Halloween Costume ideas 2015

स्वातंत्र्य, एक न संपणारा प्रवास

आपल्या आयुष्यात स्वातंत्र्याच्या संकल्पनेत नवीन दृष्टिकोन जोडण्यासाठी साथीच्या रोगांसारखे काहीही नाही. चीनच्या वुहानमध्ये कोरोनाव्हायरसच्या प्रादुर्भावाची बातमी सर्वप्रथम गेल्या वर्षीच्या शेवटी आपल्याला माहीत पडली, तेव्हा आरोग्यासाठी भीती निर्माण होण्याची शक्यता आपल्या आधी  काय आहे हे आपल्या समोर आले. मग आपण व्यक्ती म्हणून जे आपल्याला दिसले ते जगाच्या निरनिराळ्या भागांत उलगडत जाणाऱ्या अनागोंदी कारभाराद्वारे वेगाने व्यापले गेले. आणि मग या अनागोंदी घटनांनी आपच्याजवळ, आपली शहरे आणि आपली घरे गाठली. त्यानंतर जे काही घडले ते  त्याची विशालता आणि दुष्परिणामांच्या स्वरूपात आपण उपभोगतो आहोत. लॉकडाऊनच्या कालावधीत कोरोना महामारी व मृत्यूच्या भीतीमुळे जगातील कोट्यवधी लोकांचे जीवन, राहणीमान, आरोग्य आणि शिक्षण बाधित झाले आहे. त्यांनी लोकांमध्ये भयंकर सामाजिक आणि आर्थिक  असमानता अनुभवल्या. विशेषाधिकारांचा लाभ काही मूठभर लोकांनाच मिळत असतो मात्र त्याचा दुष्परिणाम अनेकांना भोगावा लागतो. स्वातंत्र्याची ७३ वर्षे पूर्ण होत असताना हे वास्तव आपल्या डोळयांसमोर उभे ठाकले आहे आणि आपण भारतीय खरोखर किती स्वतंत्र आहेत याबद्दल अपरिहार्य प्रश्न उपस्थित करते. भारतीय राज्यघटनेने आपल्या नागरिकांना मूलभूत हक्क दिले असले तरी नागरिक खरोखरच या अधिकारांचा वापर करण्यास मुक्त आहेत का? ते निरोगी राहण्यास, शिक्षित होण्यासाठी आणि सन्मानाने जगण्यासाठी स्वतंत्र आहेत काय? मूठभर लेखांच्या माध्यमातून आम्ही हे  स्वातंत्र्य मिळवण्याच्या मार्गात असलेल्या अडथळ्यांकडे आणि ती दूर करण्यासाठी काय केले जाऊ शकते यावर नजर टाकतो. आम्ही स्वातंत्र्याच्या गेल्या सात दशकांत हटविण्यात आलेल्या अडथळ्यांचा आढावा घेतो. अशा अनेक सकारात्मक टप्प्यांनी हे आपण सध्या राहात असलेले वास्तव निर्माण केले आहे. आम्ही हे आरोग्यसेवा, शिक्षण आणि उपजीविका निर्मिती या क्षेत्रातील छोट्या-मोठ्या यशांवर प्रकाश टाकणाऱ्या छायाचित्रांच्या संचांच्या माध्यमातून साजरा करतो. आणखी एका स्तरावर या महामारीने वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर गदा आणली आहे जे आपल्यापैकी काहींनी यापूर्वीच  अनुभवली आहेत. मार्चअखेरपासून आम्ही स्वतःला आमच्या घरापुरतेच मर्यादित ठेवले आहे. कदाचित पहिल्यांदाच फेस मास्क घालण्याचा निर्बंध केवळ आपल्या स्वतःचेच नव्हे तर इतरांचे संरक्षण करण्यासाठी आहेत. अनेकांच्या आरोग्य व सुरक्षिततेने वैयक्तिक निवड आणि स्वातंत्र्य यावर अंकुश लावला आहे. २१ व्या शतकातील भारतात धर्मांधता, जातीयवाद आणि द्वेष पसरवणारी संघटित विचारधारा व राजकारण वाढते आहे. त्याचा परिणाम म्हणून झालेल्या हिंसेमुळे अकाली मृत्युमुखी पडलेल्या पुरुष, स्त्रिया आणि मुलांची प्रचंड मोठी यादी भयावह आहे. जगातील इतर कोणत्याही देशापेक्षा आज भारतात  दारिद्र्याशी झगडणारा सगळ्यांत मोठा समाज आहे. पण या उघड सत्याने राज्यकर्त्यांची झोप उडाली आहे, असे मात्र दिसत नाही. विकास गाठण्यासाठी एवढा वेळ मिळालेला असतानाही इतका मोठा समाज दारिद्र्यात खितपत पडणे, हे निश्चितच अक्षम्य आहे. त्यातच कोरोनासारख्या महामारीचा विळखा  सर्वसामान्यांचे जीवन उद्धस्त करीत आहे. देशाची प्रगती झाली नाही असे कोणी म्हणणार नाही; मात्र या क्षेत्रात जे यश मिळाल्याचा दावा केला जातो, त्यात बराच मोठा वाटा हा माहितीचा मनमानी वापर किंवा सांख्यिकी माहिती पुरवण्यातील कौशल्य यांचा आहे. याची प्रचिती आपल्याला  कोरोनाबाधितांच्या संख्येवरून आणि विकासाच्या भ्रामक आकडेवारीवरून येते. या महामारीमुळे सामूदायिक वंचिततेला सामुदायिक दुराव्याने आणखीनच दारिद्र्यात ढकलून दिले आहे. भारतामध्ये सर्वत्र आढळणाऱ्या या वंचिततेचे अनेक कंगोरे, वास्तवरूप आणि परिणाम आहेत. येथे उत्पादन, पोषण,  निवारा, शिक्षण, आरोग्य, लिंग, पर्यावरण आणि अगदी मूलभूत मानवी हक्कांचादेखील अभाव आहे. या देशातील लाखो लोक अद्यापही भोगत असलेले वंचिततेचे जगणे संपवण्यासाठी सध्याची विकासनीती वदलण्याची गरज आहे. आज गरज आहे ती जनमानस तयार करण्यासाठी काम करण्याची  आणि नीतिबदलासाठी जनतेकडून लोकशाहीवादी व प्रागतिक पावले उचलण्याची. संविधानाच्या चौकटीत बंदिस्त असलेल्या स्वतंत्र भारताने सातत्याने प्रयत्न करून जातीयवादाला नष्ट वा किमान नगण्य तरी करायला हवे होते. तरीसुद्धा इतर काही गुंतागुंतीच्या कारणांमुळे लाखो-करोडो लोकांना  आकर्षित करण्यात यशस्वी होऊन, २१व्या शतकातील पहिल्या दशकात राजकीय मंचावर कें द्रस्थानी ती जातीयता विराजमान झालेली आहे. आपण धर्म, जात, वंश, वांशिकता, भाषा, लिंग यावरून कुठल्याही प्रकारे भेदभाव करता कामा नये, हेच स्वतंत्र भारताच्या संविधानातील वेगवेगळ्या तरतुदीतून व्यक्त केले आहे. काही धार्मिक व भाषिक अल्पसंख्याकांना दिलेले विशेष अधिकारसुद्धा याच समता व न्याय्य तत्त्वाला अनुसरून आहेत. या उघड निराशेदरम्यान आमचा स्वातंत्र्यदिनाचा आनंदोत्सवदेखील आमच्याकडे बघून हसत आहे. महामारीशिवाय आमच्या जीवनप्रवासात  हसणे या भावनांच्या अभिव्याक्तीपेक्षा बरेच काही करण्यास आपण सक्षम असल्याची आठवण करून देण्यासाठी आहे. आणि कोणताही फेस मास्क त्यास अडथळा आणू शकत नाही.

– शाहजहान मगदुम
मो.: 9876533404)

Post a comment

statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget