्वीकार करून, आम्ही तीस जीपीएस मित्र संध्याकाळी सहा वाजता कोळेवाडी येथे ‘के क्लीफ रिसॉर्ट’वर जमा झालो. संध्याकाळच्या सुंदर वातावरणात, नेहमीप्रमाणे, नयनरम्य डोंगरा आड जाणाऱ्या सूर्यास्ताचा आनंद घेतल्यानंतर लगेच रिसॉर्टच्या लॉनवर आमची गोलमेज परिषद चालू झाली. या इफ्तार पार्टीचे मुख्य यजमान आयोजक इम्तियाज भाई शेख, अजीमुद्दीन शेख करीमुद्दीन शेख सर, इम्तियाज अख्तर सर यांनी कार्यक्रमाची सूत्रे हातात घेतली. संध्याकाळी सहा ते पावणे सातपर्यंत इस्लाम, कुरआन, रमजान, रोजा, इफ्तार याविषयी शुद्ध मराठी ओघवत्या भाषेत माहिती सांगितली. संध्याकाळच्या पावणे सात वाजता सर्वशक्तिमान ईश्वर अल्लाहचे आभार मानत खजूर आणि फळांच्या डिशचा आस्वाद घेऊन पहाटे साडेपाच वाजल्यापासून ठेवलेला उपास म्हणजेच रोजा सोडण्यात आला. त्यानंतर मुस्लिम बंधूंनी नमाज पठण केले.

त्यानंतर कुरकुरीत भजी व चहा कॉफीचा आस्वाद घेत धर्म रूढी-परंपरा व समज-गैरसमजांवर आधारित अशा प्रश्नोत्तरांचा संवाद तासभर रंगला. शेख आणि मित्र कंपनीने सर्व शंकाचे अभ्यासपूर्ण निवारण केले. त्यातील महत्त्वाचे मुद्दे खालील प्रमाणे आहेत.

इफ्तार म्हणजे काय?

दिवसभराच्या उपवासानंतर दिवस मावळल्यानंतर खजूर, विविध फळे, शराबत किंवा पाणी प्राशन करून उपवास सोडला जातो त्याला रोजा इफ्तार असे म्हंटले जाते. इफ्तार हे संध्याकाळचे जेवण आहे, ज्याने मुस्लिम त्यांचे रोजचे रमजान उपवास संपवतात. मगरीबच्या प्रार्थनेसाठी अजान झाल्यावर, नमाज अदा केली जाते आणि ८.३० ते ९.४० या वेळात रोज ३० दिवस विशेष नमाज अदा केली जाते यास तरावीह असे म्हटले जाते.

भारतातील तसंच जगभरातील मुस्लिम नागरिक सध्याला ईद-उल-फित्रच्या तयारीत आहेत. मुस्लिम धर्मीयांमध्ये ईद हा सण अत्यंत पवित्र मानला जातो. रमजान ईद मुस्लिम धर्मींयांचा सर्वांत मोठा सण म्हणूनही ओळखला जातो. 

ईद-उल-फित्र म्हणजे काय?

रमजान महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी चंद्रदर्शन झाल्यावर दुसऱ्या दिवशी ईद-उल-फित्र साजरी केली जाते. रमजान महिना म्हणजे प्रार्थना आणि रोजा (उपवास) करण्याचा महिना.

ईद-उल-फित्र याचं शब्दशः भाषांतर करायचं झाल्यास उपवास सोडताना साजरा केला जाणारा सण असं करता येऊ शकेल. रमजान ईदचा सण दरवर्षी ११ दिवसांनी मागे येतो, त्यामुळे त्याच्या क्रमानुसार प्रत्येक ऋतूमध्ये तो साजरा केला जातो. आहार नियंत्रणामुळे ‘रमजान’ वा ‘रमदान’मध्ये वजन कमी होऊ शकते. रमजान महिना म्हणजे मुस्लिम वर्षाचा नववा महिना, ज्या दरम्यान सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत कठोर उपवास केला जातो. 

ईद साजरी कशी करतात?

ईदच्या दिवशी मुस्लिम नवे कपडे घालून मशिदीत जातात. शिरखुर्मासारखे गोड पदार्थ घरात बनवले जातात. ईदची नमाज अदा करण्यापूर्वी गरिबांना दान स्वरुपात काहीतरी देण्याची परंपरा आहे. या दानाला फितरा असं संबोधलं जातं. प्रत्येक मुस्लिम व्यक्ती हा फित्रा देऊन नमाज पठण करण्यास जाते. नमाजानंतर परतताच मित्र-नातेवाईकांसोबत जेवणावर यथेच्छ ताव मारला जातो. एकमेकांना भेटवस्तू, पैसे दिले जातात. याला ईदी असं म्हटलं जातं. जगभरातील अनेक देशांमध्ये ईदला सार्वजनिक सुटी असते. एखाद्या व्यक्तीला ईदच्या शुभेच्छा द्यायच्या असल्यास त्यांना ईद-मुबारक म्हणून शुभेच्छा दिल्या जातात. शीरखुर्मा हे पेय सामान्यतः रमजान महिन्याशी संबंधित असते आणि ते ईदच्या दिवशीच बनवले जाते.

रमजान म्हणजे काय?

रमजान हे एक अरेबिक नाव आहे. इस्लाम धर्मातील पाच मूळ तत्त्वांपैकी एक म्हणून हा रमजान महिन्याचा रोज़ा (उपवास) आहे. प्रत्येक मुस्लिम व्यक्तीला कुरआनात सांगितल्याप्रमाणे पाच मूळ तत्त्वं पाळावीच लागतात. अल्लाहने तसा आदेश दिला आहे, असंही म्हटलं जातं. रमजान महिन्यातच पवित्र कुरआन या ग्रंथाचे सुरुवातीची वचनं अवतरली गेलीत, अशी इस्लाम धर्मीयांमध्ये मान्यता आहे. त्यामुळेच या काळात कुरआन पठणावर अधिक भर दिला जातो. शिवाय, रोजा करणं हा प्रार्थना करण्याचा, अल्लाहच्या जवळ जाण्यासाठीचा एक मार्ग असल्याची मुस्लिम बांधव मानतात. आरोग्य आणि स्वयंशिस्त उत्तम राहण्यासाठीही रोजा करणं चांगलं असल्याचं म्हटलं आहे.

रमजान काळातील दिनचर्या कशी असते?

रमजान महिन्यात पहाटे सूर्य उगवण्याच्या आधीच जेवण केलं जातं. या वेळी जे जेवण केलं जातं, याला सहरी किंवा सहूर असं म्हणतात. त्यानंतर सूर्यास्तानंतर जेवण करून रोजा सोडतात. त्याला इफ्तार म्हटलं जातं. रमजानच्या काळात दान करण्यालाही इस्लाम धर्मीयांमध्ये अतिशय महत्त्वाचं मानलं जातं. संयम, सदाचार यांचं पालन करून अल्लाहसोबतचे संबंध वृद्धिंगत करण्यासाठी हे महत्त्वाचं आहे. रोजा सोडताना इफ्तारच्या वेळी मित्र, नातेवाईक एकत्र येऊन जेवण करतात, मित्र-नातेवाईकांना आमंत्रित करण्याची परंपरा आहे. इस्लाममध्ये धूम्रपान, मद्यपान आणि नशापान यास सक्त मनाई आहे. रमजान महिन्यात औपचारिक प्रार्थना (नमाज) आणि उपवास (रोजा) यासह काही औपचारिक धार्मिक पद्धतींने, कुरआन पठणामध्ये विशेष लक्ष दिले जाते.

तरावीह म्हणजे काय?

रमजान महिन्यात तरावीहसुद्धा केली जाते. रात्रीच्या वेळी मशिदीत करण्यात येणाऱ्या प्रार्थनेला तरावीह असं संबोधतात. फक्त रमजान महिन्यातच तरावीह प्रार्थना केली जाते, हे विशेष.

रमजान आणि ईदचे दिवस कसे मोजले जातात?

इस्लामी कॅलेंडरमध्ये १२ महिने आहेत. ते लुनार कॅलेंडरप्रमाणे चालतं. त्यामध्ये रमजान हा नववा महिना आहे. तर रमजान ईद शव्वाल महिन्याच्या पहिल्या दिवशी साजरी केली जाते. इस्लामी कॅलेंडरमध्ये प्रत्येक महिना हा २९ किंवा ३० दिवसांचा असतो. चंद्रोदयापासून हे दिवस मोजले जातात. जगभरात इंडोनेशियापासून मोरोक्कोपर्यंत अत्यंत मोठ्या भौगोलिक प्रदेशात मुस्लिम देश पसरलेले आहेत. त्यामुळे या देशांमध्ये होणाऱ्या चंद्रोदयाच्या वेळेत फरक असू शकतो. त्यामुळे ही वेळ ठरवण्यासाठी सौदी अरेबिया येथील मक्का हे स्थान गृहीत धरण्यात आलेलं आहे. येथे चंद्र दिसल्यापासून इस्लामी कॅलेंडरमधील एक दिवस ग्राह्य धरला जातो, अशी माहिती आमच्या या मित्रांनी दिली. पाश्चिमात्य कॅलेंडरपेक्षा लुनार कॅलेंडरमध्ये ११ दिवस कमी असतात.

रोजा कोण करू शकतो?

इस्लाम धर्मीयांमध्ये निरोगी असलेल्या व्यक्तीनेच रोजा करावा, अशी सूचना आहे. लहान मुले, गर्भवती महिला, मासिक पाळी सुरू असलेल्या महिला, प्रवासी, आजारी असलेल्या, उपवासाने त्रास होऊ शकणाऱ्या लोकांना रोजातून सूट आहे. 

इफ्तार मुबारक संदेश हे रमजानच्या पवित्र महिन्यात मित्र, कुटुंब आणि प्रियजनांना व इतर धर्मीय बांधवांना हार्दिक शुभेच्छा आणि आशीर्वाद देण्याचा एक मार्ग आहे. हे संदेश सद्भावनेचा पाया आहेत. आणि समुदाय म्हणून एकत्र उपवास सोडण्याच्या महत्त्वाच्या कृतीची आठवण करून देतात. रमजानमध्ये काय करावे व काय करू नये, याची संहिता सर्वश्रुत असते व त्याचे काटेकोरपणे पालन केले जाते. 

इस्लाममध्ये स्त्रियांचा विशेष मानसन्मान केला जातो. अनैतिक दु:ष्कृत्याला मुस्लिम देशांमध्ये भयंकर शिक्षा दिली जाते. काफिर शब्दाचा अर्थ इम्तियाज अख्तर साहेबांनी उदाहरणासह समजावून सांगितला. शिक्षणाविषयी जागृती या समाजात वाढते आहे, हे त्यांनी सांगितले. 

इफ्तार हा रमजानच्या धार्मिक उत्सव बहुतेक वेळा सांप्रदायिकरित्या आयोजित केला जातो, लोक विश्रांतीसाठी एकत्र येतात. मुस्लिमेतर बांधव या काळामध्ये अभिनंदन करण्यासाठी वा प्रोत्साहन देण्यासाठी इफ्तार पार्टीमध्ये सामील होतात. चांगल्या विचारांची देवाणघेवाण होते.

मुस्लिम समाजाविषयी विनाकारण गैरसमज, वेगवान सोशल मीडियामुळे मोठ्या प्रमाणात अफवाद्वारे पसरवले जात आहेत. त्याचे निर्मूलन करण्यासाठी, समाज प्रबोधन व सर्वधर्म समभावाची सध्याला सक्त जरुरी आहे.

रमजान महिन्यातच 15 ऑगस्ट 1947 ला भारताला स्वातंत्र्य मिळाले होते. 

अतिशय पवित्र असा रमजान आपला संयम वाढवतो. तहान भुकेवरचे व शारीरिक तसेच मानसिक भाव भावनेवर नियंत्रण मिळवून देतो. 

जन्नत म्हणजे काय? ती मिळवण्यासाठी काय करावे लागते याबद्दल चर्चा झाली.

समाजातील आर्थिक दरी बुजवण्याचे काम या महिन्यात केले जाते.  “गरीबांसाठी, हा नेहमीच रमजान महिना आनंददायी असतो.”

रमजानमध्ये दरवाजे आणि अंतःकरण उघडावे. समाजातील अशिक्षित, अज्ञानी, गरीब, दीनदुबळ्यांना नेहमी मदत करावी, असे चर्चेतून निष्पन्न झाले.

आदरणीय अजीमूद्दीन शेख, करीमूद्दीन शेख, इम्तियाज अख्तर, सलीम मुनावर, सलीम शेख, अजहर सलीम शेख, मुजाहिद गढवाल, इम्तियाज शेख आणि लतीफ सय्यद या सर्व मुस्लिम बांधवांनी इतर मित्रांच्या प्रश्नाला व्यवस्थित उत्तरे देऊन समाधान केले. अतिशय सहज सुंदर वातावरणात हे चर्चासत्र घडून आले.

त्यानंतर हसत खेळत, विनोदी वातावरणात, गप्पा मारत,रात्री पावणे आठ वाजता रिसॉर्ट मध्ये लज्जतदार जेवणाचा सर्वांनी आस्वाद घेतला. आमच्या रिसॉर्टमधील मॅनेजमेंटचे अथर्व, वैभव, मानस व रिसॉर्ट टीमने सर्वांची मनापासून या स्पेशल इफ्तार डिनरची चोख व्यवस्था ठेवली. संध्याकाळचे निसर्गरम्य वातावरण, बैठक रचना, अभ्यासू चर्चा, फोटोग्राफी, खाद्यपदार्थांचा दर्जा व एकूण संपूर्ण व्यवस्थेबद्दल रिसॉर्ट मॅनेजमेंटचे सर्वांनी मनापासून कौतुक केले.

रात्री नऊ वाजता इम्तियाज शेख व मित्रमंडळींनी खजूर बॉक्स व चार धार्मिक पुस्तकाचा संच भेट म्हणून सर्व मित्रांना दिला. 

एकूण “इफ्तार” कार्यक्रम अविस्मरणीय झाल्याबद्दल माझे मनोगत मी बोलून दाखवत सर्वांचे आभार मानले. माझ्या एकूण सहा दशकाच्या जीवन कालखंडामध्ये मनात दडून राहिलेल्या इस्लाम धर्माच्या अनुषंगाने बऱ्याच प्रश्नांची उत्तरे मला या इफ्तार पार्टीमध्ये मिळाल्याचे समाधान खूपच होते. त्यानंतर “शब्बा खैर” म्हणत आम्ही सर्वजण मार्गस्थ झालो.


- विलास बाबर

पुणे



खान बहादूर खान, उत्तर-पश्चिम उत्तर प्रदेश राज्यातील रोहिलखंडचा शासक,ज्यांनी मातृभूमीला मुक्त करण्यासाठी ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला, त्यांचा जन्म १७८१ मध्ये झाला.त्याने ईस्ट इंडिया कंपनीने देऊ केलेल्या अत्यंत उच्चपदास नकार दिला.

३१ मे १८५७ रोजी रोहिलखंडची राजधानी बरेली येथे वयाच्या ७० व्या वर्षी खान बहादूर खान यांनी इंग्रजांविरुद्ध बंड केले. त्यांनी रोहिलखंडच्या लोकांना‘भारताचे लोक’ असे संबोधून इतिहास रचला. आपल्या स्वातंत्र्याचा शुभ दिवस उजाडला आहे.

इंग्रज फसवणुकीचा अवलंब करू शकतात. ते हिंदूंना मुस्लिमांविरुद्ध भडकवण्याचा आटोकाट प्रयत्न करतील आणि त्याउलट. मुस्लिमांनो, जर तुम्ही पवित्र कुरआनचा आदर करत असाल आणि हिंदूंनो, जर तुम्ही गाई मातेची पूजा करत असाल, तर तुमचे क्षुद्र मतभेद विसरून या पवित्र युद्धाला हात द्या. एका झेंड्याखाली लढा आणि तुमच्या रक्ताच्या मुक्त प्रवाहाने हिंदुस्थानावरील इंग्रजांच्या वर्चस्वाचा कलंक धुवून टाका.

खान बहादूर खान यांच्या नेतृत्वाखाली शोभाराम पंतप्रधान बनला होता, जो त्याच्या प्रामाणिकपणासाठी ओळखला जातो आणि बख्त खान सेनापती झाला होता. जेव्हा हिरवा रोहिलखंडात स्वातंत्र्याचे प्रतीक असलेला ध्वज फडकावला, ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना धक्का बसला.

खान बहादूर खान यांनी हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये एकोपा निर्माण करण्यासाठी विविध पावले उचलली. त्यांनी हिंदू सणांमध्ये गोहत्येवर बंदी घातली. त्यांच्या अनेक प्रयत्नांमुळे इंग्रजांना त्यांचे स्वार्थ साधण्यासाठी हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये फूट पाडता आली नाही. हे खुद्द इंग्रजांनीही त्यांच्या अहवालात मान्य केले आहे.

शेवटी ब्रिटीश सेनापतींनी प्रचंड सैन्यासह बरेलीला वेढा घातला. प्रतिकूल परिस्थितीत खान बहादूर खान शेवटच्या क्षणापर्यंत शत्रूशी लढले.

५ मे १८५८ रोजी ते आपल्या नाममात्र सैन्यासह नेपाळच्या जंगलात परतले. पण नेपाळचा शासक जो ब्रिटीश समर्थक होता, जंग बहादूर यांनी खान बहादूर खान यांना इंग्रजांच्या स्वाधीन केले. त्यांनी रोहिलखंडचा नेता बहादूर खान आणि ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्धच्या लढाईत भाग घेतलेल्या इतर २४३ जणांना फाशीची शिक्षा दिली.

या सर्वांना २४ मार्च १८६० रोजी बरेली येथील ब्रिटीश कमिशनरच्या जुन्या कार्यालयाच्या इमारतीत एका मोठ्या वटवृक्षाला टांगण्यात आले. मातृभूमीला सलाम करत खान बहादूर खान आपल्या देशबांधवांसह मातृभूमीच्या मातीत विलीन झाले.


लेखक : सय्यद नसीर अहमद

भाषांतर : शाहजहान मगदुम



रमजान महिन्यात बद्रचे युद्ध झाले होते. ह्या युद्धात कुरैश लोकांची संख्या १००० होती, तर दुसरीकडे मुस्लिम सैन्याची संख्या ३०० होती. मुस्लिमांमध्ये कमी प्रमाणात शस्त्रे होती, फक्त दोनच घोडे होते. युद्धानंतर १४ मुस्लिम मारले गेले तर कुरैश सोबत्यांचे ७० सैनिक मारले गेले. या युद्धातील कैद्यांमध्ये अबुल आस (र.) प्रेषित मुहम्मद (स.) यांचे जावई आणि त्यांचे चुलत बंधू अकील देखील होते. युद्धकैद्यांना जेव्हा प्रेषितांच्या समोर हजर करण्यात आले तेव्हा त्यामध्ये प्रेषितांच्या पत्नी ह. सौदा (र.) देखील बसलेल्या होत्या. या कैद्यांमध्ये ह. सौदा (र.) यांचे एक नातेवाईक सुहैल बिन उमर देखील बसले होते. त्यांना पाहताच ह. सौदा (र.) म्हणाल्या, “तुम्ही सुद्धा बाईसारख्या हातात बेड्या घालून बसलात? युद्धात लढताना मारले गेले असे होऊ शकले नाही?” साऱ्या कैद्यांना दोन-दोन, चार-चार प्रमाणे प्रेषितांच्या अनुयायींमध्ये वाटून दिले गेले आणि त्यांना आदेश दिला गेला की त्या कैद्यांना आरामत ठेवावे. प्रेषितांचे अनुयायी स्वतः खजुरांवर गुजरान करत होते आणि आपल्या जबाबदारीत दिलेल्या कैद्यांना अन्नाचे जेवण खायला देत होते. एक कैदी अबू उजैर यांचे म्हणणे आहे की ज्या मुस्लिमांनी मला आपल्या घरी (स्वतःच्या) कैद करून ठेवले होते ते जेव्हा त्यांच्या जेवणाची सोय करत. जेवणाचे ताट माझ्यासमोर ठेवायचे आणि त्या ताटातून खजूर ते स्वतःसाठी खायला घ्यायचे आणि बाकीचे जेवण (शिजवलेले अन्न) माझ्यासाठी ठेवून द्यायचे. याची मला लाज वाटायची. मी भाकरीचा काही भाग त्यांना देत होतो, पण ते घेत नव्हते. याचे कारण हे होते की प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी त्यांना ताकीद दिली होती की कैद्यांबरोबर चांगला व्यवहार करावा. मदीना पोचल्यावर प्रेषितांनी आपल्या सर्व अनुयायींशी विचारविनिमय केला की या कैद्यांविषयी पुढे काय केले जावे. यावर ह. अबू बकर (र.) म्हणाले की सर्व लोक आपलेच नातेवाईक आहेत. यांच्याकडून फिदया (दंड) घेऊन सोडून द्यावे. ह. उमर यांनी मात्र असा सल्ला दिला. ह्या सर्वांची हत्या केली जावी. पण प्रेषितांनी मात्र ह. अबू बकर यांच्या म्हणण्यानुसार सर्वांना सोडून देणे पसंत केले. शेवटी युद्धकैद्यांकडून प्रत्येकी चार हजार दिरहम घेऊन त्यांना सोडून देण्यात आले. ज्या कैद्यांकडे पैसे नव्हते त्यांना तसेच सोडून दिले गेले आणि काही अशा कैद्यांना जे शिकलेले होते त्यांना ही जबाबदारी देण्यात आली की त्यातील प्रत्येकाना १०-१० मुलांना लिहणे-वाचणे शिकवावे. त्या मोबदल्यात त्यांना सोडून देण्यात आले. प्रेषित मुहम्मद (स.) यांचे जावई अबूल आस सुद्धा युद्धकैदी होते. त्यांच्याकडे फिदिया (दंड) देण्यासाठी पैसे नव्हते. त्यांनी आपल्या पत्नी ह. जैनब (र.) ज्या प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या कन्या होत्या, त्यांच्याकडून पैसे मागितले. ह. झैनब यांच्या विवाहप्रसंगी त्यांच्या आई ह. खदीजा (र.) (प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या पत्नी) एक गळ्यातला हार त्यांना दिला होता. ह. जैनब यांनी तोच हार पाठवून दिला. प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी तो हार पाहिला तेव्हा २५ वर्षांपूर्वीची आठवण आली. त्यांना रडू कोसळले आणि आपल्या अनुयायींना विचारले की जर तुमची मर्जी असेल तर मी त्या आईचा हार तिचा मुलीला परत करू? सर्वांनी संमती दिल्यावर तो हार परत देण्यात आला. (शिबली नोमानी, सीरतुन्नबी)

- संकलन : सय्यद इफ्तिखार अहमद



१९) आणि जो परलोक जीवनाचा इच्छुक असेल व त्यासाठी प्रयत्न करील जसे त्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे आणि तो ईमानधारक असेल तर अशा प्रत्येक माणसाच्या प्रयत्नांची कदर केली जाईल.१० 

(२०) यांनाही व त्यांनाही उभयपक्षांना आम्ही (जगात) जीवनसामग्री देत आहोत. ही तुझ्या पालनकर्त्याची देणगी आहे आणि तुझ्या पालनकर्त्याच्या देणगीला प्रतिबंध करणारा कोणीही नाही.

(२१) परंतु पाहा, जगातच आम्ही एका गटाला दुसर्‍यापेक्षा  अधिक कृपा दिल्या आहेत.११ आणि परलोक जीवनामध्ये त्याचे दर्जे आणखी जास्त होतील आणि त्याची कृपा आणखी वरचढ असेल. 


१०) म्हणजे त्याच्या कामाची कदर केली जाईल. जितके आणि जसे प्रयत्न त्याने परलोकातील यशासाठी केले असतील त्यांची फळे त्याला अवश्य मिळतील.

११) म्हणजे जगातच हा फरक ठळकपणे दिसून येतो की परलोकाचे इच्छुक, या जगाच्या  प्रेमीपेक्षा श्रेष्ठ असतात. हे श्रेष्ठत्व या दृष्टीने नव्हे की यांचे अन्न व पोषाख आणि यांची घरे व स्वार्‍या व यांच्या संस्कृती व राहणीमानाची ऐट त्या लोकांपेक्षा वरचढ आहे तर या दृष्टीने की हे लोक (परलोकाचे इच्छुक) जे काही मिळवितात ते सचोटी, प्रामाणिकपणा व इमानदारीने मिळवीत आहेत आणि त्यांना (या जगाचे लोभी) जे काही प्राप्त होत आहे ते अन्यायाने, बेइमानी करून व नाना तर्‍हेच्या हरामखोर्‍या करून प्राप्त होत आहे. मग यांना जे काही मिळते, ते तारतम्य राखून खर्च होत असते. त्यातील हक्कदारांचे हक्क अदा होतात, त्यातून याचक आणि आचवलेल्यांचाही वाटा काढला जातो व त्यातून अल्लाहच्या प्रसन्नतेसाठी इतर पुण्य कार्यासाठीदेखील द्रव्य खर्च केले जाते. याउलट या जगाच्या प्रेमींना जे काही मिळते ते जास्तीत जास्त चैनीत आणि कुकर्मात व तर्‍हेतर्‍हेच्या बिघाडाच्या व उपद्रवजनक कामात पाण्यासारखे खर्च केले जाते. अशा प्रकारे परलोक इच्छुकांचे जीवन या जगाच्या प्रेमींच्या जीवनापेक्षा सर्वस्वी उच्चतर असते. 


प्रेरणादायी सत्यकथा


दिनांक 26 मार्चला दैनिक सकाळ मध्ये एक बातमी वाचली औसा तालुक्यात शेतीच्या वाटणीवरून सावत्र भावाचा खून करण्यात आला. ही काही नवीन बाब नाही. अशा घटना रोजच घडत असतात. या निमित्त एक ऐतिहासिक सत्य घटना आठवली. शोधनच्या वाचकांसाठी खास सादर करीत आहे.

युसुफ (अ.) आणि यामिन दोघे सख्खे भाऊ होते. त्यांना दहा सावत्र भाऊ होते. युसुफ (अ.) अतिशय देखणे आणि सुंदर होते. बापाचा जीव की प्राण होते. त्यामुळे सावत्र भावंडांना त्यांचा हेवा वाटायचा. त्यातच झाले असे की युसुफने (अ.) ने एकदा स्वप्न पाहिले. सूर्य, चंद्र आणि 11 तारे त्यांच्यासमोर नतमस्तक होत आहेत. त्यांनी हे स्वप्न आपल्या वडिलांना सांगितले. स्वप्न ऐकून वडील सद्गदित झाले. ते म्हणाले, “हे स्वप्न एक शुभ वार्ता आहे. परमेश्वर तुझ्यावर प्रसन्न आहे. भविष्यात तुला फार मोठे लौकिक प्राप्त होणार आहे. हे स्वप्न तुझ्या भावंडांना सांगू नको. ते अगोदरच तुझ्यावर चिडतात. तुला नुकसान पोहोचवतील.”

ही बाब सावत्र आईला समजली. तिने आपल्या मुलांना सांगितले की, ‘युसुफने असे स्वप्न पाहिले आहे. वडील त्याच्यावर अगोदरच प्रेम करतात हे जर असंच चाललं तर तुमच्या हाती काहीच येणार नाही. सगळं काही युसुफला मिळून जाईल. तेव्हा काहीही करा आणि युसूफचा  (अ.) काटा काढा.’

भावंड एकत्रित आली आणि त्यांनी युसुफची (अ.) हत्या करण्याचे ठरवले. त्यासाठी त्यांनी योजना आखली. बापाला म्हणाले, “आम्ही जंगलामध्ये जात आहोत. युसुफलाही  (अ.) सोबत घेऊन जातो. आमच्याबरोबर थोडा खेळेल, बागडेल, रानमेवा खाईन.” बाप म्हणाला, “मी तुमच्यावर विश्वास करू शकत नाही. तुम्ही माझ्या मुलाला क्षती पोहोचवणार हे निश्चित आहे.”

सर्व म्हणाले, “बाबा तुम्ही आमच्यावर विश्वास ठेवत नाहीत. तो आमचा भाऊ आहे. आम्हाला खूप प्रिय आहे.” शेवटी नाईलाजाने बापाने परवानगी दिली. सर्व भावंडे युसुफ (अ.) ला घेवून जंगलात गेले. जंगलामध्ये एका अंधाऱ्या विहिरीत त्यांनी युसुफला (अ.) ढकलून दिले. युसुफचे (अ.) शर्ट तेवढे काढून घेतले. एक बकरा कापला त्याचे रक्त त्या शर्टाला लावले. बापाला ते शर्ट देऊन म्हणाले, “आम्ही खेळण्या बागडण्यात मग्न झालो होतो. त्याच क्षणी लांडग्याने हल्ला केला आणि युसुफला (अ.) घेवून गेला. त्यांनी रक्ताने माखलेला शर्टही दाखवला. बाप म्हणाला, “हे कसे शक्य आहे लांडगा युसुफला (अ.) घेऊन गेला परंतु; त्याचे शर्ट सोडून दिले. मी तुमच्यावर कसा विश्वास ठेवू.” मुले म्हणाली, “आम्हाला माहीत होतं तुम्ही आमच्यावर विश्वास ठेवणारच नाहीत परंतु; हे सत्य आहे.” बाप म्हणाला, “मी संयम ठेवण्यापलिकडे काय करू शकतो.” आणि रडायला लागला. बाप इतका रडला की, रडून रडून त्याची दृष्टी गेली.

अनेक वर्षे निघून गेली. दुष्काळ पडला. इजिप्तचा राजा लोकांना धान्य दान करीत असल्याचे यांना समजले. ही सर्व भावंडे धान्य मिळवण्यासाठी ‘कनआन’ हून निघाली. इजिप्तला पोहोचली. दरबारात हजर झाली. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे तो दरबार युसुफचाच (अ.) होता. त्यांनी आपल्या भावंडांना ओळखले परंतु; त्यांच्यावर जाहीर होऊ दिले नाही. त्यांना धान्य दिले आणि सांगितले की, तुम्हाला धान्य देत आहे परंतु पुढच्या खेपेला तुमच्या बापाचं आणि भावाचं धान्य तुम्हाला मिळणार नाही. प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःचं धान्य स्वतः येऊन घेऊन जावे. भावंडे म्हणाली आमचा बाप खूप म्हातारा झाला आहे. आजारी आहे, त्याला डोळ्यांनी दिसत सुद्धा नाही. लहान भाऊ त्यांची सेवा करतो आहे. तेंव्हा त्यांचं धान्यही तुम्ही आमच्याकडेच द्या. युसुफ (अ.) म्हणाले, एवढ्या बार मी देत आहे परंतु; काही जरी झाले तर पुढच्या वेळेस तुम्ही त्यांना सोबत घेऊन यावे.

पुढच्या वेळेस भावंडे यामिनला (युसुफचा सख्खा भाऊ) घेऊन तिथे हजर झाली. युसफने (अ.) बापाची चौकशी करताना माझा बाप कसा आहे, असे विचारले असता सर्व भावंडे चकित झाली की, हा बादशहा आमच्या बापाला आपला बाप कसा म्हणत आहे. पुढे युसुफ (अ.) म्हणाले, “तुम्ही युसुफ (अ.) सोबत काय केले होते. त्याला अंधाऱ्या विहिरीमध्ये ढकलून दिले होते ना? पुढे त्याचे काय झाले.” हे ऐकून भावंडे घाबरली क्षमा मागू लागली. युसफ (अ.) म्हणाले, भावंडांनो मी तुमचा भाऊ युसुफ (अ.) आहे. मी आजही तुमच्यावर तेवढेच प्रेम करतो. तुमच्याकडून कोणताच बदला घेणार नाही. मी तुम्हाला क्षमा केली आहे. युसुफने (अ.) त्यांना क्षमा केले.

एक भाऊ ते होते, ज्यांनी आपल्या भावाची हत्या करण्याचा प्रयत्न केला. दुसरीकडे एक भाऊ असाही होता की, ज्याने आपल्या भावंडांना केवळ क्षमाच केले नाही तर त्यांना संकट काळी मदतही केली. खरे आहे, भाऊ असेही असतात आणि भाऊ तसेही.

-सय्यद झाकीर अली

परभणी, 9028065881



भाजपच्या एका नेत्याचे असे म्हणणे आहे की ज्या लोकांनी गुन्हे केले असतील देशाचा कायदा त्यांना अटक करणारच. पण एकीकडे अशा लोकांची धरपकड होत असताना दुसरीकडे बरेच असे लोक आहेत ज्यांच्यावर गंभीर आरोप आहेत, त्यांची चौकशी त्याच संस्थांद्वारे होत आहे ज्या संस्था इतर लोकांविरुद्ध कारवाई करत आहेत. तरीदेखील वर्षानुवर्षे कारवाई होत राहते आणि त्यांना शिक्षा मिळत नाही, कारण ही कारवाई वाटेतच बंद पडते. न्यायालयीन निकाल दिलाच जात नाही. यासाठी कोण जबाबदार! जर गुन्हे करणाऱ्या लोकांच्या दारी कायदा पोलोचणारच असेल तर हा कायदा इतर लोकांचा हात मध्येच का सोडून देतो? तर काहींचे हात धरून त्यांना आपल्या बरोबर घेऊन जातो, हे समजण्यापलीकडचे आहे.

देशाला स्वातंत्र्य मिळून ७७ वर्षे झाली, आपण स्वातंत्र्याचा अमृतकाळ साजरा करत आहोत, पण या देशाला आणि राष्ट्राला या पुढची वाट कोणती हे सापडत नाही. या समस्येला जबाबदार कोण? ज्यांनी आजवर सत्ता भोगली, चालवली, देशाला स्वातंत्र्य मिळवून दिलं आणि उभारणी केली ते की त्यांच्यानंतर जे दुसरे लोक आलेत ते? कुणी आता यापुढे राष्ट्राला सध्याच्या अत्यंत वाईट वळणावरुन सुखरुप पुढे नेणार आहे?

राहुल गांधी यांनी देशव्यापी भारत जोडो यात्रा काढली होती, आपल्या दीड वर्षांच्या यात्रेची सांगता होत असताना त्यांनी बरेच काही सांगितले. ते म्हणतात की देश काय आहे, देशाचे नागरिक कसे आहेत हे त्यांना ह्या यात्रेनंतर कळाले. म्हणजे एक असा पक्ष ज्याने देशाचे नेतृत्व केले, स्वातंत्र्य चळवळ चालवली, दीडएक वर्षांचा ज्याचा इतिहास त्यांच्या एका मोठ्या नेत्याला राष्ट्र आणि नागरिकांविषयी फार काही माहीत नव्हते. यासाठी त्यांना दीड वर्षे पायी यात्रा काढावी लागली आणि याद्वारे त्यांनी लक्षावधी नागरिकांशी संपर्क साधला. झाले असे की देशाला स्वातंत्र्य मिळाले पण राष्ट्राचा जसा बौद्धिक, वैयक्तिक आणि नैतिक विकास व्हायचा होता तसा तो झाला नाही. काँग्रेस पक्षाने देशाला बरेच काही दिले. अल्पकाळात विकासाची गाथा निर्माण केली, पण राष्ट्रात माणसामाणसांमध्ये जी विषमता आहे त्याकडे लक्ष दिले नाही. इतकेच नाही तर जी सामाजिक व्यवस्था पूर्वापार इथे चालू होती ती जशीच्या तशी राहू दिली. स्वतः राहुल गांधींनी आपल्या भाषणात याची कबुली दिली आहे की एका सामान्य माणसाला बुद्धिमत्ता नसते. फक्त उच्च परंपरेचेच लोक बुद्धिमान असतात. असे आमच्या देशाचे चित्र आहे असे राहुल गांधी यांनी सांगितले. दुसरे असे की सत्तेपासून किती संपत्ती कमवायची की गोळा करायची याचे भान सत्ताधारीवर्गाला राहिले नाही.

आज या देशाची जी दशा झाली त्याला प्रत्येक राजकीय पक्ष जबाबदार आहे. एका खासदाराकडे १००-२०० कोटींची संपत्ती येते कुठून? याचा हिशोब कधी राजकीय पक्षांनी आपल्या कार्यकर्त्यांना विचारला असता तर आज देशाला ईडीच्या हवाली केले जाऊ शकले नसते. याचा अर्थ असा नाही की फक्त एकाच पक्षाचे लोक बळी पडत आहेत, आज ज्याच्याकडे सत्तेची चावी आहे ते आपल्या राजकीय उद्दिष्टासाठी तिचा वापर करत असतील पण याच्या परिणामांनाही त्यांनाच सामोरे जावे लागते जे सत्ता, संपत्ती आणि संधीचा दुरुपयोग करत असतात. काँग्रेसपासून याचा धडा इतर पक्षांनी घेतला तर ते त्यांच्याच भल्याचे असणार आहे.

काँग्रेस पक्षाला जवळपास २००० कोटींचा आयकर विभागाने नोटीस बजावली तेव्हा राहुल गांधींनी असे म्हटले होते की उद्या कुणीही सत्तेवर येऊ शकतो, याचे भान संस्थांनी ठेवायला हवे. यानंतर लगेचच याचे परिणाम आले. नोटिशीची मुदत वाढवण्यात आली आणि आप पक्षाचे संजय सिंह यांना जामीन मंजूर झाला!

- सय्यद इफ्तेखार अहमद

संपादक, 

मो.: 9820121207


वनस्पतींमधील दानधर्माचा गुणविशेष


माणूस आज आपल्या धावपळीच्या युगात खूप स्वार्थी झाला आहे. आहे त्यात समाधान मानणे सोडून अधिकाधिक कमावण्याचे वेड त्याला लागले आहे. या स्वार्थीपणात तो दानधर्म करणे सुद्धा विसरून गेला आहे. आपल्याकडे जे आहे त्यात दुसऱ्याचाही वाटा आहे याची जाणीव आपल्याला व्हायला हवी. ही जाणीव आपल्याला वनस्पती करून देतात.

वनस्पतींच्या वर्गीकरणात सर्वात विकसित गट आवृत्तबीजी वनस्पतींचा आहे. बिया येणे हा त्यांचा सर्वात मूलभूत गुणधर्म आहे. वनस्पतीच्या खालच्या स्तरातील म्हणजे ज्यांना बीज येत नाहीत, अशा वनस्पती आपल्या मर्यादित क्षेत्रातच पसरतात. मात्र आवृत्तबीजी वनस्पतींनी फुला-फळांच्या विकासामुळे आपला बीजप्रसार झपाट्याने वाढण्याचे गुणधर्म अंगीकारले.

फळांचाही इतिहास फार मनोरंजक आहे. या बियांचा प्रसार व्हावा यासाठी हवा, पाणी यांसारख्या अजैविक घटकांसोबत प्राण्यांचाही सहभाग तेवढाच महत्त्वाचा आहे.  प्रकाश-संश्लेषणात तयार झालेले अन्न अधिकाधिक प्रमाणात साठवण्यासाठी आवृत्तबीजी वनस्पतींमध्ये फळांची उत्क्रांती करण्यात आली. जेणेकरून या फळांच्या शोधात शाकाहारी प्राणी वनस्पतींपर्यंत पोहोचतील आणि त्यामध्ये लपलेली बीजे एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी घेऊन जातील. कालांतराने या फळांचा आकार काही वनस्पतींमध्ये वाढत गेला तर काही वनस्पतींमध्ये कमी होत गेला.

आंबा, पपई, टरबूज यांसारख्या फळाचा आकार मोठा तर शेंगा, तेलबिया, मेवे आणि तृणधान्य पिकांची फळे हे छोट्या आकारात विकसित झाली. मोठ्या फळांचा गोड आणि मधाळ गर प्राण्यांना आकर्षित करतो तर ज्या फळांना गर नसतो त्यामध्ये बियांची संख्या अधिक प्रमाणात असते जेणेकरून या बियांचा वापर अन्न म्हणून केला जावा आणि त्यातील काही बिया पूणर्उत्पादनासाठी प्राण्यांमार्फत एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेल्या जाव्यात.

मानवी विकासात जेव्हा शेतीचा समावेश झाला तेव्हा नैसर्गिकरित्या बियाणांचा होणारा प्रसार मानव करू लागला आणि अशा पिकांची लागवड होत होती ज्यामध्ये जास्तीत जास्त उत्पादन व्हावे. माणूस जेव्हा एक बी पेरतो तेव्हा त्याला अपेक्षा असते की त्याच्या एका बीपासून जास्तीत जास्त उत्पादन व्हावे आणि या बीयांमध्येही जास्तीत जास्त उत्पादन देण्याची क्षमता निसर्गनिर्मात्याकडून ठेवलेली आहे.

वनस्पती आपल्या बियांच्या प्रसारासाठी अधिकाधिक उत्पादन देऊन आपले कार्य पूर्ण करतात. एका श्रद्धावंताला आपल्या श्रद्धेची ग्वाही देताना आपल्या जवळील संपत्ती सत्कार्यात खर्च करावी लागते. पेरलेल्या बियांच्या ७०० पटीने जसे धान्य परत मिळते तसेच सत्कार्यात खर्च केलेली मालमत्ता ७०० पटीने परत मिळण्याची खात्री कुरआनने अध्याय अल्-बकराच्या २६१ व्या आयतीमध्ये दिली आहे.

"जे लोक आपला माल अल्लाहच्या मार्गात खर्च करतात, त्यांच्या खर्चाचे उदाहरण असे आहे जसे एक बी पेरली जावी आणि तिच्यातून सात कणसे यावीत आणि प्रत्येक कणसात १०० दाणे असावेत. अशाच तऱ्हेने अल्लाह ज्याच्या कृतीला इच्छितो त्याला समृद्धी प्रदान करतो. तो उदारहस्त देखील आहे आणि जाणणारा सुद्धा."

जितकी निष्ठा आणि सखोल भावनेसह मनुष्य अल्लाहच्या मार्गात संपत्ती खर्च करेल तितका जास्त मोबदला त्याला अल्लाहकडून प्राप्त होत जाईल. जो अल्लाह एका बिजामध्ये इतकी समृद्धी देतो की ज्यामध्ये ७०० बीया तयार होतात त्या अल्लाहसाठी अशक्य नाही की तुमच्या दान देण्यालाही तितकेच जास्त मोबदल्यात वाढवावे. अट फक्त एवढी आहे की तुमची श्रद्धा आणि दान देण्याची भावना.

(क्रमशः)


- डॉ. हर्षदीप बी. सरतापे

मो. ७५०७१५३१०६



रमजानमध्ये रोजे ठेवणाऱ्यांची संख्या प्रचंड असते पण जकात देणाऱ्यांची संख्या तेवढी नसते. जकात देण्याएवढी आर्थिक परिस्थिती भक्कम असूनही अनेक लोक एक तर जकात देत नाहीत किंवा दिली तरी तंतोतंत हिशेब करून देत नाहीत. हिशेब करून दिल्यास जास्त पैसा द्यावा लागेल याची त्यांना भीती वाटत असते. सर्वात मोठा त्याग आर्थिक त्याग असतो. हा त्याग करण्याचे धाडस सगळ्याच साहेब-ए-निसाब लोकांमध्ये असतेच असे नाही. जकात एक अनिवार्य आर्थिक इबादत आहे. 

कुरआनमध्ये किमान 32 ठिकाणी नमाज कायम करण्याबरोबर जकात देण्याची ताकीद करण्यात आलेली आहे. यावरून ईश्वराच्या नजरेमध्ये ज़कात किती महत्त्वाची आहे याचा अंदाज वाचकांना येवू शकतो. कुरआनमध्ये म्हटलेले आहे की, ’’हे श्रद्धावंतांनो! या ग्रंथधारकांच्या बहुतेक धर्मपंडित व साधु-संन्यासी लोकांची स्थिती अशी आहे की ते लोकांचा माल लबाडीने खातात आणि त्यांना अल्लाहच्या मार्गापासून रोखतात. दुःखदायक शिक्षेची खुशखबर द्या त्यांना जे सोने आणि चांदी साठवून ठेवतात आणि ते अल्लाहच्या मार्गात खर्च करीत नाहीत. एक दिवस येईल की याच सोने आणि चांदीवर नरकाची आग धगधगीत केली जाईल आणि नंतर यानेच त्या लोकांचे कपाळ, बाजू आणि पाठींना, डागले जाईल - हा आहे तो खजिना जो तुम्ही स्वतःसाठी साठविला होता, घ्या आता आपल्या साठवलेल्या संपत्तीचा आस्वाद.’’ (कुरआन : सूरह अत्तौबा 9: आयत नं. 34-35)

वरील आयत कुठल्याही श्रद्धावान व्यक्तीचा काळजाचा थरकाप उडविण्यासाठी पुरेशी आहे. संपत्तीचा मोह माणसाला सोडवत नाही. प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी एकदा फरमाविले होते की, संपत्तीची भूक माणूस जेव्हा थडग्यात जातो तेव्हाच शमते. माणसाला एका डोंगराएवढे सोने जरी प्राप्त झाले तरी तो दुसऱ्या डोंगराएवढ्या सोन्याची अपेक्षा करेल. आज आपण पाहतो की, अनैतिक मार्गाने अमाप संपत्ती गोळा करून देखील लोकांची पुन्हा संपत्ती गोळा करण्याची भूक काही केल्या कमी होत नाही. नुकताच अंबानी परिवारामध्ये अनंत अंबानी यांचा लग्नपूर्व सोहळा पार पडला. त्यात संपत्तीची किती विभत्सपणे लूट करण्यात आली हे जगाने पाहिले. व्याजाधारित अर्थव्यवस्थेमध्ये काही लोकांकडे त्यांच्या गरजेपेक्षा खूप जास्त संपत्ती जमा होते. तर बहुतेक लोकांकडे त्यांच्या गरजेपेक्षा खूपच कमी संपत्ती हातात येते. त्यामुळे जे सामाजिक असंतुलन निर्माण होते तेच अन्याय, अत्याचार आणि गुन्हेगारीला जन्म देत असते. जकात देणे किती जीवावर येते याचे सर्वात मोठे उदाहरण प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या निधनानंतर समोर आले होते. अरबस्थानामध्ये अनेक ठिकाणी लोकांनी जकात देण्यास नकार दिला होता. तेव्हा प्रथम खलीफा हजरत अबुबकर सिद्दीक रजि. यांनी त्यांच्याशी युद्ध करून जकात वसूल केली होती. 

जकातीचे महत्त्व

जकात सन 2 हिजरीमध्ये अनिवार्य करण्यात आली. जकात देण्यास इन्कार करणारी व्यक्ती मुस्लिम राहत नाही तर तिचा समावेश काफिरां (इन्कार करणाऱ्या) मध्ये होतो. जकात या शब्दाचा अर्थ वाढ तसेच स्वच्छ करणेे असा होतो.

’’ज्या लोकांना अल्लाहने आपल्या कृपेने उपकृत केले आहे, आणि मग ते कंजूषपणाने वागतात तर त्यांनी या भ्रमात राहू नये की हा कंजूषपणा त्यांच्यासाठी चांगला आहे. नव्हे, हे त्यांच्याकरिता अत्यंत वाईट आहे. जे काही ते आपल्या कंजूषपणाने गोळा करीत आहेत तेच पुनरुत्थानाच्या दिवशी त्यांच्या गळ्यातील जोखड बनतील. पृथ्वी व आकाशांचा वारसा अल्लाहकरिताच आहे, आणि तुम्ही जे काही करता अल्लाह त्याबाबत सर्वज्ञ आहे. ’’ (सूरह आलेइमरान 3: आयत नं. 180)

एकंदरित जकात ही अत्यंत महत्त्वाची आर्थिक इबादत आहे आणि यावरच समाजाचे आर्थिक स्वास्थ्य अवलंबून आहे. ज्यांचा अल्लाह आणि त्याच्या प्रेषितांवर विश्वास आहे त्यांनी या गोष्टीची मूळीच चिंता करू नये की, जकात दिल्याने त्यांच्या संपत्तीमध्ये घट होईल. अल्लाहने स्वतः फरमाविले आहे की, मी तुमची अशा ठिकाणाहून मदत करेन ज्याची तुम्हाला कल्पनासुद्धा असणार नाही. रमजानमध्ये जकात काढण्याचा आपल्या सर्वांचा परिपाठ आहे. तर अजूनही वेळ गेलेली नाही. अल्लाहवर विश्वास ठेवून आपण सर्वजण अगदी काटेकोरपणे जकात काढूया. अल्लाहकडे प्रार्थना आहे की, ’’ आम्हा सर्वांना वेळेवर जकात अदा करण्याची समज आणि धाडस दे, आमीन.’’


- एम. आय. शेख

लातूर



पॅलेस्टाईन आणि इजराईल यांच्यामध्ये सुरू असलेल्या युद्धाला, युद्ध म्हणणे हेच चुकीचे आहे. 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी हमासने इजराईलच्या एका संगीत महोत्सवावर हल्ला केल्याने जे काही लोक मारले गेले त्याला निमित्त करून इजराईलने पॅलेस्टीनी लोकांचा जो नरसंहार सुरू केला आहे तो एकतर्फी आहे. 105 दिवस संपल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रांमध्ये या आठवड्यात या संदर्भात एक वांझोटा का असेना युद्धबंदी प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला. या प्रस्तावाला अमेरिका वगळता बाकी 14 सुरक्षा परिषदेतील देशांनी पाठिंबा दर्शविला. अमेरिकेने अलिप्त राहणे पसंद केले. यापूर्वी तीन वेळा आलेले प्रस्ताव अमेरिकेने वेटो केले होते म्हणून प्रस्ताव मंजूर झालेले नव्हते. यावेळेस मात्र तो तटस्थ राहिल्यामुळे प्रस्ताव मंजूर झाला. अमेरिकेच्या या तटस्थतेच्या धोरणाकडे पाहून नेतनयाहू यांचा जो जळफळाट सुरू आहे ते पाहता अमेरिकन प्रशासनाने स्वतःहून घोषणा केली की हा प्रस्ताव मंजूर जरी झाला असला तरी तो मान्य करण्यास इजराईल बाध्य नाही. यावरूनच या प्रस्तावाची किंमत काय हे सहज लक्षात येते. 

या प्रस्तावामुळे फक्त एका गोष्टीचा अंदाज येतो की, इजराईल विषयी जो बायडन यांचा संयम समाप्त होत आहे. जो बायडन यांचा संयम समाप्त होण्यामागे तीन कारणे आहेत. एक इजराईलचा अभूतपूर्व अत्याचार, ज्याकडे पाहून जागतिक जनमत अमेरिकेविरूद्ध होत आहे. दोन येत्या नोव्हेंबरमध्ये होणाऱ्या राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत जो बायडन यांच्या इजराईल समर्थनामुळे नाराज होवून मतदार त्यांच्या विरोधात जावू शकतील. तीन मध्यपुर्वेतील तेलसंपन्न जुन्या मित्रांमध्ये पसरत असलेली तीव्र नाराजी.

1948 साली स्थापना झाल्यानंतर इजराईल विरूद्ध संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेमध्ये एखादा प्रस्ताव पारित होण्याची ही पहिलीच घटना आहे. फक्त एवढेच या युद्धबंदी प्रस्तावाचे महत्त्व आहे. गझा आणि वेस्ट बँकमध्ये जी कार्पेट बाँबिंग इजराईलने केलेली आहे ती पाहता गझा हे राहण्यासाठी योग्य ठिकाण राहिलेले नाही, एवढे मात्र नक्की. आंतरराष्ट्रीय मीडिया जरी 30 हजार पॅलेस्टीनियनचा मृत्यू झाल्याचे सांगत असला तरी या आकड्याला कुठलाच आधार नाही. रफा बॉर्डरवर आंतरराष्ट्रीय मदतीचे ट्रक उभे असून, त्यापासून काही मीटर अंतरावर पॅलेस्टाईन मुले भुकेने तडफडून मरत आहेत तरी इजराईल मदत आत येवू देत नाही. एअर ड्रॉप केलेल्या मदतीचे कंटेनर अंगावर पडून अनेक पॅलेस्टीन लोक मरण पावलेले आहेत. या संबंधीचे जे व्हिडीओ एक्सवर येत आहेत ते पाहण्याचे धाडस होत नाहीये. या सर्व स्थितीला इजराईलपेक्षा अमेरिका जास्त जबाबदार आहेत एवढे मात्र नक्की.


जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीतील म्हणजेच आपल्या भारत देशातील लोकसभेच्या 2024 ला होऊ घातलेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीचा बिगुल वाजला आहे. केंद्रीय निवडणूक आयोगाने आचारसंहिता लागू केली आहे. प्रचाराच्या रणधुमाळीला आता  प्रसार माध्यमांतून सुरुवात झाली आहे, कधी नव्हे इतका यंदा  निवडणुकीचा माहोल सर्वत्र  दिसून येत आहे. सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षांकडून ही निवडणूकीच्या तोंडावर प्रचाराचे रणशिंग फुंकले आहे, पक्षांतर बंदीचा कायदा असूनही कायद्याच्या पळवाटा शोधून आयाराम गयाराम संस्कृतीला ऊत आला आहे. निवडणुकीच्या काळात भरघोस आश्वासने देऊन निवडून आलेल्या उमेदवारांनी मतदारांची घोर प्रतारणा केली आहे, सत्तेसाठी कायपण या वृत्तीने मतदारांची घोर फसवणूक झाली आहे. कोट्यवधी रुपयांची खोकी घेऊन एका रात्रीत पक्ष फोडून सत्तेत सहभागी होऊन बिनदिक्कतपणे आपणच कसे या देशाचे तारणहार आहोत हे दाखवण्याची अहमिका सध्या मोठ्या प्रमाणात सुरू आहे. 

या पार्श्वभूमीवर खरी जबाबदारी ही ’मतदार राजा’वर आहे. लोकशाहीत संविधानाने प्रत्येकाला मताचा जो अधिकार दिला आहे,तो फारच मोलाचा आहे.   

मात्र सध्या इव्हिएम मशीन बद्दलच मोठ्या प्रमाणात शंका घेतल्या जात आहेत, त्यामुळे सर्वसामान्य मतदार आपण दिलेल्या मताचे योग्य ते मुल्यमापन होणार की नाही, अशा द्विधा व शंकास्पद मनस्थितीत आहे. त्यामुळे या निवडणुकीबाबत संशयास्पद वातावरण निर्माण झाले आहे.

आपला भारत देश स्वतंत्र झाला आणि संविधान पारीत करण्यात आले,  संविधानाने या देशात लोकशाही समाजव्यवस्था स्विकारली आहे, त्यामध्ये दर पाच वर्षाने निवडणूक ही प्रक्रीया अपरिहार्य झाली आहे, अर्थात लोकशाहीच्या रक्षणासाठी त्या आवश्यक ही आहेत, भारतीय संविधानाने देशातील प्रत्येक नागरिकाला ज्यांची वयाची 18 वर्ष पूर्ण झाली आहेत त्यांना मतदानाचा पवित्र हक्क बहाल केला आहे. मग तो गरीब असो, अगर श्रीमंत असो,स्त्री असो किंवा पुरुष असो, नोकरदार असो अथवा व्यावसायिक असो, सुशिक्षित असो नाहीतर अशिक्षित असो. दर 5 वर्षाने त्याला मतपेटीतून आपणांस हवा तो आणि तसा राज्यकर्ता निवडण्याचा अधिकार प्राप्त झाला आहे.  मात्र अलीकडे या देशातील निवडणूका म्हणजे एक चिंतेचा व चिंतनाचा विषय झाला आहे. सामान्य पण सुसंस्कृत नागरिकांना या निवडणूका म्हणजे संकट वाटते आहे,  तर काहींना पैसे मिळवण्यासाठी संधी वाटते आहे, ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका पासून ते देशातील लोकसभेच्या निवडणूकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर साम - दाम - दंड-भेद याचा वापर होऊ लागला आहे, त्यामुळे,या देशातील सामान्य माणूस भयग्रस्त झाला आहे, त्याला असुरक्षितता जाणवते, निवडणुका जवळ आल्या की, त्यातील काही अनिष्ट प्रकारामुळे सज्जन व सुज्ञ नागरिक निवडणुका पासून दूर राहणे पसंत करतात. राजकारणातील अनीती, दबंगगिरी,व भ्रष्टाचार इतका वाढला आहे की त्यामुळे सामान्य माणसाला जगणे दिवसेंदिवस कठीणच होतं चालले आहे, हे वास्तव नाकारता येणार नाही. अर्थात संपूर्ण देशभरातून विविध माध्यमांतून ते आपल्या समोर येत आहे.

आपण ज्या विश्वासाने निवडून देतो ते बहुतांशी लोकप्रतिनिधी जनतेशी प्रतारणा करतात.ते निवडून येताच प्रामाणिक रहात नाहीत.ते मिळालेल्या सत्तेच्या माध्यमातून प्रचंड भ्रष्टाचार करतात. प्रशासनाला हाताशी धरून, गुंडांना अभय देऊन, लुच्चाना व बगलबच्चांना पाठीशी घालून ते भ्रष्टाचारातून मिळवलेल्या प्रचंड संपत्तीचे मालक बनतात.भूतकाळात तसेच वर्तमान काळातील अनेक आर्थिक घोटाळे याची साक्ष देतात. अलिकडच्या काळात ईडी, सीबीआय, आयटी या प्रशासकीय यंत्रणेने हे सर्व काळी कृत्ये सर्वसामान्य जनतेच्या समोर आणलेली आहेत.

गेल्या 74 वर्षातील वास्तव पाहीले असता संपूर्ण देशभरातून, बहुतांशी राज्यात दर 5 वर्षांनी ज्या निवडणुका होतात त्यामध्ये पुन्हा-पुन्हा तोच आणि तसाच अनुभव जनतेला येत आहे. स्वच्छ पाणी, मुबलक वीज, चांगले रस्ते, निरामय आरोग्य, आदर्श शिक्षण, यासारख्या मुलभूत सुविधा संपुर्णपणे उपलब्ध करुन देण्यात आजही अपयश आले आहे, कचरा उठाव, ड्रेनेज व्यवस्था, नद्या नाले, तलाव प्रदूषणमुक्त करण्यासाठी अंदाज पत्रकात तरतूद करण्यात आलेली दिसते, पण हा पैसा योग्य त्याठिकाणी खर्च न होता लोकप्रतिनिधी आपल्या घशात घालतात, हे विदारक सत्य अनेकदा जनतेच्या डोळ्यासमोर आले आहे.पण या सत्ताधिशांसमोर कुणी ’ब्र,सुद्धा काढत नाहीत, हे वास्तव आहे.

         ते चोखतात आता, हाडे नव्या पिढीची ।

         अद्यापही दिलेला नाही, डकार त्यांनी ।।

या परिस्थितीला आपणच जबाबदार आहोत. कारण आपण अशा खोट्या व भ्रष्ट उमेदवारांना निवडून देतो.या दैनंदिन जीवनातील वेदनांना व व्यथांना आपण मतदारच प्रथम जबाबदार आहोत.हे वास्तव नाकारता येणार नाही

या वेदनांना व व्यथांना संपविण्यासाठी आपणच पुढाकार घेतला पाहिजे. भ्रष्टाचारी लोकप्रतिनिधीना देशभरातून मतदानाचा अधिकार वापरून हकलून लावले पाहिजे. प्रामाणिक व चारित्र्यवान उमेदवारांना उभे करून निवडून आणले पाहिजे.अन्यथा आपले व आपल्या देशाचे आपणच नुकसान करणार आहोत, हे लक्षात ठेवा. खडतर प्रयासाने व परिश्रमाने मिळविलेले स्वातंत्र्य आणि भारतीय लोकशाही जिवंत ठेवण्यासाठी संधी साधू,स्वार्थी व मतलबी, नैतिक अधःपतन झालेल्या व पाकीट संस्कृतीलाच महत्व देणाऱ्या उमेदवारांना व त्यांच्या बगलबच्चांना मतपेटीतून हक्क बजावून हकलून लावले पाहिजे. सेवाभावी, प्रामाणिक, नि:स्वार्थी व अन्यायाविरुद्ध लढण्याची तयारी असणाऱ्या व्यक्तीला पाठिंबा व पाठबळ दिले पाहिजे. प्रचंड खर्चिक निवडणूकां हे देशापुढील संकट समजून निवडणूकीतील पावित्र्य जपले पाहिजे. चांगल्या व सज्जन लोकांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहून आपणच आपल्या जगातील आदर्श अशा लोकशाही समाजवाद मानणाऱ्या या देशाचे संरक्षण केले पाहिजे.खरं तर आपणच आपले पावित्र्य व नितीमुल्ये जपली पाहिजेत व हा देश वाचविला पाहिजे.अन्यथा रशिया, चीन या देशातील लोकशाहीचा गळा दाबून सत्ताधीश जसे हुकुमशाही राबवत आहेत, तशीच बिकट परिस्थिती आपल्या देशात यायला वेळ लागणार नाही. अत्यंत कष्टाने, असिम त्यागाने, आणि हजारो स्वातंत्र्यवीरांच्या बलीदानाने या देशाला स्वातंत्र्य मिळाले आहे, ते टिकवण्यासाठी निवडणूकीतील नीतीमुल्ये व पावित्र्य जपण्यासाठी प्रत्येकांनी कंबर कसण्याची गरज आहे. 


- सुनिलकुमार सरनाईक, कोल्हापूर

भ्रमणध्वनी : 9420351352, 

(लेखक भारत सरकारतर्फे स्वामी विवेकानंद राष्ट्रीय पुरस्काराने तसेच आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर दर्पण पत्रकार पुरस्काराने सन्मानित असून करवीर काशी चे संपादक आहेत.)


सर्वसमावेशक शिक्षण आणि सामाजिक न्यायाच्या मुद्यांवर लक्ष केंद्रित करण्याची मागणी


मुंबई (शोधन प्रतिनिधी)

21 मार्च रोजी मुंबई मराठी पत्रकार संघ येथे स्टुडंट्स इस्लामिक ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडिया (एसआयओ) या विद्यार्थी संघटनेने भारतातील शिक्षण, अल्पसंख्याक आणि सामाजिक कल्याण यांना प्रभावित करणाऱ्या गंभीर समस्यांना सामोरे जाण्याच्या उद्देशाने विद्यार्थ्यांच्या जाहीरनाम्याचे अनावरण केले.  यावेळी संघटनेचे राष्ट्रीय सचिव डॉ. रोशन मोहिद्दीन आणि एस. आई. ओ. अध्यक्ष साऊथ महाराष्ट्र ऐहतेशाम हामी खान आणि सेक्रेटरी मुसद्दीक यांनी प्रसारमाध्यमांना संबोधित केले आणि जाहीरनाम्यातील मुद्द्यांचे विश्लेषण केले.

या जाहीरनाम्यामध्ये सकल विद्यार्थी समुदायाच्या अशा मागण्यांचा समावेश आहे ज्यांना एसआयओ 2024 च्या संसदीय निवडणुकीत मुख्य मुद्दे बनवू इच्छिते.  विद्यार्थ्यांचा जाहीरनामा खालील क्षेत्रांवर प्रकाश टाकतो:

1.न्याय्य आरक्षण: सर्वांना संधी सुनिश्चित करण्यासाठी योग्य आणि न्याय्य आरक्षण प्रणाली लागू करणे.

2.सामाजिक- आर्थिक मागास जिल्ह्यांकडे विशेष लक्ष: समतोल विकासासाठी उपेक्षित प्रदेशांच्या उन्नतीवर लक्ष केंद्रित करणे.

3.रोहित कायद्याची अंमलबजावणी:  विद्यार्थ्यांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे.

4. MANF  पुनःस्थापित करा आणि अल्पसंख्याकांसाठी शिष्यवृत्ती वाढवा. शिक्षणाच्या समान प्रवेशासाठी अल्पसंख्याक विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत करणे.

5. भेदभाव विरोधी कायदा: भेदभाव आणि पक्षपात मुक्त समाजासाठी प्रयत्न करणे.

6. कठोर वैयक्तिक माहिती संरक्षण कायदा आणि      

7.गोपनीयता चार्टर : व्यक्तींची गोपनीयता आणि माहिती सुरक्षित करणे.

8.पर्यावरण आणि शाश्वत निधी - 1000 कोटी : पर्यावरणीय उपक्रम आणि शाश्वत पद्धतींसाठी समर्पित करणे. 

9.संपूर्ण भारतातील तरुणांसाठी आरोग्य आणि मानसिक आरोग्य केंद्रे : तरुणांच्या सर्वांगीण कल्याणाला प्राधान्य देणे. 

10.प्राथमिक ते विद्यापीठ स्तरापर्यंत मोफत आणि सक्तीचे शिक्षण सुनिश्चित करणे: सर्वांसाठी सुलभ शिक्षणाची वचनबद्धता. 

11.तरुणांसाठी रोजगार हमी कायदा: देशातील तरुणांसाठी नोकरीची सुरक्षितता आणि संधींचा मार्ग मोकळा करणे. आदी प्रमुख मागण्यांचा जाहीरनाम्यामध्ये समावेश आहे. 

या पत्रकार परिषदेत, डखज चे प्रतिनिधि भारताच्या शैक्षणिक परिदृश्यातील चिंताजनक ट्रेंडबद्दल बोलताना म्हणाले की, एकूण साक्षरता दर 74.04% असूनही तो जागतिक सरासरी 86.3% च्या खाली आहे, अनेक राज्यांचे साक्षरता दर राष्ट्रीय पातळीपेक्षा कमी आहेत.

केंद्राने धार्मिक अल्पसंख्याकांसाठीच्या महत्त्वाच्या शैक्षणिक योजना बंद केल्या, अल्पसंख्याक मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यक्रमांवरील खर्च कमी केले आणि अर्थसंकल्पातील शैक्षणिक वाटा जीडीपीच्या 2.9% पर्यंत कमी केले जो की राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 द्वारे निर्धारित 6% दरापेक्षा खूप कमी आहे. याबद्दल राष्ट्रीय सचिव डॉ. रोशन मोहिद्दीन यांनी चिंता व्यक्त केली. त्यांनी सार्वजनिक आरोग्य सेवेसाठी भारताच्या ॠऊझ वाटपाच्या 2.1% आणि जपान, कॅनडा आणि फ्रान्स सारख्या देशांमधील अंदाजे 10% वाटप यामधील स्पष्ट फरकाकडे लक्ष वेधले.

बेरोजगारी ही सध्या भारतातील सर्वात मोठी समस्या आहे.  संसदेत विचारलेल्या अतारांकित प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात पंतप्रधान कार्यालयाने सांगितले की 1 मार्च 2023 पर्यंत मंत्रालयांमध्ये सुमारे 10 लाख पदे रिक्त आहेत.  मात्र, विद्यापीठे आणि मंत्रालयांमधील रिक्त पदे भरण्याबाबत सरकार गंभीर नाही.  चाचण्या आणि निवड प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर भ्रष्टाचार आणि अकार्यक्षमता असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

मुस्लीम विद्यार्थ्यांमधील शैक्षणिक गळतीचे भयावह प्रमाणाला संबोधित करताना, डॉ. रोशन मोहिद्दीन यांनी यावर जोर दिला की वस्तुनिष्ठ अभ्यास संस्थेने मुस्लिम विद्यार्थ्यांच्या गळती दर 23.1% इतका नोंदवला, जो राष्ट्रीय सरासरी 18.96% पेक्षा जास्त आहे.  मुस्लिम विद्यार्थ्यांचा प्रवेश दर 2019-20 मध्ये 5.5% वरून 2020-21 शैक्षणिक वर्षात 4.6% पर्यंत घसरला.  व्ही-डेम संस्थेने तयार केलेल्या शैक्षणिक स्वातंत्र्य निर्देशांकात 179 देशांमध्ये भारताच्या तळाच्या 30% मधील स्थानाचा उल्लेख करत डॉ. रोशनने शैक्षणिक स्वातंत्र्याच्या ऱ्हासावरही प्रकाश टाकला. त्यांनी मानसिक आरोग्याच्या संकटावरही गंभीर चिंता व्यक्त केली. 15 ते 30 वयोगटातील लोकांच्या मृत्यूचे प्रमुख कारण आत्महत्त्या असल्याचा राष्ट्रीय गुन्हे नोंद ब्युरोच्या अहवालात समोर आले आहे. दर 42 मिनिटांनी सरासरी 34 विद्यार्थी आपला जीव घेतात. अम्नेस्टी इंटरनॅशनल आणि ऊजढज डेटाबेसचा हवाला देऊन, द्वेषपूर्ण गुन्ह्यांमध्ये होणाऱ्या वाढीकडे लक्ष वेधले, जीवांचे रक्षण करण्यासाठी आणि धार्मिक भेदभावाचा सामना करण्यासाठी त्वरित लक्ष देण्याची विनंती केली.

विद्यार्थी आणि तरुण हा या देशातील सर्वात मोठा मतदारवर्ग असून राजकीय पक्षांनी मते मागताना त्यांच्या गरजा पूर्ण करण्याची हमी दिली पाहिजेत, असे त्यांनी नमूद केले.  ते पुढे म्हणाले की, हा जाहीरनामा राजकीय पक्षांना देशाच्या भविष्यामध्ये गुंतवणूक करण्यास सांगत आहे. 

भारतीय विद्यार्थी आणि तरुण पोकळ आश्वासने किंवा फुटीरतावादी राजकीय अजेंडांमुळे विचलित होणार नाहीत त्याऐवजी ते दर्जेदार शिक्षण, रोजगार, शांतता आणि सुरक्षित वातावरणाची हमी देणाऱ्या ठोस निवडणूक जाहीरनाम्यांची जोरदार मागणी करतात.



बालपणी रमजान म्हणजे रोजांचा महिना एवढेच माहित होते. थोडं कळायला लागल्यावर रोजासोबत पाचवेळेसची नमाज अदा करणेही अनिवार्य आहे हे माहित झाले. पण रमजान महिन्याला एवढे महत्त्व का आहे? आणि रमजानमध्ये कुरआन का वाचले जाते हे कळायला खूप वेळ लागला. जमाते इस्लामी हिंद शी संलग्न झाल्यानंतर रमजानचे महत्त्व उलगडले गेले. भारतात जमात-ए- इस्लामी हिंद एक एकमेव अशी जमात आहे जी इस्लामची खरी संकल्पना कुरआन आणि हदीसच्या प्रकाशात उलगडून दाखविते. काही कमी जास्त न करता अगदी अचूकपणे ही कल्पना स्पष्ट करते. माझी सगळ्यांना विनंती आहे की, या सामाजिक सुधारणेच्या संस्थेशी किंबहुना आंदोलनाशी स्वतःला जोडून घ्यावे. जे जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात कुरआन व हदीसच्या प्रकाशात मार्गदर्शन करते. रमजानचा शाब्दीक अर्थ आहे जाळणे (टू बर्न) रमजानमध्ये पाप जाळले जातात. अल्लाहची भक्ती करून व इच्छा, आकांक्षानाही जाळले जाते. वैज्ञानिक दृष्टीने बघितल्यास रोजामुळे कॅलरीज बर्न होतात. रमजानचे महत्त्व कुरआनमुळे आहे. याच महिन्यात शब-ए-कद्र येते. याच रात्री कुरआनच्या अवतरणास सुरूवात झाली व त्यानंतर 23 वर्षाच्या कालावधीत प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या हृदयावर कुरआनच्या आयाती हळूहळू अवतरित झाल्या व ह्या एकत्रित आयातींचेच नाव कुरआन आहे जे सर्व मानवजातीच्या प्रशिक्षण आणि कल्याणासाठी पुरेसे आहे. 

कुरआनमुळे शबे कद्रला श्रेष्ठत्व लाभले. व सूरह अलकद्र आयत नं. 3 मध्ये याला हजार महिन्यांपेक्षा अधिक उत्तम अशी रात्र म्हटले गेले. एक रोमांचक बाब म्हणजे या रात्री फरिश्ते आपल्या पालकनर्त्याच्या आज्ञेने प्रत्येक आदेश घेऊन उतरतात. ती रात्र पूर्ण शांतीची आहे. पुढचे दहा दिवस रमजानचे शेवटचे दहा दिवस   -(उर्वरित पान 7 वर)

आहेत. त्याच्या विषम रात्रीत म्हणजे 21,23,25,27 आणि 29 यामध्ये जर जास्त इबादत (प्रार्थना) करून या रात्रीचा लाभ आपल्याला घेता येवू शकतो. 

कुरआनचा शाब्दीक अर्थ, ’शब्द व वचनांना अर्थपूर्ण क्रमात जोडून मुखाणे उच्चारणे’ असा आहे. सामान्यतः यालाच आपण पठण असे म्हणतो. कुरआन ह्या शब्दाचा अर्थ वारंवार वाचला जाणारा ग्रंथ असा सुद्धा आहे. हा शेवटचा दैवी ग्रंथ आहे. मानवाला सत्य मार्ग दाखविणारा दूसरा कोणताही ग्रंथ आता येणार नाही. 

1. कुरआन अल्लाहची मोठी निशाणी आहे. याला समजून वाचल्यास आपण प्रत्यक्ष आपल्या निर्मात्याशी संवाद करत आहोत, असा अनुभव येतो. 

2. असे म्हटले जाते की कुरआन अल्लाहचा दस्तरख्वान (जेवताना अंथरले जाणारे कापड) आहे. ज्यावर वेगवेगळे खाद्यपदार्थ ठेवले जातात. कुरआनच्या दस्तरख्वानावर हजेरी लावल्याने आत्म्याला पोषण मिळते. आपण जसे शरीराला संतुलित आहार देतो, नियमित कुरआन पठणाने आत्म्याला सुद्धा संतुलित आहार मिळतो.

3. कुरआन अल्लाहची दोरी आहे. याचा उल्लेख सूरह आलेइमरान आयत नं. 103 मध्ये आलेला आहे. ज्यात म्हटलेले आहे की, सर्वांनी मिळून अल्लाहच्या दोरीला घट्ट धरा आणि आपसात फाटाफूट होवू देवू नका. 

4. कुरआन अरबी भाषेमध्ये असल्यामुळे काही लोकांमध्ये असा गैरसमज आहे की, प्रेषित मुहम्मद सल्ल. हे अरब होते आणि कुरआन अरबी भाषेत आहे म्हणून तो अरबांसाठीच आहे. इतरांना त्याच्याशी काय देणेघेणे. पण कुरआनचे अवतरण संपूर्ण मानवजातीसाठी विशिष्ट जाती, संप्रदाय किंवा भौगोलिक क्षेत्रासाठी नाही. हा ग्रंथ पूर्ण मानवजातीसाठी जगण्याची एक आचारसंहिता (मॅन्युअल) आहे. सूरह अलअंबिया आयत क्र. 107 मध्ये म्हटले आहे की, ’’हे पैगंबर सल्ल. आम्ही तर तुम्हाला समस्त जगासाठी कृपा बनवून पाठविले आहे.’’ 

5. कुरआनवर श्रद्धा ठेवणे आणि कुरआनला नाकारणे यावरच मृत्यूनंतरच्या आपल्या सर्वांचे यश किंवा अपयश अवलंबून आहे. 

6. कुरआन हा एकमेव असा ग्रंथ आहे जो आजपर्यंत सुरक्षित आहे आणि याच्या सुरक्षिततेची जबाबदारी अल्लाहने स्वतः घेतलेली आहे. 

7. कुरआनने आव्हान दिलेले आहे की, असा ग्रंथ तर सोडा या ग्रंथाची एक आयत सुद्धा कोणी रचू शकत नाही. या संदर्भात सूरह अलबकरा आयत नं. 23 मध्ये हे आव्हान सविस्तरपणे नमूद केलेले आहे. 

कुरआनची वैशिष्ट्ये

1. सूरह जुमर आयत नं. 23 मध्ये अल्लाहने म्हटलेले आहे की, ’’अल्लाहने उत्तम वाणी अवतरली आहे, एक असा ग्रंथ ज्याचे सर्वभाग त्यासारखेच उत्तम आहेत. ज्यात वरचेवर विषयांची पुनरावृत्ती केली गेलेली आहे. ज्याच्या श्रवणाने लोकांच्या अंगावर शहारे उभा राहतात. जे आपल्या पालनकर्त्यांचे भय बाळगणारे आहेत. मग त्यांचे शरीर आणि त्यांचे हृदय मृदू होवून अल्लाहकडे आकर्षित होतात. तो ज्याला इच्छितो सन्मार्गावर आणतो आणि ज्याला अल्लाहनेच मार्गदर्शन केले नाही तर मग कोणीही मार्गदर्शक नाही.

2. कुरआन महान आहे (संदर्भ अलहिज्र आयत नं.87)

3. कुरआन करीम (उच्चकोटीचे) आहे. (सं. सूरह अलअंबिया आयत नं.77-78)

4. कुरआन नूर (प्रकाश) आहे. (संदर्भ : सूरह अलतगाबुन आयत नं.4)

5. कुरआन मुबीन (स्पष्ट) बयान आहे. (संदर्भ : सूरह अलशुरा आयत नं.2)

6. कुरआन हकीम (विवेकशील) आहे (सं. सूरह यूनूस आ.क्र.1)

7. कुरआन मजीद (बुलंद, श्रेष्ठ) आहे. (सं. सूरह अलबुरूज आ.क्र.2)

8. कुरआन मुबारक (लाभदायक) आहे. (सं. सूरह सॉद आ.क्र.29)

9. कुरआन अजीज (जबदरस्त) आहे. (सं. सू. हामीम सज्दा आ.क्र. 41)

10. कुरआन रहमत (कृपा) आहे.(सं. सू. अलआराफ आ.क्र.203) 

11. कुरआन बसायर (डोळसपणा आणणारा प्रकाश) आहे. (सं. सू. अलआराफ आ.क्र.203) 

12. कुरआन हुदा (मार्गदर्शक) आहे. (सं. सू. अलबकरा आ.क्र.2)

13. कुरआन इल्म (ज्ञान) आहे. (सं. सू. अलबकरा आ.क्र. 120)

14. कुरआन फुरकान (सत्य आणि असत्यामध्ये फरक करणारा) आहे. (सं. सू. अलफुरकान आ.क्र.01)

15. कुरआन ज़िक्र (आठवण करून देणारा) आहे. (सं.सू. अबस आ.क्र.11)

16. कुरआन बुशरा (सुवार्ता) आहे. 

17. कुरआन नजीर (ताकीद) आहे. (सं.सू.नज्म, आ.क्र.56)

18. कुरआन मोएजा (उपदेश) आहे. (सं.सू. युनूस आ.क्र.57)

19. कुरआन शिफा (इलाज) आहे. (सं.सू. युनूस आ.क्र.57)

20. कुरआन रूह (आत्मा) आहे. (सं. सू. शुरा आ.क्र.57).

कुरआनचे माणवांवर हक्क

1. ईमान बिल कुरआन (कुरआनवर श्रद्धा ठेवणे) आहे. (सं.सू. निसा आ.क्र.136)

2. कुरआनचा सन्मान करणे.

3. तिलावतुल कुरआन (पठण करणे) (सं.सू.नमल आ.क्र.91-92)

4. इस्तमाअ इलल कुरआन (कुरआन ऐकणे) (सं.सू.आराफ आ.क्र.204)

5. फिकहल कुरआन (कुरआन समजणे) (सं.सू.अनआम आ.क्र.98)

6. तदब्बुरूल कुरआन (कुरआनवर चिंतन करणे) (सं.सू.सॉद आ.क्र.29)

7. तजकीर बिल कुरआन (कुरआनातील आयातींचा उपदेश देणे) (सं.सू. सॉद आ.क्र.29)

8. रूजू इलल कुरआन (कुरआनकडे वळणे) (सं.सू. निसा आ.क्र.59)

9. तजकिया बिल कुरआन (स्वतःला पवित्र करणे) (सं.सू.जुमा आ.क्र.2)

10. इताअत बराह कुरआन (अल्लाह आणि प्रेषितांच्या आदेशांचे पालन करणे)

11. तमसीक बिल कुरआन (कुरआनशी दृढतेने नाते जोडणे). (सू. अलआराफ आ.क्र.170)

12. दावत इलल कुरआन (कुरआनकडे बोलाविणे) (सू. आलेइमरान आ.क्र.23)

13. इकामते कुरआन (कुरआनच्या आदेशांची अंमलबजावणी करणे). (सू. मायदा आ.क्र. 66.)

कुरआन का वाचावे?

सूरह ताहा आ.क्र.124 मध्ये अल्लाह फरमावितो, जो माझ्या जिक्र (कुरआनपासून) तोंड फिरविल त्यासाठी त्याचे जीवन अडचणीचे होईल आणि पुनरूत्थानाच्या दिवशी आम्ही त्याला अंध उठवू. तो म्हणेल हे पालनकर्त्या जगात तर मी डोळस होतो येथे मला आंधळा म्हणून का उठविले. त्यावर सर्वश्रेष्ठ अल्लाह फरमाविल, होय अशाच प्रकारे तर आमच्या वचनांना जेव्हा त्या तुझ्यापाशी आल्या होत्या तू विसरला होतास त्याच प्रकारे तू आज विसरला जात आहेस. 

मला या आयातींची खूप भीती वाटते व प्रत्येकाला विनंती करते की, मृत्यूनंतर आंधळे उठायचे नसेल तर कुरआन अवश्य समजून वाचा. अडचणीचे जीवन जगायचे नसेल तर कुरआन वाचा. स्वर्गात जायचे असेल तर कुरआन वाचा विशेषतः सूरह नहल वाचा. नरकात जायचे नसेल तर कुरआन वाचावे. अल्लाह सर्वांना कुरआन वाचण्याची व त्यातील उपदेशांवर चालण्याची सद्बुद्धी देओ. आमीन. 


- डॉ. सिमीन शहापुरे


statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget