Halloween Costume ideas 2015
February 2019

सरकारमध्ये असलेल्या पक्षांनी शासन करावे व विरोधी पक्षांनी विरोध करावा, अशी साधारणपणे संसदीय लोकशाहीची रचना असते. मात्र मागच्या आठवड्यात दोन   सरकारांनीच एकमेकांच्या विरूद्ध दंड थोपटून अभूतपूर्व असा घटनात्मक पेच निर्माण केेलेला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या हस्तक्षेपानंतर हा पेच तात्पुरता मिटला असला तरी त्याचे गांभीर्य कमी झालेले नाही. प्रत्येक पक्षांने शासन करतांना शिष्टाचार सोडू नये, हा संकेत जगात सर्वत्र पाळला जातो. काही छोटे-मोठे अपवाद वगळता गेल्या 65 वर्षे आपल्या देशातही तो पाळला गेला आहे. मात्र जशा-जशा लोकसभेच्या निवडणुका जवळ येत आहेत, तसा-तसा केंद्र आणि पश्‍चिम बंगाल सरकारमधील शिष्टाचार कमी होत असल्याचे जाणवत आहे.
    देशातील सर्वात जास्त लोकसभा मतदार संघ असलेल्या उत्तर प्रदेशमध्ये स.पा. आणि ब.स.पा. यांच्यात युती झाल्यामुळे चाणाक्ष भाजपच्या लक्षात आलेले आहे की, मागच्या सारख्या तेथील 80 पैकी 72 जागा जिंकणे अशक्य आहे. तेव्हा उत्तर प्रदेश मध्ये होणारे संभाव्य नुकसान भरून काढण्यासाठी त्यांनी बंगालकडे आपली नजर वळविली. तेथे मागच्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला 16 टक्के मतं मिळाली होती. त्याच आशेवर बंगालमध्ये असलेल्या 42 लोकसभेच्या जागांपैकी अर्ध्याअधिक आपल्या ताब्यात मिळविण्यासाठी शिष्टाचार बाजूला गुंडाळून भाजपने बंगालवर एका प्रकारची चढाईच केली आहे.
    त्यातूनच मग मागच्या आठवड्यात पश्‍चिम बंगालमध्ये सीबीआय विरूद्ध कोलकत्ता पोलीस यांच्यामध्ये वाद निर्माण झाला आणि त्या वादात आपल्या नावाच्या विरूद्ध वर्तन असणार्‍या ममता बॅनर्जी यांनी उडी घेउन शिष्टाचाराचा बोजवारा उडविण्यात आपण तुसभरही कमी नसल्याचे सिद्ध करून दाखवले. सीबीआय विरूद्ध कोलकत्ता पोलिसांच्या या हायव्होल्टेज ड्राम्यामुळे अवघा देश ढवळून निघाला. म्हणून या घटनाक्रमाचा मागोवा घेणे अनुचित ठरणार नाही.
शारदा चीट फंड घोटाळा काय आहे?
    बंगाल, ओरिसा आणि आसाम या तीन राज्यातील 17 लाख लोकांच्या जीवनाला प्रभावित करणारा 40 हजार कोटींच्या शारदा चीटफंड घोटाळ्याची सुरूवात 2008 मध्ये झाली. यात शारदा ग्रुपने गुंतवणूकदारांना त्यांच्या गुंतवणुकीच्या 34 पट रक्कम परत देण्याचे अशक्यप्राय आमिष दाखवून ठेवी जमा केल्या होत्या. यात प्रामुख्याने त्या काळी टीएमसीमध्ये केंद्रस्थानी असणारे व आता भाजपमध्ये असलेले मुकूल रॉय यांची प्रमुख भूमिका होती. मुकूल रॉय आणि खा. सुदीप बंदोपाध्याय हे एकेकाळी ममता बॅनर्जी यांच्या अतिशय जवळ होते. त्यामुळे शारदा चीटफंड घोटाळा होत असतांनासुद्धा ममता बॅनर्जी यांनी त्याकडे सोयीस्कर दुर्लक्ष केले, असे मानण्यास हरकत नाही.2013 साली जेव्हा गुंतवणूकदारांनी आपला पैसा परत मागण्यास सुरूवात केली तेव्हा तो त्यांना मिळाला नाही. म्हणून राज्यभर लोकांचा उद्रेक झाला. त्यात अनेक एजंटांनी आत्महत्या केल्या. तेव्हा 2014 साली सर्वोच्च न्यायालयाने या घोटाळ्याचा तपास करण्याचा आदेश सीबीआयला दिला. त्यात बंगाल, आसाम आणि ओरिसामधील राज्य सरकारांना निर्देश देण्यात आले होते की, त्यांनी सीबीआयला चौकशीमध्ये सहकार्य करावे.
    तत्पूर्वी या घोटाळ्याचा तपास करण्यासाठी एप्रिल 2014 मध्ये ममता बॅनर्जी यांनी एका एसआयटीचे गठन केले होते. ज्याचे प्रमुख आजचे कोलकत्याचे पोलीस आयुक्त राजीव कुमार हे होते. राजीव कुमार हे ममता बॅनर्जी यांच्या मर्जीतले अधिकारी म्हणून ओळखले जातात. जेव्हा सीबीआयने चीटफंड घोटाळ्यामध्ये तपास करण्यास सुरूवात केली तेव्हा त्यांच्या लक्षात आले की, राजीव कुमार यांच्या नेतृत्वाखालील एसआयटीच्या तपासादरम्यान या घोटाळ्यासंबंधातील काही महत्त्वाच्या फायली गायब झालेल्या आहेत. त्यासंदर्भात जेव्हा सीबीआयने राजीव कुमार यांच्याकडे विचारपूस करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा राजीवकुमार हे सहकार्य केले नाही. म्हणून सीबीआयकडून त्यांना फरार घोषित करण्यात आले. ही नामुष्की सहन करूनही राजीव कुमार यांनी ममता बॅनर्जीवरील आपली निष्ठा कायम ठेवली.
    मागच्या आठवड्यात सीबीआयच्या पाच अधिकार्‍यांनी कोलकत्याला जाऊन त्यांना चौकशीसाठी ताब्यात घेण्याचा बालीश प्रयत्न केला. बालीश हा शब्द यासाठी वापरतोय की कोलकतासारख्या महत्त्वाच्या शहराच्या पोलीस आयुक्ताला ताब्यात घेतांना जी संहिता पाळावी लागते ती न पाळताच सीबीआयच्या अधिकार्‍यांनी त्यांच्याकडे जावून आपला अधिकार गाजविण्याचा प्रयत्न केला. प्रत्युत्तरादाखल राजीवकुमार यांनीही तेवढ्याच बालिशपणे अटकेसाठी आलेल्या अधिकार्‍यांना अटक करून आपला दर्जा दाखवून दिला. या प्रकरणाचा कडेलोट तेव्हा झाला जेव्हा सीबीआय विरूद्ध कोलकत्ता पोलीस यांच्या वादात ममता बॅनर्जी यांनी उडी घेऊन मेट्रो चौकामध्ये आपल्या मंत्रीमंडळासहीत बसून उपोषण सुरू केले व तेथूनच विधानसभेेलासुद्धा संबोधित केले.
    सर्वात आश्‍चर्याची आणि अभूतपूर्व बाब अशी की, राजीव कुमार यांनीही आपल्या पद आणि प्रतिष्ठेचा विचार न करता तृणमुल काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यासारखे ममतांबरोबर बसून उपोषण सुरू केले. एका पोलीस आयुक्त दर्जाच्या अधिकार्‍याने गणवेशामध्ये मुख्यमंत्र्याबरोबर उपोषणाला बसण्याचा भारतीय लोकशाहीमधील हा लाजीरवाणा प्रकार अभूतपूर्व असाच म्हणावा लागेल.
    आता या प्रकरणाने गंभीर वळण घेतले आहे. हा प्रकार सीबीआयविरूद्ध कोलकता पोलीस इथपर्यंतच मर्यादित न राहता केंद्र सरकार आणि राज्य सरकार यांच्यातील संघर्षाचे त्याला स्वरूप प्राप्त झाले आहे. अशाप्रकारे एक घटनात्मक पेच देशासमोर उभा राहिला आहे. यासाठी दोन्ही सरकारांच्या प्रमुखांचा आक्रास्ताळेपणा कारणीभूत आहे, अशी जनभावना देशात तयार झालेली आहे.
    जगातील सर्वात मोठी लोकशाही म्हणून गणल्या आणि नावाजलेल्या आपल्या लोकशाहीचे असे बालिश प्रदर्शन जगासमोर मांडून या दोन्ही सरकारांच्या प्रमुखांनी आपलेच नव्हे तर देशाचे सुद्धा हसे करून घेतलेले आहे. त्यातल्या त्यात सर्वोच्च न्यायालाने या संदर्भात संयमशील भूमिका घेऊन दोन्ही सरकारांना अतिशय समर्पक असे निर्देश दिले आहेत, ही समाधानाची बाब आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने एकीकडे सीबीआयला आदेश दिला की, त्यांनी राजीव कुमार यांना अटक करू नये तर दूसरीकडे राजीव कुमार यांना आदेश दिला की, त्यांनी सीबीआयच्या चौकशीत सहकार्य करावे. मात्र या सर्व घडामोडींमधील दुर्देवाची बाब ही की, राष्ट्रीय संस्थांची जी हानी व्हायची होती ती झालीच.
सीबीआयची रचना व तिचे घटनात्मक स्थान काय आहे?
    सीबीआयचे अधिकारी देशभर अनेक ठिकाणी तपास करीत असतात. मात्र सीबीआयला असे करण्याचा घटनात्मक अधिकारच नाही,ही बाब बहुतेकांना माहीत नसावी. 8 सप्टेंबर 2013 रोजी गुहाटी उच्च न्यायालयाने रविंद्र कुमार विरूद्ध भारत सरकार या खटल्यात स्पष्ट नमूद केले आहे की, सीबीआय ही मुळातच अनधिकृत तपास संस्था आहे. न्या.इक्बाल अन्सारी यांनी जेव्हा एम.टी.एन.एल.चे कर्मचारी रविंद्रकुमार यांच्या याचिकेवर सुनावणी करतांना सरकारी वकीलांना विचारले की, सीबीआयला तपासाचे अधिकार कोणत्या कायद्याखाली मिळालेले आहेत? तेव्हा त्यांना उत्तर देता आलेले नव्हते. म्हणून सीबीआयला घटनात्मक मान्यता नसल्याचा ऐतिहासिक निकाल त्यांनी दिला. तेव्हा साहजिकच या आदेशाविरूद्ध तेव्हाचे केंद्र सरकारचे अटॉर्नी जनरल गुलाम वहानवटी यांनी सर्वोच्च न्यायालयाकडून त्या आदेशाला स्थगिती मिळविली होती. मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने या संदर्भात अंतिम निर्णय आजतागायत दिलेला नाही.
    महाराष्ट्र पोलीस दलाची स्थापना मुंबई पोलीस कायदा 1957 प्रमाणे जशी झाली तशी सीबीआयची स्थापना कुठल्याच कायद्यांतर्गत झालेली नाही हे सत्य आहे. 1 एप्रिल 1963 रोजी केंद्रीय गृहमंत्रालयाकडून एक प्रशासकीय आदेश काढून सीबीआयची स्थापना करण्यात आली होती. हा आदेश दिल्ली स्पेशल पोलीस एस्टॅब्लिशमेंट अ‍ॅक्ट 1946 अंतर्गत काढण्यात आलेला होता. यावर राष्ट्रपतींची सही सुद्धा नव्हती. त्या आदेशांतर्गत सीबीआयचे काम आजतागायत चालू आहे. मजेशीर गोष्ट म्हणजे या कायद्यामध्ये सुद्धा सीबीआय हा शब्द वापरण्यात आलेला नाही. म्हणूनच सीबीआयचे स्वतःचे अधिकारी नसतात. इतर राज्यातील अधिकार्‍यांना डेप्युटेशन (प्रतिनियुक्ती) वर घेऊन सीबीआयचे काम 1963 पासून आजतागायत सुरू आहे.
    याचे कारण असे की, संसदेला मुळातच तपास करणारी यंत्रणा उभी करण्याचा अधिकार नाही. कारण पोलीस हा राज्य सुचीमधील विषय आहे. ज्या दिल्ली स्पेशल पोलीस एस्टॅब्लिशमेंट अ‍ॅक्ट 1946 खाली आदेश काढून सीबीआयची रचना केली आहे, त्या कायद्याचे कार्यक्षेत्र सुद्धा दिल्ली या केंद्रशासित शहरापुरतेच आहे. म्हणूनच कोणत्याही राज्यात जावून तपास करण्यापूर्वी त्या राज्याची रीतसर पूर्वपरवानगी घेणे सीबीआयवर बंधनकारक आहे. एवढेच नव्हे तर आयबीला सुद्धा कुठलीच संवैधानिक मान्यता नाही.
    राजकीय पक्षांची भूमिका
     तात्पुरत्या स्वरूपात स्थापन झालेल्या सीबीआयचा दुरूपयोग केंद्रात सत्तेत आलेल्या प्रत्येक सरकारने केलेला आहे. मात्र सध्या अस्तित्वात आलेल्या सरकारने जरा जास्तच केलेला आहे. म्हणून सीबीआय विरूद्ध सीबीआय आणि सीबीआय विरूद्ध कोलकत्ता पोलीस असा टोकाचा वाद सुरू झालेला आहे. अर्ध्या रात्री स्थानिक पोलिसांना सीबीआयच्या कार्यालयाचा ताबा घ्यावा लागलेला आहे.
    मुळात जेव्हा राष्ट्रीय स्तराच्या एका प्रिमीयम तपास यंत्रणेची गरज भासली तेव्हा केंद्रात अनेक वेळा पूर्ण बहुमत असलेल्या सरकारांनी राज्य सरकारांना विश्‍वासात घेउन घटना दुरूस्ती करून सीबीआयची स्थापना करायला हवी होती. मात्र तसे केले असते तर सीबीआयला घटनात्मक मान्यता मिळाली असती व तिच्या आधीन काम करणारे अधिकारी हे केंद्रातील मंत्र्यांचे बेकायदेशीर निर्देश मानण्यास तयार झाले नसते. थोडक्यात सीबीआयचा दुरूपयोग करता आला नसता. तो करता यावा म्हणूनच सीबीआयला जाणून बुजून लुळ्या पांगळ्या अवस्थेत ठेवण्याचे पाप केंद्रात आलेल्या प्रत्येक सरकारने केले आहे. त्यामुळेच सर्वोच्च न्यायालयाला सीबीआय केंद्र सरकारच्या पिंजर्‍यातील पोपट असल्याचा शेरा मारावा लागला.
    खरे पाहता सीबीआय सुद्धा एक निष्पक्ष तपास यंत्रणा आहे, असे म्हणण्याला आता जागा राहिलेली नाही. म्हणून तिचा निष्पक्षपातीपणा कायम ठेवण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांनी राष्ट्रहितासाठी एकत्र येउन सीबीआयची पुनर्रचना करण्याची वेळ येऊन ठेपलेली आहे. आता दोन महिन्यावर निवडणुका आलेल्या असल्याने या सरकारकडून असे घडणे अशक्य आहे. आतापावेतो झालेला तमाशा लक्षात घेउन पुढे येणार्‍या सरकारने तरी किमान सीबीआयला घटनात्मक दर्जा देण्याचा निर्णय घ्यावा, अशी अपेक्षा.
    मोदींची भ्रष्टाचार विरूद्ध लढण्याची मानसिकता?
    जेवढ्या ताकदीने केंद्र सरकारने निवडणुकीच्या तोंडावर शारदा चीटफंड घोटाळ्याची पाळेमुळे खणून काढण्यासाठी आपली प्रतिष्ठा पणाला लावलेली आहे, त्यावरून असा गैरसमज होण्याची शक्यता आहे की केंद्र सरकार भ्रष्टाचाराच्या विरूद्ध लढण्यासाठी कटिबद्ध आहे. वास्तविकता याच्या विरूद्ध आहे. मोदींनी 2014 मध्ये लोकसभेच्या निवडणुकीदरम्यान ’न खाऊंगा न खाने दूंगा’ अशी हिंदी चित्रपटात शोभेल अशी घोषणा दिली होती. त्यासाठी त्यांनी तीन आश्‍वासने दिली होती. 1. लोकपाल नियुक्त करणार. 2. भ्रष्ट नेत्यांना तुरूंगात पाठविण्यासाठी जलदगती न्यायालयांची स्थापना करणार 3. पक्षांच्या निवडणूक निधीमध्ये पारदर्शकता आणण्यासाठी कायदा करणार ही तीन आश्‍वासने होत. वाचकांना एव्हाना कळून चुकलेले आहे की, यातील एकही आश्‍वासन मोदींनी पाळलेले नाही. म्हणून चीटफंड घोटाळ्याआडून बंगालमध्ये आपली पाळेमुळे रूजविण्यासाठी हा सगळा द्राविडी प्राणायम भाजपकडून केला जात आहे, असे माणण्यास वाव आहे.

- एम.आय.शेख
8459538348

स्वातंत्र्य, समता, बंधूता आणि न्याय ही भारतीय राज्यघटनेची मूलतत्वे भगवान बुद्धांशी निगडित असली तरी बुद्धानंतर पैगंबर येशू ख्रिस्तांनी आणि त्यांच्या पश्‍चात पैगंबर मुहम्मद (सल्ल.) यांनी घडविलेल्या महान क्रांतीची मूलतत्वे देखील हीच आहेत. मध्ययुगीन काळात भारतात अठरापगड जातीच्या संतांची परंपरा जी एकाएकी उदयास आली तिच्या मागेदेखील तत्कालीन मुस्लिम राजवटीचा आधार होताच. अन्यथा जेथे देवाचे नाव घेण्याचाही अधिकार नव्हता तेथे ’संत’ होण्याचा काय प्रश्‍न?
    संत तुकाराम महाराजांनी तत्कालीन सामाजिक ज्वलंत समस्यांविरूद्ध बंड पुकारले. ते आपल्या किर्तनातून आणि प्रबोधनातून समतेचा, बंधुत्वाचा, न्यायाचा आणि नीतिचा संदेश देऊ लागले. अंधश्रद्धांविरूद्ध प्रखर भूमिका घेऊ लागले. सकल चराचर सृष्टीचा निर्माता अर्थात ईश्‍वर एकच असल्याचे ठामपणे सांगू लागले. उदा.
‘आपुला तो एक देव करूनी घ्यावा, तेणे, वीण जीवा सुख नव्हे’, का रे नाठवीसी कृपाळू देवासी, पोसीतो जगासी एकला तो.’ इ.त्यांच्या अभंगातील चरणे प्रमाण आहेत, आपल्या काही अभंगांतून तुकोबांनी अनेक वेळा प्रत्यक्ष ’अल्लाह’ या शब्दाचा उल्लेख केलेलाही आढळतो. उदा. ’अल्ला देवे अल्ला दिलावे अल्ला दारू अल्ला खिलावे’ अल्ला बगर नहीं कोये अल्ला करे सो ही होये..’
    एकेश्‍वरवादाबरोबरच तुकोबांनी समता आणि बंधुत्वाचे जोरदार समर्थन केले आहे. उदा.
‘अवघी एकाचीच वीण तेथे कैचे भिन्नभिन्न’ ’भेदाभेद भ्रम अमंगल’ ‘कायबा करीशी सोवळे ओवळे’ मन नाही निर्मळ वाऊगेची. समस्त मानवजात एकाच माता-पित्याची संतान असल्यामुळे सर्व आपापसात बंधूभगिनी व समान आहेत. ही इस्लामची भूमिका संत तुकाराम महाराज अभंगातून मांडतात.
“ऐसे कैसे झाले भोंदू कर्म करोनि म्हणती साधू
अंगा लावुनिया राख, डोळे झाकुनी करिती पाप”
    असे अनेक अभंग तुकोबांच्या अंधश्रद्धा विरोधी भूमिकेची आणि माणसाला विचार, चिकित्सा, समीक्षा करण्यावर प्रवृत्त करण्याची साक्ष देतात. दिव्य कुरआनात अनेक ठिकाणी या आयाती आढळतात. ’अफलाताकेलून’, ’तुम्हाला अक्कल नाही काय?’
    ’अफला तुलसीरून’, तुम्हाला डोळे नाहीत काय? ’अफला तदब्बरून’ तुम्ही विचार, चिंतन का करत नाही?
    अशाप्रकारे तुकोबा आणि इस्लाम मानवी आचारविचारांच्या स्वातंत्र्याचे समर्थन करतात. मृत्यू अटळ आहे आणि माणसाला आपल्या बर्‍यावाईट कर्माची फळे मृत्यूपश्‍चात भोगावीच लागतील. हा ’आखिरत’चा इस्लामी संदेश तुकोबांच्या गाथेत अनेक अभंगांतून प्रत्ययास येतो. उदा.
’कठिण हे दुःख यम जाचतील, कोण सोडवील तसे ठायी’, राहतील दूर सज्जन सोयरी, आठवे श्रीहरी लवलाही” ’ मायबाप सवे न ये धनवित्त करावे संचित भोगावे ते.’
    अर्थात प्रत्येक माणसाला मृत्यू पश्‍चात ईश्‍वरासमोर आपल्या तमाम कर्माचा जाब द्यावा लागेल आणि ज्याचे जसे कर्म असेल तसाच त्याला मोबदला भेटेल. या बाबतीत तुकोबा आणि इस्लामच्या शिकवणीत जबरदस्त साम्य आहे.
    इस्लामी उपासनेची संकल्पना जीवनव्यापी आहे. जीवनातील प्रत्येक काम उपासना आहे. मात्र ते अल्लाहच्या आज्ञेनुसार असावे. संसार करणे, कमावणे, मुलाबाळांचे संगोपन करणे, समाजसेवा, राजकारण इ. सर्व उपासना, भक्ती, इबादतच आहे. मात्र ते ईश आदेशानुरूप केले तर.
    तुकोबांनासुद्धा भक्तीची हीच व्यापक व्याख्या अभिप्रेत आहे. असे त्यांच्या अनेक अभंगातून स्पष्ट होते. उदा. ’जोडोनिया धन उत्तमची व्यवहारे, उदास विचारे वेच करी,’ जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले, तोची साधू ओळखावा, देव तेथेची जाणावा.
    माता पित्यांच्या सेवेची कुरआन आणि पैगंबरांनी सक्त ताकीद केली आहे. ’आईच्या चरणांखाली स्वर्ग आहे’ असे पैगंबर (सल्ल.) म्हणतात तर तुकोबा म्हणतात, ‘माय बापे केवळ काशी, तेणे नवजावे तीर्थासी’ तुकोबांनी आपल्या प्रबोधन कार्याची सुरूवात वडिलोपार्जित सावकारकीची कागदपत्रे इंद्रायणीत बुडवून केली. त्यांनी कर्जदारांना व्याजही माफ केले आणि मुद्दलही सोडून दिले. इस्लाममध्ये व्याज घेण्या- देण्याला हराम (निषिद्ध) म्हटले आहे हे जगजाहीर आहे.
    उपरोक्त संक्षिप्त विवरणावरून स्पष्ट होते की, तुकोबा महाराजांची शिकवण आणि इस्लाममध्ये जबरदस्त साम्य आहे. ही बाब आणखी भक्कम करणारा इतिहास आहे. तो हा की तत्कालीन सूफी संत हजरत अनगढशाह फकीर (रहे.) आणि संत तुकाराम महाराज यांचे घनिष्ठ संबंध होते. अर्थात वैचारिक देवाणघेवाण ही होती. अनगढशाह फकीर (रहे.) तुकोबांना भेटण्यासाठी पुण्याहून देहूला जात असत. या दोन महापुरूषांची प्रथम भेट जेथे झाली ते ठिकाण देहूपासून पुण्याकडे साधारणतः एक कि.मी. अंतरावर आहे. आजही तेथे अनगढशाह बाबांचे ठाणे (अस्ताना) आहे आणि तुकोबांची पालखी पंढरपूरला प्रयाण करते तेव्हा प्रथम अनगढशाह बाबांच्या ठाण्यावर सलामीसाठी थांबते. तद्वतच अनगढशाह बाबांच्या रास्ता पेठ, पुणे स्थित खानकाह (मठ) मध्ये तुकोबांची किर्तने होत असत. छत्रपती शिवाजी महाराजही येथे किर्तन ऐकण्यासाठी येत असत. तुकोबांच्या कीर्तनाचे जे चित्र आज उपलब्ध आहे त्यात तुकोबा महाराज कीर्तन करताना दिसतात तर श्रोत्यांमध्ये अनगढशाह बाबा व शिवाजी महाराज शेजारी बसून अत्यंत तन्मयतेने कीर्तन श्रवण करताना दिसतात. हजरत अनगढशाह बाबा आणि तुकोबांची ही मैत्री आजही अबाधित आहे.
    अद्यापही दरवर्षी देहूहून पंढरपूरला जाणारी तुकोबांची पालखी पहिला मुक्काम पुण्यामध्ये रास्ता पेठेत अनगढशाह बाबांच्या दर्ग्याच्या प्रांगणात करते. अनगढशाह फकीर बाबांना सलामी देऊन तुकोबांची दिंडी पंढरपूरकडे प्रयाण करते.
    हेच प्रेम, हीच सद्भावना, हाच एकोप्याचा वारसा जोपासण्याची आज देशाला आणि महाराष्ट्राला नितांत गरज आहे. इतिहासकारांनी यासंबंधी संशोधन करून हा माणसे जोडणारा इतिहास समाजासमोर आणणे अत्यंत गरजेचे आहे.

 - डॉ. सय्यद रफिक पारनेरकर, अहमदनगर

उर्दू टाईम्सच्या 30 जानेवारीच्या अंकात प्रकाशित एका वार्तांकनामध्ये म्हटलेले आहे की, भाजपचा प्रत्येक नेता काँग्रेसच्या मागे हाथ धुवून लागलेला आहे. राहूल गांधी, सोनिया गांधी आणि प्रियंका गांधींनाही टिकेचे लक्ष करण्यात येत आहे. काही दिवसांपूर्वी भाजपच्या एका नेत्याने म्हटले आहे की, प्रियंका दिसायला सुंदर आहेत, परंतू सुंदर चेहर्‍याकडे पाहून लोक मतं देत नाहीत. स्त्री सौंदर्याबद्दल केलेले हे आक्षेपार्ह विधान हवेत विरते न विरते तोच भाजपा अध्यक्ष अमित शहांनी म्हटले की, गांधी परिवाराला टू जी नंतर थ्री जी, यांनी मोठमोठे घोटाळे केले. आता काँग्रेस थ्री जी मध्ये परावर्तीत झालेला आहे. त्यांचा निशाना प्रियंका गांधीवर होता. त्यांनी मोबाईल सवेमध्ये उपयोगात आणलेल्या जी या शब्दाशी केली व पुढे स्पष्ट केले की, टू जी आणि थ्री जीला जनता विसरली असून, आता फोर जी चा जमाना आलेला आहे, असे म्हणून आपली पातळी दाखवून दिली.
    31 फेब्रुवारी रोजी इन्क्लाब या वर्तमानपत्रात कर्नाटकमधील घोडेबाजारावर टिप्पणी करण्यात आलेली असून, त्यात म्हटलेले आहे की, कर्नाटकाचे पूर्व मुख्यमंत्री आणि सध्या काँग्रेस आणि जनता दल एस चे समन्वयक सिद्धरामय्या यांनी रविवारी म्हटले आहे की, मागच्या निवडणुकीनंतर कर्नाटकामध्ये शासन स्थापित करण्यात आलेल्या अपयशाला भाजपा पचवू शकत नाहीये. म्हणून कर्नाटक सरकारला अस्थिर करण्याचा ते सातत्याने प्रयत्न करत आहेत. अनेक विधानसभा सदस्यांना अनेक कोटींचे आमिष दाखवून त्यांची खरेदी करण्याचा प्रयत्न भाजपाने सुरू केलेला आहे. सिद्धरामय्या यांनी असाही आरोप केला आहे की, आमचे आमदार फोडण्यासाठी भाजपाने प्रती आमदार 25 ते 30 कोटी एवढी प्रचंड रक्कम देण्याची लालूच दाखविलेली आहे. मात्र या प्रयत्नांना आमच्या आमदारांनी दाद दिलेली नाही. बीजेपी भविष्यातही यशस्वी ठरणार नाही, असा विश्‍वास त्यांनी व्यक्त केला.
    1 फेब्रुवारीच्या उर्दू टाईम्समध्ये मन्सूर एजाज यांनी एक लेख लिहिलेला असून, त्यात त्यांनी म्हटलेले आहे की, राहूल गांधी असोत की प्रियंका गांधी, मायावती असोत का प्रियंका गांधी यांनी लवकरात लवकर आपसातील तारतम्य वाढवून कोणत्याही परिस्थितीत उत्तर प्रदेशामध्ये भाजपा जिंकणार नाही, याची व्यवस्था करावी. असे झाले तरच राज्यात घटनात्मक वर्चस्व अबाधित राहील आणि भारताची गंगाजमनी संस्कृती जीवंत राहील.
    तसेच फारूख अन्सारी यांचा लेख प्रसिद्ध झाला असून, त्यात त्यांनी म्हटले आहे की, अलिगढ मुस्लिम युनिव्हर्सिटीमधून मुस्मि हा शब्द वगळण्याची जर मागणी होत असेल तर बनारस हिंदू विद्यापीठातील हिंदू हा शब्द सुद्धा गाळण्यात यावा. त्यांनी आपल्यात पुढे म्हटलेले आहे की, अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठ हे सांप्रदायिक लोकांच्या नजरेमध्ये कायम सलत राहिलेले आहे. अनेकवेळा या विद्यापीठाचे नाव बदलण्यासाठी प्रयत्न झालेले आहेत आणि आताही सुरू आहेत. भाजपाच्या खासदार सतिश गौतम यांचे म्हणणे आहे की, मुस्लिम शब्द कठोर असून, हिंदू शब्द मऊ वाटतो. म्हणून अलिगढ विद्यापीठाच्या नावातून मुस्लिम हा शब्द गाळण्यात यावा, असा त्यांनी अजब तर्क दिला.


- फेरोजा तस्बीह
9764210789

संवेदना मरणासन्न करणार्‍या या डिजीटली देशप्रेमाच्या अवस्थेत सामान्य माणसाला अत्यवस्थ करण्याचा उजवाडाव यशस्वी होतोय. अगदी अस्मितांच्या जोरावर आरक्षणाचे अनेक मोर्चे करून सुद्धा झुलती आशा, मुस्लिम, आरक्षणाच्या हक्काच्या लढाईचा तोंडदेखलेपणाचे छोट्या कॉलमची स्तुती आणि पटकन सवर्ण आरक्षणाचा मंजूर झालेला कायदा.
    थोरामोठ्यांच्या मानवतमंत्राची महत्ता जपत जगणार्‍या महाराष्ट्राला हंगामी त्यागमूर्तींची लागण झाल्यासारखी व्यक्ती महात्म्य वर्णन करणार्‍या सिनेमा-सिरीअल्सना अक्षरशः ऊत आलाय. जिभेला हाड आणि विचारांचा कणा नसलेल्या मुर्खादी नेत्या-चमच्यांची राजकीय वर्दळ द्वेषाचा धुरळा जनतेच्या डोक्यात फेकत कालच्या प्रश्‍नाला आज बगल देऊन नविन मुद्दा निर्माण करण्यात सत्ता पटाईत आहे. प्रश्‍नांच्या पाठशिवीचा खेळ खेळण्यात भोळी सूज्ञ जनता मग्न आहे.
    प्रियंका गांधीच्या राजकीय प्रवेशनाट्यावरून ओकली गेलेली नीच गरळ हीन मानसिकतेची अस्सलता उघड करीत होती. ते झाकावं, बाजूला व्हावं म्हणून महाराष्ट्रातल्या युतीच्या चढाओढीची फोडणी झकास दिली गेली. संघधर्मीय कार्यकर्त्यांच्या शस्त्रसाठेची चर्चा तापली असताना त्यांनी आनंदी तेल परतवलं. वंचितांच्या मेळाव्यात मीडिया मधून टाकून, ’हाउज द जोश’चा नारा उराऊरी बडविला. कुंभमेळ्याच्या मेळाव्यातल्या खर्‍या रिपोर्ताजना गाडून धार्मिकतेचा रंगांधळेपणा पसरवला.
    राफेलची चर्चाच फेल ठरवित, ट्वीटरच्या सहेतूक मांडणीचा फोटो सेव्हड् केला. अनुपम - बाबा - साध्वी वगैरे बाजूला सारत स्वतःच कॅरेक्टरायझेशन उदात केल सिनेमातून. गर्दीचा पूर ओसरला तरी पोपटमिडीयाला आस्वादक समिक्षक पुरविले. महान पुरूषांच्या पुतळ्या-स्मारकाची चर्चा दाबून स्मार्ट सिटीचे मृगजळ दाखविले. बजेट समजण्यापूर्वीच सरळ छापेमारीच्या सत्राची सुरूवात झाली. राज्या-राज्यातून देशपातळीवर बंगाली हायव्होल्टेज ड्रामा रंगला. त्यावर काही बोलू, लिहू पाहू तेव्हा उपोषण महंतांची बातमी धडकली.
    या बातम्या ऐकाव्यात पाहाव्यात तर केबल चॅनल्सचा धंदा प्रायव्हेट केला. पुन्हा उद्योगी भांडवलदारांचे आर्थिक उन्नतीकरणाचा उदात्त हेतू सफल झाला. या सगळ्या खेळात महाराष्ट्राची, देशाची जनता भावनिक समतोल साधण्याचा प्रयत्न करत राहते. रोजच्या जगण्याच रूटीन, गरजेच्या गोष्टी, आरोग्य शिक्षण, सुविधा, जातीधर्माशिवाय केवळ देशवासी म्हणून चे काही हक्क अधिकार याचे काहीच देणेघेणे व्यवस्थेला नाही. मध्यमवर्गाला नवश्रीमंतीचे डोहाळे लावून स्वप्नरंजनाचे काजळ डोळ्यात घालण्याचे अ‍ॅडव्हस्टायनिंग कार्य सरकार पूर्ण करतंय. साहित्य-सांस्कृतिक चर्चापीठांतून वरच्या थरांतील पुरस्कार-मानधनाच्या घोषणेत धावपळ उडत आहे. ’पद्म’सारख्या प्रतिष्ठित, पुरस्कारांना परत करणार्‍या संवेदनशीलांना देशद्रोहीचा शिक्का उठसूट मारला जातोय.
    पुरोगामी, धर्मांध, उजवे, डावे, सेक्यूलर म्हणत-म्हणत वंचितांचा मुस्लिम सामान्यांचा प्रवास चिंतनीय. योग्य नेता, अभ्यासू राज, क्षेत्रीय जाणीवांची सुयोग्य मांडणी, पूर्वग्रहदुषित सांस्कृतिक समावेशकता यांचा अभाव सातत्याने माथ्यावर मारला जातोय. सर्वतोपरी उपरेपणाची जाणीवांच्या भिंती उभारून, भीतीच्या दबावाने आपणच देशप्रेमी कसे या दिखाऊपणाच्या भोळसर गडबडीत सामान्य क्षेत्रीय मुस्लिमाला केवळ मतदार म्हणून वापरण्याचा सुगीचा काळ जवळ आलाय.
    बाभळीला बहर आणि फुलातून जहर प्रसवत असेल तर आता पाठशिवीच्या खेळात सजगपणे कसर न ठेवता उतरायलाच हवे. सगळच फाट्यावर मारून, कुणासाठीही स्वार्थाची मोजपट्टी न बनता, स्वतःहून अधिक समाजकारणाची लढाई ठाशिवपणे गडद करायलाच हवी. एकात्मता-सहिष्णूतेच्या परीक्षा पास होण्यासाठी आपण नाही, हेच जाणून अधिक एकतेचा-मानवतेच्या इक्बाली संकेताचा आदरपूर्वक वापर करण्यासाठीचा विचार व्हायलाच हवा. हे सरळ कागदावर उतरवताना आण्णांच्या उपोषणाची सांगता होण्याची ब्रेकींग न्यूज मोबाईलवर आदळली.
    आता चौकातल्या गप्पांपासून टीव्ही एफबीपर्यंत आदरणीय आण्णामहात्म्य वाढतं ठेवलं जाईल. पण उद्या नव्याने प्रश्‍नांचा पाठ घोळावला जाईल, आपण घोळात राहू. सावध ऐका पुढच्या हाका...
अब भी कुछ नहीं बिगडा प्यारे,
पता करो लोहारों का
धार गिराना काम नहीं है,
लोहे पर सोनारों का!!

- साहिल शेख
8668691105


लोकशाही व्यवस्थेत संख्या महत्वाची असते. असे असतानादेखील जवळपास 20 कोटी लोकसंख्या असलेला मुस्लिम समाज हा प्रभावशुन्य का झाला हा संशोधनाचा विषय आहे. मुस्लिमांचे हे मागासलेपण फक्त या समाजासच नव्हे तर संपूर्ण देशासाठी हानिकारक आहे. कारण देशाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सर्व समुहांचा समान विकास अनिवार्य असतो. एखादा समूह जरी विकासापासून वंचित राहिला तर त्याचे नुकसान संपूर्ण देशाला भोगावे लागते. कारण त्या मागासलेल्या समुहाचा अतिरिक्त भार हा इतर विकसित समाजाच्या कष्टाच्या कमाईतून करावा लागतो व विकासाच्या अशा असंतुलनामुळे देश प्रगती करू शकत नाही. विकास सर्वांगीण झाला नाही तर तो विकार बनतो. म्हणून देशातील जवळपास 1/5 एवढ्या प्रचंड लोकसंख्या असलेल्या मुस्लिम समाजाचे मागासलेपण संपूर्ण देशासाठी चिंतेचा विषय व्हायला हवा. एवढेच नव्हे तर त्यावर तात्काळ ठोस उपाय योजण्याची आवश्यकता आहे.
    भारतीय उपमहाद्विपावर ज्या मुस्लिम राज्यकर्त्यांनी जवळपास 900 वर्षे राज्य केले तसेच स्वातंत्र्य संग्रामात मोठे योगदान दिले, तो समाज भारताच्या फाळणीनंतर मानसिकदृष्ट्या जर्जर झाला, अभिजात आणि सुशिक्षित वर्ग मोठ्या प्रमाणात पाकिस्तानात निघून गेला. जे भारतात रहिले त्यांच्याकडे पाकिस्तानात जाण्याचा पर्याय असूनसुद्धा ते स्वेच्छेने भारतातच राहिले. तसे पाहता फाळणी ही फक्त भूप्रदेशाचीच झाली नाही तर यामुळे मनं सुद्धा फाळली गेली. शेकडो वर्षे गुण्यागोविंदाने राहणार्‍या हिंदू-मुस्लिम समाजात या फाळणीने दरी निर्माण केली. त्याची सल अद्यापपर्यंत पाहायला मिळते. स्वातंत्र्योत्तर काळात भारतात होणार्‍या नियमित दंगली ह्या त्याच दुभंगलेल्या मनाचे प्रतिक आहे. या संघर्षामुळे भारतात हा समाज नेहमीच असुरक्षिततेच्या भावनेत राहिला. किंबहुना ठेवण्यात आला.
    दुबळ्या राज्यकर्त्यांना या स्थितीचा भरपूर वापर केला व या दरीला आणखीन रूंद करण्याचे काम केले. द्वेषाच्या या अग्नित आणखी तेल ओतले व सातत्याने हिंदू-मुस्लिम वाद पेटवत ठेवण्याचे काम करून आपली राजकीय पोळी भाजून घेतली. अलीकडील काळात तर देशाच्या सर्वात प्रमुख पक्षाचे अस्तित्वच मुस्लिम विरोधावर आधारलेले आहे. विकासाच्या मुद्दयावर सपशेल अपयशी ठरलेल्या राज्यकर्त्यांच्या भात्यात शेवटचा बाण पुन्हा हिंदू-मुस्लिम वाद राहणार यात शंकाच नाही. अशा रीतीने येथील राजकारणी अल्पसंख्यांक मुस्लिमांची प्रतिमा बहुसंख्यांक जनतेसाठी किती धोकादायक आहे हे बिंबवण्यात यशस्वी झाल्याचे दिसते. विकासाच्या मुद्याला बगल देऊन फक्त ’मुस्लिम विरोध’ केंद्रस्थानी करून राजकारण करण्याचा डाव सोयीस्कररित्या चालू आहे.
    एकीकडे विद्वेषी राज्यकर्त्यांच्या षडयंत्राचा शिकार तर दुसरीकडे प्रचंड मागासलेपण अशी दोन मोठी आव्हाने देशातील मुस्लिम समाजासमोर आहेत. या समाजाच्या सातत्याने होणार्‍या अधोगतीला जेवढे बाह्य कारणं जबाबदार आहेत त्यापेक्षा जास्त अंतर्गत कारणे कारणीभूत असल्याचे निदर्शनास येते. या दोन कारणांचे निष्पक्ष विश्‍लेषण झाल्याशिवाय आपण प्रगतीच्या वाटा चोखाळू शकत नाहीत.
    वास्तविक पाहता स्वातंत्र्योत्तर काळात मुस्लिमांच्या अधोगतीला स्वतः 70 वर्षे राज्य केलेली सर्व सरकारे जबाबदार आहेत. जणू हा त्यांचा सामूहिक अजेंडाच होता. 1947 च्या तुलनेत अद्यापपर्यंत मुस्लिमांची जी सातत्याने दुर्दशा झाली हे त्याचे द्योतक आहे. कारण की भारतातील एवढा मोठा समाज सातत्याने 70 वर्षे निरंतर अधोगतीकडे जात असताना त्याची जाणीव शासकाला नसावी हे न उमजण्यासारखे आहे. म्हणून अधोगतीचा हा कार्यक्रम नियोजनबद्ध असावा अशी शंका निर्माण होते. मुस्लिम समाजाच्या विकासासाठी काँग्रेस शासित काळामध्ये सच्चर कमिटी, रगनाथ मिश्रा आयोग, महमद उर रहेमान कमिटी इत्यादी जेवढे आयोग नेमले ते सर्व देखावे मात्र होते. कारण की या सर्व आयोगाच्या अत्यंत गंभीर अशा शिफारशींना केराची टोपली दाखविण्यात आली.
    स्वातंत्र्योत्तर काळात मुस्लिमांना सरकारी नोकर्‍यांपासून वंचित ठेवण्यात आले. त्यामुळे शिक्षण घेऊन करायचे तरी काय ही भावना समाजात निर्माण झाली. म्हणून माध्यमिक शिक्षणानंतर कॉलेजकडे जाण्यापेक्षा हा समाज छोट्या मोठ्या व्यवसायाकडे वळला आणि कशीबशी उपजीविकेची साधणे शोधू लागला; परंतु, फक्त संघर्षाने उदरनिर्वाहाचा प्रश्‍न मिटला असला तरी हा समाज आर्थिक आणि शैक्षणिक प्रगती करू शकला नाही. शैक्षणिक मागासलेपणामुळे प्रशासनात त्याचे प्रतिनिधीत्व कमी होत गेले. आर्थिक मागासलेपणामुळे तो सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रात मागे राहू लागला आणि या दुर्बलतेमुळे तो राजकीय कसोटीत देखील मागे पडला. अशारीतीने भारतातील वीस कोटी मुसलमान आज आपल्या अस्तित्वाच्या लढाईत जीवन जगत आहेत.
    ज्याप्रमाणे शासकीय नोकरीत नियोजबद्धरित्या या समाजाला दूर करण्यात आले. त्याचप्रमाणे षडयंत्रकाराने मुस्लिम समूहात हेतूपुरस्पर सक्षम नेतृत्व उभे राहू दिले नाही. काही अपवाद वगळता स्वातंत्र्योत्तर काळात मुस्लिमांमध्ये कोणताही मास लिडर आढळत नाही. निकृष्ट लोकांना समाजावर लादण्यात आले. या नेतृत्वाने समाजाचे प्रश्‍न शासन दरबारी मांडण्याऐवजी पक्षाचे फर्मान समाजावर लादण्याचे काम केल्याचे दिसते. अधिकांश नेतृत्वाने ’लिडर’ पेक्षा ’डीलर्स’चे काम केल्याचे दिसते. सक्षम नेतृत्वाच्या अभावामुळे हा समाज संघटित होऊ शकला नाही किंबहुना त्याला संघटित होऊ दिले नाही. त्यामुळे हा समाज राजकीय आणि सामाजिकदृष्ट्या अनाथच राहिला. कारण नेतृत्वच संघटन घडवित असते. नेतृत्व व पर्यायाने संघटनेच्या अभावामुळे तसेच या समाजाकडे रचनात्मक ठोस कृती कार्यक्रमाच्या अभावामुळे हा समाज दिशाहीन झाला. जवळपास 20 कोटींचा प्रचंड जनसमुदाय राजकीय आणि सामाजिकदृष्ट्या अस्तित्वहीन झाला असून अफाट लोकांची गर्दी मात्र आहे आणि गर्दी कितीही मोठी असली तरी कोणतेच ’इन्क्लाब’ आणू शकत नाही. परिवर्तनासाठी गर्दीची नव्हे तर शिस्तबद्ध संघटनेची आवश्यकता असते.
    षडयंत्राची ही दोन महत्वाची कारणे असली तरी यापेक्षा महत्वाची अंतर्गत कारणांची मीमांसा केल्याशिवाय हे विश्‍लेषण पूर्ण होऊ शकत नाही आणि समस्येचा जोपर्यंत निष्पक्ष विश्‍लेषण होत नाही. तोपर्यंत समाधान निघू शकत नाही हे ही तेवढेच खरे आहे.
    अंतर्गत कारणांमध्ये सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे काही सन्माननीय अपवाद वगळता या समाजाच्या बुद्धिजीवींनी निष्पक्ष आत्मपरीक्षण केल्याचे जाणवत नाही. अनेक वर्षांपासून हे तथाकथित बुद्धिजीवी फक्त समस्यांचीच चर्चा करण्यात, मुस्लिम समाजाच्या दुर्गतीचे रडगाणे गाण्यात आणि या परिस्थितीसाठी दुसर्‍यांना दोषी ठरविण्यातच व्यस्त राहिले.
    उम्र भर गालीब, यही भूल करता रहा
    धूल चेहरे पर थी और आईना साफ करता रहा
    फक्त समस्यांवर चर्चा करण्याऐवजी त्यांनी त्यातील दहा टक्के ऊर्जा जरी त्यांच्या समाधानांवर खर्च केली असती तरी आज समाजाच्या आर्थिक व शैक्षणिक स्थितीत आमुलाग्र बदल घडला असता. ही चर्चासत्रे नशिस्तन, गुफ्तन, बर्खास्तन यापुढे जाऊ शकली नाहीत. तथाकथित विचारवंतांची डोकी समस्यांच्या चर्चेतच लॉक झाली. विरोधकांना आणि परिस्थितीला दोष देऊन मैफिल बरखास्त झाली. वास्तविक पाहता कोणत्याही समाजाला बाह्यशक्ती कधीच पराभूत करू शकत नाही. समाज जेव्हा आपले आत्मपरीक्षण थांबवितो तेव्हा त्याच्या अधोगतीची खरी सुरूवात होत असते.
    मला वाटते मुस्लिम समाजाच्या अधोगतीचे दूसरे मुख्य कारण त्यांनी ’इस्लाम’पासून ठेवलेले अंतर होय. भारतात ज्याप्रमाणे अनेक धर्म हे फक्त कर्मकांडापुरतेच मर्यादित आहेत. तसेच इस्लामला समजून बहुसंख्य मुस्लिमांनी त्याला इबादतींपुरते मर्यादित करून टाकले. वास्तविक पाहता इस्लाम फक्त धर्म नसून एक परिपूर्ण जीवनपद्धती आहे. बहुसंख्य मुस्लिमांच्या प्रत्यक्ष आचरणात इस्लाम न आल्यामुळे इतरांपेक्षा आपण आपले वैशिष्ट्य गमावून बसलो. उत्कृष्ट जीवन पद्धतीला तिलांजली दिल्यामुळे येथील बहुसंख्यांक समाजाच्या जीवनपद्धतीचा या समुदायावर आपोआप प्रभाव पडला. वैयक्तिक, सामाजिक व व्यावहारिक जीवनात याचे प्रतिबिंब सर्वत्र आपल्याला पाहायला मिळतात.     मुस्लिमांमधील एक मोठा वर्ग ऐहिक जीवनापासून उदासीन झाला. मानवसेवेसाठी आपले योगदान थांबून मरणोत्तर जीवनाच्या तयारीत मग्न झाला. अल्लाहने मुस्लिमांना या जगामध्ये यासाठी नेतृत्व दिले होते की, त्यांनी आपले सर्वस्व पणाला लावून मानवतेची सेवा करावी. आपल्या सुरूवातीच्या काळात युरोपमध्ये मुस्लिमांनी शेकडो विद्यापीठे, रूग्णालय, अनाथालय, न्यायालये इत्यादी लोकोपयोगी वास्तू उभारल्या होत्या. आज हा समूह फक्त मोठमोठ्या अलिशान मशिदी बांधण्यातच व्यस्त आहे. निश्‍चितच यातील खर्च कमी करून अशिक्षित मुस्लिम समाजासाठी शाळा बांधता आल्या असत्या, मुस्लिम महिलांची शिक्षणाची सोय करता आली असती, मुस्लिम महिलांसाठी प्रसुतीगृह बांधण्यात आली असती; परंतु, ज्या समुहाकडे विकासाचे कोणतेच दीर्घकालीन नियोजन नसेल तर तो या व्यतिरिक्त विचार तरी काय करू शकणार?
    इस्लामने सर्व भेदभावांना समूळ नष्ट करून सर्व मानवतेला समसमान केले. विशाल जनसमुदायात सर्व घटकांसाठी आचरणास सोपे जावे म्हणून त्यात लवचिकता ठेवली; परंतु, याचा विपर्यास करीत समाजात जमातवाद निर्माण करीत धर्माच्या एकतेच्या गाभ्यालाच नुकसान पोहोचवून संघटन विस्कळीत केले गेले. जो धर्म फक्त मुस्लिमांनाच नव्हे तर संपूर्ण मानवजातीला एकसंघ करण्यासाठी आला होता त्याच्याच अनुयायांनी अगदी क्षुल्लक कारणावरून या समाजात टोकाचे मतभेद निर्माण केले. हे मतभेद एवढे विकोपाला गेले की, या समाजाला आता शत्रूंची गरजच शिल्लक राहिली नाही. ऐहिक व पारलौकिक या दोन्ही विश्‍वांसाठी सर्वात यशस्वी, सोपी आणि आधुनिक जीवनपद्धती ’इस्लाम’ आहे व तीच पद्धती सोडल्यामुळे हा समाज मागासलेल्या आणि निकृष्ट जीवनपद्धतीकडे वळला व ऐहिक जीवनाच्या आहारी गेला. दुनियेच्या प्रेमात पडल्यामुळे तो ईश्‍वरी आदेशांना आणि त्याच्या  स्वतःच्या अस्तित्वाच्या उद्देशालाच विसरला. त्याच्या अस्तित्वाचा उद्देश सत्य, शांती आणि न्याय प्रस्थापित करणे हा होता. तसेच अन्याय, अत्याचार आणि अशांती विरूद्ध संघर्ष करून संपूर्ण मानवजातीला यशस्वी आणि शांतीपूर्ण जीवन प्रदान करणे हा होता. जेव्हापासून या समाजाने आपल्याला मूळ उद्देशापासून दूर केले. विशेषतः त्यांच्यातील सुशिक्षित सधन आणि बुद्धिजीवी वर्ग आपल्या मूळ उद्देशापासून विलग झाला, तेव्हापासून हा समाज वाईटाकडे ओढला गेला व याच्या अधोगतीची सुरूवात झाली. कारण
बुराई बुरो के शर से नहीं
अच्छों के खामोशी से फैलती है.

    भ्रष्टाचार, अन्याय, अत्याचार, असमानता यासारख्या अनेक समस्येंनी जर्जर झालेल्या भारतीय समाजाला जर मुस्लिम नेतृत्वांने कुरआनाच्या मार्गदर्शनात समाधान दिले असते तर या समाजाने त्यांना डोक्यावर घेतले असते. जसे त्यांनी याच देशात अत्यंत अल्प अशा मुस्लिमांना जवळपास 900 वर्षे नेतृत्व दिले. कारण त्यावेळेस आपण मानवतेचे उद्धारक होतो, मानवसेवेचा धर्म पाळला होता. परंतू जेव्हापासून आम्ही मानवतेच्या निःस्वार्थ सेवेतून परावृत्त झालो तेंव्हापासून या मानवतेने आम्हाला निवृत्त करून वाळीत टाकले. आज अशी स्थिती आहे की हा समाज लोकांसाठी नकोसा झाला आहे.
    मुस्लिम समाजाला जर भारतात आपले पूर्व वैभव, प्रतिष्ठा आणि यश मिळवायचे असेल तर त्याला निःस्वार्थपणे मानवसेवेकडे वळावे लागेल. मानवसेवा हा फक्त त्याचा धर्म नसून कर्तव्य आहे. त्याला मागणार्‍याच्या भूमिकेतून निघून देणार्‍याच्या भूमिकेत यावे लागेल. फक्त मुस्लिम समाजाच्याच नव्हे तर संपूर्ण मानवजातीच्या कल्याणासाठी झटावे लागेल. येथील अन्याय, अत्याचार आणि शोषणाविरूद्ध आवाज उठवून शोषित आणि पीडित समाजालाही न्याय मिळवून द्यावा लागेल. या देशातील असमानता दूर करून सर्वांसाठी समान हक्काची लढाई लढावी लागेल. तसेच येथील भ्रष्टाचार आणि अशांती विरूद्ध एल्गार पुकारून एक शांतीपूर्ण समाजाच्या स्थापनेचे अहोरात्र प्रयत्न करून वास्तविकरित्या या देशाला कल्याणकारी राष्ट्र बनवावे लागेल आणि हे काम या देशात मुस्लिमच अग्रक्रमाने करू शकतात. कारण ही सर्व कामे त्यांचे आद्यकर्तव्य आणि इबादत आहेत.
सबक फिर पढ सदाकत का, शुजाअत का,अदालत का
दुनिया में फिर काम लिया जाएगा तुझसे इमामत का

    यासाठी समाजाच्या नेतृत्वाने निष्पक्ष आत्मपरीक्षणाची गरज आहे. अपयशाचे दोष फक्त दुसर्‍यावरच ना थोपता आपल्या चुका सुधारण्याची आवश्यकता आहे. कितीतरी मतभेद असले तरी व्यापक जनहितासाठी आम्हाला आता कॉमन मिनिमम प्रोग्राम (किमान सहमती कार्यक्रम) अंतर्गत एकत्र यावे लागेल. अशा रीतीने हा समाज मानवसेवेच्या उदात्त उद्देशाने संघटित होऊ शकेल. वास्तविक पाहता मतभेद स्वीकारून एकत्र येणाच्या कृतीलाच संघटन म्हणतात. समाजाला आपल्यामधून नेतृत्व घडवावे लागेल. उसण्या नेतृत्त्वावर अद्यापपर्यंत जगात कोणत्याही  समूहाने प्रगती केली नसल्याचा इतिहास आहे आणि जवळपास 20 कोटींचा हा समाज नेतृत्वहीन असणे ही फक्त दुर्घटना नव्हे तर ऐतिहासिक शोकांतिका आहे. समाजातून सक्षम नेतृत्व घडविण्यासाठी हेतूपुरस्पर प्रयत्न करण्याची आवश्यकता आहे. नेतृत्वाचे मातीचे पाय असतात. तो सामान्य लोकांमधून आलेला असल्यामुळे सामान्य लोकांसारखे गुण-दोष त्याच्यात आपसुकच आलेले असतात. म्हणून आपल्या नेतृत्वाला परिपूर्णतेच्या कसोटीवर न पाहता त्याच्या गुण-दोषाबरोबर स्वीकारण्याची सवय झाली पाहिजे. तरच समाजात नेतृत्व निर्माण होऊ शकेल. त्याचबरोबर समाजाच्या सक्षम लोकांनी फक्त चर्चा न करता प्रत्यक्ष मैदानात येऊन समाजाच्या आणि व्यापक मानवसेवेचे काम करण्याची आवश्यकता आहे. त्याचप्रमाणे बुद्धिजिवी आणि विचारवंतांनी एकत्र येऊन दीर्घकालीन कृती कार्यक्रम आखण्याची तीव्र आवश्यकता आहे. फेलींग टू प्लान इज प्लानिंग टू फेल. या युक्तीप्रमाणे नियोजनाशिवाय यश अशक्य आहे.
    भारतात परिस्थिती किती जरी विपरित असली तरी घोर अंधारानंतरच सूर्योदय होतो हे लक्षात ठेवले पाहिजे. द्वेषाला द्वेषाने कधीच मात देता येत नाही. द्वेषी राजकारणाविरूद्ध प्रेमाचे अस्त्र वापरावे लागेल. निःस्वार्थपणे मानवतेच्या सेवेसाठी स्वतःला वाहून घ्यावे लागेल. कुरआनचे स्पष्ट मार्गदर्शन आहे की, ’सदाचार आणि दुराचार एकसमान नाही.तुम्ही दुराचाराचे त्या सदाचाराने निरसन करा जे अत्युत्तम असेल, तुम्ही पहाल की तुमच्याशी ज्याचे शत्रुत्व होते, तो जिवलग मित्र बनला आहे.”(कुरआन ः सुरह हा मीम सजदा आयत नं. 34)
    लोकांच्या हृदयात आपली जागा बनवावी लागेल. लोकांच्या समस्या सोडविण्यासाठी स्वतः मैदानात यावे लागेल व ही सर्व निःस्वार्थ कामे फक्त आपल्या निर्माणकर्त्या अल्लाहसाठी करावी लागतील. तसेच या मानवतेला आपल्या खर्‍या निर्माणकर्त्याची ओळख आणि शाश्‍वत यशाच्या जीवनपद्धती ’इस्लाम’शी परिचित करावे लागेल. याच गोष्टी भारतात मुस्लिमासाठी यशाचे द्योतक आहेत. असे ना झाल्यास 20 कोटींचा हा जनसमुदाय अधिक प्रभावहीन होईल व तत्कालीन इतिहास याला ’20कोटींची गर्दी’ असे संबोधेल.
ना समझोगे तो मिट जाओगे ऐ हिंदूस्तांवालो
तुम्हारी दास्तां भी ना होगी दास्तानों में!  
 

- अर्शद शेख
9422222332

‘सामाजिक समतेचा प्रवाह’ या प्रा. बेन्नूर स्मृतीग्रंथाचे प्रकाशन : अरफा

 

मुंबई-
स्वत:च्या विकासासाठी शिक्षण आवश्यक आहे. शिक्षणामुळे माणूस सुसंस्कृत होतो. समाज सुसंस्कृत होतो म्हणून प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून शिक्षण घेण्यासाठी मुस्लिम  समाजातील मुलांनी लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे॰ गरिबी असली तरी शिक्षण अर्धवट सोडू नका, विज्ञानयुगामध्ये शिक्षणाशिवाय तरणोपाय नाही. समाजाच्या विकासासाठी शिक्षण  आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन कार्यक्रमाचे प्रमुख अतिथी माजी मंत्री, राष्ट्रीय प्रवत्तेâ राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे नवाब मलीक यांनी केले.
बीड मायनॉरिटी वेल्फेअर ट्रस्ट मुंबईच्या वतीने मदरसा अन्वरुल कुरआन, कुर्ला येथे २३ जानेवारी २०१९ रोजी मुस्लिम समाजातील विद्यार्थ्यांच्या कलाहुणांना चालना देण्यासाठी आणि  गुणवंत विद्यार्थ्यांचा सत्कार करण्यासाठी वार्षिक स्नेहसंमेलन सोहळा मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला, त्या प्रसंगी नवाब मलीक बोलत होते.
ट्रस्टचे अध्यक्ष आणि कार्यक्रमाचे अध्यक्ष माजी प्राचार्य के. ए. सय्यद सर यांच्या अथक परिश्रमाने कुर्ला जागृतीनगर परिसरातील गोरगरीब समाजाबरोबरच मुस्लिम समाजासाठी माता  सावित्री / फातिमा सार्वजनिक वाचनालयाची मोफत सुविधा उपलब्ध करून दिलेली आहे. या वेळी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना सय्यद सर म्हणाले, वाचनाने मस्तक सुधारते, ते  कोणापुढेही नतमस्तक होत नाही. वयाला हरवायचे असेल तर वाचनाचा छंद जोपासला पाहिजे. वाचनामुळे जीवनात मौज आहे. नाही तर समस्या रोज आहेत. सय्यद सरांनी  विद्यार्थ्यांना वाचनाचे आणि शिक्षणाचे महत्त्व पटवून दिले.
धार्मिक शिक्षणाबरोबरच आधुनिक शिक्षणाची गरज आहे. मुलींनीसुद्धा चांगल्या पद्धीतने शिक्षण घेऊन जुन्या चालीरिती दूर केल्या पाहिजेत. समाजाची शिक्षश्रणाची टक्केवारी वाढविली  पाहिजे, असे प्रतिपादन कार्यक्रमाच्या विशेष अतिथी ऑल इंडिया मुस्लिम पर्सनल लॉ बोर्डाच्या सदस्य मुनिसा आबेदी यांनी केले. पाहुणे आणि ट्रस्टचे अध्यक्ष सय्यद सर, पदाधिकारी अस्लम पठाण, गणी सय्यद, करीम शेख यांच्या हस्ते ५० गुणवंत विद्यार्थ्यांचा सन्मानचिन्ह, प्रमाणपत्र आणि पुष्पगुच्छ देऊन सत्कार करण्यात आला.
कार्यक्रमासाठी महाराष्ट्र नाईट हायस्कूल एज्य. कॉलेजचे प्राचार्य सुनिल पाटील, शकूर सय्यद, लियाकत भाई, अकबर खान, मुख्तार सय्यद, राजूभाई, मिलिंद केदारे यांचे अनमोल  सहकार्य लाभले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्रीमती नसीम खान यांनी केले तर एजाज सय्यद यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.

उदगीर :
उदगीर तालुक्यात अन्न सुरक्षा आयोगाअंतर्गत अनेक लाभधारकांना शिधा (राशन) मिळत नाहीत तसेच मंजूर कोट्यातूनही राशन कमी मिळण्याच्या तक्रारीत वाढ झाली आह़े पीडित  लाभधारक तहसील कार्यालयात वारंवार जाऊनदेखील त्यांना कोणी दाद घेत नाहीत, त्यांच्या तक्रारींचे निवारण होत नसल्याने मुव्हमेंट फॉर पीस अँड जस्टीच्या वतीने उदगीर येथे  ‘अन्नाचा अधिकारजगण्याचा अधिकार’ या शिर्षकाखाली आंदोलन करून विविध मागण्यांचे निवेदन तहसीलदारांना देण्यात आल़े.
आंदोलन उपजिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर झाल़े आंदोलनात विविध राजकीय, सामाजिक संघटना, पक्षांचा समावेश होत़ा यावेळी संभाजी ब्रिगेडचे विभागीय अध्यक्ष राजकुमार अतनुरे  म्हणाले, राशन हा गरीबांचा हक्क आहे तो त्यांना मिळालाच पाहि़जे महागाईने जगणे दुभर केले आह़े त्यात राशन मिळत नसल्याने नागरिकांची गैरसोय होत आह़े प्रशासनाने हा प्रश्न  ऐरणीवर आणून लाभधारकांना राशन उपलब्ध करून द्याव़े राष्ट्रवादीचे जिल्हाध्यक्ष चंदन पाटील म्हणाले, राशनकार्ड काढण्यासाठीच्या अटीही सुलभ कराव्या़त उपजिल्हाधिकाऱ्यांनी लक्ष  देऊन उदगीर तालुक्यातील राशनधारकांचे प्रश्न मार्गी लावावे़त कुठलाही गरीब यापासून वंचित राहू नये, याची काळजी घ्याव़ी आज जवळपास ५०० नागरिकांनी तक्रार अर्ज दिले आहे़त  त्याचा तात्काळ निपटारा करावा, अशी मागणीही त्यांनी केल़ी यावेळी शेख समीर हाश्मी, अजीज अहमद सरवर म्हणाले, एमपजीजे गरीब लोकांना हक्क देण्यासाठी वारंवार आंदोलन  करीत आह़े आंदोलनस्थळी खाजोद्दीन शेख, बिस्मील्लाबी शेख, भालचंद्र, नागशे, सुंदरबाई कांबळे, मतीन शेख आदींस ६०० नागरिकांनी नवीन फार्म भरल़े
यावेळी मौलाना रहेमान, मौलाना फारूख, मौलाना जियाओद्दीन, मौलाना अजीज पटेल, फारूकी रफियोद्दीन, फारूक चाऊस, ड़ॉअजगर, शमशोद्दीन जरगर शेख, हिसामोद्दीन सर, कदम  सर, नागसेन भदंत, जकी पटेल, एमपीजे जिल्हाध्यक्ष वसी हाश्मी, शेख मुंतजीब आदींसह मोठ्या संख्येने नागरिकांची उपस्थिती होत़ी उपजिल्हाधिकारी यांनी मागण्यांचे निवेदन घेतल़े  यावेळी त्यांना सांगितले की, तालुक्यात राशन धारक कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे थंब फक्त १० टक्केच पूर्ण झाले आहे़त अजून हजारो कुटुंब यापासून वंचित आहे़त २९ जानेवारी त्याचा  अंतिम दिनांक होत़ा याची दखल घेत त्यांनी एक महिना अवधी वाढवित असल्याचे जाहीर केल़े. निवेदनात म्हटले की, राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा आयोग अधिनियमांतर्गत गरीब लोकांसाठी  अन्न सुरक्षा एक अधिकार आह़े मात्र या कायद्याची व्यवस्थित अंमलबजावणी होत नाह़ी कायद्यांतर्गत अन्न सुरक्षा सुविधेपासून एकही गरीब आणि दुर्बल व्यक्ती वंचित राहता कामा  नय़े ए़नप़ीए़स अंतर्गत १ कोटीहून अधिक प्राप्त लाभधारक प़ीड़ीए़स प्रणालीतील तांत्रिक त्रुटीमुळे शिधा (राशन) वाटप दुकांनातून शिधा प्राप्त करण्यास असमर्थ आहे़त जोपर्यंत शेवटच्या  व्यक्तीच्या प़ीड़ीए़समध्ये यशस्वीरित्या नोंदणी केली जात नाही तोपर्यंत एकाही पात्र लाभार्थ्याला खाद्य सुरक्षेपासून वंचित केले जाऊ नय़े कुटुंबप्रमुखाचे वार्षिक उत्पन्न मर्यादा ५९ हजार  रूपयांवरून १ लाख रूपये करण्यात याव़े तसेच राज्यभरता अन्न सुरक्षा योजनेत ऑक्टोबर २०१४ पासून राशन पासून वंचित करण्यात आलेल्या एप़ीए़ल केसी कार्डधारकांचा  पुन्हा समावेश करण्यात याव़ा.

बुरखा म्हणजे काय व कशासाठी? हे जाणून घेणे आवश्यक आह़े बुरखा प्रयोजनामागील भूमिका जाणून घेतल्याशिवाय त्याचे फायदे व तोटे लक्षात येणार नाही़त ते समजून घेतल्यानंतर  आम्हाला कोणत्या दिशेने प्रगती करावयाची आहे, हे निश्चित करता येईल व बुरखा प्रगतीस अडथळा निर्माण करतो किंवा नाही याबद्दल निर्णय देता येई़ल॰ ‘हिजाब’ या अरबी शब्दाचे  उर्दू भाषांतर ‘परदा’ असे करण्यात आले आह़े ‘हिजाब’ हा शब्द कुरआनोक्तीतून घेण्यात आला आह़े त्या आयतीत अल्लाहने पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) यांच्या घरात नि:संकोचपणे ये-जा  करणाऱ्यांना मनाई केल़ी घरातील महिलांकडून काही हवे असेल तर ते पडद्याआडून मागावे, असे आदेश देण्यात आल़े याच आदेशाच्या अनुषंगाने बुरखापद्धत अस्तित्वात आल़ी तद्नंतर  बुरख्यासंबंधात आलेल्या इतर आदेशांना बुरख्याचे आदेश (अहकामे हिजाब) असे संबोधण्यात आल़े बुरखाबाबतच्या आदेशाचें तपशीलवार वर्णन कुरआनच्या चोवीस व तेहतीस या दोन  अध्यायात (सूरहमध्ये) दिले गेले आह़े ज्यात म्हटले आहे, ‘‘ महिलांनी आपल्या घरात मोकळेपणाने व थाटाने वावराव़े इस्लाम धर्माच्या प्रसारापूर्वीच असभ्य राहणीमान सोडून द्यावे व  नटून सजून आपल्या सौंदर्याचे सर्वत्र प्रदर्शन करत फिरू नय़े घराबाहेर जाताना डोक्यावर एक चादर पांघराव़ी ज्या दागिन्याचे मधुरनाद (ध्वनि) निर्माण होत असल असे दागिने काढून  ठेवावे़त घरातील सदस्यांसमोर वावरताना विशेष खबरदारी बाळगाव़ी ज्यांच्याशी विवाह करता येतो (गैरमहरम) अशा नातेवाईकांसमोर शृंगार करून जाण्याचे टाळाव़े घरातील आप्तजना  (महरम) समोर जातानासुद्धा आपल्या वक्षस्थळावर ओढनी (दुपट्टा) पांघरून आपले संपूर्ण शरीर आच्छादित होईल असे वस्त्र धारण कराव़े’’ पुरूषांना आदेश देण्यात आले आहेत, ‘‘त्यांनी  आपल्या आयाबहिणींच्या खोलीत जाताना परवानगी द्यावी जेणेकरून अचानक प्रवेशाने बेसावध बसलेल्या महिलांवर खजील होण्याची पाळी येणार नाह़ी’’ यालाच ‘परदा’ (बुरखापद्धत) म्हणता़त॰ पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) यांनी याबाबत अधिक खुलासा करताना म्हटले आहे, ‘‘स्त्रियांनो, आपल्या सख्ख्या भावा व वडिलांसमोर जातानासुद्ध चेहरा, हाताचा पंजा व  घोट्यापर्यंत पायाव्यतिरिक्त संपूर्ण शरीर वस्त्राने आच्छादित करूनच जाव़े असे पारदर्शक व घट्ट वस्त्र धारण करू नये की ज्यातून शरीर प्रदर्शन घडेल, तसेच आपल्या घरातील  आप्तजनां (महरम) शिवाय इतर कोणत्याही नात्याच्या पुरूषासोबत एकांतात बसू नय़े’’ पैगंबरांनी स्त्रियांना सुगंध (अत्तर वगैरे) लावून घराबाहेर जाण्याबाबतही मनाई केलेली आह़े  मस्जिदीत महिलांना नमाज पढण्यासाठी वेगळ्या जागेची व्यवस्था करण्याचे आदेश दिले होत़े एकाच रांगेत स्त्री- पुरूषांनी नमाज अदा करण्यास अनुमती नाकारण्यात आली आहे नमाज  अदा झाल्यानंतर महिला निघून जाईपर्यंत पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) व इतर मुस्लिम पुरूष मस्जिदीत आपल्या बसल्या ठिकाणावरून उठत नस़त या आदेशाची कुरआनातील सूरह  (अध्याय) नूर व अहजाब आणि पैगंबराच्या आदेशा (अहादीस)मध्ये पडताळणी करता येई़ल बुरख्यामध्ये हल्ली बरीच विविधता दिसून येत़े मात्र बुरख्याबाबतच्या मूळ तत्त्वात व  उद्देशांत फरक झालेला नाह़ी मी कोणाचे नाव घेऊ इच्छित नाही, मात्र मला सांगावेसे वाटते की जे लोक सांगतात की ‘बुरखा आमच्या प्रगतीच्या मार्गात अडथळा निर्माण करतो,’ ते  दुंतोडीपणाचे धोरण प्रगट करीत आहे़त त्यांचे वक्तव्य अल्लाह व पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) यांच्या विरोधात आह़े दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे म्हणजे त्यांच्या म्हणण्यानुसार, अल्लाह
व पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) यांनी आमच्या प्रगतीच्या मार्गात अडथळा निर्माण केले आहे़त खरोखर आम्ही जर अशा प्रकारचे विचार बाळगत असू तर आम्ही स्वत:ला मुस्लिम कसे  मानावे?
ज्या अल्लाह व पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी असा अन्याय केला आहे ते त्यांच्यापासून पूर्णत: अलिप्त का होत नाहीत? अल्लाह व पैगंबर मुहम्मद (सल़्ल) यांनी बुरख्याचा आदेश  दिलेलाच नाही, असे म्हणताच येणार नाह़ी मी आताच सांगितले आहे की, ज्याची इच्छा असेल त्याने कुरआन वा हदीसचे अध्ययन करू शंकासमाधान करून घ्याव़े एखाद्यास हदीसच्या  अध्ययनाने समाधान होत नसेल तर त्यांनी कुरआनचे आदेश पडताळून पाहावे़त बुरखा पद्धतीबाबत थोडे बारकाईने अभ्यास केल्यास तीन महत्त्वाचे उद्देश लक्षात येती़ल
(१) पुरूष व स्त्रियांच्या चारित्र्यांचे रक्षण करण्यात यावे व अशा दुर्वर्तनांपासून त्यांना अलिप्त ठेवावे, जे स्त्री-पुरूषांच्या स्वैर सहजीवनामुळे निर्माण होता़त
(२) स्त्री-पुरूषांचे कार्यक्षेत्र निश्चित करण्यात याव़े नैसर्गिकरित्या जी कर्तव्ये स्त्रियांनी पार पाडावयाची आहेत ती त्यांनी निश्चितपणे पार पाडावीत व ज्या जबाबदाऱ्या पुरूषांच्या वाट्यास  येतात त्या त्यांनी व्यवस्थितपणे पूर्ण कराव्या़त
(३) कुटुंबव्यवस्था मजबूत व सुरक्षित कराव़ी कुटुंबव्यवस्था जीवनाच्या इतर व्यवस्थांपेक्षा अधिक महत्त्वाची बाब आह़े बिनबुरख्याच्या कुटुंबव्यवस्थेने महिलांना कुटुंबात गुलामांचा दर्जा प्राप्त झाला आह़े त्या सर्व प्रकारच्या हक्कांपासून वंचित झाल्या आहे़त तसेच ज्यांनी महिलांना त्यांचे हक्क तर दिले आहेत मात्र बुरख्याच्या बंधनातून मुक्त ठेवले आह़े, अशा कुटुंबाची  व्यवस्था अस्तव्यस्त झाली आह़े इस्लाम स्त्रियांना सर्व अधिकारसुद्ध देऊ पाहतो, त्याचबरोबरच घरातील व्यवस्थाही सुरक्षित ठेवू इच्छित़ो हे केवळ बुरखापद्धतीचा अवलंब केल्यानेच  शक्य होऊ शकत़े मी आपणांस विनंती करते की आपण कृपया उपरोक्त तीन उद्देशांवर शांतपणे विचार कराव़ा चारित्र्यरक्षणाचा समस्येबाबत जर कोणी उदासीन असेल तर त्यांच्या  बाबतीत मी काही करू शकत नाह़ी जे चारित्र्याबाबत गंभीर आहेत त्यांनी विचार करायला हवा की ज्या समाजात स्त्रिया नटून थटून-स्वैराचरण करत असतील व पुरूषांसोबत सर्वच  क्षेत्रात एकत्र काम करीत असतील तर तेथील लोकांचे चारित्र्य कसे व कुठवर सुरक्षित राहू शकेल? आपल्या देशात जसजशी स्वैराचारी परिस्थिती निर्माण होत आहे तसतशी लैंगिक  अपराधांची संख्या वाढत चालली आह़े त्याबाबत वर्तमानपत्रात आपण रोजच वाचत असत़ो बुरखा पद्धतच लैंगिक अपराधाचे मूळ कारण आहे, तसेच बुरखा न राहिल्यास लोकांमधील  स्त्रियांबद्दल कुतूहल व आकर्षण आपोआप कमी होईल, असे म्हणणे व मानणे साफ चुकीचे आह़े ज्या काळात बुरखा पद्धत नव्हती त्या काळातसुद्धा लैंगिक आकर्षण कमी झाले नव्हत़े  त्यांच्या वासनासक्तीने चरमसीमा गाठली होत़ी नम्रतेने समाधान होत नव्हते, म्हणून उघडपणे कामक्रीडा होऊ लाली व आता तर लैंगिकसंबंधाचे परवाने देऊन ही वासनात्मक भूक शमण्याचे चिन्ह दिसत नाह़ी अमेरिका, इंग्लंड व इतर देशांच्या वर्तमानपत्रात अनेक लैंगिक अपराधांबाबतच्या बातम्या प्रसिद्ध होत असता़त ही समाधानकारक परिस्थिती मानली जाईल  काय?
ही केवळ वैयक्तिक चारित्र्यची समस्या नसून संपूर्ण सामाजिक संस्कृतीचा प्रश्न बनला आह़े समाजात सहजीवनाची प्रथा जितकी जास्त वाढत आहे तितकाच जास्त स्त्रियांच्या शृंगारिक प्रसाधनाचा खर्च वाढत जात आह़े हा वाढता खर्च काबाडकष्ट करून मिळालेल्या रास्त कमाईने पुरा होत नाही म्हणून लाच, अफरातफर व इतर भ्रष्टाचाराने वाढता खर्च पूरा केला जात  आह़े त्यामुळे पूर्ण समाज पोखरला जात आह़े कोणत्याच कायद्याची योग्यरित्या अंमलबजावणी होऊ शकते नाह़ी जे लोक आपल्या स्वत:च्या इच्छांवर ताबा ठेवू शकत नाहीत ते  दुसऱ्यावर शिस्तीचे नियम कसे लागू करू शकतील? जो आपल्याच कौटुंबिक जीवनात विश्वासपात्र नसेल तो समाज व देशाशी एकनिष्ठ कसा राहू शकेल?
स्त्री-पुरूषांचे कार्यक्षेत्र वेगळे असावे ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आह़े स्त्रीला मातृत्वपद देऊन तिचे कार्यक्षेत्र दाखवून देण्यात आले आह़े पुरूषाला पितृत्वाचा अधिकार देऊन इतर जबाबदाऱ्या  त्याच्यावर सोपविण्यात आल्या आहे़त स्त्री-पुरूषांच्या शरीररचनेत आवश्यक ते फरक निर्माण करून, दोहोंना वेगळी मानसिकता, शारीरिक क्षमता व गुण प्रदान करण्यात आले आहे़त मातृत्वाची जबाबदारी कौशल्याने पार पाडता यावी म्हणून तिला अधिक संयम व सहनशील प्रवृत्ती प्राप्त झाली आह़े तिच्या ममत्व व कोमल भावनांमुळे बालकांचे संगोपण व  पालनपोषण अत्यंत सहृदयपणे पार पाडले जात़े पुरूष त्या मानाने कणखरवृत्तीचा असत़ो त्याच्यावर कुटुंबाच्या रक्षणाच्या व उदरनिर्वाहाच्या कठीण जबाबदाऱ्या टाकण्यात आल्या आहे़त  स्त्री - पुरूषांचे नैसर्गिक कार्यक्षेत्र वाटप जर आपणास मान्य नसतील तर जगास मातृत्वाला मुकावे लागेल व परिणामत: संपूर्ण मानवसमाज हैड्रोजन वा अणुबॉम्बविना संपुष्टात येई़ल  स्त्रियांनी मातृत्वाच्या नैसर्गिक जबाबदारीबरोबरच पुरूषांसह राजकीय, आर्थिक, औद्योगिक व इतर जबाबदाऱ्या पार पाडाव्यात अशी अपेक्षा करणे म्हणजे महिलांवर अन्याय व अत्याचार  करणे आह़े मानवजातीच्या उत्पत्ती व सेवा - शुश्रुसेची संपूर्ण जबाबदारी ती एकटीच पार पाडीत असत़े त्यात पुरूषांचा काडीमात्र सहभाग नसत़ो या उलट पुरूषांच्या जबाबदारीतही तिने  सहभागी व्हावे व कितपत न्याय्य ठरेल?
स्त्रियांनी परिस्थितीनुरूप अन्यायकारक जबाबदाऱ्यांचा स्वीकार केला आह़े एवढेच नव्हे तर आता तर अधिकाधिक सामाजिक स्वातंत्र्य व अधिकार मिळविण्याकरिता त्यांनी सामूहिक चळवळी सुरू केल्या आहे़त आपण मातृत्वाचा उपहास केला आह़े गृहणीचा अपमान केला आह़े महिलांनी घरात राहून केलेल्या सेवा-शुश्रुसेला तुच्छ लेखले आह़े तिच्या सेवाकार्याचे महत्त्व पुरूषांचे राजकारण, उद्योगधंदे व युद्धच्या जबाबदाऱ्यांपेक्षा कमी मानता येणार नाह़ी बिचाऱ्या स्त्रियांनी विवश होऊन पुरूषांच्या जबाबदाऱ्या स्वीकारल्या आहे़त पुरूषांची कामे न केल्यास  तिला सन्मानजनक वागणूक देण्यास पुरूष तयार होत नव्हत़ा इस्लामने महिलांना घरगुती स्त्रीसुलभ जबाबदाऱ्या पार पाडण्याचा आदेश दिला होत़ा मातृत्व व बालकांच्या संगोपनाच्या  उदात्त कार्यामुळे तिला समाजात सन्मानजनक स्थान प्राप्त होत़े मात्र आता कुटुंब व्यवस्थेबाबतचा आपला दृष्टिकोनच बदलत चालला आह़े आपला आग्रह आहे की स्त्रियांनी मातेची  कर्तव्ये पार पाडावीत, त्याबरोबरच तिने उच्चशिक्षण प्राप्त करून मॅजिस्ट्रेटसारखे पद भूषवावे, पुरूषांच्या मनोरंजनासाठी नृत्य व संगीताच्या महफिलीही सजवाव्या़त अशा अनेक  प्रकारच्या कामांचे ओझे तिच्यावर लादले गेल्यामुळे ती एकही जबाबदारी पूर्णत: समाधानकारकपणे पार पाडू शकत नाह़ी ज्या कामाकरिता तिचा जन्म झालेला नाही, जे तिच्या शरीराला  पेलवणार नाही, जे तिच्या व्यक्तिमत्वाला शोभणार नाही अशी कामे तिच्यावर सोपवण्यात आली आहे़त मात्र तिचे कौतुक झालेच तर ते केवळ तिच्या सौंदर्य व स्त्रीत्वामुळचे होते!

– सय्यद परवीन रिजवी

खुदा जाने ये बदमस्तीयाँ नया रंग लायेंगी
कहां तक और बिगडेगा अभी अपना चलन साकी’’
माहितीने समृद्ध जग लोकांची लक्ष देण्याची योग्यता आणि एकाग्रता हिरावून घेईल’’ असे विधान नोबेल लॉरेट हरबट सीमान यांनी केले होते. आज ते विधान मूर्त स्वरूपात  आपल्यासमोर उभे आहे. आपल्यातील बहुसंख्य लोकांच्या पाठांतराची क्षमता कमालीची कमी झालेली आहे. अगदी जवळच्या लोकांचे मोबाईल नंबर सुद्धा आपल्याला पाठ नाहीत.  चंगळवादाने समृद्ध झालेल्या जीवन शैलीने आपल्यामध्ये कमालीचे बदल घडवून आणलेले आहेत. आता आपण रात्री उशीरापर्यंत जागतो आणि दिवसा उशीरापर्यंत झोपतो. कित्येक लोक  तर असे आहेत की ज्यांनी गेल्या कित्येक वर्षे सूर्य उगवताना पाहिलेला नाही.
चुकलेल्या या जीवनशैलीमुळे अनेकांना अनेक प्रकारच्या मानसिक आणि शारीरिक व्याधी जडलेल्या आहेत. या नवीन जीवन पद्धतीमध्ये पैसा आणि वस्तूंनी लोकांचे जीवन व्यापून टाकलेले आहेत. पैसा किती कमवावा आणि कसा कमवावा, यासाठी असलेली पारंपारिक नैतिक चौकट उध्वस्त होऊनही बराच कालावधी लोटलेला आहे.
परिणामी एकाग्रता, सत्य, समर्पण, प्रेम, त्याग आणि माणुसकी यासारख्या मुल्यांचा ऱ्हास झालेला आहे. प्रेम ही संज्ञा फक्त लैंगिक संबंधापूर्ती उरलेली आहे. स्त्री-पुरूषांचे नाते नर आणि मादी या अवस्थेपर्यंत येऊन पोहोचलेले आहे. बाकीच्या नातेसंबंधातील प्रेमभावना सुगंध नसलेल्या टवटवीत फुलासारख्या झालेल्या आहेत. त्यामुळे वरून जरी समाज सुदृढ आणि  संपन्न दिसत असला, लोक सुंदर, गुटगुटीत आणि सभ्य दिसत असले तरी, वाढत्या आत्महत्यांनी त्यांच्या संपन्नतेतील फोलपणा उघडकीस आणलेला आहे.
दारिद्रयामुळे लोक आत्महत्या करतात असा सिद्धांत मांडून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येंचे उदाहरण पुरावा म्हणून पुढे केले जात असले तरी हा सिद्धांत खोटा आहे हे एव्हाना सिद्ध झालेले आहे. हे खरे असते तर शेतकऱ्यांपेक्षाही जास्त गरीब असलेल्या मुस्लिम समाजात आत्महत्येंचे प्रमाण नगण्य का आहे? या प्रश्नाचे उत्तर या सिद्धांत मांडणाऱ्यांकडे नाही.
शिवाय विद्यार्थ्यांपासून वृद्धांपर्यंत, स्त्रीयांपासून पुरूषांपर्यंत, मध्यमवर्गीयांपासून ते श्रीमंतांपर्यंत सर्व प्रकारचे लोक नियमितपणे का आत्महत्या करीत आहेत? याचा शोध घेणे मनोरंजक  ठरेल.
चुकीची जीवनशैली सारासार नियंत्रणही नाकारणारे व्यक्ती स्वातंत्र्य, जीवनमान सतत उंचावत ठेवण्यासाठी व्याजी कर्ज घेण्याची सवय, ऐपतीपेक्षा जास्त खर्च करण्याची तयारी, रात्रंदिवस मनोरंजनात व्यग्र राहणे, अति लैंगिक सक्रीयता, वस्तूंमध्ये आनंद शोधण्याची मानसिकता, पती-पत्नीच्या नात्याला क्षीण करणाऱ्या साधनांचा विपूल उपयोग, चंगळवादी जीवनशैलीचा अंगीकार, व्याजाला नफा समजण्याची घोडचूक या सगळ्या गोष्टी आजच्या समाज जीवनाचा अविभाज्य भाग बनलेल्या आहेत. या गोष्टी जरी जीवनात असतील तरी  जीवन कुठल्याही क्षणी आत्महत्येच्या टोकापर्यंत जाऊ शकते.
या कृत्रिम जीवन शैलीमुळे उत्पन्न होणाऱ्या स्ट्रेसमुळे मधूमेह, र्नतदाब, ब्रेन अटॅक (पक्षाघात) किंवा हार्टअटॅक (हृदयघात) सारख्या व्याधी मागे लागू शकतात. भारतीय नागरिकांमध्ये या  आजारपणाची सातत्याने होणारी वाढ ही चिंताजनक स्तरावर पोहोचलेली आहे. असामाधानी आणि कृत्रिम जीवनशैलीचे फलित आत्महत्या किंवा अकाली मृत्यूमध्ये होत असल्यास त्याचे  नवल ते काय?
उपाय
वल नफ्स रागेबत अज अरगबतहा
व अज इरतेदाली खलील तख्नआ
अरबी भाषेमधील वरील शेरचा अर्थ असा की जो आपल्या जीवाचे जेवढे चोचले पुरवील तेवढे ते वाढतच जातात. त्यांना अंत नसतो व जो आपल्या जीवाचे चोचले पुरविण्यास ठामपणे नकार देतो तर त्याचा जीव तो देईल तितक्यात समाधानी राहतो. इस्लामी जीवनशैलीचे हेच वैशिष्ट्ये आहे. प्राचीन भारतीय हिंदू संस्कृतीत ही ’ठेविले अनंते तैसेची रहावे, चित्ती असू  द्यावे समाधान’ ही शिकवण माणसाच्या जीवनास समृद्ध करण्यासाठी पुरेशी होती. पण हिंदू आणि मुस्लिम दोहोंतील बहुसंख्यांनी आपापल्या धर्मातील मूळ शिकवणी विसरून चंगळवादी,  भांडवलशाही आणि असभ्य जीवनशैलीचा अंगिकार केल्यामुळे जीवन स्ट्रेसफुल (तणावग्रस्त) तर मृत्यू हा अचानक आणि वेदनादाई होत आहे.
गुंतागुंतीच्या जीवन शैलीमुळे होणाऱ्या आत्महत्याचे वर्णन करण्यासाठी भय्यूजी महाराजांसारख्या व्यक्तीची आत्महत्या व त्यामागील उघडकीस आलेल्या कारणांएवढे स्पष्ट उदाहरण दूसरे  असूच शकत नाही. कोट्यावधी रूपये धर्मादाय कार्यात खर्च करणारे अनेक राज्यातील सरकारे बनविण्यात मोलाची भूमिका बजावणारे, अनेक व्हीआयपींचे धर्मगुरू असणारे, भय्यूजी  किती कृत्रिम जीवन जगत होते हे जर का लक्षात घेतले तरी पुरेसे आहे.
लक्षात ठेवा मित्रानों! कठीण परिस्थितीत जो धर्म माणसाला नैतिकतेवर टिकून राहण्यास मदत करतो तो इस्लाम आहे. भारतात सर्वाधिक गरीब मुस्लिम समाज आहे. हे सत्य  न्यायमूर्ती सच्चर यांच्या अहवालाद्वारे अधोरेखित झाले आहे. भारतीय मुस्लिम म्हणजे गरीबीचे मूर्तीमंत उदाहरण. दाटीवाटीने उभी असलेली मोहल्ल्यातील कच्चीपक्की घरे, कल्तानी  पोत्यांचे दारावर असलेले मळकट पडदे, निळ्या पॉलीथीनचे आडोसे, उघडी गटारे, त्यातून वाहनारा मैला, त्यातून निर्माण होणारी दुर्गंधी, त्यातून डासांची उत्पत्ती, कुपोषणामुळे वाढ  खुंटलेली मुले, कमी एच.बी. (ह्युमोग्लोबिन) असल्या कारणाने पिवळ्या पडलेल्या कृष महिला, शिक्षण व सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षण नसल्याने तासन्तास वॉटस्अप आणि  फेसबुकमध्ये मुंडके घालून बसलेले तरूण, आपल्या मुलींच्या खर्चिक निकाहसाठी आर्थिक तरतूद करण्यासाठी स्वतःच्या आरोग्याचा आणि प्रतिष्ठेचा विचार न करता सातत्याने श्रम  करणारे मध्यम वयीन पुरूष, भूमीहीन आणि सरकारी सुविधांपासून वंचित असणाऱ्या व त्यामुळे अत्यंत दयनीय स्थितीमध्ये जगणाऱ्या या समाजाकडे डोळस नजरेने पाहिले की, एक  सत्य लक्षात आल्यावाचून राहत नाही की, केवळ मजबूत इस्लामी जीवनशैलीमुळेच हे लोक अशा या आभाळाएवढ्या अडचणींवर मात करूनही जगत आहेत.
म्हणून असे म्हणावे लागेल की, गरीबी नव्हे तर चुकीच्या जीवनशैलीमुळे भारतात आत्महत्या वाढत आहेत.

इस्लामची मुलभूत शिकवण
प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी म्हटलेले आहे की, ’जरी इब्ने आदम (मानव) कडे एका डोंगराएवढे सोने असेल तरी त्याला वाटेल की असा आणखीन एक डोंगर असायला हवा होता.’ या  हदीसमध्ये माणसाच्या संपत्तीविषय लालसेचे अत्यंत मार्मिक असे उदाहरण देउन स्पष्टीकरण करण्यात आलेले आहे. डोंगराएवढे सोने असल्यास खरे तर माणसाला दूसऱ्या कशाचीच  इच्छा करण्याची गरज भासू नये. मात्र माणूस इतका लालची असतो की थडग्याच्या मातीनेच त्याची लालसा समाप्त होते. याच लालसेमुळे माणसाचे सुख आणि चैन नष्ट होत असते.  आरोग्य आणि प्रतिष्ठा नष्ट होत असते. आश्चर्य म्हणजे तारूण्यामध्ये लाभलेल्या आरोग्याची वाट लावून माणसं धन कमावतात आणि त्याच धनाने, धन कमावताना नष्ट झालेल्या आरोग्याला पुन्हा मिळविण्यासाठी प्रयत्न करत असतात. यासारखा दूसरा वेडेपणा नाही. इस्लाममध्ये नशीबावर विश्वास ठेवण्याची शिकवण दिलेली आहे. त्यामुळे सातत्याने कर्म केल्यानंतरही मनासारखी धनप्राप्ती करता आली नाही तरी मुस्लिम या अपयशाला आपले नशीब समजून गप्प बसतो. आहे त्या पैशामध्ये संतुष्ट होउन जीवन जगतो. अल्लाहची आठवण सातत्याने ठेवतो. पाच वेळेसच्या नमाजातून त्याला जीवन जगण्याची प्रेरणा मिळत असते. त्यातून त्याला आत्मीक आनंदाची अनुभूती मिळते आणि जगण्याची उमेद कायम  राहते. या शिवाय, रोजा, जीक्र इत्यादी प्रार्थनांमधून मिळालेल्या प्रेरणेमुळे तो मोठ्यातले मोठे अपयश सुद्धा पचवू शकतो. सातत्याने होणाऱ्या जातीय दंगलींमध्ये सर्वकाही जळून राख  झाल्यावर सुद्धा नव्याने पुन्हा अ,ब,क पासून जीवनाची सुरूवात करण्याची भारतीय मुस्लिमांची जिद्द फिन्निस पक्षाची आठवण करून देणारी आहे.
मुफ्ती मुहम्मद शफी उस्मानी म्हणतात,
’’ खुदा की याद और उसकी इताअत से मुसलमानों को ऐसी रगबत
होती है जैसे के, मता-ए-हयात-ए-दुनिया (जगातील जीवन
जगण्याच्या वस्तू) से काफिर (अल्लाह आणि प्रेषित सल्ल.
यांचा इन्कार करणारा) को होती है.’’
याचा अर्थ जीवनाला समृद्ध करणाऱ्या वस्तूंबद्दल जेवढे प्रेम मुस्लिम्मेत्तरांना असते तेवढेच प्रेम मुस्लिमांना अल्लाह आणि त्याच्या प्रेषिताच्या वचनांविषयी असते. लोक आज वस्तूंमध्ये  समाधान शोधत आहेत. त्यांचा असा ठाम विश्वास आहे की, वस्तू असल्या की समाधान आपोआप मिळते. घरात सामान, ऑफिसमध्ये सामान, सोबत सामान, गाड्या, बंगले, बँक  बॅलन्स, वाहने या गोष्टी माणसाला शारीरिक सुख तर देऊ शकतात मात्र आत्मिक समाधान देऊ शकत नाहीत. यांच्या आधारे कोणीही संतुष्ट जीवन जगू शकत नाही. म्हणून लोक  आत्महत्या करतात.
माणसांच्या गरजा कधीच संपत नाहीत. ती एक हवस असते जी कधीच पूर्ण होत नाहीत. दुसऱ्या एका ठिकाणी प्रेषित सल्ल. यांनी म्हटले आहे की, ’’ वो कामियाब हो गया जिसने  इस्लाम कुबूल किया और उसे बकद्रे जरूरत रोजी मिल गई और उसीपर अल्लाह तआला ने उसको किनात नसीब फरमा दी’’(संदर्भ : मुस्लिम : 2473) म्हणजे ती व्यक्ती यशस्वी  झाली जिन्हें जाणून बुजून इस्लामचा स्विकार केला व त्याला अल्लाहने जगण्यापूर्ती संसाधनं दिली आणि संतुष्टी प्रदान केली. एका ठिकाणी प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी फरमाविले की,  ’’तुम्हें अगर कोई भी परेशानी लाहक हो जाए तो नमाज की तरफ रूजू करो.’’ (संदर्भ : हदीस नं. अबु दाऊद 1321)
एकंदरित आत्महत्यापासून दूर रहावयाचे असल्यास पूर्वग्रह दुषित न ठेवता सहज जगण्याची प्रेरणा देणाऱ्या दिव्य इस्लामचा सर्वांनी खुल्या मनाने अभ्यास करावा व आपल्या जीवनाला  समृद्ध करावे. कारण सुखी जीवन जगण्याचा दूसरा मार्गच उपलब्ध नाही. तपासून पाहा, अनुभव घेऊन पाहा, दुसऱ्यांच्या जीवनाचे अवलोकन करून पाहा, कसेही पहा,
देअर इज नो वे बट इस्लाम. 

- एम.आय.शेख
8459538348

मुंबई (नाजिम खान)-
अन्नाचा अधिकार भारतीय नागरिकांचा एक मौलिक अधिकार आहे. सर्वोच्च न्यायालयानेदेखील आपल्या एका निकालात म्हटले होते की देशात कोणीही नागरिक उपाशीपोटी मरता कामा  नये, याची काळजी घेणे सरकारचे कर्तव्य आहे. मात्र सरकारने त्याकडे दुर्लक्ष करून स्वस्त धान्यापासून वंचित लोकांना वाऱ्यावर सोडले असल्याचे परखड उद्गार मूव्हमेंट फॉर पीस अँड  जस्टीस फॉर वेल्फेअर’ (एमपीजे) चे महाराष्ट्र प्रदेश उपाध्यक्ष रमेश कदम यांनी काढले. ‘अन्नाचा अधिकार जगण्याचा अधिकार’ अशा घोषणा देत महाराष्ट्र राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून  आलेल्या राशन (शिधा) पासून वंचित असलेल्या नागरिकांना राज्य सरकारकडून भीक नव्हे तर अधिकार हवा असल्याची मागणी करत मुंबईच्या आझाद मैदानावर मोठ्या संख्येने धरणे  आंदोलन करण्यात आले, त्याप्रसंगी रमेश कदम प्रसारमाध्यमांशी बोलत होते.
एमपीजेचे महाराष्ट्र प्रदेश अध्यक्ष मुहम्मद सिराज म्हणाले, इ.सन २०१३ मध्ये अन्न सुरक्षा कायदा पास झाला तेव्हा महाराष्ट्र राज्यात ८ कोटी ७७ लाख लोक अन्न सुरक्षेचा लाभ घेत  होते. मात्र उपरोक्त कायद्यांतर्गत सात कोटी लोकांना अन्न सुरक्षा देण्याचे नियोजन करण्यात आले होते. त्यानुसार १ कोटी ७७ लाख लोक अन्न सुरक्षेपासून वंचित झाले होते.  तत्कालीन सरकारने बाजारभावाने केंद्र सरकारकडून धान्य घेऊन त्या वंचित झालेल्या लोकांना सब्सिडी देऊन या योजनेद्वारे लाभान्वित केले होते. मात्र इ.सन २०१४ मध्ये राज्यात  आपले सरकार स्थापित झाल्यानंतर त्या लोकांना सब्सिडीवर आधारित शिधा (राशन) मिळणे बंद झाले.
शिधा वितरण प्रणालीमध्ये सुधारणा घडविण्याच्या उद्देशाने डिजिटल प्रणाली अवलंबिण्यात आल्यामुळे देखील एक कोटी १० लाख लोक अन्न सुरक्षेच्या लाभापासून वंचित झाले. अशा  प्रकारे राज्यात एकूण २ कोटी ८७ लाख लोकांना अन्न सुरक्षेपासून वंचित करण्यात आले आहे.
मुहम्मद सीराज पुढे म्हणाले, देशातील सर्वांत संपन्न अर्थव्यवस्था असलेल्या महाराष्ट्रात देखील उपासमारीने मृत्यू होण्याच्या घटना घडत आहेत.  एमपीजे मुंबई अध्यक्ष शब्बीर देशमुख  म्हणाले, राज्यात टी.पी.डी.एस. अंतर्गत लाभधारक लोकांना शिधा (राशन) मिळत नसल्याच्या आणि मंजूर कोट्यातून कमी मिळण्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. पीडित लाभधारक  सरकारी कार्यालयात वारंवार जाऊनदेखील त्यांना कोणी दाद घेत नाही आणि त्यांच्या तक्रारींचे निवारण होत नाही. राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियमांतर्गत गरीब लोकांसाठी अन्न सुरक्षा  एक अधिकार आहे. अन्न सुरक्षा सुविधेपासून एकही गरीब आणि दुर्बल व्यक्ती वंचित राहता कामा नये. एन.पी.एस.ए. अंतर्गत १ कोटीहून अधिक पात्र लाभधारक पी.डी.एस.  प्रणालीतील तांत्रिक त्रुटीमुळे शिधा (राशन) वाटप दुकानांतून शिधा प्राप्त करण्यास असमर्थ आहेत. जोपर्यंत शेवटच्या व्यक्तीची पी.डी.एस.मध्ये यशस्वीरित्या नोंदणी केली जात नाही  तोपर्यंत एकाही पात्र लाभार्थ्याला खाद्य सुरक्षेपासून वंचित केले जाऊ नये. कुटुंबप्रमुखाची वार्षिक उत्पन्न मर्यादा ५९ हजार रुपयांवरून १ लाख रुपये करण्यात यावी. अन्न सुरक्षा  योजनेत ऑक्टोबर २०१४ पासून शिधा (राशन) पासून वंचित करण्यात आलेल्या १.७७ कोटी ए.पी.एल. केसरी कार्डधारकांचा पुन्हा समावेश करण्यात यावा, इत्यादी जनहितार्थ  मागण्यांबाबत त्वरित गांभीर्याने विचार करून राज्याला उपासमारमुक्त बनविण्यासाठी सरकारने लवकरात लवकर सकारात्मक कार्यवाही करण्याची मागणी सीराज यांनी या वेळी केली.

आपल्या देशात अनेक कारणांनी जातीय व धार्मिक हिंसाचारांच्या रक्तरंजित घटना घडतात. त्यात अनेक निरपराध मुस्लिम मारले जातात. यात गुन्हेगारांना काही राजकीय पक्ष वाचवतात. यामुळे दंगलीत सहभागी असणारे व दंगलींना खतपाणी घालणारे देशात खुलेआम फिरत असतात. या पाश्र्वभूमीवर दिल्लीतील शीख दंगल प्रकरणी काँग्रेसचे नेते  सज्जनकुमार यांना शिक्षा झाली. त्याप्रमाणे बाबरी मस्जिद, गुजरात दंगल, मुजफ्फरनगर दंगल व गोध्राकांड घडविणाऱ्यांना जन्मठेपेची शिक्षा होईल काय व मुस्लिम समाजाला न्याय मिळणार का?
आपल्या देशात अनेक कारणांनी तसेच जातीय हिंसाचारांच्या घटनांमध्ये होत असलेली वाढ ही मोठी चिंताजनक बाब आहे. अशा हिंसाचारांमध्ये निरपराध नागरिकांना जीव गमवावा  लागतो. अनेक जण जायबंदी होतात, तर समाजाबरोबरच देशाचेही आर्थिक नुकसान होते. त्यामुळेच अशा प्रवृत्तींना वेळीच अटकाव करणे तसेच त्यांना खतपाणी घालणाऱ्यांवर कठोर  कारवाई होणे गरजेचे ठरते. मात्र अशा गंभीर प्रकरणांतही राजकीय हस्तक्षेप होणं त्यातून हल्लेखोरांना पाठीशी घातलं जाणं, त्यांच्यावरील कारवाईस टाळाटाळ होणं असे प्रकार समोर  येतात, ही बाब समाजासाठी व आपल्या देशासाठी हानिकारक ठरणारी असते. म्हणूनच अशा घटनांमध्ये न्यायालयाकडून संबंधितांना योग्य न्याय दिला जावा अशी अपेक्षा असते. त्या  दृष्टीने आपली न्यायव्यवस्था आपलं कर्तव्य चोखपणे बजावत आहे, ही समाधानाची बाब म्हणालयला हवी.
या पाश्र्वभूमीवरदिल्लीतील १९८४ मधील शीखविरोधी दंगल प्रकरणी काँग्रेसचे नेते सज्जनकुमार यांना दिल्ली उच्च न्यायालयानं जन्मठेपेची शिक्षा ठोवावली. यामुळे या दंगलीतील  पीडितांना दिलासा मिळणं साहजिक असलं तरी ही न्यायालयीन लढाई इथंच थांबणारी नाही. इंदिरा गांधी यांच्या हत्येनेंतर देशभरात निरपराध शिखांचं शिरकाण करण्यात, त्यात निष्पाप शिखांचा बळी गेला. महाराष्ट्रातही श्रीरामपूर, कोपरगावला मोठ्या रक्तरंजित घटना घडल्या होत्या. दिल्लीतही जातीय दंगली झाल्या. त्यातल्या एका प्रकरणात काँग्रेसनेते सज्जनकुमार  यांना शिक्षा ठोठावण्यात आली. दिल्लीत आणि संपूर्ण भारतात जे काही घडलं ते मानवतेला काळीमा फासणारं होतं. फाळणीनंतर इतकं मोठं नृशंस हत्याकांड घडलं नाही, असं दिल्ली उच्च न्यायालयानं म्हटलं आहे. परंतु गुजरातमध्ये गोध्रा हत्याकांडानंतर जे झालं ते नृशंस हत्याकांड नव्हतं का, असा प्रश्न पडतो. इतका नरसंहार करणाऱ्यांना मात्र उशिरा शिक्षा का  होते?
दिल्लीतील शीख हत्याकांडानंतर आरोपींना शिक्षा झाली, परंतु आपल्या देशात गुजरात दंगल, मुजफ्फरनगर, हाशिमपुरा दंगल आणि बाबरी मस्जिद उद्ध्वस्त करण्यात आल्यानंतरची  दंगल करणाऱ्यांना व बाबरी मस्जिद पाडणाऱ्यांना शिक्षा न्यायालय कधी देणार आणि कधी मुस्लिम समाजाला न्याय मिळवून देणार आहे? अजून किती वर्षे मुस्लिम समाज न्यायाची  वाट पाहाणार? या दंगलीत हात असणाऱ्यांना शासन होईल यासाठी आवश्यक ती कारवाई न्यायालयानं करायला पाहिजे होते. अशा अनेक जातीय दंगली आपल्या देशात झाल्या आहेत  आणि असे अनेक सज्जनकुमार आपल्या देशात मोकाट फिरत आहेत. शिखांचे हत्याकांड होऊन त्यांचा निकाल लागण्यास ३४ वर्षे लागत असतील तर हा शीख समाजाला मिळालेला  न्याय नाही. या दंगलींच्या निकालाला इतकी वर्षं लागली तर ज्या दंगलीत अनेक आरोपी आहेत त्यांना शिक्षा करण्यासाठी अजून किती वर्षं लागतील, याचा विचार न्यायालय करणार  कधी? वास्तविक पाहता भारत देश स्वतंत्र झाल्यापासून हे सर्व प्रकार थांबायला पाहिजे होते. परंतु या दंगलींत वाढच होत आहे.या दंगलींमुळे देशांतर्गत सुरक्षा व्यवस्था धोक्यात आली  आहे.
जगातील कुठलाही धर्म जातीयता, वर्णव्यवस्था यांचे समर्थन करीत नाही. परंतु काही स्वार्थी आणि अधर्मी लोक स्वत:च्या फायद्यासाठी आणि समाजात असलेले आपले वर्चस्व टिकवून  ठेवण्यासाठी जातियतेचा वणवा सर्वत्र पसरविण्याच्या प्रयत्नात असतात. आपल्या देशात कोणत्याही समाजाची प्रगती आणि विकासाची चिंता नाही. विकासापेक्षा जातियतेला भारतात  जास्त महत्त्व दिले जाते. यामुळे भारतीय मुस्लिम समाज राजकीय क्षेत्रात पिढ्यानपिढ्या मागे राहिला. भारताच्या स्वातंत्र्य संग्रामात फार मोठे योगदान असूनही समाजाला अजूनही  राजकीय भागीदारी मिळालेली नाही, याची येथील मुस्लिम समाजाला आजही खंत वाटते. देशाला मिळालेल्या स्वातंत्र्यानंतरही काही सामाजिक विषमतेविषयीची मानसिकता मात्र सरकार  आणि राज्यकर्त्यांची अजूनही बदललेली नाही. या जातीय व्यवस्थेमुळे जाती दंगली होतात आणि निरपराध मुस्लिम मारला जातो. त्यांना कोणत्याही पक्षाचा आमदार, खासदार, न्याय मिळवून देत नाही. अनेक जातीय दंगलींत मरणारे निष्पाप जीव व आज हयात असलेले त्यांचे कुटुंब अजूनही न्यायाची वाट पाहात आहेत. आपल्या देशात ज्या दंगली होतात त्या  मंदिर-मस्जिद विवादामुळे, यास जबाबदार म्हणजे येथील राजकारणी. भारतात सांप्रदायिक दंगली घडतील असे पोषक वातावरण तयार करणयाचे कार्य आजकाल मोठ्या प्रमाणात काही  समाजकंटक आणि राजकीय हस्तक करीत असल्याचे आपणास जाणवते. कारण जात आणि धर्माच्या नावावर हिंदू-मुस्लिमदलित- सवर्ण असे संघर्ष निर्माण करून आपणास पाहिजे ते  सर्व राजकीय फायदे हेच पुढारी करून घेतात.

- गुलाब नजीर पिंजारी
निंभोरा- रावेर (जि.जळगाव)
मो.९६८९०३५७९२

जानेवारीचा राष्ट्रीय सण, प्रजासत्ताक दिनाच्या तयारीला सगळीकडे सुरूवात झाली॰ राजकीय, शैक्षणिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, शासकीय, निमशासकीय, संस्थासंघटना सगळीकडे  देशभरात एकच लगबग़॰॰ ‘सण’ भारतीयांचा आला॰ सण प्रजेची सत्ता आणि एका-एका मताची महत्ता सांगणारा सण॰॰॰ गणतंत्र, लोकांप्रत लोकांनी स्वत:हून अर्पण करून घेतलेल्या, डॉ॰  बाबासाहेबांच्या अथक अभ्यासू परिश्रमातून साकारलेल्या संविधानाच्या माध्यमातून लोकशाहीची रूजवात झाली याची आठवण देणारा सण - सोहळा॰ देशप्रेमाची भरती ऊधाणली॰ मोडक्या  शाळेपासून, झोपडीतल्या गळक्या छतांतून, पॉश मॉल्सपासून, व्यसन केंद्राच्या इमारतीतून गाव घरे वस्त्या वाड्यांतून, जंगलातून॰॰ तिरंगा ध्वज अभिमानाने फडकला॰
देशभक्तीच्या गाण्यांनी अवघं आसमंत दोन दिवस भरून गेलं॰ गारठ्याथंडीची पर्वा न करत प्रभातफेरीतल्या घोषणांतून गावं-रस्ते- मैदाने दणाणून गेले॰ सोशल मीडिया, मिडीया झळाळून  उठला॰
दोन-चार फोटो झब्बा-कुर्ता दाढीवाले चाचा- मामू देशभक्त म्हणून गाजले॰ गोरक्षा करत गौशाळा चालविणाऱ्या मुस्लिम नावाच्या कुटुंबाला ‘पद्म’ पुरस्काराने घोषित झाला॰ रोहित, नजीब,  मोहसिन, जावेद, अख्लाक, तौसिफ, आसिफाला देश विसरला॰
२६ जानेवारीच्या दुपारनंतर निवडक उच्च ठिकाणी सत्यनारायणाचा प्रसाद वाटला गेला॰ देव देशधर्माचा गौरव द्विगुणीत करत पुन्हा धर्मांध खेळाची सुरूवात झाली॰ सिलेक्टीव्ह देशभक्ती,  हंगामी देशप्रेम, गोंधळलेली सहिष्णुता, जाणवत जाणारे ठळक उपरेपण, फॅसिझमच्या गडद नोंदी यांची सरमीसळ सुरूच आहे॰ जाती, धर्म, भाषा, प्रांत, राजकीय विसारणी यांवर  आधारित द्वेष, हिंसा दंगलीने भरलेल्या आणि भारलेल्या वातावरणात ‘देशप्रेमाचा ऊरूस’ सजला॰ थिएटर सिनेमामधून राजकीय व्यक्तीप्रेमाचा केंद्र करून सांस्कृतिक दहशतवाद घट्ट  होतोय॰ मनोरंजन, कलात्मकतेच्या नावावर तद्दन द्वेषमानसिकता सबळ करणारे साहित्य-सिनेमे पडद्यावर येताहेत॰ बायोपिकचे आलेले उदंड पीक़॰॰॰ माणुसकीचा दुष्काळ ठरविणारी  आहे॰
मॉब लिंचिंग आणि केवळ मुस्लिम म्हणून देशभक्ती सिद्धता करण्याच्या विषारी प्रचाराला बळी पडलेल्या अनेक तरूणांची आठवण करत, देशातील एक महत्त्वाची शैक्षणिक संस्था  व्यथित होऊन आपल्या विद्यार्थ्यांनी राष्ट्रीय सणा दिवशी प्रवास करू नये, अशी नोटीस काढते हे आभाळाएवढे दुर्देव॰ बरोबर याच्या उलट उत्तरपूर्व भारतात सिटीजन संशोधन  विधेयकाच्या विरोधात प्रजासत्ताक दिनावर बहिष्कार घालत ३० हजाराहून अधिक तरूण लोक विद्यार्थी रस्त्यावर मोर्चाने उतरतात॰ पोस्टर, घोषणांनी आकांत भरलेला॰ त्यातली एक  घोषणा धक्का देते सगळ्या ‘जयहिंद’च्या नाऱ्यातील घोषणा ‘‘हॅलो चायना, बाय-बाय इंडिया’॰॰ झेंडावंदन करून भयाने शांत बसणारी न फिरणारी मुले कुठली? इंडिया - भारतातली॰  आणि राष्ट्रवादाचा डोस देत विष पसरवणारी संघीय पिलावळ कुठे तर परदेशात॰ परदेशावरून आठवले, स्वाईन फ्लू पासून सगळ्याच भल्या मोठ्या रोगांची लागण घेऊन सारे देशप्रेमी  नेते सध्या परदेशात उपचारासाठी आहेत॰ रामदेवबाबांच्या योगाचा रामबाण उपाय काही बहुतेक चालला नाही॰ रामदेवांच्या मात्रा काही केल्या चालेना॰ अर्थात त्यांच्या गुडघे दुखीवर त्यांनी  अमेरिकन डॉक्टरांनाच कन्सल्ट केलंय॰ या सगळ्या पार्श्वभूमीवर नोटाबंदीचा घोटाळा ते राफेलची डील याचा ससेमिरा पाठी लागू नये म्हणून अर्थमंत्री सुद्धा उपचारार्थ परदेशीच आहे॰ हमी  विदेश दौरा करणारे पीएम॰मात्र ‘मन की बात’ मधल्या नियोजित प्रौढ शाळेत बढाई मारून जाताहेत किंवा अगदी सकाळी कचरागाडीतून कैलाशखेर सोबतचा आवाज कानाला फसवत आहेच॰ पद्म आणि भारतरत्न सारख्या मानप्रतिष्ठेच्या पुरस्काराच्या यादीवरून पुन्हा एकदा प्रतिक्रियांचा बोचरा पाऊस पडतोय॰ सोईस्कर आणि निवडणुकांच्या रंगीत महानाट्यांत युती  नितीचा बनावटी डाव खेळला जातोय॰ ईवीएमचा विवाद, खुनांची मालिका, आरोपांचे सत्र, आरक्षणाचे गाजर, आर्थिक निकषाचे तुणतुणे सगळं आलबेल वेल सुरूय॰ आणि आपण  देशभक्तीच्या प्रमाणपत्रासाठी किव आणणारी धडपड करतोय॰ भारत हमको जान से प्यारा है ‘म्हणत-गात’ जोश ओसरल्यावर हंगामी आंदोलकांचे आदर्श आण्णादादा वगैरे सारख्या  त्यागी महापुरूषांनी या हंगामात पुन्हा झोपेतूनच लोकपाल आंदोलन उभारण्याची हाकारी दिलेली आहे॰ पुन्हा सेल्फी पॉईंट उभारून नवीन पक्षांची मुहूर्तमेढ रोवण्यासाठी मिडीया प्रायोजित मांडव उभे राहतील बहुतेक़.
या मिडीयाने आपल्या सामान्य नागरिकांच्या मनमेंदूत एवढा घट्ट विश्वास रोवलाय की मेंदू मिडीयाचलित झाला आहे॰ क्रांती परिवर्तनाच्या पोकळ फेसबुकी गप्पांशिवाय काहीच करता  येऊ नये॰ इतकी डाटाव्यस्त तरूणाई ‘पकौडे सेंटर’ च्या शोधात आहे॰ मिडीयातून नेत्यांच्या घरच्या आनंदीसोहळ्याचे प्री-पोस्ट चित्रण - प्रक्षेपण इमानाने सुरू आहे॰ अरबपतीकरोड पतींनी  आपल्या दारात कोंटीचा हत्ती बांधावा हे ठिकाय, पण गल्ली-लोकलची कुत्री सुद्ध दावणीला बांधली गेलीयत॰ लोकशाहीचा विजय असो, संविधानाचा विजय असो, गणतंत्र विजया असो॰  गनयंत्रांचा खचाखच साठा सापडलेल्या साधक-सनातन्यांचा जाहीर जामिन सत्कार वगैरे सुरूय॰ रस्त्यावर साधा भारतीय मात्र ‘प्लास्टिकच्या झेंड्याचा अवमान चुकूनही’ घडू नये म्हणून काळजीने आपली कामं करतोय॰ हीच काळजी प्रस्थापित सरकार नागरिकांची वाटणी घालून घेतंय, योगी-बाबा साधूंचे पेन्शन लागू॰ आणि घसा कोकलून, स्वहत्येचा मार्ग पत्करून, लोकशाहीवादी मोर्चे काढून आपल्या हक्क न्यायासाठी झगडणाऱ्यांच्या संघर्षाला दाद मिळत नाही॰ सवर्ण आरक्षणाचा बाणा लगेच पास होतो॰ काय आपण लोकशाहीप्रधान देशात  आहोत? माजी न्यायमुर्तींच्या मिडीयासमोर येऊन कैफियती मांडल्यापासून आजपर्यंत॰ विचारवंतांच्या क्रूरहत्या झाल्यनंतरही अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा गळा दाबून झाल्यावर,  मॉबलिंचिंगच्या निर्घूण कत्तली नंतर... शिक्षणातून सर्वसामान्य गरिबाला दूर सारल्यावर आपल्या हक्कासाठी बहुजनांच्यामध्ये दरी निर्माण केल्यावर, भारतीयांवर वर्णवर्गवादाचा भार  दिल्यावर, सांस्कृतिक दहशतवादाची मुळे डोक्यात खुपसल्यावर कट्टरतेच्या धार्मिक गोळीचा ओव्हरडोज पाजल्यावर बांधावरल्या आत्महत्यानंतर कामगारांच्या उपाशी पोटापर्यंत भूकेला  लाथाडल्यावर छद्मी इतिहासाचे मृत्यूलेख परंपरेच्या नावाखाली निर्माण करत पुढील पिढ्या नासवणाऱ्या प्रस्थापितांच्या भूमिकेवर राष्ट्रप्रेमाचे लायसन्स देणाऱ्या उथळ संघी संस्थाबहर  केवळ द्वेष-जहर रोवणाऱ्या एकूण व्यवस्थेवर॰॰॰ आपण सर्व जोपर्यंत केवळ भारतीय म्हणून एकसाथ प्रहार नाही करत तोपर्यंत॰॰॰ मत-मनाची किंमत जाणून समता- एकता - प्रेम  बंधुतेच्या शिकवण्यांची जाणीव होऊन डीजिटलपेक्षा जीवलग माणुसकी, आपली होत नाही तोपर्यंत आपण सॅल्यूट करायला पात्र नाही॰ जानेवारीचा सण खऱ्या अर्थाने उदात्त, मुक्त,  खुल्या मानवतेला साद देणारा सण या निमित्ताने केवळ संविधानाने दिलेल्या ‘आम्ही भारतीय’चा आवाज काळजातून बुलंद केला, तरच देशातले हिटलरी क्लोनिंगला पायाखाली तुडवता येईल॰
जय हिंद॰

- साहिल शेख
866869110

प्रेषित हजरत मुहम्मद (स.) यांनी फर्माविले आहे की, ‘‘ला कतअअला खाइनिन’’ खयानत (धोकाधडी) करणाऱ्या माणसाचे हात  कापले जाऊ नयेत.
स्पष्टीकरण- उपरोक्त हदीसवरून माहित होते की चोरीमध्ये धोकाधडी (खयानत) याचा समावेश नाही. चोरी म्हणजे एखाद्या मालाला  (धनाला) एखाद्याच्या कब्जातून काढून आपल्या कब्जात घेणे. प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी आदेश दिला आहे की एका ढालीच्या  किमतीपेक्षा कमी रकमेच्या चोरीसाठी हात कलम करू नये. प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या काळात अब्दुल्लाह बिन अब्बास यांच्या  कथनानुसार एका ढालीची किंमत दहा दिरहम, इब्ने उमर (रजी.) यांच्यानुसार, तीन दिरमह, तर अनस बिन मालिक (रजी.) यांच्या  मतानुसार पाच दिरहम तर माननीय आयशा (रजी.) यांच्या कथनानुसार एकचतुर्थांश दिनार होती. याच मतभेदाच्या आधारावर 
धर्मशास्त्रींच्या मते चोरीची कमीतकमी मात्राबद्दलसुद्धा मतभेद आहेत. इमाम अबू हनिफा (रह.) यांच्या मते, चोरीची मात्रा दहा दिरहम  आहे तर इमाम मालिक, शाफई आणि अहमद यांच्यानुसार एकचतुर्थांश दिनार आहे. अनेक अशा वस्तू आहेत ज्यांच्या चोरीबद्दल हात कापण्याची शिक्षा दिली जाऊ शकत नाही.प्रेषित मुहम्मद (स.) यांचा आदेश आहे की, ‘‘फळे आणि भाज्यांच्या चोरीत हात कापला जाऊ शकत नाही.’’ खाण्यापिण्याच्या वस्तूंच्या चोरीत हात कापण्याची शिक्षा नाही. माननीय आएशा (रजी.) यांचे कथन आहे की, तुच्छ वस्तूंच्या चोरीत प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या काळात हात कापला जात नसे. माननीय हजरत अली व हजरत उस्मान (रजी.) यांचा निर्णय आहे आणि सहाबांचा याविषयी मतभेदसुद्धा नाही की पशूंच्या चोरीत हात कापण्याची शिक्षा नाही. या स्त्रोतांच्या आधारावर इस्लामी धर्मशास्त्रींनी अनेक वस्तूंना हात कापण्याच्या शिक्षेतून वगळले आहे.
इमाम अबू हनिफा (रह.) यांच्या मते, फळभाज्या, मटण, धान्य, जेवण, खेळ आदि वस्तूंच्या चोरीमध्ये हात कापण्याची शिक्षा नाही. तसेच जंगलात चरणारी जनावरे आणि बैतुलमालची  चोरी करण्यात हात कापण्याची शिक्षा नाही. परंतु याचा अर्थ असा होत नाही की या चोऱ्यांविषयी बिल्कुल काही शिक्षा दिली जाऊ शकत नाही. म्हणजेच अपराधामध्ये हात कापला  जाणार नाही परंतु योग्य शिक्षा होईल. हात कापल्यानंतर जो मनुष्य क्षमायाचना करतो आणि आपल्या मनाला चोरीच्या अपराधाने पवित्र करतो तोच अल्लाहचा सदाचारी दास बनून  राहतो. तो अल्लाहच्या कोपापासून वाचला जाईल आणि अल्लाह त्याच्या त्या अपराधाचा डाग धुवून टाकील. एखाद्याने हात कापल्यानंतरसुद्धा आपल्या स्वत:ला वाईट संकल्पापासून  पवित्र केले नाही आणि त्याच दुष्ट भावनांना आपल्या मनात घर करून ठेवले ज्यांच्यामुळे त्याने चोरी केली व त्याचा हात कापला गेला होता तर याचा अर्थ असा होतो की हात तर  त्याच्या देहापासून वेगळा झाला परंतु चोरी त्याच्या मनात पूर्वीसारखीच राहून गेली. म्हणून तो अल्लाहच्या कोपाला पात्र राहील जसा पूर्वी होता. म्हणून अपराध्याने अल्लाहची क्षमा  मागावी आणि आपल्या मनाचा सुधार करावा कारण हात कापणे सामाजिक शिस्तपालन करण्यासाठी आवश्यक आहे. तथापि या शिक्षेपासून मन पवित्र होऊ शकत नाही. मनाचे पावित्र्य  फक्त क्षमायाचनेने व अल्लाहकडे परत येण्यातच आहे. प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या हदीसमध्ये असा आदेश आहे की, एका चोराचा हात जेव्हा त्यांच्या आदेशाने कापला गेला तेव्हा  प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी त्याला आपल्या जवळ घेतले व सांगितले, ‘‘सांग! मी अल्लाहची माफी मागतो आणि क्षमायाचना करतो.’’ प्रेषितांच्या आदेशानुसार त्या व्यक्तीने क्षमायाचना  केली. नंतर प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी त्या माणसासाठी अल्लाहजवळ प्रार्थना केली, ‘‘हे अल्लाह! याला क्षमादान दे.’’

...नि:संशय अल्लाहला प्रत्येक वस्तूचे ज्ञान आहे.५४
(३३) आणि आम्ही त्या प्रत्येक वारसासंपत्तीचे हक्कदार ठरवून दिले आहेत, जी आई, वडील व जवळचे नातलग पाठीमागे ठेवतील. आता उरले ते लोक ज्यांच्याशी तुमचा करार-मदार  झाला असेल तर त्यांचा वाटा त्यांना द्या. नि:संशय अल्लाह प्रत्येक वस्तूवर निरीक्षक आहे.५५
(३४) पुरुष स्त्रियांवर विश्वस्त आहेत.५६ या आधारावर की अल्लाहने त्यांच्यापैकी एकाला दुसऱ्यावर काही विशिष्ट विशेषता आणि क्षमता दिल्या आहेत.५७ आणि या आधारावर की पुरुष  आपली संपत्ती खर्च करतात. मग ज्या सदाचारी स्त्रिया आहेत त्या आज्ञाधारक असतात आणि पुरुषांच्या गैरहजेरीत अल्लाहच्या देखरेखीत व संरक्षणात त्यांच्या हक्कांचे रक्षण  करतात५८ आणि ज्या स्त्रियांकडून तुम्हाला दुर्वर्तनाचे भय असेल त्यांची समजूत घाला, शयनगृहात त्यांच्यापासून अलिप्त राहा, आणि मार द्या,५९ मग जर त्या तुमच्या आज्ञाधारक  बनल्या तर विनाकारण त्यांच्यावर हात टाकण्यासाठी निमित्त शोधू नका. विश्वास ठेवा की अल्लाह हजर आहे जो उच्चतम व महान आहे.



५४) या आयतमध्ये एक मोठा नैतिक आदेश देण्यात आला आहे ज्याला लक्षात ठेवले गेले तर सामाजिक जीवनात मनुष्याला अधिक शांती प्राप्त् होते. अल्लाहने सर्व माणसांना  एकसारखे बनविले नाही परंतु त्यांच्यामध्ये अगणित योग्यतेनुसार फरक ठेवला आहे. कोणी सुंदर तर कोणी कुरुप, कोणाच्या आवाजात मधुरता तर कोणाचा आवाज कर्कश, कोणी  शक्तिशाली तर कोणी शक्तिहीन, कोणी स्वस्थ तर कोणी जन्मत:च अशक्त, कोणाला शारीरिक व मानसिक सामथ्र्य जास्त प्रमाणात दिले तर कोणाला कमी प्रमाणात, कुणाला  चांगल्या स्थितीत तर कोणाला वाईट स्थितीत जन्म दिला, कुणाला जास्त जीवनसामुग्री दिली तर कुणाला कमी. याच फरकावर आणि विशिष्टतेवर मानवसंस्कृतीची अनेकरुपता  आधारित आहे आणि तत्त्वदर्शितेची निकडसुद्धा आहे. हे स्वाभाविक आहे जेव्हा या फरकाला त्याच्या स्वाभाविक मर्यादांपेक्षा जास्त वाढवून मनुष्य आपल्या कृत्रिम फरकाने त्यात वृद्धी  करतो; तिथे एक प्रकारचे बिघाड निर्माण होते. तसेच जिथे सुरवातीपासूनचे हे फरक मिटविण्याचा प्रयत्न होतो तिथे निसर्गाशी संघर्ष होतो आणि तिथे वेगळाच बिघाड निर्माण होतो.  दुसऱ्याला आपल्यापेक्षा मोठा होताना पाहून मनुष्य बेचैन होतो ही मनुष्याची मनोवृत्ती आहे. तिथेच सामाजिक जीवनात द्वेष, शत्रुत्व, संघर्ष आणि ओढातान सुरु होते. परिणामत:  त्याला जे वैध पद्धतीने प्राप्त् होत नाही त्यांना तो अवैधरीत्या प्राप्त् करण्याचा प्रयत्न करतो. अल्लाह या आयतमध्ये याच मानसिकतेला बदलण्याची व त्यापासून सुरक्षित राहण्याची सूचना करीत आहे. अल्लाह म्हणतो जे काही मी दुसऱ्यांना दिले आहे त्याची तुम्ही आशा करू नका तर अल्लाहच्या कृपेची याचना करा. अल्लाह ज्या कृपेला तुमच्यासाठी योग्य समजेल  ती प्रदान करील. ``पुरुषांनी जे कमविले त्यानुसार त्यांचा वाटा आहे आणि स्त्रियांनी जे कमविले त्यानुसार त्यांचा वाटा आहे.'' याचा अर्थ माझ्या बुद्धीप्रमाणे म्हणजे स्त्री आणि पुरुषांना  जे काही अल्लाहने दिले आहे त्याला वापरून जो जितकी भलाई आणि दुष्टता कमविल त्यानुसारच दुसऱ्या शब्दांत त्याच रूपात अल्लाहजवळ आपला वाटा मिळविल.
५५) अरबांमध्ये नियम होता की ज्यांच्यामध्ये दोस्ती आणि भाईचारा (बंधुत्व) करार होत असे ते एक दुसऱ्याचे वारस बनत असत. याचप्रमाणे ज्याला मुलगा बनविले जायचे (दत्तक)  तो मानलेल्या बापाचा वारस बनायचा. या आयतीत अज्ञानतेच्या या पद्धतीला रद्द करताना सांगितले की वारसाहक्क तर त्याच नियमाप्रमाणे नातेवाईकांमध्ये वाटप केला गेला पाहिजे जे  अल्लाहने निर्धारित केले आहे. म्हणून ज्या लोकांशी तुमचा करार आहे तुम्ही त्यांना आपल्या जीवंतपणी हवे ते देऊ शकता.
५६) अरबी शब्द `कव्वाम व कय्यिम' त्या व्यक्तीला म्हटले जाते जो एखाद्या व्यक्तीच्या, संस्थेच्या किंवा व्यवस्थेच्या व्यवहाराला ठीकठाक चालविण्यासाठी आणि त्याचे रक्षण व  काळजी घेण्यासाठी आणि आवश्यकता पूर्ण करण्यासाठी जबाबदार आहे.
५७) येथे `फ़जीलत' श्रेष्ठता, प्रतिष्ठता आणि सन्मानच्या अर्थात प्रयोग झाला नाही जसा एक सर्वसाधारण हिंदी व उर्दू पाठक या शब्दाचा अर्थ घेतो. परंतु येथे हा शब्द या अर्थात आहे  की पुरुषाला अल्लाहने स्वाभाविकपणे काही विशिष्ट विशेषता आणि क्षमता दिल्या आहेत ज्यांना स्त्री जातीस बहाल करण्यात आलेल्या नाहीत किंवा दिले असेल तर कमी दिले. या  आधारावर पारिवारिक व्यवस्थेत पुरुषच `कव्वाम' होण्याची योग्यता ठेवतो. स्त्रीला नैसर्गिकरित्या अशाप्रकारे बनविले गेले आहे की तिला कौटुंबिक जीवनात पुरुषाच्या रक्षणात आणि काळजी खाली राहणे आहे.
५८) हदीसकथन आहे की पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ``उत्तम पत्नी ती आहे जेव्हा तुम्ही तिला पाहाल तर तुमचे मन प्रफुल्लित व्हावे. जेव्हा तुम्ही तिला एखादा आदेश दिला तर तुमचे तिने आज्ञापालन करावे आणि जेव्हा तुम्ही घरी नसाल तर तुमच्या मागे तुमच्या संपत्तीची आणि आपल्या शीलाचे ती रक्षण करील.'' ही हदीस या आयतचा उत्तम खुलासा  आहे. परंतु येथे हे अगदी स्पष्ट समजून घेतले पाहिजे, की स्त्रीवर आपल्या पतीच्या आज्ञापालनापेक्षा महत्त्वपूर्ण आणि प्रथम काम आपल्या निर्माणकर्त्या अल्लाहचे आज्ञापालन आहे.  म्हणून एखादा पती आपल्या पत्नीला अल्लाहची अवज्ञा करण्याचा आदेश देतो किंवा अल्लाहने अनिवार्य ठरविलेल्या गोष्टीला रोखण्याचा प्रयत्न करत असेल तर त्याला पत्नीने अमान्य  केले पाहिजे अशा स्थितीत पतीचे ती ऐकेल तर गुन्हेगार सिद्ध होईल. परंतु याविरुद्ध पती पत्नीला जर गौण नमाज (नफील) किंवा गौण रोजा न ठेवण्यास सांगत असेल तर पत्नीने हे मान्य करावयास हवे. अशा स्थितीत पत्नी गौण (नफील) उपासना करेल तर ती अल्लाहजवळ मान्य होणार नाही.
५९) म्हणजे तिन्ही काम एकत्र केले जावे हा अर्थ होत नाही. परंतु अर्थ होतो की उदंडतेच्या स्थितीत या तिन्ही उपायांची अनुमती आहे. त्यांना व्यावहारिक रुप देण्यात अपराध आणि  शिक्षा दरम्यान अनुकूलता असणे आवश्यक आहे. जिथे हलका उपाय (शिक्षा) करून काम होत असेल तिथे कठोर उपाय करणे योग्य नाही. पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी पत्नींना  मारण्याची जेव्हा परवानगी दिली तेव्हा नाईलाजाने दिली आहे. तरीही असे करण्यास पसंत ठरविले नाही. तरी काही स्त्रिया अशा असतात जे मार खाल्याविना ठीक होत नाहीत. अशा  स्थितीत पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले की त्यांच्या तोंडावर मारू नका निर्दयतेने मारू नये आणि काठीने मारू नये किंवा अशा वस्तूने जिने तिच्या अंगावर वळ उठतील.

मोठ्या प्रमाणावर झालेली चलनवाढ, वीज कपात, अन्न आणि औषधांचा तुटवडा याचीच परिणती व्हेनेझुएलामध्ये सध्या सुरू असलेल्या राजकीय नाट्यामध्ये झाली आहे. विरोधी  पक्षनेते युआन ग्वाईदो यांनी स्वतःला हंगामी राष्ट्राध्यक्ष म्हणून घोषित केलं आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि अन्य लॅटिन अमेरिकन देशांनीही त्यांच्या अध्यक्षपदाला  मान्यता दिली आहे. व्हेनेझुएलाचे अध्यक्ष निकोलस मादुरो यांना कायदा-सुव्यवस्था विभाग आणि विशेषतः लष्कराचा पाठिंबा आहे. रस्त्यावर उतरलेले आंदोलकही दोन गटांत विभागले  गेले आहेत. संयुक्त राष्ट्रांनी ही परिस्थिती अजूनच चिघळेल असा इशाराही दिला आहे. व्हेनेझुएलातील ३० लाखांहून अधिक लोक गेल्या काही वर्षांत आपला देश सोडून निघून गेले  आहेत. उपासमार, आरोग्यसुविधांचा अभाव, वाढती बेरोजगारी आणि गुन्हेगारी यांमुळे या लोकांनी आपला देश सोडण्याचा निर्णय घेतला. सध्या व्हेनेझुएलातील नागरिकांना बेसुमार  चलनवाढीला सामोरं जावं लागत आहे. विरोधकांचं प्राबल्य असलेल्या नॅशनल असेंब्लीनं काही दिवसांपूर्वी चलनवाढीचा अभ्यास केला. या अभ्यासाच्या निष्कर्षानुसार गेल्या वर्षभरात  व्हेनेझुएलात चलनवाढीचा दर १३ हजार टक्क्यांनी वाढला आहे. सरासरी १९ दिवसांनी वस्तूंच्या किमती जवळपास दुप्पट होत होत्या. त्यामुळं रोजचं जेवण मिळवण्यासाठीही  व्हेनेझुएलातल्या नागरिकांना संघर्ष करावा लागत आहे. डॉलरच्या तुलनेत व्हेनेझुएलाचं चलन ‘बोलिव्हार’ घसरलं आहे. व्हेनेझुएलात सध्या एका डॉलरसाठी ६३७ बोलिव्हार मोजावे लागत  आहेत.
तेलाच्या घसरलेल्या किमती व्हेनेझुएलात मोठ्या प्रमाणावर तेलसाठे आहेत. या तेलाच्याच जीवावर एकेकाळी व्हेनेझुएला स्वतःला लॅटिन अमेरिकेतली बलाढ्य अर्थव्यवस्था म्हणवून घेत  होता. मात्र २०१३ मध्ये निधन झालेले माजी अध्यक्ष ह्युगो चावेझ आणि सध्याचे अध्यक्ष निकोलस मादुरो यांच्या काळात भ्रष्टाचार वाढला. नैसर्गिक स्त्रोतांचे गैरव्यवस्थापन तसंच कर्जांचं वाढतं प्रमाण यांमुळे देशाची अर्थव्यवस्था कोसळायला सुरूवात झाली. २००० साली जगभरात निर्माण झालेल्या ‘ऑईल बूम'चा फायदा ह्युगो चावेझ यांनी घेतला आणि सरकारी खर्चात प्रचंड वाढ केली. त्यानंतर अध्यक्षपदावर आलेल्या मादुरो यांच्या धोरणांमुळे अर्थव्यवस्था गडगडायला लागली. अनेकांनी मादुरो आणि त्यांच्या समाजवादी सरकारला  व्हेनेझुएलाच्या आर्थिक दुरवस्थेबद्दल जबाबदार धरलं आहे. २०१६ मध्ये आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तेलाच्या किमती घसरल्या आणि ज्या अर्थव्यवस्था केवळ तेलावरच अवलंबून होत्या  त्यांची परिस्थिती अधिकच बिकट झाली. व्हेनेझुएलाच्या निर्यातीमध्ये सर्वांत मोठा वाटा पेट्रोलिअम पदार्थांचा आहे. २००२ पासून २००८ पर्यंत देशातील तेलाचं उत्पादन स्थिर होतं. २००८ मध्ये आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तेलाच्या किमती कमाल पातळीवर असताना व्हेनेझुएलानं तेलनिर्यातीतून ६० अब्ज डॉलर कमावले होते. २०१४ च्या शेवटी शेवटी तेलाच्या किमती  घसरायला लागल्या. व्हेनेझुएलाची अंतर्गत परिस्थिती आणि तेलावर अवलंबून असलेली अर्थव्यवस्था डगमगायला लागली. पुढच्याच वर्षी जीडीपी ६ टक्क्यांनी कमी झाला आणि  चलनदरही वाढला. तेलाचं उत्पादनही कमी व्हायला लागलं. संयुक्त राष्ट्रांच्या आकडेवारीनुसार २०१४ पासून व्हेनेझुएलातून ३० लाख लोकांनी स्थलांतर केलं आहे. यातले बरेचसे लोक हे  शेजारच्या कोलंबियामध्ये गेले आहेत. तर काही जण इक्वेडोर, पेरू आणि चिलीमध्ये. काहींनी ब्राझीलचा पर्यायही निवडला. ग्वाईदोंना मिळालेल्या आंतरराष्ट्रीय समर्थनाचा रशियानं  निषेध केला केला आहे. हा आंतरराष्ट्रीय कायद्याचा भंग झाला असून यामुळे हिंसाचार वाढीस लागू शकतो, असं मत रशियानं व्यक्त केलं आहे. चीन, मेक्सिको आणि टर्कीनं निकोलस  मादुरोंना पाठिंबा दिला आहे. वातावरण चिघळल्यामुळे विरोधकांना बळ मिळेल. मात्र सत्तेची सूत्र अजूनही मादुरो यांच्याच हातात आहे. त्यामुळे देशात तणाव वाढेल, दडपशाही वाढेल.  राष्ट्राध्यक्ष मादुरो यांना कायदा-सुव्यवस्था विभाग आणि विशेषतः लष्कर यांचा असलेला पाठिंबा कायम राहिला तर वेगवेगळ्या देशांनी मान्यता दिलेल्या या दोन समांतर सरकारांना  फार अर्थ उरणार नाही. अशा परिस्थितीत व्हेनेझुएलामधलं आर्थिक संकट अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे. अमेरिकेकडून आर्थिक निर्बंध लादण्यास सुरूवात केली आहे. काही तेल कंपन्यांवर नुकतेच निर्बंध लादण्यात आले आहे. यापुढे मादुरो सरकारशी संबंधित संस्था किंवा व्यक्तींच्या संपत्तीवर टाच आणली जाऊ शकते. आर्थिक निर्बंधांमुळे सामान्य जनतेसाठी  परिस्थिती अधिक बिकट होण्याची शक्यता आहे. रशियाचा मादुरो यांना पाठिंबा आहे आणि कुठल्याही देशाच्या अंतर्गत बाबींमध्ये ढवळाढवळ करण्याला चीनचा विरोध आहे. त्यामुळे  अमेरिका लष्करी कारवाई करण्याचं धाडस करणार नाही. दुसरीकडे युरोपीय महासंघाने स्वतंत्र आणि निष्पक्ष निवडणुकांची मागणी केली आहे. हे एकप्रकारे शीतयुद्ध काळात  ढकलण्यासारखं आहे. टर्की सरकारने मादुरो सरकारला पाठिंबा दिला आहे. या आठवड्यात काही महत्त्वाच्या घटना घडू शकतात. मात्र वादातून मार्ग काढणं किंवा अधिक अराजकता या दोघांमधूनच निवड करावी लागणार आहे.

-शाहजहान मगदुम
मो.:८९७६५३३४०४, Email: magdumshah@eshodhan.com

statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget