Halloween Costume ideas 2015
Latest Post


’’अनेकवेळा असे घडलेले आहे की, अल्लाहच्या इच्छेने एका छोट्या गटाने मोठ्या गटावर विजय प्राप्त केलेला आहे. अल्लाह धैर्यशील लोकांच्या पाठीशी आहे.’’ (सूरह बकारा आ क्र. 249)

यौम-उल-कुद्स

कुद्स हा शब्द हिब्रू आणि अरबी भाषांमध्ये समानरूपाने वापरला जातो. ज्याचा शब्दकोशीय अर्थ ’पवित्र/पाक’ असा आहे. उर्दूचा मुकद्दस हा शब्द याच शब्दापासून तयार झालेला आहे. प्राचीन काळापासून जेरुसलेम शहरासाठी हा शब्द वापरला जात आहे. जेरुसलेम शहर हे तिन्ही अब्राहमिक धर्मांच्या (ज्यू, ख्रिश्चन आणि इस्लाम) अनुयायांसाठी पवित्र स्थान आहे. या शहरात मस्जिद-ए-अक्सा नावाची मस्जीद आहे. अक्सा म्हणजे आत्मा तसेच देवाचा आशीर्वाद. इस्लामचे प्रेषित मुहम्मद सल्लम यांनी मेराजला जाण्यापूर्वी या मस्जीदीत सर्व प्रेषितांच्या नमाजचे नेतृत्व केले होते. या अर्थाने ही मस्जीद महान आहे. (शब-ए-मेराजची घटनाच नव्हे तर कुरआनमध्ये वर्णन केल्या गेलेल्या अनेक घटना त्याच लोकांच्या लक्षात येतात ज्यांनी अल्लाह आणि त्याचे प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्यावर श्रद्धा-ईमान बिल गैब ठेवली आहे. बाकीच्यांना या गोष्टी अशक्य वाटतील यात नवल नाही.)

यौम-उल-कुद्सचा इतिहास

केवळ भारतातच नव्हे तर जगातील अनेक मुस्लिम देशांमध्ये, विशेषत: इराण, जॉर्डन, इजिप्त, तुर्कीये, लेबनॉन आणि सीरियामध्ये, पॅलेस्टिनींसोबत एकतेचे वचन ताजे करण्यासाठी हा दिवस प्रत्येक रमजानच्या शेवटच्या शुक्रवारी साजरा केला जातो. या दिवशी जगातील अनेक देशांमध्ये इस्रायलच्या जाचक धोरणांच्या विरोधात निदर्शने केली जातात, मोर्चे काढले जातात आणि पॅलेस्टिनी लोकांच्या मानवी हक्कांच्या रक्षणासाठी प्रार्थना केली जाते, संयुक्त राष्ट्र संघटनेने याबाबतीत आपले वचन पाळावे अशी विनंती केली जाते. हा दिवस साजरा करण्याचा पहिला प्रस्ताव इराणचे पहिले परराष्ट्र मंत्री इब्राहिम याझिदी यांनी राष्ट्राध्यक्ष अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांना दिला होता, जो त्यांनी स्वीकारला होता. हा प्रस्ताव समोर येताच इस्रायल संतप्त झाला होता. तो आणि इराण समर्थक लेबनॉन यांच्यात प्रचंड तणाव निर्माण झाला होता, पण नंतर इतर देशांच्या हस्तक्षेपामुळे हे प्रकरण शांत झाले होते. पण इराणने 7 ऑगस्ट 1979 रोजी जाहीर केले होते की इथून पुढे पॅलेस्टाईनच्या स्वातंत्र्यापर्यंत दरवर्षी रमजानच्या जुम्मतुल-विदा या दिवशी यौम-उल-कुद्स साजरा केला जाईल. इतकेच नाही तर इराणने इतर देशांनाही ते साजरे करण्याचे आणि पॅलेस्टिनींच्या मानवी हक्कांच्या पुनर्स्थापनेला पाठिंबा दर्शवण्याचे आवाहन केले होते. पण तरीही इराण, लेबनॉन, जॉर्डन, इजिप्त, तुर्कस्तान आणि सीरिया या देशांबाहेर हा दिवस फारसा उत्साहाने साजरा केला जात नाही. अमेरिका समर्थक सौदी अरेबियामध्ये तर हा दिवस साजरा करण्यावर बंदी आहे.

इस्रायलच्या स्थापनेमागचा इतिहास

पहिल्या महायुद्धात (1914 ते 1918) तुर्कीयेचा खलिफा अब्दुल हमीद सानी याने जर्मनीची साथ दिली होती. या युद्धात जर्मनीचा पराभव झाला होता. अशा प्रकारे तुर्कियेचाही पराभव झाला होता. मग विजयी देश अमेरिका, ब्रिटन आणि त्यांच्या मित्रांनी आधीच खिळखिळ्या झालेल्या ऑटोमन खिलाफतचे तुकडे केले आणि त्यातून अनेक छोटे देश बनवले.

अल-सौद या अरबी जमातीनेही ब्रिटनला तुर्कस्तानचा पराभव करण्यासाठी सर्व शक्तीनिशी मदत केली होती. त्यांना त्याचे  बक्षीस स्वतंत्र देशाच्या रूपाने मिळाले. सौदी अरेबिया हा जगातील एकमेव देश आहे ज्याचे नाव एका कबिल्याच्या नावावर ठेवलेले आहे. पूर्वी त्याचे नाव जजिरत-उल-अरब असे होते.

पहिल्या महायुद्धापूर्वी हिटलरने ज्यूंवर अनेक अत्याचार केले होते, त्यामुळे त्यांना जगभरातील मानवाधिकार लोकांचा पाठिंबा होता. तसेच इस्तंबूलमध्ये राहणाऱ्या थिओडोर हर्झल या ज्यू पत्रकाराच्या माध्यमातून जगभरातील ज्यूंनी स्वत:साठी स्वतंत्र देशाचा प्रचार केला होता. पहिले महायुद्ध जिंकण्यासाठी  ज्यूंनी जगभरात पसरलेल्या त्याच्या बँकांच्या नेटवर्कमधून अवैधरित्या कमावलेले व्याजाचे पैसे ब्रिटनला दिले होते. या पैशाच्या जोरावरच ब्रिटन आणि अमेरिका त्यांचा युद्धखर्च भागवत होते. या आर्थिक मदतीच्या बदल्यात ब्रिटन आणि अमेरिकेने पॅलेस्टाईनच्या फाळणीचा प्रस्ताव ज्यूंच्या इच्छेनुसार संयुक्त राष्ट्रसंघात ठेवला आणि तो मान्यही झाला हे स्पष्ट आहे. अशा प्रकारे 14 मे 1948 रोजी इस्रायल नावाचा नवा देश अस्तित्वात आला. पॅलिस्टीनच्या भूमीचे समान विभाजन करण्यात आले. या देशाला जन्म देणारे दोन प्रमुख देश म्हणजे अमेरिका आणि ब्रिटन. त्यांनी केवळ इजराईलला जन्मच दिला नाही तर त्याचे संरक्षण आणि संगोपनही केले.

यानंतर लगेचच 1938 मध्ये सौदी अरेबियामध्ये पहिली खनीज तेलाची विहीर सापडली. खनीज तेलाच्या बदल्यात सुरक्षा या अर्थाचा अमेरिकेने सौदी अरेबियाशी करार केला, जो आजतागायत सुरू आहे. तेलविहिरींच्या सुरक्षेच्या नावाखाली अमेरिकेने सौदी अरेबियात अनेक ठिकाणी आपले लष्करी तळ उभारले, जे आजतागायत कायम आहेत. अशा प्रकारे अरबांची अवस्था भारतातील शेतकऱ्यांसारखी झाली. इथेज्याप्रमाणे शेतीमाल हा शेतकऱ्याचा असतो पण त्याची किंमत सावकार ठरवतो त्याचप्रमाणे तेल अबरांचे किंमत मात्र अमेरिका ठरवत होता. आजकाल यात थोडीफार सुधारणा झाली आहे, पण त्यावेळी किती तेलाचे उत्खनन करायचे? किती वितरित करायचे? ते कोणाला द्यायचे? कोणाला नाही? या सर्व गोष्टींवर अमेरिकेचे नियंत्रण होते. अरबस्तानात खनिज तेलाचे किती अफाट साठे आहेत आणि भविष्यात त्याची ताकद काय असेल हे अमेरिका आणि ब्रिटनला चांगलेच माहीत होते. तेलाच्या या अफाट संपत्तीमुळे अरब राष्ट्रे जागतिक महासत्ता बनतील आणि अमेरिका आणि ब्रिटनला आव्हान देऊ शकतील, या सार्थ भीतीमुळे अरब राष्ट्रांना नियंत्रणात ठेवण्यासाठी इस्रायलला बळ देण्याची अमेरिकेला नव्याने गरज भासू लागली होती. हे लक्षात घेऊन अमेरिका आणि ब्रिटनने सुरुवातीपासूनच इसराईलला पाठिंबा देण्यास सुरुवात केली आणि आजपर्यंत त्याच्या सर्व चांगल्या-वाईट कृत्यांमध्ये त्याचे समर्थन केले आहे. एवढेच नव्हे तर गोपनीयरित्या इजराईलला अण्वस्त्र संपन्न करून टाकले. गेल्या 75 वर्षात अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्रात इस्रायलविरोधातील  प्रत्येक प्रस्ताव व्हेटो करून टाकला. मागच्या आठवड्यात सीझ फायरचा आलेला ठरावास मात्र अमेरिकेने गैरहजर राहून मूकसंमती दर्शविली. मात्र इजराईलचा जळफळाट पाहून अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेचा हा ठराव पाळणे इस्राईलवर बंधनकारक नाही, असे स्पष्ट करून संयुक्त राष्ट्रासारख्या संस्थेचा वचक संपवून टाकला. म्हणूनच हा ठराव संमत झाल्यावरसुद्धा इजराईलने गझा आणि वेस्ट बँकवर हल्ले सुरूच ठेवलेले आहेत. एकट्या शिफा हॉस्पिटलमध्ये दीड हजार लोक मारल्याचा दावा अमरेश मिश्रा या आंतरराष्ट्रीय संबंधाच्या तज्ञ विद्वानाने केला आहे.

आपल्या स्थापनेपासूनच इस्रायलने आपले दात दाखवण्यास सुरुवात केली होती. इस्रायलने 1948, 1968 आणि 1973 मधील अरब-इस्रायल युद्धामध्ये केवळ अमेरिका आणि ब्रिटनच्या मदतीने विजय प्राप्त केला होता. एवढेच नाही तर शेजारील देशांच्या जमीनही बळकावल्या होत्या. अशाप्रकारे, आज पॅलेस्टिनी लोकांकडे गाझा आणि वेस्ट बँकमधील जमिनीचे फक्त दोन छोटे तुकडे शिल्लक आहेत. पॅलेस्टाईनला संयुक्त राष्ट्रांकडून मिळालेली उर्वरित जमीन इस्रायलने बळकावली आहे. एवढेच नाही तर त्याने जॉर्डन आणि सीरियातील अनेक भाग ताब्यात घेतले आहेत. हे सर्व त्यांनी स्वतःच्या बळावर नाही तर अमेरिकेच्या बळावर केले आहे. 

अमेरिकेने तिन्ही युद्धांत दाखवून दिले आहे की अरब जेव्हा-जेव्हा इस्रायलशी सशस्त्र संघर्ष करतात तेव्हा त्यांचेच नुकसान होते. यामुळेच सध्याच्या इस्रायल-हमास युद्धात पॅलिस्टनी लोकांसोबत उभे राहण्याचे धाडस कोणताही सुन्नी देश दाखवू शकत नाही. या सुन्नी देशांना चांगलं माहीत आहे की गाठ ही इस्रायलशी नाही तर अमेरिकेशी आहे, ज्याला ते पराभूत करू शकत नाहीत. त्यामुळेच स्वतःच्या जनतेच्या दबावाचा सामना करूनही या देशांचे नेते अपमान गिळून देखील मूक प्रेक्षक बनून राहिले आहेत आणि एवढेच नाही तर ते छुप्या पद्धतीने इस्रायलला पाठिंबा देत आहेत.

1948 मध्ये पॅलेस्टाईन अस्तित्वात येताच इस्रायलने त्याचे रुपांतर खुल्या तुरुंगात केले. वीज, पाणी आणि आयात-निर्यात या सर्वांवर त्यांनी नियंत्रण मिळविले. अमेरिकेला सांगून इजिप्तमधील रफाहची सीमाही त्यांनी सील करून घेतली. अरब स्प्रिंगनंतर निवडून आलेल्या मोहम्मद मोर्सी यांच्या सरकारला रफाह सीमा खुली करून गझा आणि वेस्टबँक मधील पॅलेस्टिनींना मुक्त संचार सुविधा उपलब्ध करून दिल्याचे परिणाम भोगावे लागले.अवघ्या एका वर्षात जगभरातील लोकशाहीचा रक्षक असलेल्या अमेरिकेने लोकशाही मार्गाने निवडून आलेल्या मोहम्मद मोर्सी यांच्या सरकारला पदच्युत केले आणि अमेरिकेच्या तालावर नाचणाऱ्या लष्करी कमांडर अब्दुल फतेह अल-सिसी याच्या हाती सत्ता सोपवली, जो आजपर्यंत सत्तेत आहे.

गेल्या 75 वर्षांत इस्रायलने पॅलेस्टिनींचे मनोधैर्य खच्ची करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न केला. पॅलेस्टिनींवर अनन्वित अत्याचार केले. पॅलेस्टिनच्या निरपराध लोकांना अटक करून  इस्त्रायली तुरुंग भरले. इस्रायलच्या या सततच्या दडपशाहीच्या धोरणामुळे हमासचा उदय झाला आणि हमासने इस्रायलविरुद्ध सशस्त्र लढा (इंतिफादा) सुरू केला, पण सर्व काही निष्फळ ठरले. इस्रायलला गाझा आणि वेस्ट बँकमधून उरलेल्या पॅलेस्टिनींना हटवून ज्यूंच्या वसाहती निर्माण करायच्या आहेत, ही वस्तुस्थिती इस्रायलने कधीही लपवून ठेवली नाही किंवा अमेरिकेनेही कधी विरोध केला नाही.

इस्रायलच्या या जाचक धोरणाला कंटाळून अखेर काताऊन 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी हमासने आपली पूर्ण ताकद एकवटून इस्रायलवर हल्ला केला. तेव्हापासून आजतागायत सुरू असलेल्या या युद्धाला युद्ध म्हणणे चुकीचे आहे. 7 ऑक्टोबरच्या हल्ल्याच्या आधारे इस्रायलने गझा आणि वेस्ट बँकवर घातक बॉम्बचा पाऊस पाडायला सुरूवात केली. यात गझा पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले. शिवाय पश्चिम किनारपट्टीचीही अवस्था वाईट आहे. गझामध्ये राहण्यालायक जागा उरलेली नाही आणि जगाने पाहिले की अमेरिका, ब्रिटन आणि युरोपातील देशांनी इस्त्रायलच्या या रानटी कृत्याचे समर्थनच केले नाही तर त्याची मदतही केली.  आणि आजही करत आहेत. 

याआधी दक्षिण आफ्रिकेने नेतन्याहू आणि इस्रायलविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयात युद्ध गुन्हा दाखल केला होता, त्याला जगातील अनेक देशांनी पाठिंबाही दिला होता, असे असतानाही अमेरिकेने आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाला इस्रायलविरोधात कोणतीही ठोस पावले उचलू दिले नाही. युनायटेड नेशन्स आणि इंटरनॅशनल क्रिमिनल कोर्टासारख्या महत्त्वाच्या संस्थांनीही अमेरिकेच्या आडमुठेपणामागे आपली उपयुक्तता पणाला लावली आहे. संयुक्त राष्ट्राचे सचिव गुटेरस यांनी एक दिवसाचा रोजा ठेऊन आपण पॅलेस्टीनशी जोडलेले आहोत, याचा पुरावा दिला.  मात्र अमेरिकेच्या हेकेखोरपणामुळे आंतरराष्ट्रीय संस्था कॉम्प्रमाईज होत आहेत. त्यामुळे जग दिशाहीन झाले असून अमेरिका व युरोपीय देशांच्या समर्थनाशिवाय कोणत्याही देशाला स्वतंत्रपणे वाटचाल करणे शक्य राहिलेले नाही. अमेरिकेच्या या अयोग्य हस्तक्षेपामुळे युक्रेन उद्ध्वस्त झाला आहे, गझा आणि पश्चिम किनारा विनाशाच्या उंबरठ्यावर पोहोचला आहे. जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या तोंडावर घेवून जाण्याची क्षमता अरब-इजराईल प्रश्नामध्ये आहे. जगाला वाचवायचे असेल तर सर्व मानवतावादी, लोकशाहीवादी राष्ट्रांनी एकत्र येवून अमेरिकेच्या हेकेखोरपणावर लगाम लावणे गरजेचे आहे. 


एम. आय. शेख 

लातूर



भारतातील 18 व्या लोकसभा निवडणुकीची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. महाराष्ट्रासह अन्य राज्यांमध्ये उमेदवारी अर्ज दाखल करण्यास गुरुवारपासून सुरुवात झाली आहे. ही निवडणूक भारत या महान देशातील जगातील सर्वांत मोठ्या लोकशाहीच्या ऱ्हासाच्या संदर्भात आहे, असे म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही. सध्याच्या सत्ताधारी नेतृत्वाचे प्रत्येक पाऊल जणू देशाला वेगाने हुकूमशाही किंवा फॅसिस्ट एकपक्षीय राजवटीकडे नेणारे आहे. त्यासाठी सर्व प्रशासकीय यंत्रणेचा गैरवापर होत असून राज्यघटनेची पायमल्ली होताना दिसत आहे.

विधिमंडळे, कार्यपालिका, न्यायपालिका,  प्रसारमाध्यमे इत्यादी लोकशाहीचे आधारस्तंभ असलेल्या सर्व संस्थांना त्यानुसार आकार देण्यात येत आहे. काही सर्वोच्च न्यायालयांकडून किंवा काही उच्च न्यायालयांकडून येणारे दुर्मिळ इशारे समजण्यासारखे आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश नुकतेच सत्ताधारी पक्षाचे प्रतिनिधी म्हणून राज्यसभेत आले असून कोलकाता उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी आपला कोट उतरवून त्याच पक्षाची लोकसभेची जागा लढवली आहे. ही फक्त अलीकडची काही उदाहरणे आहेत. 

राजीनाम्याच्या दुसऱ्या दिवशी उमेदवार माजी न्यायमूर्ती गोडसे यांचे कौतुक करून त्यांनी आपला राजकीय आणि सामाजिक दृष्टिकोन स्पष्ट केला तेव्हा ते इतके दिवस जे निकाल देत होते, त्याला या शिक्षेने आकार दिला. या विचारानेच देशाला धक्का बसू शकतो. त्याचबरोबर आपण प्रशासकीय व्यवस्थेच्या पाठीशी उभे आहोत, याची खात्री पटलेल्यांना पदे आणि सत्तेचे प्रलोभन सुरूच असते.

भारतातील निवडणुकांमध्ये बुथ कॅप्चरिंग, बोगस मतदान, मनी-फॉर-व्होट असे अनेक घोटाळे होतात हे खरे असले तरी निवडणूक आयोगाची स्वतंत्र भूमिकाही स्वाभाविक आहे. तुमच्या पारदर्शकतेबद्दल एवढी शंका आणि चिंता यापूर्वी कधीच नव्हती. मीडिया सेन्सॉरशिप लादून आणि विरोधी पक्षनेत्यांना तुरुंगात डांबून आणीबाणीच्या माध्यमातून देशावर राज्य करणारा राज्यकर्ता जनतेच्या निकालात वाहून गेला. याचे कारण निवडणुकीतील पारदर्शकता होती. मात्र,  देशात असे राजकीय वातावरण आहे की, अशी पारदर्शकता आता शक्य आहे का, याची चिंता मोठ्या आशावाद्यांनाही सतावत आहे. 

कोणत्याही किंमतीवर सत्ता काबीज करण्याच्या एकमेव उद्दिष्टावर केंद्रित असलेल्या सत्ताधाऱ्यांच्या कृती लोकशाहीच्या संकल्पनेलाच धक्का पोहोचवत आहेत. निवडणूक आयोगाच्या नियुक्त्या,  ई.डी आणि प्राप्तिकर खात्याचे छापे विविध राज्यांमध्ये टाकणे, दिल्लीचे मुख्यमंत्री केजरीवाल यांना अटक, काँग्रेसचा निधी गोठविणे इत्यादी. निश्चितच ही एकाधिकारशाहीकडे वाटचाल सुरू आहे. 

सत्ताधाऱ्यांनी आपल्या कल्पकतेने आणि विरोध करणाऱ्यांच्या वक्तव्यांनी विधिमंडळांना आधीच आळा घातला आहे. 98 टक्के प्रसारमाध्यमे ही सरकारचे मित्र आहेत. ते मक्तेदारीच्या खिशात आहेत. जे गुणगान गाण्यास तयार नसतात त्यांना परीक्षा आणि केसेसने अडकवले जाते. निवडणूक आयोगाच्या सदस्यांची नियुक्ती यापूर्वी पंतप्रधान, विरोधी पक्षनेते आणि सरन्यायाधीशांच्या समितीने केली जात होती. आता सरन्यायाधीशांना समितीतून काढून टाकण्यात आले. त्याऐवजी पंतप्रधानांनी नामनिर्देशित केलेल्या मंत्र्याची नियुक्त करण्यात आली. त्यामुळे नियुक्ती प्रक्रिया पूर्णपणे पंतप्रधानांच्या हिताची बनली आहे. या निवडणुकीचे प्रमुखपद भूषविणाऱ्या आयुक्तांची नेमणूक अशा पद्धतीने केली जाते. 

सर्वसाधारणपणे निवडणुका जाहीर झाल्या आणि आचारसंहिता लागू झाली, तर सहसा प्रतिक्रियात्मक कारवाई होत नाही; पण  गेल्या काही दिवसांपासून ते सुरू आहे. हे लोकशाहीविरोधी आहे. सरकारी यंत्रणेचा गैरवापर करून विरोधी पक्ष, नेते आणि मुख्यमंत्र्यांना वेठीस धरले जात आहे, कोंडीत पकडले जात आहे आणि एकतर्फी विजयाचा मार्ग मोकळा केला जात आहे. काही आठवड्यांपूर्वी अटक झालेले अरविंद केजरीवाल हे दुसरे मुख्यमंत्री आहेत. झारखंडचे मुख्यमंत्री हेमंत सोरेन हे पहिले होते. लोकसभेचे उमेदवार आणि छत्तीसगडचे माजी मुख्यमंत्री भूपेश बघेल यांना सोबत घेण्याची तयारी सुरू आहे. ताजी माहिती अशी आहे की, केरळच्या मुख्यमंत्र्यांनाही लक्ष्य केले जात आहे. 

राज्यकर्ते अनियमित असतील तर त्यांना कायदेशीर व्यवस्थेसमोर आणले पाहिजे, यात शंका नाही. पण  केवळ विरोधी पक्षच भ्रष्ट असतात आणि केंद्रातील सत्ताधारी पक्ष आणि पक्षांतर करणारे पवित्र होतात, ही बाब समजण्यासारखी नाही. इलेक्टोरल बॉण्डच्या माध्यमातून पक्षाच्या तिजोरीत जमा झालेले कोट्यवधी रुपये या निवडणुकीमध्ये कसे वापरले जातील, हा प्रश्न चव्हाट्यावर आला आहे. हा पैसा विविध राज्यांतील निवडून आलेल्या लोकशाहीला पायदळी तुडवण्यासाठी खर्च करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. 

एवढ्या चिंतेच्या छायेत सगळे नाहीसे झाले आहे असे मानायची गरज नाही. आणीबाणीच्या काळात देशातील सर्वसामान्य जनतेनेच चिंता दूर केली आणि अतिसत्तेच्या राजवटीला विरोध करून भारताला पुन्हा लोकशाहीत आणले. त्याचप्रमाणे लोकांच्या प्रतिकार आणि जागृतीवर देशाची अपेक्षा आहे.

अरविंद केजरीवाल यांची नाट्यमय अटक आणि कोठडी हा जागतिक स्तरावर चर्चेचा विषय बनला आहे. काँग्रेससह विरोधी पक्षांची खाती गोठवणे, प्राप्तिकर विभागाची तपासणी कडक करणे आणि आर्थिक कडकपणा कडक करणे यावर अनेक देशांनी प्रतिक्रिया दिल्या आहेत. भारतातील आगामी लोकसभा निवडणुका निष्पक्ष आणि मुक्त व्हायला हव्यात, असा इशारा देऊन संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीसही चर्चेत सक्रीय झाले आहेत. सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांचे प्रवक्ते स्टीफन दुजारिक म्हणाले, आम्हाला आशा आहे की प्रत्येकाच्या राजकीय आणि नागरी हक्कांचे संरक्षण केले जाईल.

केजरीवाल यांच्या अटकेवर जर्मनीच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सर्वप्रथम प्रतिक्रिया दिली होती. जर्मन परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, केजरीवाल यांच्या बाबतीत मूलभूत लोकशाही मूल्ये आणि कायदेशीर तत्त्वांचे पालन केले जाईल, अशी आशा आहे. अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने त्याच्या अटकेसंदर्भात मुक्त, पारदर्शक आणि वेळेवर कायदेशीर कारवाई करण्याचे आवाहन केले आहे. एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याला बोलावून नाराजी व्यक्त केली. भारताचे सार्वभौमत्व आणि न्यायव्यवस्थेत ढवळाढवळ करण्याचा अधिकार केवळ जनमणीच नव्हे, तर कोणत्याही देशाला नाही, असे परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी म्हटले आहे. अमेरिकेच्या मुत्सद्दीला परराष्ट्र मंत्रालयाने समन्स बजावून निषेध नोंदवला होता. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या इशाऱ्याने केंद्र सरकारने खऱ्या अर्थाने डोळेझाक केली आहे. यावरून खुद्द उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड़ यांनी कठोर शब्दांत टीका केली. भारत हा एक मजबूत कायदेशीर व्यवस्था असलेला लोकशाही देश आहे आणि कायद्याच्या अंमलबजावणीबद्दल आम्हाला कोणीही शिकवण्याची गरज नाही, असे ते म्हणाले.

निषेधाच्या अशा घोषणा देणे स्वाभाविक आहे. त्या राष्ट्रीय भावनेच्या दृष्टीने लिहिल्या जाऊ शकतात आणि उत्साहित केल्या जाऊ शकतात, परंतु या सर्व बाबी सर्वांच्या नजरेस पडत आहेत ही वस्तुस्थिती लपवून ठेवता येत नाही. भारतातील मुख्य प्रवाहातील प्रसारमाध्यमे पक्षपाती भूमिका घेत असल्याने केजरीवाल यांची अटक आणि विरोधी पक्षांवर चाप लावण्याची चर्चा देशात नीट होत नाही. त्यामुळे ही शत्रुत्वाची कृती नैसर्गिक कायदेशीर प्रक्रिया आहे. त्याचा प्रसार देशांतर्गत केला जात आहे. मीठ खाणाऱ्यांना पाणी पिऊ द्या, या धर्तीवर भारतातील मोठी माध्यमे हे पूर्णपणे अलोकशाही उपाय मांडत आहेत. पण आंतरराष्ट्रीय माध्यमे तशी नाहीत. न्यूयॉर्क टाइम्स किंवा अल जजीरा यापैकी कोणीही तोंड झाकू शकत नाही. ते प्रश्न विचारत राहतात. आपण कणखर प्रशासक आहोत हे दाखवण्यासाठी पंतप्रधानांनी असेच वागले पाहिजे का? तपास यंत्रणा हे सत्तेत असलेल्या पक्षाचे राजकीय साधन बनले असताना कायद्याचे राज्य कसे शक्य होईल? आपण जिंकणार याची खात्री असेल तर अशा चौथ्या दर्जाचे डावपेच कशाला वापरावे? इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशिनमध्ये छेडछाड होण्याची शक्यताही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांमध्ये चर्चिली जात आहे. साहजिकच या घडामोडींवर संयुक्त राष्ट्रांसह आंतरराष्ट्रीय संस्था आणि विविध देश प्रतिक्रिया देत आहेत.

केवळ केंद्र सरकार, त्याचे नेतृत्व करणारे पंतप्रधान किंवा त्यांच्या पक्षाकडेच नव्हे, तर देशाकडेच डोळेझाक केली जात आहे. जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आपल्या अनोख्या मूल्यांपासून आणि परंपरांपासून दूर जात आहे, अशी चिंता व्यक्त करण्याचा अधिकार जगातील प्रत्येकाला आहे. देशाच्या सार्वभौमत्वावर आक्रमण म्हणून त्याचा अर्थ लावणे म्हणजे अतिरेकी राष्ट्रवाद निर्माण करून आपले अपयश लपविण्याचा प्रयत्न आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून त्याकडे पाहता येईल. केजरीवाल यांच्या प्रकरणात तथ्य आहे, असे उत्तर असेल, तर त्यापेक्षा दहापट अधिक आर्थिक नफा झालेल्या इलेक्टोरल बाँड व्यवहारांवर कारवाई का होत नाही? दिल्ली दारू धोरण प्रकरणात ईडीचे साक्षीदार शरतचंद्र रेड्डी यांच्याकडूनही भाजपने रोख्यांच्या माध्यमातून कोट्यवधी रुपये घेतले आहेत. ईडीने रेड्डी यांना अटक केल्यानंतरच बॉण्डच्या माध्यमातून भरलेल्या रकमेपैकी 92 टक्के रक्कम भाजपने चलनात आणली. तसे असेल तर दारू धोरण प्रकरणातील भ्रष्टाचाराचा पैसा खरोखरच भाजपपर्यंत पोहोचला का?

ईडीच्या समन्स आणि अटकेचा हेतू केजरीवाल यांना निवडणूक प्रचारापासून दूर ठेवणे हा होता, हे सर्वश्रुत आहे. ते ’इंडिया’ आघाडीत सक्रीय नसते तर हे नशीब घडले नसते. राष्ट्रवादीत फूट पाडून अजित पवारांसोबत एनडीएत प्रवेश करणारे माजी नागरी हवाई वाहतूक मंत्री आणि महाराष्ट्रातील नेते प्रफुल्ल पटेल यांच्या नावाने सुरू असलेला सीबीआय खटला किती मोठ्याने गाजला.

विरोधकांना निवडणूक प्रक्रियेपासून दूर ठेवण्याचे सत्ताधारी पक्षाचे कोणतेही पाऊल अलोकशाही आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील प्रतिमेच्या ऱ्हासावर खरा उपाय म्हणजे अशा कृती दुरुस्त करून पुढे जाणे होय.


- शाहजहान मगदूम



न्याय, समता, बंधुता, एकात्मता, धर्मनिरपेक्षता, संवैधानिक मुल्यांशी एकनिष्ठता, मंत्रीपदाची नेमणूक होताना घेतलेल्या शपथेशी बांधिलकी ही मूल्य लोकशाहीला मजबूत करतात. मात्र आपण गत 10 वर्षांपासून पाहताहोत की वरील मुल्ये मजबूत होताहेत की कमकुवत. 

देशात महागाई, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार, शासकीय संस्थांचा गैरवापर, एक दोन कोटींचे नव्हे तर शेकडो, हजारों कोटींचे घोटाळे अन् त्यासंबंधित प्रकरणांना मिळणारी्निलनचिट हे लोकशाही कोणत्या दिशेने जात आहे याचा मार्ग दिसून येतो. शेतकरी, मध्यवर्गीय, सामान्य नागरिक, गरीबांचे हाल होताना दिसताहेत. आर्थिक, सामाजिक, शैक्षणिक, धार्मिक, मुलभूत अधिकरांची होत असलेली घुसमट, विरोधी पक्षांना संपवण्याचा आखला जात असलेला डाव लोकशाहीसाठी घातक आहे. सरकार नवीन स्थापन झाले की, ते काही ना काही प्रगतीचे काम करतच असते. असे नव्हे की ते सर्व लुटतेच. मात्र अशी कामे जी दुरगामी परिणाम करणारी असतात, त्याचा देशाच्या ओळखीवर मोठा परिणाम होतो. ’न खाऊंगा न खानेदूंगा’ म्हणणाऱ्यांनी घोटाळेबाजांना आपल्या गोटात ओढले यावरून त्यांच्या आचार, विचार आणि तत्वांचा लेखाजोगा समोर येतो.

लोकसभेची निवडणूक देशाचे भविष्य ठरवणारी आहे. जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा सुरू असलेल्या उत्सवात सर्वांनी हिरहिरीने भाग घेत आपल्या अधिकाराचा वापर करून चांगले सरकार निवडून देणे ही प्रत्येक भारतीयाचे अनिवार्य कर्तव्य आहे. बदल हा सृष्टीचा नियम आहे आणि सत्य हे प्रगतीचे तत्व आहे. ’सत्यमेव जयते’साठी आपले मत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकते. 

- बशीर शेख 



दिवशी उठल्यापासून त्याचा जीव कासावीस होत होता. सकाळी सहरी करून तो (महताब /मुन्ना) झोपला होता. 9 वाजता उठल्यावरसुद्धा त्याची मनःस्थिती बिथरल्यासारखीच होती. दुसरीकडे सुमय्या (सूमी) चीही अशीच काही अवस्था होती. सहरी करून नमाज कुरआन पठण करूनही तिचे मन लागेना. सारखा मोबाईलकडे हात जात होता व ती मागे घेत होती, शेवटी तिने झोपण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. मुन्ना हा फायनल एमबीबीएसचा विद्यार्थी होता तर सूमी ही थर्ड ईअरला होती. कॉलेजमध्ये खूप देखण्यामुली होत्या पण मुन्नाला आवडली ती सूमीच. कारण ती फक्त सुंदरच नसून खूप हुशार व सभ्यही होती, म्हणून मुन्ना तिला (दिल दे बैठा था). रमजान पूर्वी तो तिला दररोज मॅसेज करायचा, भेटायचा, बोलायचा पण आज रमजानचा पहिला रोजा होता. त्यामुळे तो न तिच्याशी बोलू शकत होता न भेटू शकत होता. सुमीने तर त्याला रमजानमध्ये मॅसेज ही करू नकोस असे सांगितले होते, जे त्याने सहज स्वीकारले होते पण एवढा त्रास सोसावं लागेल याची त्याला कल्पना नव्हती. सुमीने त्याला रोजाचे अर्थ फक्त खाने पिणेच सोडणे नव्हे तर अल्लाहने ठरवून दिलेल्या सीमांचे रक्षण करणे हे ही आहे, असे सांगितले होते. 

1. डोळ्यांचा रोजा, नामहरम (पर स्त्री किंवा पर पुरूष)ला न बघणे.

2. तोंडाा रोजा (वाईट न बोलणे). 3. हाताचा रोजा (हाताने वाईट काम न करणे), 4. पायांचा रोजा (वाईट कार्यासाठी बाहेर न पडणे) 5. कानांचा रोजा (वाईट न ऐकणे) असा असतो. 

6. रोजा व नमाज खऱ्या अर्थाने अदा केल्यास ते आपल्याला वाईट गोष्टींपासून रोखतात. मुन्ना आणि सूमी रोज्यांनी लावलेल्या नैतिक लगामचे पालन करत होते. 

7. आमीर एक कामूक व्यक्ति होता. रोजाच्या लगामाने त्याला सुद्धा दिवसा आपल्या पत्नीकडे जाण्यापासून रोखले होते. 

8. समीर अतिशय खादाड होता पण तरीही रोजामुळे स्वतःवर नियंत्रण ठेवण्यात तो यशस्वी झाला होता. 

9. सानिया यंदा तिसऱ्यांदा नीटच्या परीक्षेत पाहिजे तेवढे गुण प्राप्त घेऊ शकली नव्हती. तिच्या मनात आत्महत्येचे विचार चालू होते पण रोजांमुळे तिला धैर्य प्राप्त झाले आणि ती नैराश्यातून बाहेर पडली.  

10. रोजा ठेऊन व्याजाचा व्यवसाय करणे परवीन भाभीला नको वाटत होते म्हणून त्यांनी जमाअते इस्लामी हिंद लातूर द्वारे संचलित युनिटी अर्बन को ऑपरेटीव्ह सोसायटीतून बिनव्याजी कर्ज (शुन्य टक्के दराने) घेतले व त्या बरोबर त्याचे ईएमआय नियमितपणे भरण्याचा निश्चय केला. 

11. दारूड्या बबलू ने ही रोजा ठेवण्यासाठी महिनाभर दारू सोडण्याचा ठाम निश्चय केला होता व मागच्या रमजानमध्ये त्याने पूर्ण रोजेही ठेवले होते व यावर्षी ही तो पूर्ण रोजे करणार असे खात्रीपूर्वक सांगत होता. 

12. वेश्या व्यवसाय करणाऱ्या एका मुलीने आपले पापक्षालन करण्यासाठी हाच महिना निवडला होता. तिला ठाम विश्वास होता की रोजे तिचे पापक्षालनासाठी मदत करतील.

वरील नमूद केलेल्या सर्वांनी रमजानमध्ये वाईट कामांपासून लांब राहायचे खूप प्रयत्न केले व त्याच्यात ते यशस्वीही झाले. ईदचा दिवस आला मुन्ना ने सूमीला फोन लावला. मुन्नाचे नाव बघताच सूमीचे हात थरथरायला लागले. तिने फोन उचलला नाही. तिचे मनं म्हणत होते की, आता तर रमजान संपला, मुन्नाला फोन कर, त्याला बोल, ईद मुबारकचे मॅसेज कर, पण ती फोनला हातही लावू शकली नाही. हा होता ’तकवा’ (अल्लाहची भीती, ईशभय) जो तिला फोन करण्यापासून, मॅसेज करण्यापासून, फोन उचलण्यापासून रोखत होता. तिने मोबाईल स्वीच ऑफ करून ठेवून दिला. रमजानच्या एका महिन्यात मिळालेल्या नैतिक प्रशिक्षणाचे हे परिणाम होते. जसे प्रत्येक क्षेत्रात तज्ञ बनण्यासाठी प्रशिक्षण हवे असते, रोजे नैतिकतेचे प्रशिक्षण देऊन माणसाला माणूस बनवतात. 

रोजच मोबाईल स्विच ऑफ येतो हे पाहून शेवटी मुन्नाला आठवले की सूमीने त्याला लग्नाचा प्रस्ताव दिला होता जो त्याने आपण कमावत नाही व मानसिक रूपाने लग्नासाठी तयार नाही म्हणून नाकारले होते. सूमीची आठवण मात्र त्याला स्वस्थ बसू देत नव्हती. त्याने आपल्या आई-वडिलांशी चर्चा केली व त्यांनी सूमीच्या आईवडिलांशी चर्चा करून सुमीशी लग्न करायचे ठरविले. ही सगळी रमजानची बरकत व रोजाच्या लगाममुळे शक्य झाले. दोन प्रेम करणारे व्यक्ती हराम (अवैध) प्रेमात न पडता निकाह (विवाह)च्या वैध बंधनात बांधले गेले होते. 

पण प्रत्येकाचे नशीब मुन्ना आणि सूमी सारखे नसते. बहुतांश प्रेमी या जगात आपले प्रेम यशस्वी करू शकत नाहीत. मग त्यांनी काय करावे? या जगात आपलं प्रेम भेटले नाही म्हणून डिप्रेशनमध्ये जाणे, आत्महत्या करणे बरोबर नाही. निराश व हाताश होता कामा नये. रोजा आपल्याला सब्र (संयम) शिकवितो. आपण जर धीर धरला तर ह्या ऐहिक जीवनाच्या क्षणभंगूर प्रेमापेक्षा मरणोत्तर जीवनात मिळणाऱ्या दायमी (नेहमी राहणारे) प्रेम आपण पसंत कराल. फक्त प्रेमच नव्हे, मानवजात ह्या दुनियेत न प्राप्त होणाऱ्या वस्तूंसाठी दुःखी होत असते. प्रत्येकाला आपण कुठे न कुठे कमी पडलो असे वाटते. अमुक वस्तू आपल्याकडे नाही, तमूक वस्तू हवी आहे या विचारात (टेंशन)मध्ये जीवन जगत असते. तर कुरआनच्या सूरह अननहल आयत क्र. 30-31 मध्ये अल्लाहचा आदेश आहे की, दुसरीकडे जेव्हा ईशपरायण लोकांना विचारले जाते की, ही काय वस्तू आहे जी तुमच्या पालनकर्त्याकडून अवतरली आहे तर ते उत्तर देतात, ’’उत्तम वस्तू अवतरली आहे’’ अशा प्रकारच्या पुण्यकर्मी लोकांसाठी या जगातही कल्याण आहे आणि मृत्यूनंतर स्वर्गातही घर हमखास त्यांना मिळणार आहे. त्यांनी इच्छिलेल्या ज्या वस्तू त्यांना पृथ्वीवर मिळाल्या नाहीत त्या स्वर्गामध्ये त्यांना सहज उपलब्ध होतील.  

अल्लाह कुरआनमध्ये फरमावितो की, 1. ’’ईशपरायण लोकांचे चिरंतन निवासाचे स्वर्ग ज्याच्यात ते दाखल होतील, खालून कालवे वाहात असतील आणि सर्व काही तेथे अगदी इच्छेप्रमाणे असेल, असा मोबदला देतो, अल्लाह ईशपरायण लोकांना.’’ (सूरह हामीम सज्दा. 

2. सूरह फुस्सीलत आयत नं. 30-31 मध्ये अल्लाहचे फर्मान आहे, ’’ ज्या लोकांना सांगितले की, अल्लाह आमचा पालनकर्ता आहे आणि मग ते त्यावर दृढ राहिले, निश्चितच त्यांच्यावर दूत उतरत असतात आणि त्यांना म्हणतात की, ’’ भीऊही नका व दुःख देखील करू नका आणि खूश व्हा त्या स्वर्गाच्या खुशखबरीने जिचे वचन तुम्हाला दिले गेले आहे. आम्ही या जगाच्या जीवनातसुद्धा तुमचे सोबती आहोत आणि परलोकातसुद्धा. तेथे जी काही इच्छा कराल तुम्हाला मिळेल आणि प्रत्येक गोष्ट जीची तुम्ही मनिषा बाळगाला, ती तुमची होईल. याशिवाय, सूरह अलअहकाफ मध्ये आयत नं. 13-15, सूरह काफ 31-32 मध्ये तसेच सूरह वाकीया 7-37 मध्ये वेगवेगळ्या रूपाने स्वर्गाचे वर्णन तेथे लाभणाऱ्या नेअमतींचा उल्लेख आहे. म्हणून संयम बाळगा, अल्लाहवर विश्वास ठेवा, प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी सांगितलेल्या मार्गावर चालत राहा, स्वर्गात पाहिजे ते मिळेल.रमजाननंतर आमीरला आपल्या वासनांवर व समीरला खाण्यावर नियंत्रण आले होते. सानियाही मन लावून अभ्यास करीत होती. पण बबलूने पुन्हा पिण्यास सुरूवात केली होती कारण रमजानमध्ये कैद झालेला सैतान आता मुक्त झाला होता. वेश्याव्यवसाय करणारी मुलगीही अयशस्वी झाली. रमजानच्या एका घेतलेल्या प्रशिक्षणाला ते विसरले आणि गेले सैतानाच्या पुन्हा बहकाव्यात आले. 

लगाम असलेल्या व लगाम नसलेल्या घोड्यात खूप फरक असतो. म्हणून अल्लाहकडे ही प्रार्थना आहे की, ’’रमजानमध्ये घेतलेले प्रशिक्षणाचे परिणाम दुसऱ्या रमजान महिन्यापर्यंत राहू दे व रोजाने लावलेल्या लगामवर चालण्याची सद्बुद्धी दे, आमीन.


डॉ. सिमीन शहापुरे



कयामतच्या दिवशी येणारा भूकंप इतका विध्वंसक असेल की त्यामुळे भेदरलेली माणसे नशेत असल्यासारखी वाटतील. प्रत्यक्षात ते नशेत नसतील पण कयामतची भयानकता आणि कठोर शिक्षेची संभावना लक्षात घेता लोकांची अवस्थाच तशी होईल. हाच तो दिवस असेल जेव्हा संपूर्ण मानवजातीला जिवंत करून त्यांच्याकडून संपूर्ण जीवनाचा हिशोब घेतला जाईल आणि त्या दिवशी प्रत्येकाला फक्त स्वतःच्या मुक्तीची चिंता असेल.

मृत्यूनंतर माणसांना जिवंत केले जाईल याबाबतीत अनेकांना शंका वाटते. काही लोक असाही विचार करतात की मृत्यूनंतर माणसांचे अंतिम विधी वेगवेगळ्या प्रकारे केले जातात. मृतदेहाला दफन करणे, जाळणे किंवा प्राण्यांच्या स्वाधीन करणे इत्यादी वेगवेगळ्या प्रथा प्रचलित आहेत. याशिवाय कधी सागरी अपघातात माणसं बुडतात आणि माशांच्या पोटात जातात. कधी जंगलात हिंस्र प्राण्यांचे शिकार ठरतात. मग माणसं मरून हजारो वर्षे झालेली असतील, त्यांच्या शरीराचा कण न कण मातीत मिसळलेला असेल, हाडं सुद्धा जीर्ण होऊन कोण जाणे कुठं कुठं विखुरलेली असतील, मग सर्वत्र पसरलेल्या त्या शरीर घटकांना ए्कत्रित करून सर्वांना दूबार जिवंत करणे कसे शक्य आहे? माणसाने असा विचार करण्याऐवजी या प्रश्नावर विचार करावा की माणसाची निर्मिती कशापासून होते? तो सुरुवातीला काय असतो? फक्त वीर्याचा एक थेंब जो गर्भाशयात पोहोचवला जातो. हाच थेंब पुढे रक्ताचा आणि मांसाचा गोळा बनतो, मग त्या गोळ्याला मनुष्य रूप मिळते आणि याच एका थेंबापासून पुरुष किंवा स्त्री जन्माला येते. एका थेंबाचा विकास करून, त्यातून उत्तम गुण-क्षमता असलेली व्यक्ती घडवण्याचे सामर्थ्य ज्या निर्मात्याकडे आहे, मानवांना दूबार जिवंत करणे त्याला काय कठीण आहे? या उदाहरणाबरोबर पावसाच्या उदाहरणातूनही मरणोत्तर जीवनाचे संकेत कुरआनच्या आयतीमध्ये दिले गेले आहे,

या’अय्युहन्नासु इन् कुन्तुम फी रयबिम्-मिनल्-बअसि फइन्ना खलक्नाकुम् मिन तुराबिन सुम्म मिन्-नुत्फतिन् सुम्म मिन् अ-ल-कतिन सुम्म मिम्-मुज्गतिन् मुखल्लकतिंव्-व-गय-रि मुखल्लकतिंल्-लनुबय्यि-न लकुम्, व नुकिर्रु फिल्-अरहामि मा नशा’उ इला’ अ-ज-लिम्-मुसम्मन् सुम्-म नुख्-रिजुकुम् तिफ्-लन् सुम्-म लितब्लुगू अशुद्-द-कुम्, व मिन्-कुम् मंय्-युत-वफ्फा व मिन्कुम मंय्-यु-रद्-दु इला’ अर्-जलिल उमुरि लिकय्-ल  यअ्लमु मिम् बिअ्द इल्मिन शय्अन, व तरल्-अर्-ज हामि-दतन् फ इजा अंजल्-ना अलय्-हल्-मा’-अह्तज्जत् व-रबत् व अम्बतत् मिन् कुल्लि जव्-जिम् बहीजिन्.

अनुवाद :-

लोकहो ! मृत्यूनंतर जिवंत होण्याविषयी जर तुम्हाला शंका वाटत असेल तर लक्षात ठेवा आम्ही  तुम्हाला मातीपासून म्हणजे मातीतील घटकांपासून निर्माण केले, मग वीर्याच्या एका थेंबापासून, नंतर गोठलेल्या रक्तापासून, मग गर्भातील मांसाच्या गोळ्यापासून, जो काही अंशी आकारयुक्त व काही अंशी आकार नसलेल्या अवस्थेत असतो. अशा विविध अवस्थेतून नेऊन तुमची निर्मिती यासाठी केली की, तुम्हाला आमच्या सामर्थ्याची जाणीव व्हावी, आणि आम्ही ज्यास जन्म देऊ इच्छितो त्यास एका निर्धारित अवधीपर्यंत मातेच्या गर्भाशयात राहू देतो, मग तुम्हाला बाळाच्या रूपात बाहेर आणतो व जगण्याची संधी प्रदान करतो, यासाठी की तुमच्यापैकी काहींना परिपक्वतेच्या वयापर्यंत पोहोचता यावे, मग तुमच्यापैकी काही, याआधीच मृत्यू पावतात आणि काही वार्धक्याची शेवटची पातळी गाठतात, तेव्हा त्यांची अवस्था अशी होते की एकेकाळी जी गोष्ट ते चांगल्या प्रकारे जाणायचे, पण या वार्धक्याच्या अवस्थेत त्यांना काहीही उमजत नाही, आणि तुम्ही पाहता जमीन कोरडी आणि निर्जीव असते, पण जेव्हा तिच्यावर आम्ही पाण्याचा वर्षाव करतो, ती अचानकपणे सचेत होऊन फुलू लागते आणि ती सर्व प्रकारच्या नयनरम्य वनस्पती, नर व मादी अशा जोडीच्या स्वरूपात उगविते, लोकहो! हे सर्व प्रात्यक्षिकाच्या स्वरूपात उघड असतानाही, तुम्हाला मृत्यूनंतर जिवंत होण्याविषयी शंका वाटते? हे सर्व यासाठी घडते कारण अल्लाह अंतिम सत्य आहे, आणि तोच मृतांना जिवंत करीत असतो. त्याला प्रत्येक गोष्टीवर पूर्ण नियंत्रण प्राप्त आहे, आणि लोकहो! लक्षात ठेवा, कयामत येणार, यात मुळीच शंका नाही, आणि अल्लाह त्यांनाही अवश्य उठवून उभे करेल, जे कबरींमध्ये आहेत म्हणजे सर्व मेलेल्यांना.

(  22 अल्-हज्ज : 5 )

या आयतीमध्ये मरणोत्तर जीवनाला जमीनीवर बरसणाऱ्या पावसाच्या उदाहरणातून प्रस्तुत केले गेले आहे. आपल्याला माहित आहे की उन्हाळ्याच्या शेवटी जमीन किती भकास आणि ओसाड दिसते. पावसाचा अभाव असल्यामुळे जी काही झाडे-झुडपे असतात त्यांच्यावरील पाने, फुले करपून जातात. जेंव्हा त्यांचा भुगा होऊन जमिनीवर पडतो तेंव्हा रोपांना असलेल्या बियाही मातीत पडतात आणि दीर्घ काळापर्यंत मातीत मिसळून राहतात. मग एक दिवस पाऊस पडतो आणि एखादी जादू व्हावी त्याप्रमाणे जमिनीत सुप्तावस्थेत पडून राहिलेल्या बियांमधून रोपे वर येतात आणि पाहता पाहता त्या रोपांवर निरनिराळ्या रंगांची भरपूर फुले दिसू लागतात आणि वैराण पडलेल्या ’मरुभुमी’ वर जीवन दिसू लागते. असेच पावसाच्या सरीप्रमाणे एकेदिवशी ईश्वर हुकूम देईल आणि जमिनीवर पसरलेल्या मृत शरीरांच्या कणाकणातून मेलेली माणसं जिवंत होतील.   ......... क्रमशः


- अब्दुल कय्यूम शेख अहमद.

9730254636 - औरंगाबाद.



मुस्लिम बांधवांच्या पवित्र अशा रमजान महिन्यामध्ये “इफ्तार” पार्टीच्या बातम्या पेपरमध्ये व टीव्हीवर झळकत असतात. बहुतांशी या पार्ट्या राजकीय व सिनेसृष्टीच्या समाजाशी निगडित असतात. त्यामुळे सर्वसामान्य इतर धर्मीय लोकांना या इफ्तार पार्टीविषयी कुतूहल असते.

होळीनिमित्त धुळवडीचाचा सण नुकताच २५ मार्च म्हणजे सोमवारी, आदल्या दिवशीच जोशपूर्ण साजरा झाला होता. त्या आसपास मला माझा जीपीएस कॉलेज वर्गमित्र, इम्तियाज शेखचा फोन आला की आपण आपल्या जीपीएस कॉलेज मित्रांसाठी एक इफ्तार पार्टी मंगळवारी (२६ मार्च २०२४) ठेवू या का? 

ज्या गोष्टीची मी वाट पाहत होतो ती घटना प्रत्यक्षात येणार या कल्पनेने मी अतिशय खुशीने होकार दिला. अशा नेक कामासाठी आमचा एडमिन व खास मित्र लतीफभाई सय्यदने सर्व प्राथमिक तयारी केली.

साधारण ४५ वर्षांपूर्वी इम्तियाज शेख आणि मी, गव्हर्नमेंट पॉलीटेक्निक, सोलापूरला तीन वर्ष डिप्लोमाला एका वर्गात शिकत होतो. आमच्या वर्गातील सिनियर, सभ्य आणि हुशार मुलगा असा इम्तियाज भाईचा लौकिक होता. मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगच्या त्याच्या प्राविण्‍यामुळे कॉलेज संपल्यानंतर त्याला टाटा मोटर्समध्ये नोकरी मिळाली. चाळीस वर्षे प्रतिष्ठित नोकरी केल्यानंतर तो सन्मानाने निवृत्त झाला. त्याच्या सत्कर्मामुळे व पुढची पिढी कर्तबगार असल्यामुळे तो निवृत्तीपश्चातचे जीवन आनंदाने व समाधानाने व्यतीत करत आहे. तो मुस्लिम धर्माचा गाढा अभ्यासक व समाज सुधारक आहे.

इम्तियाज भाईच्या अगत्यपूर्ण आमंत्रणाचा स्वीकार करून, आम्ही तीस जीपीएस मित्र संध्याकाळी सहा वाजता कोळेवाडी येथे ‘के क्लीफ रिसॉर्ट’वर जमा झालो. संध्याकाळच्या सुंदर वातावरणात, नेहमीप्रमाणे, नयनरम्य डोंगरा आड जाणाऱ्या सूर्यास्ताचा आनंद घेतल्यानंतर लगेच रिसॉर्टच्या लॉनवर आमची गोलमेज परिषद चालू झाली. या इफ्तार पार्टीचे मुख्य यजमान आयोजक इम्तियाज भाई शेख, अजीमुद्दीन शेख करीमुद्दीन शेख सर, इम्तियाज अख्तर सर यांनी कार्यक्रमाची सूत्रे हातात घेतली. संध्याकाळी सहा ते पावणे सातपर्यंत इस्लाम, कुरआन, रमजान, रोजा, इफ्तार याविषयी शुद्ध मराठी ओघवत्या भाषेत माहिती सांगितली. संध्याकाळच्या पावणे सात वाजता सर्वशक्तिमान ईश्वर अल्लाहचे आभार मानत खजूर आणि फळांच्या डिशचा आस्वाद घेऊन पहाटे साडेपाच वाजल्यापासून ठेवलेला उपास म्हणजेच रोजा सोडण्यात आला. त्यानंतर मुस्लिम बंधूंनी नमाज पठण केले.

त्यानंतर कुरकुरीत भजी व चहा कॉफीचा आस्वाद घेत धर्म रूढी-परंपरा व समज-गैरसमजांवर आधारित अशा प्रश्नोत्तरांचा संवाद तासभर रंगला. शेख आणि मित्र कंपनीने सर्व शंकाचे अभ्यासपूर्ण निवारण केले. त्यातील महत्त्वाचे मुद्दे खालील प्रमाणे आहेत.

इफ्तार म्हणजे काय?

दिवसभराच्या उपवासानंतर दिवस मावळल्यानंतर खजूर, विविध फळे, शराबत किंवा पाणी प्राशन करून उपवास सोडला जातो त्याला रोजा इफ्तार असे म्हंटले जाते. इफ्तार हे संध्याकाळचे जेवण आहे, ज्याने मुस्लिम त्यांचे रोजचे रमजान उपवास संपवतात. मगरीबच्या प्रार्थनेसाठी अजान झाल्यावर, नमाज अदा केली जाते आणि ८.३० ते ९.४० या वेळात रोज ३० दिवस विशेष नमाज अदा केली जाते यास तरावीह असे म्हटले जाते.

भारतातील तसंच जगभरातील मुस्लिम नागरिक सध्याला ईद-उल-फित्रच्या तयारीत आहेत. मुस्लिम धर्मीयांमध्ये ईद हा सण अत्यंत पवित्र मानला जातो. रमजान ईद मुस्लिम धर्मींयांचा सर्वांत मोठा सण म्हणूनही ओळखला जातो. 

ईद-उल-फित्र म्हणजे काय?

रमजान महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी चंद्रदर्शन झाल्यावर दुसऱ्या दिवशी ईद-उल-फित्र साजरी केली जाते. रमजान महिना म्हणजे प्रार्थना आणि रोजा (उपवास) करण्याचा महिना.

ईद-उल-फित्र याचं शब्दशः भाषांतर करायचं झाल्यास उपवास सोडताना साजरा केला जाणारा सण असं करता येऊ शकेल. रमजान ईदचा सण दरवर्षी ११ दिवसांनी मागे येतो, त्यामुळे त्याच्या क्रमानुसार प्रत्येक ऋतूमध्ये तो साजरा केला जातो. आहार नियंत्रणामुळे ‘रमजान’ वा ‘रमदान’मध्ये वजन कमी होऊ शकते. रमजान महिना म्हणजे मुस्लिम वर्षाचा नववा महिना, ज्या दरम्यान सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत कठोर उपवास केला जातो. 

ईद साजरी कशी करतात?

ईदच्या दिवशी मुस्लिम नवे कपडे घालून मशिदीत जातात. शिरखुर्मासारखे गोड पदार्थ घरात बनवले जातात. ईदची नमाज अदा करण्यापूर्वी गरिबांना दान स्वरुपात काहीतरी देण्याची परंपरा आहे. या दानाला फितरा असं संबोधलं जातं. प्रत्येक मुस्लिम व्यक्ती हा फित्रा देऊन नमाज पठण करण्यास जाते. नमाजानंतर परतताच मित्र-नातेवाईकांसोबत जेवणावर यथेच्छ ताव मारला जातो. एकमेकांना भेटवस्तू, पैसे दिले जातात. याला ईदी असं म्हटलं जातं. जगभरातील अनेक देशांमध्ये ईदला सार्वजनिक सुटी असते. एखाद्या व्यक्तीला ईदच्या शुभेच्छा द्यायच्या असल्यास त्यांना ईद-मुबारक म्हणून शुभेच्छा दिल्या जातात. शीरखुर्मा हे पेय सामान्यतः रमजान महिन्याशी संबंधित असते आणि ते ईदच्या दिवशीच बनवले जाते.

रमजान म्हणजे काय?

रमजान हे एक अरेबिक नाव आहे. इस्लाम धर्मातील पाच मूळ तत्त्वांपैकी एक म्हणून हा रमजान महिन्याचा रोज़ा (उपवास) आहे. प्रत्येक मुस्लिम व्यक्तीला कुरआनात सांगितल्याप्रमाणे पाच मूळ तत्त्वं पाळावीच लागतात. अल्लाहने तसा आदेश दिला आहे, असंही म्हटलं जातं. रमजान महिन्यातच पवित्र कुरआन या ग्रंथाचे सुरुवातीची वचनं अवतरली गेलीत, अशी इस्लाम धर्मीयांमध्ये मान्यता आहे. त्यामुळेच या काळात कुरआन पठणावर अधिक भर दिला जातो. शिवाय, रोजा करणं हा प्रार्थना करण्याचा, अल्लाहच्या जवळ जाण्यासाठीचा एक मार्ग असल्याची मुस्लिम बांधव मानतात. आरोग्य आणि स्वयंशिस्त उत्तम राहण्यासाठीही रोजा करणं चांगलं असल्याचं म्हटलं आहे.

रमजान काळातील दिनचर्या कशी असते?

रमजान महिन्यात पहाटे सूर्य उगवण्याच्या आधीच जेवण केलं जातं. या वेळी जे जेवण केलं जातं, याला सहरी किंवा सहूर असं म्हणतात. त्यानंतर सूर्यास्तानंतर जेवण करून रोजा सोडतात. त्याला इफ्तार म्हटलं जातं. रमजानच्या काळात दान करण्यालाही इस्लाम धर्मीयांमध्ये अतिशय महत्त्वाचं मानलं जातं. संयम, सदाचार यांचं पालन करून अल्लाहसोबतचे संबंध वृद्धिंगत करण्यासाठी हे महत्त्वाचं आहे. रोजा सोडताना इफ्तारच्या वेळी मित्र, नातेवाईक एकत्र येऊन जेवण करतात, मित्र-नातेवाईकांना आमंत्रित करण्याची परंपरा आहे. इस्लाममध्ये धूम्रपान, मद्यपान आणि नशापान यास सक्त मनाई आहे. रमजान महिन्यात औपचारिक प्रार्थना (नमाज) आणि उपवास (रोजा) यासह काही औपचारिक धार्मिक पद्धतींने, कुरआन पठणामध्ये विशेष लक्ष दिले जाते.

तरावीह म्हणजे काय?

रमजान महिन्यात तरावीहसुद्धा केली जाते. रात्रीच्या वेळी मशिदीत करण्यात येणाऱ्या प्रार्थनेला तरावीह असं संबोधतात. फक्त रमजान महिन्यातच तरावीह प्रार्थना केली जाते, हे विशेष.

रमजान आणि ईदचे दिवस कसे मोजले जातात?

इस्लामी कॅलेंडरमध्ये १२ महिने आहेत. ते लुनार कॅलेंडरप्रमाणे चालतं. त्यामध्ये रमजान हा नववा महिना आहे. तर रमजान ईद शव्वाल महिन्याच्या पहिल्या दिवशी साजरी केली जाते. इस्लामी कॅलेंडरमध्ये प्रत्येक महिना हा २९ किंवा ३० दिवसांचा असतो. चंद्रोदयापासून हे दिवस मोजले जातात. जगभरात इंडोनेशियापासून मोरोक्कोपर्यंत अत्यंत मोठ्या भौगोलिक प्रदेशात मुस्लिम देश पसरलेले आहेत. त्यामुळे या देशांमध्ये होणाऱ्या चंद्रोदयाच्या वेळेत फरक असू शकतो. त्यामुळे ही वेळ ठरवण्यासाठी सौदी अरेबिया येथील मक्का हे स्थान गृहीत धरण्यात आलेलं आहे. येथे चंद्र दिसल्यापासून इस्लामी कॅलेंडरमधील एक दिवस ग्राह्य धरला जातो, अशी माहिती आमच्या या मित्रांनी दिली. पाश्चिमात्य कॅलेंडरपेक्षा लुनार कॅलेंडरमध्ये ११ दिवस कमी असतात.

रोजा कोण करू शकतो?

इस्लाम धर्मीयांमध्ये निरोगी असलेल्या व्यक्तीनेच रोजा करावा, अशी सूचना आहे. लहान मुले, गर्भवती महिला, मासिक पाळी सुरू असलेल्या महिला, प्रवासी, आजारी असलेल्या, उपवासाने त्रास होऊ शकणाऱ्या लोकांना रोजातून सूट आहे. 

इफ्तार मुबारक संदेश हे रमजानच्या पवित्र महिन्यात मित्र, कुटुंब आणि प्रियजनांना व इतर धर्मीय बांधवांना हार्दिक शुभेच्छा आणि आशीर्वाद देण्याचा एक मार्ग आहे. हे संदेश सद्भावनेचा पाया आहेत. आणि समुदाय म्हणून एकत्र उपवास सोडण्याच्या महत्त्वाच्या कृतीची आठवण करून देतात. रमजानमध्ये काय करावे व काय करू नये, याची संहिता सर्वश्रुत असते व त्याचे काटेकोरपणे पालन केले जाते. 

इस्लाममध्ये स्त्रियांचा विशेष मानसन्मान केला जातो. अनैतिक दु:ष्कृत्याला मुस्लिम देशांमध्ये भयंकर शिक्षा दिली जाते. काफिर शब्दाचा अर्थ इम्तियाज अख्तर साहेबांनी उदाहरणासह समजावून सांगितला. शिक्षणाविषयी जागृती या समाजात वाढते आहे, हे त्यांनी सांगितले. 

इफ्तार हा रमजानच्या धार्मिक उत्सव बहुतेक वेळा सांप्रदायिकरित्या आयोजित केला जातो, लोक विश्रांतीसाठी एकत्र येतात. मुस्लिमेतर बांधव या काळामध्ये अभिनंदन करण्यासाठी वा प्रोत्साहन देण्यासाठी इफ्तार पार्टीमध्ये सामील होतात. चांगल्या विचारांची देवाणघेवाण होते.

मुस्लिम समाजाविषयी विनाकारण गैरसमज, वेगवान सोशल मीडियामुळे मोठ्या प्रमाणात अफवाद्वारे पसरवले जात आहेत. त्याचे निर्मूलन करण्यासाठी, समाज प्रबोधन व सर्वधर्म समभावाची सध्याला सक्त जरुरी आहे.

रमजान महिन्यातच 15 ऑगस्ट 1947 ला भारताला स्वातंत्र्य मिळाले होते. 

अतिशय पवित्र असा रमजान आपला संयम वाढवतो. तहान भुकेवरचे व शारीरिक तसेच मानसिक भाव भावनेवर नियंत्रण मिळवून देतो. 

जन्नत म्हणजे काय? ती मिळवण्यासाठी काय करावे लागते याबद्दल चर्चा झाली.

समाजातील आर्थिक दरी बुजवण्याचे काम या महिन्यात केले जाते.  “गरीबांसाठी, हा नेहमीच रमजान महिना आनंददायी असतो.”

रमजानमध्ये दरवाजे आणि अंतःकरण उघडावे. समाजातील अशिक्षित, अज्ञानी, गरीब, दीनदुबळ्यांना नेहमी मदत करावी, असे चर्चेतून निष्पन्न झाले.

आदरणीय अजीमूद्दीन शेख, करीमूद्दीन शेख, इम्तियाज अख्तर, सलीम मुनावर, सलीम शेख, अजहर सलीम शेख, मुजाहिद गढवाल, इम्तियाज शेख आणि लतीफ सय्यद या सर्व मुस्लिम बांधवांनी इतर मित्रांच्या प्रश्नाला व्यवस्थित उत्तरे देऊन समाधान केले. अतिशय सहज सुंदर वातावरणात हे चर्चासत्र घडून आले.

त्यानंतर हसत खेळत, विनोदी वातावरणात, गप्पा मारत,रात्री पावणे आठ वाजता रिसॉर्ट मध्ये लज्जतदार जेवणाचा सर्वांनी आस्वाद घेतला. आमच्या रिसॉर्टमधील मॅनेजमेंटचे अथर्व, वैभव, मानस व रिसॉर्ट टीमने सर्वांची मनापासून या स्पेशल इफ्तार डिनरची चोख व्यवस्था ठेवली. संध्याकाळचे निसर्गरम्य वातावरण, बैठक रचना, अभ्यासू चर्चा, फोटोग्राफी, खाद्यपदार्थांचा दर्जा व एकूण संपूर्ण व्यवस्थेबद्दल रिसॉर्ट मॅनेजमेंटचे सर्वांनी मनापासून कौतुक केले.

रात्री नऊ वाजता इम्तियाज शेख व मित्रमंडळींनी खजूर बॉक्स व चार धार्मिक पुस्तकाचा संच भेट म्हणून सर्व मित्रांना दिला. 

एकूण “इफ्तार” कार्यक्रम अविस्मरणीय झाल्याबद्दल माझे मनोगत मी बोलून दाखवत सर्वांचे आभार मानले. माझ्या एकूण सहा दशकाच्या जीवन कालखंडामध्ये मनात दडून राहिलेल्या इस्लाम धर्माच्या अनुषंगाने बऱ्याच प्रश्नांची उत्तरे मला या इफ्तार पार्टीमध्ये मिळाल्याचे समाधान खूपच होते. त्यानंतर “शब्बा खैर” म्हणत आम्ही सर्वजण मार्गस्थ झालो.


- विलास बाबर

पुणे



खान बहादूर खान, उत्तर-पश्चिम उत्तर प्रदेश राज्यातील रोहिलखंडचा शासक,ज्यांनी मातृभूमीला मुक्त करण्यासाठी ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला, त्यांचा जन्म १७८१ मध्ये झाला.त्याने ईस्ट इंडिया कंपनीने देऊ केलेल्या अत्यंत उच्चपदास नकार दिला.

३१ मे १८५७ रोजी रोहिलखंडची राजधानी बरेली येथे वयाच्या ७० व्या वर्षी खान बहादूर खान यांनी इंग्रजांविरुद्ध बंड केले. त्यांनी रोहिलखंडच्या लोकांना‘भारताचे लोक’ असे संबोधून इतिहास रचला. आपल्या स्वातंत्र्याचा शुभ दिवस उजाडला आहे.

इंग्रज फसवणुकीचा अवलंब करू शकतात. ते हिंदूंना मुस्लिमांविरुद्ध भडकवण्याचा आटोकाट प्रयत्न करतील आणि त्याउलट. मुस्लिमांनो, जर तुम्ही पवित्र कुरआनचा आदर करत असाल आणि हिंदूंनो, जर तुम्ही गाई मातेची पूजा करत असाल, तर तुमचे क्षुद्र मतभेद विसरून या पवित्र युद्धाला हात द्या. एका झेंड्याखाली लढा आणि तुमच्या रक्ताच्या मुक्त प्रवाहाने हिंदुस्थानावरील इंग्रजांच्या वर्चस्वाचा कलंक धुवून टाका.

खान बहादूर खान यांच्या नेतृत्वाखाली शोभाराम पंतप्रधान बनला होता, जो त्याच्या प्रामाणिकपणासाठी ओळखला जातो आणि बख्त खान सेनापती झाला होता. जेव्हा हिरवा रोहिलखंडात स्वातंत्र्याचे प्रतीक असलेला ध्वज फडकावला, ब्रिटिश राज्यकर्त्यांना धक्का बसला.

खान बहादूर खान यांनी हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये एकोपा निर्माण करण्यासाठी विविध पावले उचलली. त्यांनी हिंदू सणांमध्ये गोहत्येवर बंदी घातली. त्यांच्या अनेक प्रयत्नांमुळे इंग्रजांना त्यांचे स्वार्थ साधण्यासाठी हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये फूट पाडता आली नाही. हे खुद्द इंग्रजांनीही त्यांच्या अहवालात मान्य केले आहे.

शेवटी ब्रिटीश सेनापतींनी प्रचंड सैन्यासह बरेलीला वेढा घातला. प्रतिकूल परिस्थितीत खान बहादूर खान शेवटच्या क्षणापर्यंत शत्रूशी लढले.

५ मे १८५८ रोजी ते आपल्या नाममात्र सैन्यासह नेपाळच्या जंगलात परतले. पण नेपाळचा शासक जो ब्रिटीश समर्थक होता, जंग बहादूर यांनी खान बहादूर खान यांना इंग्रजांच्या स्वाधीन केले. त्यांनी रोहिलखंडचा नेता बहादूर खान आणि ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्धच्या लढाईत भाग घेतलेल्या इतर २४३ जणांना फाशीची शिक्षा दिली.

या सर्वांना २४ मार्च १८६० रोजी बरेली येथील ब्रिटीश कमिशनरच्या जुन्या कार्यालयाच्या इमारतीत एका मोठ्या वटवृक्षाला टांगण्यात आले. मातृभूमीला सलाम करत खान बहादूर खान आपल्या देशबांधवांसह मातृभूमीच्या मातीत विलीन झाले.


लेखक : सय्यद नसीर अहमद

भाषांतर : शाहजहान मगदुम


statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget