Halloween Costume ideas 2015
2019

sunilkumar sarnaik
भारत देश हा एक प्राचीन देश असून या देशावर परकीय शत्रूंनी मोठी आक्रमणे करून येथील निसर्ग संपदा, अमूल्य संपत्ती लुटली आहे. आपआपसातील मतभेद, द्वेष, कुटनीती, फुटीरवृत्ती, अज्ञान, अंधश्रद्धा, आक्रमक धर्मवाद, समाजातील विषमता वंशवाद, प्रांतवाद, भाषावाद आणि अतिस्वार्थ, देशाविषयी प्रेम नसणे, संरक्षणयंत्रणेकडे दुर्लक्ष कमी दर्जाचे सैनिकी प्रशिक्षण, सैनिकांची उदासीनता, अयोग्य व कुचकामी युद्धनीती प्रगतशस्त्राचा अभाव, राजेशाही, कर्तबगार व शुरवीर राजाचा अभाव, कुटनीतीचा अभाव, शस्त्रप्रबळ व युद्धस्थितीचा सखोल आढावा व सुसज्ज तयारी, योग्य निर्णयक्षमता यामुळे परकीय शत्रूंनी भारतीयांच्या अकार्यक्षमतेचा पुरेपूर फायदा घेऊन भारतातील निष्क्रिय, विलासी, अतिस्वार्थी राजांना पराभूत केले. काही परकीय शत्रूंचा उद्देश भारतातील अमाप संपत्तीची लूट करणे हा होता तर काही परकीयांनी येथे आपली सत्ता प्रस्थापित करून राजकीय यंत्रणा स्थापन केली. मुख्यत्वे मुघल राजवटीतील राजांनी भारतावर सत्ता प्रस्थापित केली. कालांतराने मुघलाचा शेवटचा बादशहा बहादूरशाह जफर याला इंग्रजांनी कैद करून दिल्ली काबीज केली. ज्याचे शस्त्रप्रबळ तसेच युद्धनिती, लढण्याची क्षमता व आत्मविश्वास, सैनिकी क्षमता, शस्त्राताचा मोठा साठा, कुशल सैनिक, तत्कालीन लालची भारतीय राजाची सत्तेसाठी फितूरी याचा वापर करून इंग्रजांनी भारतावरव सत्ता प्रस्थापित केली सुमारे १५० वर्षे इंग्रजांनी भारत देशावर सत्ता गाजवली. त्यामध्ये काही भारतीय राजांनी इंग्रजांचे मांडलिकत्व स्विकारून इंग्रजापुढे शरणांगती पत्करली. तर काहींना इंग्रजांनी पराभूत करून त्याचा प्रदेश हस्तगत केला. अशा स्थितीत भारतीय जनता ही मोठ्या गुलामगिरीत अडकली होती. भारतीय जनता ही पारतंत्र्यात आपले जीवन जगत होती त्यात इंग्रजांची सत्ता अधिक मजबूत होवून भारतीयांवर अन्याय अत्याचार, करत होती. मोठ्या प्रमाणावर जुलमी राजवट प्रस्थापित होती त्यांना प्रजे विषयी कोणतीही आस्था नव्हती कारण भारतीय नागरीकांमधील अज्ञान, अंधश्रद्धा लाचारी, फुटीरवृत्ती, अनिष्ठप्रथा, कालबाह्य पंरपरा, चालिरीती यामुळे भारतीय जनतेतील स्वाभीमान नष्ट झाला होता व त्याचबरोबर इंग्रजांचे अन्याय अत्याचार भारतीयावर अधिकाधिक वाढत होते. अशास्थितीत इंग्रजीसत्ता उलथून टाकण्याच्या उद्देशाने क्रांतीकारकांनी इंग्रज विरुद्ध मोठा लढा दिला. ब्रिटीशांमध्ये एक प्रकारची दशहत निर्माण करण्याचे कार्य क्रांतीकारकांनी केले. त्यासाठी प्रसंगी काहींना त्यांच्या प्राणाची आहूती द्यावी लागली. त्यांनी अत्यंत निर्भिडपणे त्यागी वृत्तीने, शौर्याने इंग्रजांशी झुंज दिली. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात तत्कालीन वृत्तपत्रांनी सुद्धा मोठ्या प्रमाणात जनजागृती केली.  राष्ट्रनिष्ठा, राष्ट्रभक्ती यासाठी भारतीय नागरिकांमध्ये संघटीत भावना जागविण्याचे काम वृत्तपत्रांनी केले. शिवाय क्रांतीकारक विचारांची पेरणीसुद्धा केली. त्यातून प्रांत, जाती, धर्म, वंश यांचा विचार न करता हजारो लाखो युवक राष्ट्रासाठी एकत्र आले आणि देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी हौतात्म्य पत्करण्यासाठी पुढे आले. अर्थात राष्ट्रनिष्ठा, राष्ट्रभक्ती आणि राष्ट्रप्रेम जागृत करण्यात भारतीय वृत्तपत्रांनी मोठे योगदान दिले. विचारातून क्रांती निर्माण करून राष्ट्रवादाचा पुरस्कार करणारी वृत्तपत्रे व त्यांचा वाढता वाचकवर्ग पाहून ब्रिटीशांनी अनेक वृत्तपत्रांवर बंदी घालण्यास सुरुवात केली. पण त्याचा परिणाम अधिककाधिक सकारात्मक होवून अनेक भारतीय युवक या क्रांतीकारी चळवळीत सहभागी झाले. छातीवर बंदूकीच्या गोळ्या झेलून इंग्रजांना भारतीयांनी आपले शुरत्व दाखवून दिले. राष्ट्रासाठी प्राण हातावर घेवून स्वातंत्र्य चळवळी अग्रभागी असणाऌया युवकांनी ब्रिटीशांना सळो की पळो करून सोडले. देशासाठी बलिदान देणारे कोवळे तरुण युवक पाहून ब्रिटीशांनाही नवल वाटले. त्यातूनच अनेक स्वातंत्र्यसैनिक स्वत:च्या घरावर तुळशीपत्रक ठेवून स्वातंत्र्याच्या होमवुंâंडात आहुती द्यायला पुढे सरसावले. मात्र अलिकडे याच क्रांतीकारकांच्या बलिदानाचा विसर पडत असून राष्ट्रनिष्ठा, राष्ट्रभक्ती व उच्च मुल्यांचा मोठ्या प्रमाणा ऌहास होताना दिसत आहे. ही बाब खचितच राष्ट्रासाठी योग्य नाही. राष्ट्रभक्ती, राष्ट्रनिष्ठा आणि राष्ट्रप्रेम पुन्हा एकदा चेतवण्यासाठी अशा क्रांतीकारी हुतात्म्यांच्या बलिदानाचे स्मरण होणे अगत्याचे आहे. शासनाने त्यादृष्टीने सकारात्मक पावले उचलून राष्ट्रभक्ती वाढविण्याचा प्रयत्न करायला हवा.

- सुनीलकुमार सरनाईक
भ्रमणध्वनी : ७०२८१५१३५२
(लेखक भारत सरकारतर्फे स्वामी विवेकानंद राष्ट्रीय पुरस्काराने तसेच दर्पण पत्रकार पुरस्कारने सन्मानित असून करवीर काशीचे संपादक आहेत.)

मुंबई (मीरा रोड)-
सामाजिक सुसंवाद, आपुलकी आणि आनंदमय वातावरण असे एक अनोखे दर्शन मीरा रोड व जवळच्या हिंदू, खिश्चन व इतर धर्मीय देशबांधवाना रविवार, ६ ऑक्टोबर रोजी संध्याकाळी येथील स्थानिक मुस्लिम समुदायाने मस्जिदीच्या परिचयासाठी आमंत्रित केले.
जमात-ए-इस्लामी हिंद आणि स्टुडंट्स इस्लामिक ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडिया (एसआयओ) यांच्या संयुक्त विद्यमाने सना मस्जिद, मील्लत वेलफेअर असोसिएशनच्या वतीने आयोजित, मीरा रोड येथे हा पहिलाच कार्यक्रम संपन्न झाला. खरे तर मस्जिद परिचय कार्यक्रमांच्या मालिकेचा हा एक भाग होता, जे राज्यात नव्हे तर संपूर्ण देशात आयोजित केले जात आहेत.
छोट्याशा स्वागतपर भाषणाने अनोख्या अशा या कार्यकर्माचा परिचय आणि महत्त्व पटवून देण्यात आल्यानंतर पाहुण्यांना मस्जिदमध्ये नेण्यात आले. तेथे त्यांना नमाज पठण करणारे (नमाजी) प्रार्थनापूर्व स्वच्छता (वुजू) कशी करतात हे प्रात्यक्षिकाद्वारे दाखविण्यात आले. नमाज कशी पठण करतात, नमाजचे विधी काय काय असतात? त्यात कशाचे पठण केले जाते याचेही प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले आणि मस्जिदचे मेहराब, मिम्बर (प्रवचन देण्यासाठीचा मंच), ग्रंथालय इत्यादींचे महत्त्व सांगण्यात आले.
संध्याकाळच्या प्रार्थनेसाठी अजान पुकारल्यानंतर अतिथींना त्याचा अर्थ सांगितला गेला आणि मस्जिदमध्येच पाहुण्यांना बसण्याची विनंती करण्यात आली. त्यांच्यासमोर नमाज पठण करण्यात आली. हा अनुभव एका पाहुण्याच्या शब्दांत चांगल्या प्रकारे स्पष्ट केला जाऊ शकतो, तो असा-
‘‘प्रथमच मला नमाज इतक्या जवळून पाहण्याची संधी मिळाली, नमाजमध्ये दिसणारी सामाजिक समानता आणि शिस्तीने मला सर्वांत जास्त प्रभावित केले. श्रीमंत, गरीब, छोट्यातला छोटा असो की कुणी कितीही मोठा असा कोणताही भेद न करता आणि खांद्याला खांदा लावून उभे राहणे आणि आम्हाला सांगितले गेले की एक नोकरसुद्धा प्रार्थनेचे नेतृत्व करू शकतो आणि इतरांनी त्याचे पालन करणे बंधनकारक असते, मग ते कितीही श्रीमंत आणि प्रतिष्ठित लोक असोत.’’
आयोजकांशी सुसंवाद साधून लोकांनी आपापले विचार, अनुभव व्यक्त केले. त्यानंतर पाहुण्यांनी उपस्थित केलेल्या शंकाकुशंकाचे निरसन करून समाधानकारक स्पष्टीकरणानंतर त्यांना मस्जिदीबाहेर नेण्यात आले. त्यांना इस्लामविषयी काही मूलभूत पुस्तके भेट म्हणून देण्यात आली आणि तज्ज्ञांशी इस्लामविषयी चर्चा करण्यासाठी आणि मुस्लिमांच्या श्रद्धा व पद्धतींबद्दल अधिक स्पष्टता मिळविण्यासाठी इस्लामिक माहिती केंद्राच्या १८००-२०००-७८७ या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्वâ साधण्यास सांगितले गेले.
एका पाहुण्याने आज उपस्थित असलेल्या सर्वांच्या वतीने सांगितले की आपल्यापैकी प्रत्येकाने आता आपल्या १०० मित्रांना भेटायला हवे आणि आज आपण जे काही पाहिले आणि ऐकले ते त्यांच्यापर्यंत पोहोचते केले पाहिजे.''
जमाअत-ए-इस्लामी हिंद मीरा रोडचे अध्यक्ष मुहम्मद अताउल हक यांनी सागितले की, ‘‘मस्जिद परिचय हे एक निमित्त होते. घाणेरड्या अशा तुच्छ राजकारणाने आणि आमच्या राजकीय पोटभरू नेत्यांनी आम्हा भारतीय बांधवांमध्ये निर्माण केलेला दुरावा नष्ट करण्याचा या आयोजनामागील मुख्य हेतू आहे.’’
लोकांमधून हा दुरावा कशा प्रकारे दूर केला जाऊ शकतो? असा प्रश्न विचारला असता एसआयओचे जिल्हाध्यक्ष रफीद शहाब यांनी सांगितले की पारंपरिक आमंत्रणपत्रके आणि बॅनर्सव्यतिरिक्त वैयक्तिक भेटीगाठी आणि सोशल मीडियाचा वापर करून अशा प्रकारचे कार्यक्रम आयोजित केले जाऊ शकतात. अशा प्रकारचे आणखी काही कार्यक्रम इन्शा अल्लाह आम्ही आयोजित करू, असा आत्मविश्वास त्यांनी या वेळी व्यक्त केला.

झुंडबळीच्या विरोधात बोलणाऱ्या देशातील ४९ मान्यवरांवर देशद्रोहाचा खटला दाखल केल्यानंतर या मान्यवरांच्या भूमिकेला पाठिंबा देण्यासाठी देशातील सांस्कृतिक व साहित्यिक क्षेत्रातील आणखी १८५ मान्यवर मैदानात उतरले आहेत. या कलावंतांनी देशात वाढते झुंडबळी रोखण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना साकडे घालणाऱ्या ४९ मान्यवरांच्या पत्राचे समर्थन केले असून लोकांचा आवाज दाबण्याचा व न्यायालयाच्या माध्यमातून त्यांचा छळ करण्याच्या कोणत्याही प्रयत्नांना त्यांचा कडाडून विरोध असेल असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. जर सरकार लोकांचा आवाज दाबण्याचा, त्यांचा छळ करण्याचा प्रयत्न करत असेल तर त्यावर आम्हीही सातत्याने आवाज उठवत जाऊ असाही इशारा या मंडळींनी दिला आहे. या १८५ मान्यवरांच्या यादीत प्रामुख्याने अभिनेता नसीरुद्धीन शाह, लेखिका नयनतारा सहगल, इतिहास संशोधक रोमिला थापर, विचारवंत आनंद तेलतुंबडे आदी सामील आहेत. भारतीय संविधानातील कलम १४२ नुसार सर्वोच्च न्यायालयाचा आदेश देशाचा कायदा मानला जातो. म्हणून सर्वोच्च न्यायालयादेखील कलम १४२ नुसार कायद्याला पूर्णत: प्रतिकूल असलेला आदेश पारित करू शकत नाही. सर्वोच्च न्यायालयाचे न्या. दीप मिश्रा आणि न्या. यू. यू. ललित यांच्या खंडपीठाने ५ सप्टेंबर २०१६ रोजी पुुन्हा एकदा स्पष्टपणे म्हटले होते की सरकारवर टीका केल्याने कोणाहीविरोधात राष्ट्रद्रोह अथवा मानहानीचा खटला लादला जाऊ शकत नाहीत. त्याचबरोरबर न्यायालयाने पोलीस आणि ट्रायल न्यायाधीशांसह सर्व अ‍ॅथॉरिटीज्ना आदेश दिला होता की ते याबाबतीत त्यांच्या संविधानपीठाच्या त्या निर्णयाचे पालन करावे ज्यामध्ये म्हटले होते की फक्त हिंसा भडकविणे आणि समाजात संभ्रम निर्माण करण्याच्या प्रकरणातच राष्ट्रद्रोहाचा आरोप केला जाऊ शकतो. जर कोणी सरकारविरूद्ध टीका करीत असेल तर तो राष्ट्रद्रोह अथवा मानहानीच्या कायद्यांतर्गत गुन्हा ठरत नाही. कलम १२४(ए) आयपीसी म्हणजेच राष्ट्रद्रोहाचे कलम लागू करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाच्या पूर्वीच्या निर्णयानुसार काही दिशानिर्देशांचे पालन करावे लागते. विधी आयोगाने राष्ट्रद्रोहाबाबत म्हटले आहे की देश अथवा त्याच्या कोणत्याही पैलूवर टीका करणे देशद्रोह ठरू शकत नाही. देशाबद्दल प्रेम आपल्या भाषेत आणि शैलीत व्यक्त करण्याचा प्रत्येकाला अधिकार आहे. तसेच सरकारविरोधात मतप्रदर्शन करणे, सरकारच्या धोरणांशी सहमत नसणे म्हणजे राष्ट्रद्रोह नाही, असे विधी आयोगाने गेल्या महिन्यात स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे सरकारविरोधात भूमिका घेणाऱ्या कोणाविरोधातही राष्ट्रद्रोहाचा आरोप करण्यात येऊ शकत नाही. असे निवृत्त न्यायाधीश बी. एस. चौहान यांच्या अध्यक्षतेखालील विधी आयोगाने स्पष्ट केले आहे. कायदा सुव्यवस्था बिघडवण्याच्या हेतूने केलेले कृत्य आणि हिंसाचार किंवा बेकायदा मार्गानी सरकार विरोधात कारवाया करणे या बाबी राष्ट्रद्रोहाच्या कायद्यात येऊ शकतात, असेही आयोगाने स्पष्ट केले आहे. व्यक्तीस्वातंत्र्यावर कोणतीही बंधणे आणणे योग्य नाही. लोकशाही देशात विशिष्ट गोष्ट करणे किंवा राष्ट्रप्रेमाची गीते म्हणणे म्हणजे देशभक्ती अशी व्याख्या करता येत नाही. देशप्रेम दाखवण्यासाठी प्रत्येकजण आपला मार्ग निवडू शकतो. सरकारच्या धोरणांवर टीका करणे आणि चर्चा करणे हा प्रत्येकाचा अधिकार आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे न्या. दीपक गुप्ता यांनी ‘लॉ ऑफ सेडिशन इन इंडिया अ‍ॅण्ड फ्रीडम ऑफ एक्सप्रेशन’ या विषयावर अहमदाबाद येथील एका कार्यक्रमात बोलताना म्हटले होते की ‘एकतर तुम्ही माझ्याशी सहमत आहात किंवा तुम्ही माझे शत्रू आहात आणि याच्याही पुढे जाऊन तुम्ही राष्ट्रद्रोही आहात,’ अशी धारणा सध्या दुर्दैवाने आपल्या देशात बनू पाहात आहे. समाजातील कोणीही व्यक्ती आपल्या संविधानानुसार विश्वास व विवेकाचे पूर्ण स्वातंत्र्य प्राप्त करू शकतो. जोपर्यंत एखादी व्यक्ती कायदा मोडत नाही अथवा संघर्षाला प्रोत्साहित करीत नाही तोपर्यंत त्याला इतरांपैकी प्रत्येकाशी आणि सत्तेतील लोकांशी असहमत असण्याचा अधिकार आहे आणि जे त्याला वाटते त्या विश्वासाचा प्रचार करण्याचा त्याला अधिकार आहे. इंग्लंडमध्ये १७व्या शतकात बनविलेला हा राष्ट्रद्रोहाचा कायदा १८७० मध्ये बंडखोरांचा आवाज दाबून टाकण्यासाठी ब्रिटीश शासनकाळात भारतात लागू करण्यात आला होता. संविधान निर्मात्यांनी कलम १९ नुसार स्वतंत्र भाषणाचा अधिकार अपवादात्मक स्वरूपात राष्ट्रद्रोहात सामील केलेला नव्हता, कारण त्यांच्या मते राष्ट्रद्रोह तेव्हाच गुन्हा ठरू शकतो जेव्हा तो सार्वजनिक अव्यवस्था किंवा हिंसाचाराला प्रेरित करेल. आपल्याला आपल्या असहमतीच्या अधिकाराचे तितकेच जाहीरपणे रक्षण केले पाहिजे ज्याप्रमाणे आपण आपल्या जीवनाचे करतो. देशातील जनतेला धोरणांवर टीका करण्याचा अधिकार नसेल तर स्वातंत्र्यपूर्व आणि स्वातंत्र्योत्तर वातावरणात फारसा बदल नाही. प्रत्येकाच्या व्यक्तीस्वातंत्र्याचा अधिकार घटनेने अबाधित ठेवला आहे. त्याचा सन्मान केला पाहिजे. देशाची अखंडता आणि एकता टिकवण्यासाठी हे गरजेचे आहे. मत व्यक्त करण्याचा अधिकार नियंत्रित करून त्याचा गैरवापर होऊ नये.

-शाहजहान मगदुम
मो.:८९७६५३३४०४,
Email: magdumshah@eshodhan.com

अंबाजोगाई  (प्रतिनिधी)
अंबाजोगाई येथे गेल्या पंधरा वर्षांपासून चालणार्‍या अलखैर नागरी सहकारी पतसंस्थेने या भागातील गोरगरीब व सर्वसामान्य लोकांना आर्थिक व मानसिक बळ देण्याचे काम केले आहे. अलखैर ही संस्था नसून हे एक कुटुंब आहे. कुटुंबात ज्या पद्धतीने आपल्या माणसांची काळजी घेतली जाते तशी काळजी घेण्याचे काम अलखैरने आजवर केले. म्हणूनच गेल्या पंधरा वर्षात अलखैर ही शून्यातून आज वटवृक्षात रुपांतरित झाली आहे. कामाचा अवाका निश्‍चितच वाढलेला आहे. या भागातील गरीबी हटवून गरीबांना चांगले जीवन जगण्यासाठी संधी उपलब्ध करून दिलेली आहे. हजारो सुशिक्षित बेरोजगारांना रोजगारासाठी अल्पशा सेवाशुल्कावर कर्ज उपलब्ध करून दिले आहे. अशी अलखैर पतसंस्था ही अंबाजोगाई शहराचे भूषण ठरली असल्याचे बीड जमात-ए-इस्लामी-हिंद चे शहरअध्यक्ष सय्यद शफिक हाश्मी म्हणाले.
    या संस्थेची 15 वी वार्षिक सर्वसाधारण सभा नुकतीच  स्व. विलासराव देशमुख न. प. सभागृह येथे पार पडली. यावेळी ते बोलत होते. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी अलखैरचे अध्यक्ष शेख उमर फारूक हे होते. तर प्रमुख उद्घाटक बीड येथील जमात-ए-इस्लामी हिंद चे अध्यक्ष सय्यद शफीक हाश्मी हे होते. मंचावर अंबाजोगाईतील वसुंधरा नागरी सहकारी बँकेचे व्यवस्थापक सिद्राम कांबळे, प्रसिद्ध व्यापारी हाफेज सलिम चौधरी, आदित्य अ‍ॅटो यामाहा मोटर्स अंबाजोगाईचे वितरक कल्याण गुंजकर व सय्यद इफ़्तेख़ार जिल्हा अध्यक्ष जमात-ए-इस्लामी - हिंद बीड हे होते. यावेळी व्यासपिठावर देशमुख पतसंस्थेचे  बिभीषण देशमुख, शहर अध्यक्ष जे.आय.एच तथा संचालक मुजीब काजी, चेअरमन शेख उमर फारूक, एस.बी. सय्यद, शेख रहीमभाई आदी उपस्थित होते.
    यावेळी बोलताना सय्यद शफीक हाश्मी म्हणाले की, आज सामान्य माणसाला कोणी वाली नाही, सामान्य माणसाला कोठे पत व प्रतिष्ठा नाही. अशा माणसाची समाजामध्ये पत आणि प्रतिष्ठा निर्माण करण्याचे काम अलखैर नागरी सहकारी पतसंस्था करीत आहे. अल्लाहने फर्माविले आहे की, गरजवंतांच्या मदतीला आपण धावले पाहिजे, मदत केली पाहिजे आणि त्याला अडचणीतून बाहेर काढले पाहिजे. त्या अल्लाहच्या आदेशाची अंमलबजावणी खर्‍या अर्थाने अलखैर परिवार करीत आहे. समाजामध्ये अनेक संस्था काम करतात. परंतु त्यांच्याकडे केवळ व्यावहारिक दृष्टीकोन असतो. लोकसेवा ही कमी प्रमाणात असते. अलखैर नागरी सहकारी पतसंस्था ही समाजातल्या छोट्या माणसांना मोठे करीत असल्याचेही ते म्हणाले.  प्रास्ताविक चेअरमन  शेख उमर फारूक यांनी केले. संस्थेचा वार्षिक अहवाल सचीव मो.मुजम्मिल यांनी मांडला. त्यास उपस्थितांनी अनुमोदन दिले. कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी उपाध्यक्ष शेख तालेब चाऊस, सचिव खतीब मोहम्मद मुजम्मील, संचालक शेख मुजाहेद, मुजीब काझी, शेख रिझवान, शेख मुनिरोद्दीन, पठाण नसिमुन्निसा बेगम, सिद्दिकी अर्शिया तरन्नुम, व्यवस्थापक सय्यद रऊफ आदींसह सर्व कर्मचार्‍यांनी परिश्रम घेतले.
    नुकतेच दिल्ली येथे झालेल्या बिनव्याजी संस्थांच्या कार्यशाळेत राष्ट्रीय स्तरावरील द्वितीय क्रमांकाचा पुरस्कार अलखैर नागरी सहकारी संस्थेने पटकाविला. या कार्यशाळेत देशभरातील 62 बिनव्याजी संस्थांनी सहभाग घेतला होता. यात महाराष्ट्रातील 12 संस्थांचा सहभाग होता. अलखैर नागरी सहकारी पतसंस्थेचय या यशाबद्दल सर्वस्तरातून अभिनंदन करण्यात येत आहे.

मुस्लिम बुद्धीजीवींच बैठक : रिजवानुर्रहेमान खान यांचे आवाहन

मुंबई (नाजीम खान)
कुरआन आम्हाला हताश न होता निराशेच्या पुढे जावून एकत्र होवून विचार करण्याची कला शिकवितो. एकात्मता ही कुठल्याही गठबंधनाची शक्ती असते. एकत्रितरित्या मतदान करणे आज सर्वात महत्त्वाचे झालेले आहे. आपल्या या प्रिय  राज्यातील सौहार्द, एकात्मतेचे वातावरण खराब करणार्‍या पक्षांना आपल्या मतांद्वारे उत्तर देण्याची ही संधी मतदारांनी सोडू नये, असे आवाहन रिजवानुर्रहेमान खान यांनी येथे केले.
    महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकीच्या संदर्भात मुंबईच्या खिलाफत हाऊसमध्ये जमाअत-ए-इस्लामी हिंद मुंबई मेट्रो द्वारा नुकतीच परिसरातील बुद्धीजीवींची बैठक घेण्यात आली. यावेळी खान बोलत होते.
    प्रास्ताविक मुंबई शहराचे अध्यक्ष अब्दुल हसीब भाटकर यांनी केले. यावेळी त्यांनी बैठकीचा उद्देश्य सांगितला. देशाच्या आणि राज्यातील राजकीय परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त करताना जातीयवादी शक्ती ह्या मजबूत होत असून, धर्मनिरपेक्ष शक्ती ह्या कमकुवत होत असल्याबद्दल चिंता व्यक्त केली. मुव्हमेंट फॉर पीस अँड जस्टीसचे प्रदेशाध्यक्ष मुहम्मद सिराज यांनी याप्रसंगी बोलताना सांगितले की, 2019 च्या निवडणुका ह्या 2009 आणि 2014 च्या तुलनेत एकदम भिन्न आहेत. मुंबईमध्ये सात जागांवर चांगले उमेदवार जिंकण्याच्या स्थितीमध्ये आहेत. मागील निवडणुकांचे विश्‍लेषण करताना त्यांनी सांगितले की, मागच्या वेळेस काही जागी अत्यंत कमी फरकाने धर्मनिरपेक्ष उमेदवार पराभूत झाले होते. यावेळेस परिस्थिती थोडी वेगळी आहे. मागच्या वेळेस नसलेली शिवसेना आणि भाजपची युती यावेळेस झालेली आहे.  तसेच  काँग्रेस-राष्ट्रवादीचीही यावेळी आघाडी झालेली आहे. म्हणून नागरिकांना यासंबंधी योग्य मार्गदर्शन करणे गरजेचे आहे.
    मुहम्मद सिराज यांच्या वक्तव्यानंतर खुल्या चर्चेला सुरूवात झाली. ज्यात सर्व सहमतीने असे ठरले की, मुस्लिम समुदायाला जास्तीत जास्त मतदान करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यात यावे. देशासमोरील प्रमुख समस्या ह्या प्रचाराच्या केंद्रामध्ये ठेवण्यासाठी शक्य ते प्रयत्न करण्यात यावेत. सरकारी बजेटमध्ये शिक्षण, आरोग्य आणि जनकल्याणाच्या कार्यक्रमांना पर्याप्त निधी मिळावा यासाठी जनजागृती करण्यात यावी. शिवाय, मुस्लिमांचे मतदान विभाजित होणार नाही, यासाठी विशेष प्रयत्न करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्या उमेदवारांमुळे मतदान विभाजित होण्याची शक्यता आहे त्यांच्या भेटी घेऊन त्यांनाही समजावण्याचा निर्णय घेण्यात आला. याच कार्यक्रमामध्ये जनतेचा जाहीरनामा म्हणून सार्वजनिक निवडणूक घोषणापत्र प्रकाशित करण्यात आले.

ये किसकी दुआओंने सरपर हाथ रख्खा है
हजारों मुश्किलें है फिर भी थाम रख्खा है
20 ऑक्टोबर 2019 रोजी दुपारी इंडिगोच्या विमानाने सऊदी अरबच्या जद्दाह विमानतळावर उतरताच माझे लक्ष इमिग्रेशन डेस्कच्या पाठीमागे बसलेल्या दहा तरूण सऊदी महिलांकडे गेले. त्यांच्यापैकी आठ नखशिकांत बुरख्यात होत्या तर दोघींनी चेहरे उघडे ठेवले होते. एमबीएस नावाने आंतरराष्ट्रीय जगतात प्रसिद्ध असलेले सऊदी अरबचे राजपुत्र, मुहम्मद बिन सलमान यांच्या हातात प्रत्यक्ष देशाची सुत्रे आल्यापासून महिला सुधारणांच्या नावाखाली त्यांनी जे काही निर्णय घेतले आहेत त्याचा परिणाम म्हणून चेहरा उघडा असलेल्या अनेक अरेबियन वंशाच्या तरूणी माझ्या पुढील 15 दिवसांच्या प्रवासामध्ये ठिकठिकाणी आढळून आल्या.
    काही वर्षांपूर्वी सऊदी अरबमध्ये चेहरा उघडे ठेवून वावरत असलेली एकही महिला दिसने अशक्य होते. आज मक्का आणि मदीना सारख्या तीर्थ क्षेत्रामध्ये सुद्धा हॉटेल, मॉलच्या काऊंटरवर तरूण स्त्रिया बसलेल्या दिसून येतात. रियाज या राजधानीच्या शहरात तर फॅशन शो व अनेक स्त्री-पुरूषांचे संयुक्त मनोरंजनाचे कार्यक्रम आयोजित केले जात आहेत. एवढेच नाही तर अरबी वृत्तवाहिन्यांवर केस मोकळे सोडून, मेकअप करून अनेक तरूण निवेदिका बातम्या देत असतांना आढळून आल्या. महेरमच्या शरई व्यवस्थेच्या विरूद्ध जाऊन राजपूत्र मुहम्मद बिन सलमान यांनी अनेक निर्णय घेतल्याचे दिसून आलेले आहे. अरबी महिलांना ड्रायव्हिंगचा अधिकार देणे, त्यांना फुटबॉल स्टेडियमच्या गर्दीमध्ये एकटीला प्रवेश देणे, एकट्या महिलेला परदेशी विमान प्रवासाची परवानगी देणे, अरबेत्तर अविवाहित जोडप्यांना सऊदी अरबच्या हॉटेलमध्ये राहण्याची परवानगी देणे यासारखे अनेक निर्णय एमबीएसनी सुधारणांच्या नावाखाली घेतलेले आहेत. ह्या घडामोडीमुळे सऊदी अरबच्या ’शरीयत -पसंद’ समाजामध्ये खळबळ माजलेली आहे. स्पष्टपणे कोणी या निर्णयांचा जरी विरोध करतांना दिसत नसला तरी सुप्तरित्या अनेक लोक राजपुत्राच्या या निर्णयाच्या विरोधात असल्याची जाणीव होते.
    मदिना शहरात पोहोचता-पोहोचता आम्हाला उशीर झाला. जद्दा ते मदिना या पाच तासाच्या प्रवासामध्ये एक गोष्ट लक्षात आली की सऊदी अरब अतिशय विरळ वस्तीचा देश आहे. एकही मोठे शहर या दरम्यान मला आढळले नाही. ज्या काही छोट्या-छोट्या वस्त्या आढळल्या त्याही महामार्गावरून दूर असल्यामुळे त्यांचा स्पष्ट अंदाज घेता आला नाही. अलबत्ता थोड्या-थोड्या अंतरावर एक पेट्रोलपंपाच्या बाजूला एक मस्जिद आणि चारदोन धाबे सदृश्य हॉटेल्स मोठ्या प्रमाणात आढळून आले. त्यावर मदिन्याकडे जाणारे प्रवाशी थांबवून चहा, पाणी करत आणि नमाज अदा करत होते. लातूरच्या हुसैन हज कॉर्पोरेशन तर्फे ’अमजद-अल-गर्रा’ नावाच्या हॉटेलमध्ये आमची थांबण्याची व्यवस्था करण्यात आलेली होती.
    जेवण करून झोपण्याचा प्रयत्न केला, परंतु इस्लामचे अंतिम प्रेषित मुहम्मद मुस्तफा सल्ललाहु अलैहि व सल्लम यांच्या रोजा (कबर) च्या इतक्या जवळ येऊन पोहोचल्याने त्यांच्या दर्शनाची ओढ लागल्यामुळे झोप येत नव्हती. त्यात परत भारत आणि सऊदी अरब यात साडेतीन हजार किलोमीटरचे भौगोलिक अंतर असल्यामुळे अडीच तासाची वेळ कमी झाली होती. मी जागाच होतो की, थोड्याच वेळात तेथील वेळेप्रमाणे पहाटे 4.00 वाजता मस्जिद-ए-नबवीमधून अजानची अतिशय सुरेल आवाज ऐकू आली. मी लगबगीने उठून वजू करून मस्जिद-ए-नबवीकडे निघालो. मनात विचारांचा काहूर माजलेला होता. प्रेषित सल्ल. यांनी याच भूमीवर केलेल्या संघर्षाची आठवण येऊन मन भरून आलेले होते. जशी-जशी मस्जिदे नबवी नजरेच्या टप्प्यात येत होती, तशी-तशी मनाची कैफियत बदलत होती. पाच सातशे पावलं चालल्यानंतर सात नंबर गेट (बाबुस्सलाम) मधून आत प्रवेश केला आणि एकदाची मस्जिद-ए-नबवी नजरेच्या टप्प्यात आली. प्रेषित सल्ल. यांचा रोजा आणि मस्जिद एवढी भव्य आहे की एका नजरेमध्ये ती सामावू शकत नाही.
    एकूण 48 प्रवेशद्वार असलेल्या या मस्जिद-ए-नबवीच्या प्रचंड परिसरामध्ये तेवढ्या पहाटेसुद्धा जवळ-जवळ 1 लाख जायेरीन (यात्रेकरूं)चा जमाव जमलेला पाहून आश्‍चर्य वाटले. तहाज्जुदची नमाज कशीबशी अदा करून प्रत्यक्ष प्रेषितांच्या कबरीच्या दर्शनासाठी रांगेमध्ये उभा राहिलो. जगातल्या वेगवेगळ्या देशातून आलेल्या वेगवेगळ्या वर्ण, उंची आणि भाषा बोलणार्‍या लोकांच्या सोबत उभा राहून अंतरराष्ट्रीय एकात्मतेची अनुभूती झाली. प्रचंड मोठी रांग शिस्तबद्धपणे हळूहळू पुढे सरकत होती. रांगेतील प्रत्येक व्यक्ती रडत होता. प्रत्येकाच्या डोळ्यातून आश्रू ओघळत होते. माझीही मानसिक अवस्था अतिशय भावनिक झाली होती. काही क्षणातच मी जगातील सर्वश्रेष्ठ व्यक्तीच्या कबरीसमोर उभा होतो. स्वतःच्या डोळ्यावर विश्‍वास बसत नव्हता की मी प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या कबरीच्या समोर सदेह उभा आहे. अगोदर सलाम पेश करून मग एका बाजूला निमुटपणे उभा राहून स्वतःसाठी, कुटुंबातील व्यक्तींसाठी, मित्र परिवार आणि आपल्या प्रिय भारत देशाच्या उन्नतीसाठी प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या वशील्याने अल्लाहकडे दुआ मागितली. लोकांची गर्दी इतकी होती की फार वेळ कबरीसमोर थांबता आले नाही. पण पुढील दहा दिवसाच्या मुक्कामामध्ये रोज पहाटे याच वेळी येवून नित्य नियमाने कबरीचे मनसोक्त दर्शन घेण्याचे भाग्य मला लाभले. ज्यामुळे मी स्वतःला भाग्यशाली समजतो.
    काही वेळेतच फजरची अजान झाली, नमाज झाली आणि लख्ख सूर्यप्रकाश पडला. त्या कोवळ्या प्रकाशात मस्जिद-ए-नबवीचे सौंदर्य इतके खुलून दिसत होते की, प्रत्येकजण ते सौंदर्य डोळ्याने टिपून अध्यात्मिक आनंदाच्या सर्वोच्च पातळीवर असल्याचा अनुभव घेत होता. प्रेषितांच्या कबरीवरील हिरवेजर्द गोल घुमट लक्ष वेधून घेत होते. मस्जिद-ए-नबवीची श्रीमंती नजरेत साठवत होतो. सगळीकडे संगमरवरी दगडाने केलेले बांधकाम, शेकडो लोक रात्रंदिवस मस्जिदीच्या साफसफाईसाठी तैनात केलेले आहेत. ते इतक्या मनोभावे सेवा करतात की, लाखो लोकांच्या उपस्थितीत होणारा कचरा एका क्षणात टिपून घेण्यासाठी ते सदैव सज्ज असतात. स्वच्छतेची 24 तास काळजी घेतली जात होती. मी जेव्हा-जेव्हा मस्जिदे नबवीमध्ये प्रवेश केला तेव्हा-तेव्हा स्वच्छता सेवक तत्परतेने स्वच्छतेचे काम करत असल्याचे मी प्रत्यक्ष पाहिले. हलक्याश्या पिवळ्या आणि हिरव्या रंगातील मस्जिदे नबवीचे खांब डोळ्यांना अतिशय अल्लाददायक वाटत होते. मस्जिदे नबवीच्या विस्तीर्ण परिसरात लाल रंगाचे उंची गालीचे मस्जिदीची शोभा वाढवित होते. मस्जिदीमधील दहाव्या क्रमांकाच्या गेटवर असलेल्या वाचनालयाच्या पाटीकडे माझे लक्ष गेले आणि अनाहुतपणे मी वाचनालयात प्रवेश करता झालो. 10 हजारांपेक्षा जास्त पुस्तकांच्या या विशाल वाचनालयाच्या श्रीमंतीचे वर्णन शब्दात करणे केवळ अशक्य आहे. अरबी, इंग्रजी, हिंदी, उर्दू एवढेच नव्हे तर तमीळ, मळ्यालम, तेलगू, फारसी भाषेमधील अनेक पुस्तकांची मांदियाळी येथे आढळून आली. माझा इबादतीनंतरचा पुढील मुक्काम बहुतकरून याच वाचनालयात राहिला.
    अनेक अरबी लोकांच्या संपर्कात केवळ इशार्‍याने आणि थोड्याफार लोकांना येणार्‍या इंग्रजी भाषेने माझ्या दहा दिवसाच्या काळामध्ये अनेक अरबी लोकांशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला व अरबी समाज जीवन समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. दरम्यानच्या काळात एक दिवस वातानुकुलित बसने मदिनादर्शन या कार्यक्रमांतर्गत शहर पाहण्याचा योग आला.
मक्का-मदिनेची वैशिष्टये
    जुलै 2017 च्या जनगणनेप्रमाणे सऊदी अरबची लोकसंख्या 27,136,977 एवढी आहे. ज्यात 22,808,576 सऊदी नागरिक आहेत, बाकीचे सर्व विदेशी लोक त्या ठिकाणी कामधंद्यासाठी म्हणून आलेले आहेत. नागरिक सुविधांच्या दृष्टीने हा देश अतिशय संपन्न आहे. नागरिकांना सर्व प्रकारच्या सोयी आणि सुविधा मोफत उपलब्ध करून दिल्या जातात. याचा अनुभव मलाही आला. सातत्याने जम-जमचे थंड पाणी पिल्याने माझ्या पत्नीला सर्दी झाली. पाच नंबर गेटच्या बाजूलाच असलेल्या ’अल शिफा सरकारी रूग्णालया’मध्ये गेल्यावर मोफत तपासणीसह महागडी औषधे सुद्धा मोफत देण्यात आली.
    मदिनाचा दहा दिवसाचा प्रवास संपवून मक्कामध्ये प्रवेश करता झालो. ’अल-किसवा-टॉवर’ नावाच्या मोठ्या हॉटेलमध्ये आमची थांबण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. मदिना येथूनच एहराम (पांढर्‍या रंगाचे दोन कपडे) धारण करून निघालो होतो. हॉटेलमध्ये जेवण केल्याकेल्या काबा दर्शनासाठी रवाना झालो. काब्याच्या प्राथमिक दर्शनाने त्याच मनोदशेची पुनरावृत्ती झाली, जी की प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांच्या कबरीसमोर उभे असताना झाली होती. तवाफ (काबागृहाला सात चक्कर मारणे) व सई (सफा आणि मरवाह नावाच्या दोन टेकड्यांच्या मध्ये सात चकरा मारणे.) पूर्ण करून थोडावेळ काबागृहात थांबून दुआ मागून परत हॉटेलमध्ये गेलो. दुसर्‍या दिवशी बदरचे युद्ध ज्या ठिकाणी झाले ते मैदान पाहण्यासाठी बसने जाण्याची संधी मिळाली. बदर हे ठिकाण मक्कापासून 160 कि.मी. अंतरावर आहे. जाता-येताना दिवसाच्या प्रकाशात सऊदी अरबचा ग्रामीण इलाका पाहण्याची संधी मिळाली. प्रगत देशाची सर्व लक्षणे सऊदी अरबमध्ये आढळून आली.
मक्का शहराचे दर्शनही करता आले. मक्का आणि मदिना दोन्ही शहरांच्या बाबतीत जी एक गोष्ट नजरेत भरण्यासारखी होती ती म्हणजे स्वच्छता. प्रचंड रूंद आणि चकचकीत रस्ते, मोठ-मोठ्या टोलेजंग इमारतींबरोबर छोटी-छोटी टुमदार घरे, प्रत्येक घरासमोर दोन-तीन चार चाकी गाड्या, माझा तर असा विश्‍वास झालाय की, सऊदी अरबमध्ये लोकसंख्येपेक्षा किमान तीन पटीने जास्त चारचाकी वाहन असावीत. शहराच्या बाजूला एकर-दोन एकरची जमीन घेऊन तेथील नागरिकांना त्या ठिकाणी त्यांची जुनी वाहन डम्प करावी लागतात. अशी हजारो चारचाकी वाहने शहराच्या बाहेर डम्प केलेली मी पाहिलेली आहेत. शहरामध्ये एकही वाहन डम्प केलेले आढळून येत नाही. मक्का आणि मदिनाच्या रस्त्यांवर एकही भटका कुत्रा किंवा इतर भटकी जनावरे मला आढळून आलेली नाहीत. चौका-चौकात निरूद्देश्य उभी  असलेली लोकं, वाहनांचा जाम आढळून आले नाही. तीन तास शहरात फिरून 25 सुद्धा माणसं नजरेस आढळलेली नाहीत. तेथील लोक एकतर घरात असतात, गाडीत असतात किंवा कामाच्या ठिकाणी असतात. अरबी लोकांच्या आदरातीथ्याचा अनुभवही मिळाला. रोज असर आणि मगरीबच्या नमाजच्या दरम्यान मक्का आणि मदिनामध्ये बाजाप्ता दस्तरखान अंथरून त्यावर अनेक प्रकारचे खजूर, क्रीम, दही आणि अन्य रूचकर खाद्यपदार्थ मोफत अगदी आग्रहाने दिली जातात. अनेक अरबी लोक टेम्पोमध्ये थंड पाण्याच्या बाटल्या, बंद डब्यातील गरमा गरम चिकन बिर्याणी आणून यात्रेकरूंना मोफत देत असतात. कहवा नावाचे चहा सदृश्य पेय अगदी आग्रहाने पाजविले जाते. कुठल्याही ठिकाणी दानपेटी नाही. एक रूपया खर्च करावा लागत नाही. उलट तेच लोक आपल्यावर खर्च करत असतात. शरीयतची कट्टरपणे अमलबजावणी करणार्‍या या देशातील नागरिकांवर पाश्‍चिमात्य (अ) सभ्यतेचे परिणाम होत असल्याचे स्पष्टपणे जाणवू लागले आहेत. अरबी लोकांचा डीएनए जगातील उत्कृष्ट डीएनए असलेल्या लोकांपैकी एक मानला जातो. उंट आणि बकरीचे दूध पिऊन, पौष्टीक खारीक खाऊन, उंट राखण्यासाठी शेकडो किलोमीटर चालण्याची सवय असल्याने उंच व काटक शरीरयष्टीच्या अरबी लोकांची नवीन पिढी मात्र मैद्याचा पिझ्झा आणि बरगर खाउन तसेच पेप्सी पिऊन भद्दी (स्थूल) होत असल्याची जाणीव झाल्याशिवाय राहत नाही.असो एकूणच 15 दिवसाचे मक्का आणि मदिना शहरातील माझे धार्मिक पर्यटन अत्युच्च अध्यात्मिक आनंद देऊन गेले. त्यासाठी मी अल्लाहचा ऋणी आहे.

देशातील प्रचंड लोकसंख्या असलेले समृद्ध आणि प्रगत राज्य म्हणजे महाराष्ट्र. देशातील सर्वात मोठे औद्योगिक राज्य असण्याचा मान देखील महाराष्ट्राचाच आहे. आयकर दात्यांचे सर्वांत जास्त प्रमाण महाराष्ट्रात आहे. व्यापार, समृद्धी आणि आधुनिक प्रगतीचा विचार केल्यास महाराष्ट्राची तुलना रशिया आणि कॅनडा सारख्या देशांशी केली जाते. तब्बल जापान एवढी लोकसंख्या असलेल्या महाराष्ट्रात शिक्षणाचे प्रमाणसुद्धा देशभरातील शिक्षणाच्या प्रमाणापेक्षा अधिक आहे.
चिंताजनक परिस्थिती
          ह्यां सर्व जमेच्या बाजू असल्या तरी एक अत्यंत कटू सत्य असे की, आपले राज्य देशातील सर्व सर्वांत जास्त कर्जबाजारी राज्य असून कर्जाचे ओझे दरवर्षी वाढतच आहे. 2019 च्या आर्थिक पाहणीत आढळून आले की, आपल्या राज्यावर तब्बल 4 लक्ष 61 हजार 913 कोटींचे कर्ज आहे. हेच प्रमाण 2014 साली 2 लक्ष 61 कोटी होते. राज्यात बेरोजगारीचा दर 4.9 टक्के असून देशाच्या इतर भागांच्या तुलनेत अतिशय धक्कादायक आहे. शेतकर्‍यांच्या आत्महत्या थांबता थांबत नाहीत. 2010 ते 2014 पर्यंतच्या कालावधीत 8 हजार 9 शेतकर्‍यांनी आत्महत्या केल्या होत्या, मात्र 2015 ते 2018 सालच्या फक्त तीन वर्षांच्या कालावधीत 12 हजार शेतकर्‍यांनी आत्महत्या केल्या आणि आत्महत्यांचे हे दुष्टचक्र थांबता थांबत नाहीये.
          भ्रष्टाचार, जातिवाद, गरिबांचे शोषण यासारख्या बाबी आणि विकासासाठी समान संधी या सर्वच आघाड्यांवरील परिस्थिती चिंताजनक आहे
    स्वप्नांचा महाराष्ट्र
* आर्थिक, सामाजिक जनकल्याणकारी आणि सत्य व न्यायावर आधारित आघाडीवर सर्वसमावेशक प्रगती व्हावी.
* अन्यायपीड़ितांना न्याय आणि रोजगार मिळावा, विकास   -(उर्वरित पान 7 वर)
कार्यक्रम पूर्ण पारदर्शकतेसह तात्काळ सक्तीने लागू करण्यात यावा.
    * आरोग्य, स्वच्छता आणि शिक्षण क्षेत्रात राज्याने अशा प्रगत राष्ट्रांचे अनुसरण करावे जेथे कोणत्याही प्रकारचा भेदभाव न पाळता सामाजिक न्यायावर आधारित शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी उपलब्ध असतात.
    * आपले राज्य भ्रष्टचारमुक्त असावे आणि कल्याणकारी राज्य असण्याचा आदर्श सादर करावा.
    * जनतेच्या मूलभूत गरजांची पूर्तता आणि त्याबरोबरच पोषक आहार, निर्मळ पाणी, उच्च दर्जाची आरोग्य सुविधा यासारख्या बाबी शासनाच्या प्राथमिकतेत असाव्यात.
          * मानवाधिकाराधीष्ठित मूल्यांचा केवळ आदर करण्यावर भर न देता त्यांची प्रत्यक्ष पेरणी जनतेच्या हृदयात व्हावी.
    * सामाजिक ऐक्याचे संवर्धन हा समस्त शासकीय धोरणाचा पाया असावा. समता, बंधुत्वाच्या आदर्शांवर सक्तीने अंमलबजावणी व्हावी. भारतीय संविधानाचे रक्षण व्हावे.
    जमात-ए-इस्लामी हिन्द, महाराष्ट्राला हा जाहीरनामा राज्यातील मतदार आणि राजकीय पक्षांसमोर प्रसिद्ध करताना आनंद होत आहे. हा जाहीरनामा जनतेच्या आतल्या मनाच्या आवाजाबरोबरच राजकीय संघटनासाठी आदर्श शासनप्रणाली साठीची मार्गदर्शक तत्वे आहेत.
    जमात-ए इस्लामी हिन्द, महाराष्ट्र प्रदेश उच्च नीतिमत्ता व मानवीय मूल्ये, जातीय सलोखा, बंधुत्व वृद्धिंगत करून न्यायावर आधारित सरकार स्थापन व्हावे, अशी इच्छा बाळगून आहे व त्यासाठी शक्य तेवढे सहकार्य करण्यास तयार आहे.
जन कल्याणास्तव जनतेच्या मागण्या
    1. महात्मा गांधी रोजगार हमी कायदा (रोहयो) मध्ये सुधारणा करून वर्षभरातील सलग 365 दिवस अल्प मजूरी कायद्यानुसार रोजगाराची हमी द्यावी.
2. यंत्रमाग उद्योगातील प्रश्‍न तात्काळ सोडविण्यात यावे आणि कमी दरात वीज पुरवठा तसेच पुरवठ्यासंबंधीचे प्रश्‍न निकाली लावण्यात यावेत. उद्योगासाठी आवश्यक असलेला कच्च्या मालास दलाल आणि व्यापार्‍यांच्या कचाट्यातून मुक्त करावे. कापूस आणि सूत ऐवजी सूती कापड आयात करण्यात यावे.
3. आपल्या जमिनीची पूर्ण कागदपत्रे नसलेल्या गरीब आणि मागासवर्गीय लोकांच्या जमिनी बळकावणार्‍यांना गुन्हेगार घोषित करावे. 4. जलयुक्त शिवार योजना भ्रष्टाचारमुक्त करण्यात यावी आणि अन्न प्राप्ती अधिकाराच्या (राईट टू फुड) धर्तीवर पिण्याच्या व वापरायच्या पाण्यासाठी जलप्राप्ती अधिकार ’राईट टू वॉटर’ कायदा करण्यात यावा.
 5. राज्यात असंघटित मजुरांची संख्या जवळपास 3 कोटी 65 लाख आहे. अनियमित रोजगार आणि अर्ध बेरोजगारी तसेच मजूर आणि मालक यांच्या दरम्यान संवाद नसणे व सामाजिक सुरक्षेचा अभाव ह्या सारख्या बाबी मजुरांच्या मुळावर उठलेल्या आहेत. शासनातर्फे इतर विभागातील मजुरांसाठी असलेले कार्यक्रम आणि कायदे असंघटित मजुरांसाठी सुद्धा सक्तीने लागू करण्यात यावेत.
6. राज्यात दुष्काळ निवारणासाठी माननीय सर्वोच्च न्यायालयाच्या मे 2016 च्या आदेशाची अंमलबजावणी करण्यात यावी.
7. राज्यातील प्रत्येक नागरीकास मोफत उत्तम दर्जात्मक उपचार सवलत प्रदान करण्यात यावी. लोकसंख्येच्या प्रमाणात इस्पितळे उभारण्यात यावी आणि मोफत उपचाराबरोबर मोफत औषधी वितरणाचे उचित तंत्र निर्माण करण्यात यावे. औषधोपचारासंबंधी जनहिताचे निर्णय घेण्यात यावे.
    सामाजिक न्यायासाठी जनतेच्या मागण्या...
1. राज्यात सामाजिक उत्तरदायित्व कायदा (सोशिएल अकाऊंटीब्लिटी अ‍ॅक्ट) पारित करण्यात यावा.
2. अल्पसंख्यांकावर होणार्‍या विद्वेषपूर्ण (हेट क्राईम्स)  हल्ले व मॉबलिंचिंग विरूद्ध कायदा पारित करण्यात यावा.
3. मौलाना आझाद आर्थिक विकास महामंडळाच्या निधीत वाढ करून बेरोजगार, विद्यार्थी आणि महिलांना व्याजमुक्त कर्ज वाटप करण्यात यावे. यासह ह्यासंबंधी जनजागृती निर्माण करून कर्ज प्रक्रिया सहज आणि सोपी करण्यात यावी.
4. राज्यात मुस्लिमांची संख्या 1 कोटी 20 लाख असून राज्यभरात त्यांचे आर्थिक, सांस्कृतिक इत्यादी प्रकारच्या विविध कल्याणकारी क्षेत्रातील असामान्य योगदान कोणीही नाकारू शकत नाही. तरी सुद्धा गेल्या कित्येक दशकांपासून ते शासन आणि राजकीय संकुचित वृत्ती असलेल्या लोकांच्या द्वेषाचे बळी ठरलेले आहेत. परिणामी त्यांची अवस्था अत्यंत मागास झालेली आहे. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी कठोर पावले उचलण्याची गरज आहे. करीता महमुदउर्रहमान स्टडी ग्रुप व विशेषतः निम्नलिखित शिफारसी लागू करण्यात याव्यात.
5.  शासकीय सेवा क्षेत्र आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये मुस्लिमांना किमान 8 टक्के आरक्षण देण्यात यावे.
6. सरकारी व खाजगी आवास योजनांत किमान 8 टक्के वाटा देण्यात यावा.
7. मुस्लिम आणि इतर अल्पसंख्यांकांना त्यांचे अधिकार व संधी बहाल करण्यासाठी ’समान संधी आयोग’ स्थापन करण्यात यावा.
8. सच्चर आयोगाच्या शिफारसीनुसार डायव्हर्सिटी इंडेक्स कन्सेप्ट लागू करण्यात यावा. यानुसार सरकारी व खाजगी ह्या दोन्ही स्तरांवर मुस्लिमांना उत्तम संधी प्राप्त होऊ शकतात. करीता राज्यस्तरावरील समस्त योजना, अनुदान व इतर कल्याणकारी सवलती डायव्हर्सिटी इंडेक्स तहत देण्याची प्रक्रिया राबविण्यात यावी.
9. मागास भटक्या विमुक्त जाती व जमातीसाठी केलेल्या भेदभाव विरोधी कायद्याच्या धर्तीवर अल्पसंख्यांकासाठी योग्य व न्यायपूर्ण कायदा करण्यात यावा.
10. सरकारी नोकर्‍यात नियुक्ती करणार्‍या कमेटीत मुस्लिमांचे प्रतिनिधीत्व अनिवार्य करण्यात यावे.
11. अल्पसंख्यांक मंत्रालयाच्या मार्गदर्शनानुसार राज्यात बहु क्षेत्रीय विकास कार्यक्रमाची (मल्टी सेक्ट्रल डेव्हलपमेंट प्रोग्राम्स एमएसडीपी) सक्तीने अंमलबजावणी करण्यात यावी.
12. वक्फ संपत्तीचे रक्षण करण्यात यावे तसेच राज्य सरकारी संस्था व इतर संस्थांच्या बेकायदेशीर ताब्यातून मुक्त करण्यात याव्यात. अल्पसंख्यांक शैक्षणिक संस्था आणि व्यावसायिक शिक्षण केंद्रे चालविण्यासाठी वक्फ संपत्ती मुस्लिमांना परत करण्यात यावी.
13. 1992 सालच्या मुंबई दंगलीच्या तपासासाठी नियुक्ती करण्यात आलेल्या न्यायमूर्ती श्रीकृष्ण आयोगाच्या शिफारशी तात्काळ लागू करण्यात याव्यात.
14. पोलिस यंत्रणा दक्ष आणि लोकाभिमुख करण्यासाठी राष्ट्रीय पोलीस आयोगाच्या शिफारसी लागू करण्यात याव्यात. तसेच ही यंत्रणा भेदभावमुक्त करण्यासाठी यात अल्पसंख्यांक समुदायास 25 टक्के आरक्षण देण्यात यावे.
जनतेच्या शिक्षणासंबंधी मागण्या
    1. राज्यभरात के.जी. टू पी.जी. पर्यंत मोफत शिक्षण सवलत देण्यात यावी. 2. समस्त खाजगी शिक्षण संस्थांना 100 टक्के अनुदान देण्यात यावे. 3. समस्त सरकारी व खाजगी शाळांत निरोगी व दर्जेदार शिक्षणासाठी आरोग्य केंद्रे उभारण्यात यावी. 4. प्रत्येक जिल्ह्यात (आयुष) आयुर्वेद, होमिओपॅथी व युनानी वैद्यकीय महाविद्यालय उभारण्यात यावेत. 5. राज्यात अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठाचे प्रादेशिक केंद्र स्थापन करण्यासाठी जमीन आणि आवश्यक त्या सवलती प्रदान करण्यात याव्यात. 6. प्रादेशिक आणि अल्पसंख्यांक भाषांच्या रक्षणासाठी उर्दू व मराठी विद्यापीठांची स्थापना करण्यात यावी.
7. शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय उपलब्ध नसलेल्या प्रत्येक जिल्ह्यात शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रूग्णालय स्थापन करण्यात यावेत. त्याचप्रमाणे आंध्र प्रदेशाच्या धर्तीवर एमबीबीएस शुल्काचे संयोजन करण्यात यावे.
8. इंग्रजी माध्यमांच्या शाळांमध्ये (फीस रेग्युलिटींग अ‍ॅथॉरिटी) स्थापन करण्यात यावी.
9. दिल्ली सरकार प्रमाणे महाराष्ट्र सरकारने देखील उत्पन्नाना 26 टक्के भाग शिक्षणावर खर्च करावा.
10. राज्यात प्रत्येक स्तरावर परीक्षांत सुधारणा करून पूर्ण राज्य कॉपीमुक्त करण्यात यावे.

मुलभूत कृती आराखड्यात सुधारणा
घडविण्यासाठी जनतेच्या मागण्या
1. सरकारी सेवा आणि यासंबंधी समस्त योजनांच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी सोशल ऑडिटची यंत्रणा राबविण्यात यावी.
2. प्रत्येक गावात एस.टी. बस सेवा सुरू करावी. राज्य परिवहन महामंडळातील रिक्त जागा तात्काळ भराव्या तसेच बस टोल नाका मुक्त करावी .
3. समस्त प्रकारच्या परिवर्तनक्षम ऊर्जा (रिनीव्हेबल एनर्जी) कार्यक्रम तात्काळ पुनर्जीवित करण्यात यावा. त्याचप्रमाणे आर.ई. प्रकल्पांना कार्यक्षम बनविण्यात यावे. त्याचप्रमाणे दिल्ली सरकार प्रमाणे मोफत वीज पुरविण्यात यावी.
4. प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि रूग्णालयांच्या संख्येत वाढ करून त्यातील मुलभूत आराखडा व व्यवस्थापनात परिवर्तन घडवून आणावे. याबरोबरच सर्व बालक विकास कार्यक्रम (इंटिग्रेटेड चाईल्ड डेव्हलपमेंट स्कीम आयसीडीज) बालवाडी व अंगणवाडीकडे पूर्ण लक्ष देण्यात यावे.
शेतकरी वर्गाची समृद्धी आणि कृषी विकासासाठी
जनतेच्या मागण्या
1. कृषी क्षेत्रातील विकासासाठी उच्च दर्जाची नीती तयार करण्यात यावी. शेतकर्‍यांसाठी स्वामीनाथन आयोगाच्या शिफारसी लागू कराव्यात. विशेष म्हणजे उत्पन्नावर येणार्‍या खर्चाच्या किमान दीटपट दराने कृषी माल खरेदी करण्यात यावा. आयोगाने केलेल्या सूचना तात्काळ लागू करण्यात याव्या. कॉपारेट शेती आणि भावी विक्री सारख्या बाबीवर अंकुश ठेवण्यात यावा. पिकांचे नुकसान होण्याच्या परिस्थितीत शेतकर्‍यांच्या मदतीसाठी क्लायमेटी फंड च्या धर्तीवर निधी उपलब्ध करून देण्यात यावा.
2. शेतकरी आत्महत्या प्रभावित राज्यातील 14 जिल्ह्यात पेस्टिसाइडच्या वापर करण्यावर बंदी घालण्यात यावी आणि त्याना ऑरगॅनिक फार्मिंग झोन घोषित करण्यात यावे. सेंद्रीय शेतीस प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकारने विशेष पावले उचलावीत.
3. यावर्षी कमी पाऊस झालेल्या प्रत्येक जिल्ह्यात तात्काळ दुष्काळ जाहीर करावा. दुष्काळग्रस्त जिल्ह्यात ज्या शेतकर्‍यांच्या पूर्ण पिकांचे नुकसान झाले आहे त्यांना तात्काळ मदत पोहोचविण्यात यावी. त्याचबरोबरच पूरग्रस्त भागात पुनर्वसनाचे काम तात्काळ पूर्ण करावे.
4. रिजर्व बँक ऑफ इंडिया तर्फे स्थापित नायर समितीच्या सुधारित मार्गदर्शक कर्ज प्रकरणाच्या शिफारसी तात्काळ लागू करण्यात याव्यात. यानुसार बँकेतर्फे देण्यात येणार्‍या कर्जाच्या रकमेचा 18 टक्के भाग शेतकर्‍यांसाठी आरक्षित करण्यात यावा. 5. जे शेतकरी कर्ज पतरफेड करतात, त्यांना व्याजमुक्त कर्ज देण्यात यावे.

आर्थिक विकास आणि समृद्धीसाठी जनतेच्या मागण्या

1. अन्न, पाणी आणि निवारा तसेच रोजगार, शिक्षण इत्यादी समस्त बाबी जनतेच्या मूलभूत गरजा आहेत. ह्यांची पूर्तता करणे हे प्रत्येक कल्याणकारी राज्याचे आद्यकर्तव्य आहे. यामुळेच रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होतात आणि राज्य आर्थिक पातळीवर समृद्ध होते.
2. अन्न व ह्यासंबंधी समस्त गरजेच्या वस्तूंचे दर निश्‍चित करण्यासाठी तात्काळ धोरण ठरविण्यात यावे. अन्न आणि तत्सम गरजेच्या वस्तू वाजीपेक्षा जास्त महाग झालेल्या आहेत. परिणामी गरीब व सामान्य जनता होरपळून निघत आहे. जीवनमानात झालेला बदल तसेच गरजेपेक्षा जास्त खूप असे चुकीचे निमित्त महागाईसाठी पुढे करण्यात येत आहे. मात्र राज्य सरकारने शेतमालासाठी योग्य भाव आणि नफा दर निश्‍चित करावा आणि ह्या अनुषंगाने शेतकर्‍यांचे हितसमोर ठेऊन उपभोक्तांसाठी आवश्यक पावले उचलावीत.
3. दळणवळण खर्च कमी करून महागाईवर नियंत्रण मिळविण्यासाठी पेट्रोल व डिझेलवरील कर कमी करण्यात यावा. 4. किरकोळ वस्तू विक्रीसाठी एफडीआय ला परवानगी देता कामा नये. त्याचप्रमाणे लाखो एकर जमिनी संपादित करून त्यांच्या मूळ मालकांना मालकी अधिकारापासून वंचित करून बहुराष्ट्रीय कंपन्यांच्या घशात घालण्यात येत आहे. करीता एसईझेड आणि एससीझेड वर ताबडतोब बंदी घालण्यात यावी.
    
- जमाअत-ए-इस्लामी हिंद, महाराष्ट्र

विधानसभा सार्वत्रिक निवडणूक 2019 चा उत्सव सुरू आहे. 21 ऑक्टोबर रोजी राजकीय नेते पेपर देत आहेत. तर 24 ऑक्टोबर रोजी जनतेने पक्षांना दिलेल्या गुणांचा निकाल लागणार आहे. गेल्या पाच वर्षात राजकीय पक्षांनी काय केले यावरून जनता आपला फैसला सुनावणार आहे.  तसा पाठ्यक्रम नेत्यांसाठी अवघड नव्हता. मात्र तेवढा सोपाही नव्हता. गेल्या पाच वर्षाच्या सध्याच्या सरकारच्या कारकिर्दीचा अभ्यास आणि विरोधकांची भूमिका व त्यांचे कार्य यांचे मुल्यांकन होणार आहे. यानिमित्ताने नागरिकांच्या राजकीय प्रगल्भतेची कसोटी लागणार आहे. सत्ताधारी आणि विरोधक आम्हीच कसे चांगले आहोत, आम्हीच कसा राज्याचा विकास करू आणि आम्ही तुम्हाला हे देवू, ते देवू अशा भूलथापा व आश्‍वासने देत आहेत. खरं तर सध्या कलयुग आहे. जुमलेबाजीचे दिवसं आहेत. असे म्हटले जाते की, प्रेमात आणि युद्धात सर्व काही माफ असते तसे राजकीय मंडळींनी निवडणुकीचा काळात जे काही बोलले त्याची पूर्तता नाही झाली तर ते माफीत ग्राह्य धरावं, अशीच अपेक्षा ठेवून आहेत. त्यामुळे जनतेने कोणाचं काय ऐकावं, की स्वतः पेन, वही घेऊन अभ्यास करून मतदान करावं की जनतेपर्यंत अपडेट पोहोचविणार्‍या चौथ्या स्तंभावर विश्‍वास ठेवावा याचं जनतेनं विचार करायचा आहे. चौथ्या स्तंभातील अधिकतर दृकश्राव्य, मुद्रीत माध्यमं आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमे ’मॅनेज’ झाल्याचे वृत्तांकनामधून दिसत आहे. त्यामुळे विश्‍वासाचं साधन सध्यातरी जनतेला आपला विवेकच आहे, अशी चर्चा नागरिकांत होत आहे. नैतिकतेचा लवलेश उरला नाही, निष्ठेची वाट लागली, विचारांचा गोंधळ आहे आणि विकास तर नेत्यांचा होताना दिसत आहे, राज्य कर्जाच्या डोंगराखाली दबलेले आहे. मात्र नित्याच्या दीड जीबी डेटामुळे बेरोजगारांना रस्त्यावर आंदोलने करायला वेळ मिळाला नाही. महाराष्ट्र विकासाच्या दृष्टीने अजून तेवढा रसातळाला गेला नाही मात्र अशीच परिस्थिती राहिली तर जायलाही वेळ लागणार नाही.
    सत्तेकरी वाटेकरी, विरोधक मॅनेजकरी अन् जनता वार्‍यावरी. तसं पाहिलं तर सध्या सत्ताधार्‍यांचा धुमाकूळ जास्त आहे. विरोधक आपलं-आपलं क्षेत्र सांभाळण्यात गुंतले आहेत. तरी परंतु, मेगाभरतीतून उरल्या सुरल्या विरोधकांनी रान उठवलं आहे. ते पक्के विरोधक बणून काम करत आहेत. त्यांनाही ईडीने खेटून पाहिलं मात्र उलटा फार्स इडीवरच पडल्याने इडी सध्या शांत आहे. त्यामुळे राज्यात सत्ताधार्‍यांच्या विरोधात लाट असल्याचे वातावरण आहे. संतांच्या भूमीतील विवेकशील मतदार कोणाला आपलं बहुमुल्य मत देऊन सत्तेवर बसवितात, त्यासाठी 24 ऑक्टोबरचा दिवस उजाडणे आवश्यक आहे. तोपर्यंत मतदार व सर्व राजकीय पक्षांना बेस्ट ऑफ लक.
            
- बशीर शेख

आम्ही सर्व एकाच आई-वडिलांची लेकरे : सलमान अहमद

लातूर (शादाब शेख)
जगातील सर्व मानवजातीचा निमार्ताही एकच आहे आणि मानवजातीची सुरूवातही एकाच आई- वडीलांपासून झाली आहे. त्यामुळे आम्ही सर्व देशवासी एकमेकांचे बांधव आहोत, एकाच  कुटुंबातील आहोत. हा धागा आम्हाला एका नात्यात गुंफतो. एकमेकांचा आदर आणि सन्मान करण्यास शिकवितो, असे प्रतिपादन एस.आय. ओ. चे प्रदेशाध्यक्ष सलमान अहमद यांनी  केले. लातूर येथील खोरी गल्ली स्थित स्टुडन्ट इस्लामिक ऑर्गनायझेशन कार्यालयात आयोजीत पत्रकार परिषदेत ते ‘एक ईश्वर , एक मानव कुटुंब’ या अभियानादरम्यान ते बोलत  होते. यावेळी प्रदेश सचिव उजेर अहमद रंगरेज, प्रदेश कार्यकारिणी सदस्य उमैर अहमद सिद्दीकी, खिजर शिबीबी, शहराध्यक्ष अली हैदर पटेल, शहर सचिव अब्दुल्लाह मनियार,  इंजिनिअर शादाब शेख उपस्थित होते. पुढे ते म्हणाले, सर्व स्तरांतील, वर्गातील, व्यवस्थेतील लोकांचा ईश्वर एकच आहे. सध्या समाजात आपसात मनभेद वाढलेले असल्याचे दिसत  आहेत. ज्या देशातील लोकांमध्ये जात, पात, धर्म आदींबद्दल मनभेद असतील त्या देशाची प्रगती खुंटते. विद्यार्थ्यांमध्ये ही दिवसेंदिवस वैमनस्याची प्रवृत्ती वाढत असल्याचे चित्र आहे.  इस्लामबद्दल जाणून बुजून पसरविल्या गेलेल्या गैरसमजामुळे मानवकल्याणाला एका नात्यात गुंफणाऱ्या तत्वापासून लोक दूर आहेत. लोकांची मने यामुळे दुभंगलेली आहेत. एसआयओ  ‘एक ईश्वर एक कुटूंब’ या अभियानाद्वारे सर्व मनभेद, गैरसमज दूर करून सर्व स्तरातील, व्यवस्थेतील, वर्गातील लोकांना मानवतेच्या एका सूत्राचा संदेश समाजाच्या सर्व स्तरात   पोहचवून देशाच्या सर्वांगीण विकासात योगदान देण्यासाठी प्रयत्न करत आहे.
21 ते 30 सप्टेंबर या कालावधीत झालेल्या अभियानांतर्गत शाळा, कॉलेज, महाविद्यालय, वैयक्तिक भेटीगाठींद्वारे एकात्मतेचा, एक ईश्वराचा, एक कुटुंबाचा समतेचा, न्यायाचा संदेश  जवळपास साठ लाख लोकांपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न केला. अभियानादरम्यान एसआयओने एक कारवां (शिष्टमंडळ) बनवून दक्षिण महाराष्ट्राच्या 13 जिल्ह्यांतून तब्बल दोन हजार  किमीचा प्रवास केला. हा कारवां मूंबई, ठाणे, पालघर, पूणे, पिंपरी चिंचवड , कोल्हापूर, सांगली, सोलापूर, उस्मानाबाद मार्गे दक्षिण महाराष्ट्राच्या 9 जिल्ह्यांतून तब्बल 1500 किमी चा  प्रवास करत लातूरला पोहचला होता. येथून पुढे उदगीर, नांदेड,परभणी, जालना असा प्रवास करत औरंगाबादला याचा समारोप झाला. लातूर येथे पत्रकार परिषद, स्ट्रीट दावत वर्क,  विद्यार्थी संवाद कार्यक्रम, मस्जिद परिचय कार्यक्रम, मानवी साखळी आदी उपक्रमाद्वारे विद्यार्थी व लोकांपर्यत पोहचवून मानवतेला जोडण्याचे काम करण्याचा प्रयत्न केला गेला. आम्ही  सर्व एका ईश्वराचे अनुयायी एकाच कुटुंबातील बंधू आहोत. आमच्या मुलभूत प्रश्न आणि गरजा एकच आहेत. आमचे विचार जेव्हा एका सुत्रांत बांधले जातील तर निश्चितच भेदभाव  संपून प्रगतीकडे वाटचाल होईल.
मानवकल्याणाचे हित डोळ्यासमोर ठेऊन,  हा कारवां पुढेही काम करील. या अभियानात हजारो कार्यकर्त्यांनी काम केले. अभियान यशस्वी करण्यासाठी एसआयओच्या दक्षिण महाराष्ट्रातील सर्व सदस्यांनी अथक परिश्रम घेतले. शेवटी मी अल्लाहकडे या अभियानाच्या यशस्वीतेकरीता तसेच समाजात, देशात समता, न्याय, एकात्मता व अखंडतेकरीता प्रार्थना  करत असल्याचे यावेळी इंजि. सलमान अहमद म्हणाले

वसमत
या कार्यक्रमाची सुरवात पवित्र कुरआन च्या श्लोका ने झाली, कार्यक्रमात शेकडो लोकांची उपस्थिती होती. त्यामध्ये प्रामुख्याने प्रतिष्ठित व्यापारी बंधू, ज्येष्ठ नागरिक, कर्मचारी व   पत्रकार बांधव होते. मौलाना म. इम्तियाज बरकाती साहेब यांनी सांगितले की, एक मुस्लिमेतर माणूस मदिन्यातील 'मस्जिद-ए-नबवी' या पवित्र मस्जिदित येऊन जिथे नमाज पढतात  तेथे उभे राहून चक्क लघुशंका करू लागला. काही लोक रागावुन उठले, पण प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी त्यांना रोखले आणि त्या माणसाला पूर्णपणे लघुशंका करू दिली, नंतर त्याला  प्रेमाने समजावून सांगितले की, जरा स्वच्छता बाळगत जा, असे कुठेही लघुशंका करू नये. ही ती जागा नाही. ती व्यक्ती प्रेषितांच्या या सहिष्णुतापूर्ण व्यवहाराने इतकी प्रभावित झाली   की, तो माणूस त्यांचा अनुयायी बनला. नांदेडचे प्रमुख मार्गदर्शक अब्दुल मजीद खान यांनी मस्जिद परिचय करून देतांना सांगितले की, आपण सर्व एक माता-पिताची संतान आहोत. या  नात्याने आपण सर्व अपसात एकमेकांचे बहीणभाऊ आहोत. एकमेकांशी प्रेम आणि सेवा याचे नातेसंबंध असले पाहिजेत.
आपणा सर्वांचा मालक, पालक, शासक अल्लाह आहे. त्याच्याशिवाय कोणीही भक्तीस पात्र नाही. त्याच्याशिवाय कोणाचीही भक्ती करू नये. या पृथ्वीवर आपण सर्वांना भक्ती आणि  परीक्षेच्या उद्देशाने जीवन देण्यात आले आहे. आपण सर्वांनी सरळमार्ग (पुण्याचा मार्ग) अवलंबून पाप करण्यापासून अलिप्त राहिले पाहिजे. कारण कर्माचे दोन्ही जगात परिणाम भोगावे  लागतील. आपण सर्वांनी या पृथ्वीवर जीवन कसे व्यतीत करावे याचे मार्गदर्शन इस्लाममध्ये आहे. पवित्र कुरआन आणि आदरणीय प्रेषित मुहम्मद (स) इस्लामचे दोन स्रोत आहेत. दिव्य कुरआन अल्लाहने अवतरित केलेले आदेश आहे आणि प्रेषित मुहम्मद (स) यांनी कुरआननुसार प्रत्यक्ष आचरणाचे उच्चतम आदर्श जीवन जगून दाखविले आहे. त्यांचा आदर्श  समोर ठेवून आचरण केले पाहिजे. आपण सर्वांचा मृत्यू अटळ आहे. मृत्यू कधीही अचानक येईल. याप्रमाणे इस्लामविषयी माहिती दिली गेली आणि पूर्वग्रहित गैरसमज दूर करण्याचे  प्रयत्न केले गेले.
आमच्या मुस्लिमेत्तर बांधवाचे अनेक शंका दूर केल्या. त्यामध्ये मस्जिद म्हणजे काय? नेमक मस्जिद काय असत? सृष्टीचा निर्माता, पालनकर्त्याची प्रार्थना कशी करतात? अजान व  नमाज म्हणजे काय? याची सविस्तरपणे मराठी भाषेत सांगण्यात आले. हा कार्यक्रम बेनजीर जहाँ मस्जिद कमिटी (मंगळवारा मस्जिद) व स्टुडंट्स इस्लामिक ऑर्गनायझेशन ऑफ  इंडिया (एसआयओ) वसमत शाखेच्या वतीने आयोजन करण्यात आला.

दापोडी (वकारअहमद अलीम)-
इस्लामचे अंतिम प्रेषित ह. मुहम्मद (स.) हे समस्त जगवासियांचे आदर्श आहेत. त्यांचे आचार, विचार व मार्गदर्शनानुसार जीवन व्यतीत करणे हे ‘दीन’ (इस्लामी जीवनपद्धत) चा ठोस  पाया आहे. आधुनिक शिक्षणाने तुम्ही डॉक्टर, इंजीनियर वा इतर उच्चपदावर जाऊ शकता. परंतु त्या अगदोर तुम्ही सर्वोत्तम मुसलमान बना. यामुळेच भौतिक जगात व पारलौकिक  जगात तुम्ही यशस्वी व्हाल, असे भावपूर्ण उद्गार प्रा. अझहरअली वारसी यांनी येथे व्यक्त केले. रविवार दि. २२ सप्टेंबर रोजी सकाळी १० वाजता पुणे जिल्ह्यातील दापोडी येथील  ‘इकरा इंग्लिश मेडियम स्कूल’ येथे जमाअत-ए-इस्लामी हिंद महाराष्ट्र अंतर्गत येथे नवीन विभाग सुरू करण्यात आला, त्याच्या शुभारंभानिमित्त येथे ‘स्टडी सर्कल’ (चिल्ड्रन सर्कल) चे  आयोजन करण्यात आले होते. इयत्ता ८वी ते १०वी च्या विद्याथ्र्यांसाठी आयोजित या कार्यक्रमात प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून पूना कॉलेजचे रसायनशास्त्राचे विभागप्रमुख प्रा. वारसी हे  बोलत होते.
इकरा इंग्लीश स्कूलचे चेअरमन मौलाना उबेर काझी यांनी कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान भूषविले. या वेळी स्टुडंट इस्लामिक ऑर्गनायझेशनचे पुण्याचे अध्यक्ष रिझवान खान, जमाअतचे  पिंपरीचे स्थानिक अध्यक्ष फेरोज खान, जमाअतचे पुणे विभागाचे सचिव तजम्मुल खान, पूना कॉलेजचे इंग्रजी विभागप्रमुख, जमाअतच्या आकुर्डी शाखेचे सदस्य म. सलीम मुजावर   आणि इकरा स्कूलचे सचिव म. सलीम शेख, मौलाना अब्दुल मजीद आदी मान्यवरांसह विद्यार्थी उपस्थित होते.
जमाअतच्या नवनिर्मित दापोडी शाखेचे स्थानिक अध्यक्ष अजीमोद्दीन शेख यांनी उपस्थितांचे स्वागत करून आपल्या प्रास्ताविकेत सांगितले की वय १४ पर्यंतच्या मुलांमध्ये इस्लामी  जीवनपद्धतीसंबंधी जागृती निर्माण करणे,शिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित करणे, अंतिम प्रेषितांचा ज्ञानार्जनासंबंधीचा दृष्टिकोन विद्याथ्र्यांमध्ये आणणे हेच स्टडी सर्कलचे उद्दिष्ट आहे. याद्वारे आईवडिलांची आज्ञाधारकता, शारीरिक व सार्वजनिक स्वच्छता, अपायकारक वस्तूंपासून दूर राहाणे, आदि आदर्श मूल्यांची जोपासना मुलांमध्ये करण्यात येणार आहे. तसेच  शालेय स्पर्धा, खेळ इत्यादींमध्ये सहभागी होणे आणि त्याद्वारे निश्चित ध्येयाकडे वाटचाल करण्यासाठी तयारी करवून घेणे, नमाज वेळेवर अदा करणे, उच्च चारित्र्य निर्माण करण्याचा  उद्देश असून दर रविवारी केवळ इकरा स्कूलचेच नव्हे तर सबंध दापोडी परिसरातील १४ वर्षांपर्यंतच्या मुलांना विनामूल्य प्रशिक्षण व मार्गदर्शन जमाअतच्या स्थानिक शाखेतर्फे करण्यात
येणार असल्याची माहिती अजीमोद्दीन शेख यांनी या वेळी दिली.
इकरा इंग्लीश स्कूलचे सचिव म. सलीम शेख यांनी ‘स्टडी सर्कल’ उपक्रमाचे तोंडभरून कौतुक करताना सांगितले की स्टडीमुळे मुलांमध्ये मूलगामी बदल होणार आहेत. आमच्या शाळेतील उपस्थित विद्याथ्र्यांमधील नैतिक, चारित्र्यात्मक बदल पाहून परिसरातील इतर शाळांमधील विद्यार्थीसुद्धा या स्टडी सर्कलमध्ये सहभागी होण्याची इच्छा व्यक्त करतील, असा   आशावादही शेख यांनी व्यक्त केला.
लहान मुलांना समजेल व उमजेल अशा अत्यंत सोप्या व रसाळ भाषेत मार्गदर्शन करताना प्रा. वारसी यांनी थेट संवाद साधला. ह. मुहम्मद (स.) यांना अल्लाहकडून प्रेषित्वाची  शुभसूचना मिळाली. प्रेषितांनी आपल्या घराण्यातील सर्वांना एकत्रित करून याची उद्घोषणा केली. पण एकानेही प्रेषितांचे म्हणणे मान्य केले नाही. पण प्रेषितांच्या काकांचा ११ वर्षांचा  मुलाग उठून उभा राहिला. वडीलधाऱ्यांसमोर उभारताना त्याचे पाय लटपटू लागले. पण... निश्चय पर्वतासमान. त्याने निर्भीडपणे सांगितले, हे प्रेषिता! आपण अल्लाहचे सच्चे प्रेषित आहात. मी त्यावर श्रद्धा ठेवतो. मी इस्लाम स्वीकारून माझे आचरण आपल्या आदेशानुसार करीन. इतिहासात त्या मुलाचे नाव अजरामर झाले. तेच इस्लामचे चौथे खलीफा ह. अली  (रजि.) होत. प्रेषितांचे ते जावईही झाले.
ही दृढनिश्चयता स्टडी सर्कलद्वारे जमाअत मुलांमध्ये आणू इच्छिते. त्यासाठी प्रत्येक रविवारी विविध विभागांतील तज्ज्ञ मंडळी येतील आणि मुलांना मार्गदर्शन करतील. येणाऱ्या  काळात समाजाचे नेतृत्व यामधूनच फुलू लागेल, असा विश्वासही प्रा. वारसी यांनी व्यक्त केला.
एस.आय.ओ.चे अध्यक्ष रिझवान खान यांनीही आपले विचार व्यक्त केले. मौ. उबेर काझी यांच्या अध्यक्षीय समारोपानंतर वकारअहमद अलीम यांनी उपस्थितांचे आभार मानले. कार्यक्रमाची सुरूवात सुश्राव्य कुरआन पठणाने झाली. अजीमोद्दीन शेख यांनी अत्यंत सूचकतेने सूत्रसंचालन केले. शेवटी मुलांना अल्पोपहार देऊन कार्यक्रमाची सांगता करण्यात आली.

नवी दिल्ली (बशीर शेख)
’’सहूलत मायक्रोफायनान्स सोसायटी द्वारा दोन दिवसीय राष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यशाळा ’’फाइनेंशियल डिसीप्लीन / वित्तीय अनुशासन’’ नवी दिल्ली येथील अमिया सूट हॉटेल येथे  आयोजित करण्यात आली होती. या कार्यशाळेत देशातील 26 बिनव्याजी सोसायटी, संस्थांचा सहभाग होता. यामध्ये महाराष्ट्रातील 12 सोसायट्यांनी सहभाग नोंदविला. कार्यशाळेत  संस्थाच्या 70 प्रतिनिधींनी भाग घेतला होता. यावेळी घोषित झालेल्या तीन मुख्य आणि दोन प्रोत्साहन पुरस्कारात महाराष्ट्रातील चार संस्थांनी आपले नाव कोरले.
दोन दिवसीय कार्यशाळेच्या समारंभास जमाअते इस्लामी हिंदचे राष्ट्रीय अध्यक्ष सय्यद सआदतुल्लाह हुसैनी, पूर्व राष्ट्रीय अध्यक्ष मौलाना जलालुद्दीन उमरी, महाराष्ट्राचे माजी प्रदेशाध्यक्ष तौफिक असलम खान, इंडियन सोसायटी फॉर इस्लामिक फाइनान्सचे संस्थापक ए.अब्दुल रकीब, सहूलत मायक्रोफायनान्स सोसायटीचे अध्यक्ष टी.आरिफ अली, उपाध्यक्ष  मोहम्मद जाफर, तासीस चे संचालक ए.एम. खटखटे, दिल्ली अल्पसंख्यांक आयोगाचे जफरूल इस्लाम यांनी मार्गदर्शन केले.
यावेळी सहुलतचे संचालक अर्शद अजमल यांनी यावेळी माहिती देताना सांगितले की, संस्थेच्या 26 लघू संस्था व त्याच्या 62 शाखा कार्यरत आहेत. या संस्थांनी आतापर्यंत 1 लाख 22  हजार व्यक्तींना 171 करोड रूपये बिनव्याजी कर्ज दिले आहे. ते म्हणाले, महाराष्ट्रात सहकारी संस्था उभा करणे अवघड कार्य आहे. तरी परंतु, राज्यात सर्वधिक सहकारी संस्थां उघडत  आहेत. समाधान सोसायटी नागपूरचा उल्लेख करताना ते म्हणाले, की 75 लाख रूपये 4 हजार सभासदांपासून जमवून शासनाची मंजूरी मिळविणे कठीण वाटले होते. परंतु, अथक  परिश्रम आणि नम्रतापूर्वक हे काम प्रगतीपथावर आहे.
यावेळी अर्थशास्त्री विजय मोहन म्हणाले की, देश भयंकर मंदीच्या विळख्यात आहे. घरेलू उत्पादने महाग झाली आहेत. बँक लोकांना कर्ज देऊ इच्छित आहे परंतु, लोक घेऊ इच्छित  नाहीत. बँकेवरून लोकांचा विश्वास उठत आहे. अशा स्थितीत सरकारने इस्लामी कर्जे हसना ’उसने कर्ज’ योजना सुरू करणे गरजेचे आहे. तरच देशातील आर्थिक मंदी दूर होऊ शकते.  ते म्हणाले की, या योजनेला इक्विटी फंड या नावाने सरकारकडे प्रस्ताव पाठविण्यात आला आहे. आजच्या परिस्थितीत इस्लामच्या या कल्याणकारी व्यवस्थेचा लाभ उठवून आर्थिक  क्रांती केली जाऊ शकते. कार्यशाळेत व्याजमुक्त आर्थिक व्यवस्था, कौशल्य विकासावर भर होता. समारोप कार्यक्रमात तीन संस्थांना गेल्या तीन वर्षाच्या आर्थिक देवाण-घेवाणीच्या  उत्कृष्ट कार्याबद्दल राष्ट्रीय स्तरावरील पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले.
यावेळी उस्मानाबाद राहत संस्थेचे संचालक अशरफ शेख, शुजाउद्दीन शेख, रियाज शेख, लातूर युनिटीचे संचालक इक्राम शेख, नागपूर ’’समाधान सहकारी संस्थेचे शारिक जमाल आणि  इरफान सिद्दीकी, अंबाजोगाई येथील अलखैर नागरी पतसंस्था उपाध्यक्ष शेख तालेब चाऊस, संचालक शेख रिजवान, व्यवस्थापक सय्यद रऊफ उपस्थित होते. बिनव्याजी बँका देशात  मोठ्या संख्येने उभारून सामान्य नागरिकांना मुख्य प्रवाहात आणावे, असे आवाहनही करण्यात आले.

यांना मिळाले पुरस्कार...
प्रथम पारितोषिक सुवर्णपदक मुंबई येथील बैतुन नस्र सोसायटी ला देण्यात आले. पुरस्काराचे प्रमाणपत्र, ट्रॉफी, 2 लाख रूपये, द्वितीय पारितोषिक रजत पदक अंबाजोगाईच्या अलखैर  नागरिक सहकारी पतसंस्थेला दिले गेले. याचे स्वरूप प्रमाणपत्र, ट्रॉफी आणि दीड लाख रूपये तर तिसरे पारितोषिक कांस्य पदक केरळच्या संगमम मल्टी स्टेट संस्थेला मिळाले.  पुरस्काराचे स्वरूप प्रमाणपत्र, ट्रॉफी आणि एक लाख रूपये असे होते. विशेष कार्य केल्याबद्दल प्रोत्साहनपर बक्षीस राहत को-ऑप सोसायटी उस्मानाबाद प्रथम, युनिटी को-ऑप सोसायटी  लातूर द्वितीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. देशभरातील बिनव्याजी संस्थांनात महाराष्ट्रातील संस्थांचे कार्य समाधानकारक व प्रगतीच्या दिशेने सुरू आहे, असल्याची  प्रतिक्रियाही मान्यवरांनी व्यक्त केली.

भारताच्या मूळ समस्यांपासून दूर राहण्याचा प्रयत्न

अमेरिकेच्या ह्युस्टनमध्ये नरेंद्र मोदींनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या उपस्थितीत प्रचंड नौटंकी केली. तेथे उपस्थित सुमारे पन्नास हजार लोकांनी दोन्ही नेत्यांचा जयजयकार केला. दोघांनीही   एकमेकांचे तोंडभरून कौतुक केले आणि दोघांनीही ’इस्लामिक टेररिझम’ आणि पाकिस्तानला फटकारले. हे खरे आहे की पश्चिम आणि दक्षिण आशियामध्ये दहशतवादाने त्याचे क्रूर पंजे  पसरवले आहेत. ’इस्लामिक टेररिझम’ च्या नावाने हा उन्माद भडकावला जात आहे. पण ते हे विसरले की इस्लामिक दहशतवादाची बीजे अमेरिकेने पेरली होती. अमेरिकेने मुस्लिम  तरुणांच्या मनात विष भरण्याचा एक पाठ्यक्रम बनविला आहे. इस्लामची प्रतिगामी आवृत्ती पाकिस्तानमध्ये स्थापित मदरशांच्या माध्यमातून प्रसारित केली गेली. पाकिस्तानने  अफगानिस्तानला ताब्यात घेतलेल्या सोवियत सैन्यांशी लढा देण्यासाठी मुजाहिदीनींना तयार केले. अमेरिकेने धार्मिक मुजाहिदीनची फौज तयार करण्यासाठी 800 दशलक्ष डॉलर्स खर्च  केले. या मुजाहिदीनीना सात हजार टन शस्त्रे आणि दारूगोळा उपलब्ध करुन देण्यात आला. या दहशतवाद्यांचा अमेरिकेने स्वत: च्या फायद्यासाठी उपयोग केला आणि आता ते  नेहमीच दहशतवादाच्या विरोधात असल्याचे सांगत आहे. हिलरी क्लिंटन यांच्या शब्दांत अमेरिकन सरकारचे असे मत होते, की ते (मुजाहिद्दीन) सौदी अरेबिया आणि इतर देशांमधून   येऊ द्या, त्यांना वहाबी इस्लाम आयात करू द्या जेणेकरुन आम्ही सोव्हिएत संघाचा पराभव करू शकू.
अमेरिकेत झालेल्या जबरदस्त
मिरवणुकीच्या बरोबरीने बऱ्याच घटना घडल्या आहेत. मोदींच्या कार्यक्रमात भारतीयांच्या मोठ्या उपस्थितीबद्दल मीडिया बरेच काही सांगत आहे परंतु त्याशी संबंधित इतर बऱ्याच घटनांकडे दुर्लक्ष केले जात आहे. उदाहरणार्थ, मोदींच्या धोरणांच्या विरोधात झालेल्या निदर्शनांची चर्चा नाही. अमेरिकेत वास्तव्य करणारे भारतीयांचे एक मोठे प्रमाण हिंदू राष्ट्रवाद आणि  मोदींचे समर्थक आहेत. परंतु तेथील बऱ्याच भारतीयांनाही भारतातील मानवाधिकारांची खालावत चाललेली परिस्थिती आणि लोकशाही हक्कांशी होत असलेली पायमल्ली याची चिंता  वाटते. डेमोक्रॅट नेते बर्नी सेंडर्स यांनी आपल्या ट्विटमध्ये म्हटले आहे की, ट्रम्प भारतात धर्म स्वातंत्र्य आणि मानवाधिकारांवर होत असलेल्या हल्ल्यांकडे दुर्लक्ष करून मोदींचे समर्थन  करत आहेत. ते म्हणाले, जेव्हा डोनाल्ड ट्रम्प धार्मिक छळ, दडपशाही आणि निर्दयतेवर मौन बाळगतात, तेव्हा जगभरातील निरंकुश नेत्यांना हा संदेश जातो की, आपण जे काही करत  आहोत त्यामुळे आपले काहीही नुकसान होणार नाही. मोदींनी आपल्या प्रदीर्घ भाषणात जे काही सांगितले त्यातील सर्वात महत्त्वाची ओळ म्हणजे ’भारतात सर्व काही ठीक आहे.’
मोदी असे म्हणत आहेत जेव्हा संपूर्ण काश्मीरसह भारतातील अनेक भागात राहणाऱ्या भारतीयांना त्यांचे मूलभूत नागरी हक्क नाकारले जात आहेत. शेवटच्या ओळीत उभा असलेला तो  शेवटचा माणूस ज्यांच्यावर राष्ट्रपिता महात्मा गांधी अत्यंत प्रेम करायचे त्या माणसाशी मोदींना काहीच देनेघेणे असल्याचे वाटत नाही. बहुतेक प्रेक्षकांनी विचार न करता मोदींचे भाषण  गिळंकृत केले असले तरी स्टेडियमबाहेर मोठ्या संख्येने निदर्शकांनी मोदींच्या कारकीर्दीत देशाच्या वास्तविक स्थितीकडे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला.
हाऊडी मोदीवेळी विरोध प्रदर्शन करणाऱ्या सुनिता विश्वनाथन यांनी केलेली टीका अत्यंत महत्त्चाची होती. सुनीता विश्वनाथन ’हिंदू फॉर ह्यूमन राईट्स’च्या सदस्या आहेत. ही संघटना  अनेक संस्थांच्या गठबंधनाचा भाग आहे. ’अलायन्स फॉर जस्टिस अँड अकाउंटबॅबीलिटी’ असे या गठबंधनाचे नाव आहे. सुनीता म्हणाल्या की,’ वसुधैव कुटुंबकम’चे शिक्षण देणाऱ्या  आमच्या धर्माचे अशा अतिउत्साही राष्ट्रवादींनी अपहरण केले आहे. जे की मुस्लिमांची लिंचिंग करत आहेत. लोकशाहीला तुडवत आहेत. कायदा व्यवस्थेचा खेळ बनवित आहेत आणि  आपल्या विरूद्ध आवाज उठविणाऱ्यांना ताब्यात घेत आहेत. येथपर्यंत की त्यांचाही खून करीत आहेत. आजच्या परिस्थितीत कश्मीरी लोकांना जो नाहक त्रास सहन करावा लागत आहे त्याबद्दल आम्ही फार संतापलेलो आहोत. देशात नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिजन्स (एनआरसी)च्या नावावर 19 लाख लोकांना राज्यविहीन केले गेले आहे. आज भारत कोणत्या दिशेने  जात आहे हे समजणे कठीण झाले आहे. भारतीय अर्थव्यवस्था खड्ड्यात जात असताना आमचे पंतप्रधान अमेरिकेत उत्सव साजरे करतात. कोट्यवधी कामगारांना आपल्या नोकरीवर  पाणी सोडावे लागले. सर्वसामान्य नागरिक सरकारच्या धोरणांनी त्रस्त आहेत. सरकारला त्यांची काही काळजी वाटत नाही. तिहेरी तालक, कलम 370 आणि एनआरसी सारखे मुद्दे  सरकारसाठी अधिक महत्त्वाचे आहेत. एनआरसी आणि युनिफॉर्म सिव्हिल कोड संपूर्ण देशात लागू होईल अशी चर्चा आहे.
गेल्या काही वर्षांत सरकारच्या प्राधान्यक्रमात आणि ध्येय धोरणात मोठा बदल झाला आहे. आमच्या प्रजासत्ताकाच्या प्रारंभीच्या काळात आम्ही उद्योग, विद्यापीठे आणि मोठे धरणे  बांधून देशाचा पाया रचला. यामागचा विचार हा होता की नागरिकांचे जगणे सर्वात महत्वाचे आहे. त्या धोरणांच्या अंमलबजावणीत त्रुटी असू शकतात, परंतु त्यांची दिशा योग्य होती.  त्या धोरणांमुळे देशातील औद्योगिक व कृषी उत्पादन वाढले, साक्षरतेचे प्रमाण सुधारले, आरोग्य निर्देशांक सुधारले आणि आर्थिक प्रगती झाली. त्यावेळी ओळखीसंबंधित काही मुद्यांना  बाजूला ठेवले गेले. त्याचा देशाच्या धोरणांच्या दिशानिर्देशावर परिणाम होऊ दिला नाही. त्यावेळी केलेल्या पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे आज भारत ही जागतिक आर्थिक शक्ती  बनली आहे. पण गेल्या काही वर्षांपासून देशाची दिशा बदलली आहे. आता सरकार जनतेची पालक राहिली नाही. जनतेच्या मूलभूत गरजा पूर्ण होत आहेत की नाहीत यासंबंधी  सरकारला काही देणेघेणे उरलेले नाही. तसेच ज्या क्षेत्रापासून जनतेच्या गरजा पूर्ण होण्यास महत्वाची भूमिका बजावली जाऊ शकते त्यापासून सरकार बाजूला सरकत आहे.
राममंदिराच्या आंदोलनाला शिडी बनवून सत्तेत पोहोचलेल्या भाजपाचा दावा आहे की ती ’मतभेद असणारा पक्ष (पार्टी विथ डिफ्रन्स) ’ आहे. आणि आता प्रत्येकाचा असा विश्वास आहे  की ती खरोखर एक वेगळ्या प्रकारची पार्टी आहे. हिंदू राष्ट्रवाद ही त्याची धोरण निर्माता व मार्गदर्शक आहे. अशा पद्धतीचा राष्ट्रवाद धार्मिक अस्मिता आणि अल्पसंख्यांकांबद्दलचा द्वेष  या भावनेवर टिकून आहे. हे ध्रुवीकरण जगभरातील राष्ट्रवादी पक्षांना निवडणुकांमध्ये मदत करते. हाऊडी मोदी सारख्या कार्यक्रमांच्या गोंगाटाच्या पार्श्वभूमीवर, सामान्य भारतीयांच्या  प्रश्नांकडे आपण देशाचे लक्ष कसे आकर्षित करतो, हा आपल्यासमोर आजचा सर्वात मोठा प्रश्न आहे. (इंग्रजी ते हिंदी रूपांतरण अमरीश हरदेनिया) (लेखक आयआयटी, मुंबई येथे  शिकवित होते आणि 2007 च्या राष्ट्रीय सांप्रदायिक सौहार्द पुरस्काराने सन्मानित आहेत.)

नवी दिल्ली (प्रतिनिधी)
जमात-एइस्लामी हिंद ने काश्मीरच्या परिस्थितीवर गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे. जमात-एइस्लामी हिंद आयोजित मासिक पत्रकार परिषदेला संबोधित करतांना जमाअतचे अध्यक्ष  सय्यद सआदतुल्लाह हुसेनी म्हणाले की, सरकारने काश्मिरी जनतेवर लादलेले कठोर निर्बंध हटवावेत अशी आमची इच्छा आहे. लोक जवळजवळ दोन महिन्यांपासून इंटरनेट आणि  दळणवळणाच्या सेवांपासून वंचित आहेत. राज्यातील राजकीय नेत्यांना बराच काळ नजरबंदीत ठेवणे लोकशाही मूल्यांच्या विरोधात आहे. ऑर्गनाइजेशन फॉर ह्यूमन राइट्स एंड सिविल  सोसाइटी या संघटनेच्या नेतृत्वात काश्मीर खोऱ्यात फॅक्ट फाइंडिंग टीमने सादर केलेले अहवाल गंभीर चिंतेचा विषय आहेत. ते म्हणाले की, काश्मीरमध्ये मोठ्या संख्येने तरुणांना तुरूंगात डांबले जात आहे, आंदोलनकर्त्यांना नियंत्रण ठेवण्यासाठी अत्याधिक सैन्य तैनात केले गेले आहेत. वैद्यकीय आणि आरोग्य सुविधांवर याचा वाईट परिणाम झाला आहे.
जम्मू-काश्मीरमधील ब्लॉक स्तरावरील निवडणुकांच्या घोषणेसंदर्भात विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना अमीरे जमात म्हणाले की निवडणुका घेण्यात याव्यात. परंतु त्याहून महत्त्वाचे  म्हणजे विधानसभा निवडणुका आणि राजकीय नेत्यांचे स्वातंत्र्य आहे. माहितीचा अधिकार आणि लोकांच्या हालचालीवरील निर्बंध यासारख्या इतर निर्बंधांनाही दूर केले पाहिजे, तरच  लोकशाही प्रक्रिया अर्थपूर्ण होऊ शकते.
पत्रकार परिषदेच्या सुरूवातीला जमात-ए-इस्लामी हिंदचे उपाध्यक्ष इंजिनिअर मोहम्मद सलीम म्हणाले की, सरकारने जम्मूकाश्मीरमधील लोक आणि त्यांच्या प्रतिनिधींशी संवाद व  सल्लामसलत करून हे प्रश्न सोडवावेत अशी जमाअतची इच्छा आहे. यावेळी त्यांनी देशाच्या संथ अर्थव्यवस्थेबद्दलही चिंता व्यक्त केली.
ते म्हणाले की आमच्या गुंतवणूकीची आवश्यकता पूर्ण करण्यासाठी आम्हाला व्याजआधारित वित्तपुरवठा करण्यापेक्षा इक्विटी-आधारित वित्तपुरवठा करण्याकडे जाणे आवश्यक आहे.  पत्रपरिषदेस जमाअतचे पदाधिकारी उपस्थित होते.

मतदान कोणाला बघून करावे; विचार, विकास की नेते..?

विधानसभा निवडणुकीच्या वातावरणाने अख्खा महाराष्ट्र सध्या ढवळून निघत आहे. आरोप-प्रत्यारोप, दावे-प्रतिदावे आणि नेते पळवापळवीने सकाळी उठल्यापासून संध्याकाळी झोपेपर्यंत  मतदार आज काय झालं? काय छापून आलं? कोण कुठं गेलं? याची चर्चा करीत असल्याचे दिसून येत आहे. माध्यमांतील गोंगाटाने कंटाळलेला मतदार, राजकारण्यांच्या विश्वासर्हतेवर  प्रश्नचिन्ह उभा करीत विचारात पडला आहे की, मतदान कोणाला बघून करावे, नेत्याला, पक्षाच्या विचारसरणीला की विकासाला.
धर्मनिरपेक्षता, समता, न्याय, बंधूता, एकात्मता,  अहिंसा या विचारांवर विश्वास ठेवणारे पक्ष कागदोपत्री आहेत मात्र प्रत्यक्षात राजकारणात तर दिसून येत नाहीत. सोयीप्रमाणे प्रत्येक  विचाराचा उपयोग राजकीय नेते करीत आहेत. ज्यांना आत्तापर्यंत वरील विचारांशी पायीक आहेत म्हणून मतदान करत होते. ज्या नेत्यांनी तो पक्ष जातीयवादी आहे, असे म्हणत रान  उठवले होते तेच नेते जातीयवादी पक्षात जावून सामील झाले आहेत. त्यामुळे मतदार गांगारून गेला आहे. तो स्वतः मानत असलेल्या विचारावर आचरण करत आहे की नाही याची  चाचपणी स्वतः शीच करीत आहे. नेत्यांनी सत्तेसाठी विचारांशी गद्दारी केली. मात्र आपण त्या नेत्याच्या बरोबर जाउन सत्तेच्या प्रवाहात वाहते व्हावे, की विचारावर ठाम रहावे. मंदीत  नेत्यासोबत राहून आपला ’अर्थ’ त्याला कळू देईपर्यंत तर सोबत रहावे, निवडणुकीदिवशी विचार करून मतदान करावे, अशा विचारात मतदार असल्याचे दिसत आहे. पाच वर्षे विविध  आंदोलनानी गाजली असताना, वेळोवेळी विचारांवर पाणी फिरत असताना आपण गप्प राहिलो. हक्क तर मिळाला नाही मात्र लेबल घट्ट बसलं. विचारवंतांचे मारेकरी अजूनही गजाआड  नाहीत. अशा स्थितीत विचारांशी थोडेफार तरी बांधील असलेल्या पक्षाला वा नेत्याला साथ द्यावी, असा मडू  जनतेचा बनत आहे. गेल्या पाच वर्षात गत सत्ताधाऱ्यांना विरोधात  बसविले आणि विरोधकांना सत्तेत बसविले. मात्र विरोधकांना सत्ताधारी होऊन राज्याचा विकास करण्याऐवजी पक्षाचा विकास अन् विस्तार केला. साम, दाम, दंड सर्वांचा वापर होताना  दिसला. तर सत्ताधारी विरोधात बसल्याने ते विरोधकाची भूमिका वठविण्यात सपशेल नाकाम झाल्याचे दिसले. अंधाधूंद कारभार सुरू असताना, राज्य कर्जाच्या खाईत लोटत असताना,  शेतकरी आत्महत्यांचे सत्र सुरूच असताना विरोधकांनी जसे रान उठवायला हवे होते तसे उठविले नाही. उलट विरोध करता येत नसल्याने सत्ताधारी गोटात जावून झेंडा बदल केला.  त्यामुळे जे सत्तेत जावून बसलेत त्यांना सोडून जे विरोधात अजूनही ठाम ठाण मांडून आहेत त्यांना पुन्हा सत्ता देण्याच्या विचारात जनतेचा मूड बनत आहे.
महाराष्ट्राचा विकास होतोय का, याचे उत्तर महाराष्ट्रावर असलेल्या 4.13 लाख कोटी रूपयांचे कर्ज आहे. ज्याच्या डोक्यावर अमाप कर्जाचा डोंगर असतो त्याचा विकास कमीच होतो. महागाई अफाट आहे, बेरोजगारी वाढली आहे, नोकऱ्यांवरून लोक कमी केले जात आहेत. अशा परिस्थितीत कर्ज काढून सण साजऱ्या करणाऱ्या सरकारने राज्याच्या डोक्यावरचे कर्ज  कधी फेडावे अन् महाराष्ट्र सुजलाम सुफलाम कधी करावा, हे न सुटणारे कोडे आहे. कारण गेल्या पाच वर्षात तर विकासदर वाढला असल्याचे दिसनू आले नाही. ना सरकारने एवढे कोटी कर्ज फेडले हे ऐकण्यात आले नाही. त्यामुळे वर्तमानपत्रात आणि माध्यमांत सरकारकडून येत असलेल्या जाहिरातींना पाहून खुश होवून मतदान करावे की प्रत्यक्षात होत असलेल्या  हाल अपेष्ठांकडे पाहनू मतदान करावे, या संभ्रमात मतदार आहे. काही चांगल्या गोष्टीही शासनाला करता आल्या.
कायदा, सुव्यवस्थेची स्थिती जरी अन्य राज्यांच्या तुलनेत महाराष्ट्रात चांगली असली तरी अजूनही नित्याचे खून, दरोडे, बलात्कार, हुंडाबळी, स्त्रीयांवरील अत्याचार, अवैध कब्जे आदी  होत असल्याचे ऐकण्यात येत आहे. शिक्षणाचे बाजारीकरण झाले आहे. भरमसाठ फीस वाढली आहे. जिल्हा परिषद शाळांचा दर्जा घसरत आहे. याला सुधारणा करण्यात वाव आहे मात्र  तसे होताना दिसले नाही. शासकीय संस्थांचा गैरवापर होतानाचे दिसून आले.
आपण ज्या नेत्यावर विश्वास ठेवून मतदान करतो तो निवडणुकीपुरता बरा वाटतो. मात्र त्यानंतर अचानक पक्ष बदलतो अन् मी जनतेच्या कल्याणासाठीच केलो म्हणून जनतेवरच  खापर फोडतो. विकासाची आश्वासने हवेत विरतात. करोडोंचा निधी मतदार संघात खर्च केल्याची आकडेवारी दिसते. मात्र झालेल्या निकृष्ट कामांमुळे विकासच दिसून येत नाही. नेत्याचं  घर पक्क होतं मात्र नेत्यानं तयार केलेले रस्ते सहा महिन्याच्या आत उखडल्याने नागरिकांना प्रशासनाकडे रस्ते दुरूस्तीची मागणी करावी लागते. सर्वच नेते असे नाहीत मात्र बहुतांश  नेते असेच असल्याचे समोर येत आहे. राज्यात मजबूत विरोधक नसल्यामुळे सरकारच सगळं फावत आहे, अशी ओरड होत आहे. त्यामुळे विचार, विकास आणि चांगले नेते ही त्री सुत्री  ज्यांच्याकडे मजबूत आहे, अशा पक्षाला व उमेदवाराला जनता मतदान करण्याच्या मूडमध्ये असल्याचे एकंदर चर्चेतून दिसून येत आहे.
अशाच परिस्थितीतून मतदार जात असताना त्यांना गांधी जयंतीदिनी आपला देश गांधीचा आहे असे म्हणताना पाहिले. त्यामुळे गांधींच्या विचारांच्या नेत्यांकडे जनता वळते की काय  असे वाटत आहे. जनतेच्या मनात विधानसभा निवडणुकीबद्दल नेमके काय चालत होते ती येणारा काळच ठरवेल. चर्चा मात्र झडत राहणार आहेत. विचार, विकास हे शब्द जीभेवर येतच राहणार.

- बशीर शेख

दैनंदिन जीवनात कित्येकदा अशी परिस्थिती निर्माण होते की निर्णय घेणे फार अवघड जाते. दोन पर्याय समोर असतात आणि त्यांचे दोन परिणामही डोळ्यांसमोर दिसू लागतात. हे  करावे की ते करावे? असा प्रश्न पडतो. अशा वेळी इतरांशीही सल्लामसलत करावी लागते. यातून कितीतरी पर्याय सुचवले जातात. पण प्रश्न नेमका सुटेल याची शाश्वती नसते.
माणसाच्या निर्माणकर्त्याने बरे-वाईट पारखण्याकरिता बुद्धी दिली आहे, जिच्या जोरावर आज झालेली भौतिक प्रगती आश्चर्यजनक आणि कौतुकास्पद आहे. तरीही आपण आपल्या  प्रश्नांवर नेमका तोडगा काढण्यात का अपयशी ठरतो?
अशी अडचणीची वेळ फक्त व्यक्तीपुरती मर्यादित नसून सामाजिक स्तरावरही सर्वत्र दिसून येते. सामाजिक जीवनातीलही कित्येक प्रश्नांवर असंतोषाचा भडका उडताना जगभर दिसून  येतो. नवरा-बायकोचे अधिकार व कर्तव्ये यामध्ये समतोल साधता न आल्यामुळे उडणारे खटके, मालकवर्ग आणि कामगारबंधू यांच्या दरम्यान होणारे संघर्ष, व्यक्तीस्वातंत्र्य आणि  समाजहीत यातून निर्माण होणारे वाद इत्यादी बोलकी उदाहरणे आहेत.
जगामध्ये आजपर्यंत जितके वाद, तंटे उद्भवले आणि आजही बघायला मिळतात, त्याचे कारण हेच आहे की तथाकथित बुद्धिजीवींनी अशा समस्यांकडे एकतर्फी नजरेने बघितले आणि  तोडगा म्हणून असमतोल उपाय राबविण्याचा प्रयत्न केला. व्यक्तिगत असो वा सामाजिक प्रत्येक स्तरावर शांतता भंग होण्याचे मूळ कारण हेच आहे.
निर्मळ स्वभाव आणि सद्सद्विवेकबुद्धीची माणसे या जगामध्ये पूर्वीही होती आणि आजही आहेत. अशा लोकांनी नेहमीच हे मान्य केले की जीवनरूपी प्रवासात फक्त आपली बुद्धीच आपल्याला मार्गदर्शन करू शकत नाही तर ज्याने आपल्याला प्रवासाला धाडले आहे त्याची मार्गदर्शिका आपल्या सोबत असणे अत्यंत जरुरी आहे नाही तर प्रवासात खूप अडचणी निर्माण  होतील. विचाराअंती ही माणसे दोन निर्णयांप्रत पोहोचली, एक हा की, ही सृष्टी काही आपोआप निर्माण झालेली नाही तर या सृष्टीचा एक निर्माणकर्ता आहे. दुसरा असा की माणसाचे  जीवन हे फक्त या जगापुरतेच मर्यादित नाही तर पुढे आणखी एक जीवन आहे, ज्यामध्ये जीवनभर केलेल्या बऱ्या-वाईट कर्मांचे परिणाम प्रत्येकासमोर येतील. त्यांनी निरीक्षण केले की  या जगामध्ये कर्मांचे परिणाम साधारणत: निघत नाहीत. येथे तर सदाचारी लोकांच्या नशिबी दु:ख, यातना, कष्ट येतात आणि दुराचारी लोक ऐश व आरामाचे जीवन व्यतीत करतात.  पण सृष्टीचा निर्माणकर्ता न्यायी आहे. तो जरूर प्रत्येकाचा हिशोब घेईल.
निर्मळ स्वभाव आणि सद्सद्विवेकबुद्धी असल्यामुळे या विचारांप्रत पोहोचल्यावर त्याच्या अंतर्मनाची हीच प्रार्थना होती की हे पालनकर्ता आम्हांस थेट तुझ्यापर्यंत पोहोचणारा मार्ग दाखव  आणि आम्हाला सरळमार्गी बनव. आम्हाला भीती वाटते की सरळमार्गावरून प्रवास करता करता एखाद्या आडवाटेवर आम्ही वळलो तर कदाचित ती वाट आम्हाला भटकवणारी किंवा विनाशाच्या खाईत लोटणारी ठरू शकते.
याच मार्गदर्शनासाठी म्हणजे लोकांचा जीवनप्रवास सुखाचा व्हावा आणि मरणोत्तर जीवनातही ते सफल व्हावेत म्हणून अल्लाहाने जवळपास आपले सव्वा लाख पैगंबर या जगामध्ये  पाठविले आणि त्यांच्यामार्फत आपला संदेश, आपले मार्गदर्शन पोहोचविले. जगामध्ये आलेल्या अनेक पैगंबरांपैकी अंतिम पैगंबर हजरत मुहम्मद (त्यांच्यावर अल्लाहची कृपा असो)  आहेत आणि अवतरित झालेल्या अनेक संदेशांपैकी अंतिम संदेश कुरआन आहे.
कुरआनच्या सुरुवातीला सूरह फातिहा हा अध्याय आहे. हा अध्याय एक प्रार्थना आहे, याचना आहे. ही प्रार्थना कुरआनच्या सुरुवातीला निश्चित करण्याचा अर्थ हा आहे की जर तुम्ही या  ग्रंथापासून लाभ घेऊ इच्छिता तर प्रथम अल्लाहकडे अशा प्रकारे प्रार्थना करा. म्हणजे प्रार्थना कशी करावी? हेही मार्गदर्शन केले गेले आहे.

‘अल्लाहच्या नावाने जो अत्यंत कृपाळू, सदासर्वदा दयाळू आहे.’
कोणत्याही चांगल्या कामाची सुरूवात करण्यासाठी यापेक्षा अधिक योग्य व चांगल्या शब्दांची कल्पनाही केली जाऊ शकत नाही. या शब्दांमध्ये अल्लाहचा परिचय करून देण्यात आला   आहे आणि त्याच्या गुणांचा उल्लेख आहे. ‘रहमान’, ‘रहीम’ हे शब्द ‘र ह म’ या धातूपासून बनलेले आहेत. ‘रहमान’ ही शब्दरचना जोरदार आणि जोशपूर्ण कैफियत दर्शवणारी आहे तर  ‘रहीम’ या शब्दरचनेत निरंतरता, सदैवपणाची कैफियत आहे; म्हणजे अल्लाहची दया, कृपा बरसणारी आहे आणि ही जोरदार कृपावृष्टी कधीही थांबणारी नाही तर निरंतर होत राहणारी  आहे. कोणत्याही काळापुरती मर्यादित नाही तर ही कृपावृष्टी पूर्वीही होती, आजही होत आहे आणि पुढेही होत राहणार. जसे समुद्रात उसळणाऱ्या जोरदार लाटा आणि निरंतर वाहणाऱ्या  नदीचा प्रवाह यांची एकत्र कल्पना करणे अवघड आहे तसेच अल्लाहाच्या या गुणवैशिष्ट्यांची एकत्र कल्पना करणे आपल्याला शक्य नाही.

‘सर्व स्तुती, कृतज्ञता अल्लाहसाठी आहे जो साऱ्या विश्वांचा स्वामी, पालनकर्ता आहे.’
जगात कुठेही व कोणत्याही स्वरूपात जे सौंदर्य दिसून येते, वैभव-समृद्धी दिसून येते, ज्या ज्या सामथ्र्यांचा आपणास अनुभव होतो त्या सर्वांचा मूळ स्रोत अल्लाह आहे. म्हणूनच प्रत्येक  स्तुती, प्रशंसा याला पात्रही फक्त तोच निर्माणकर्ता आहे. तोच साऱ्या विश्वांचा स्वामी आहे आणि तोच अल्लाह साऱ्या विश्वांचा पालनकर्ताही आहे. त्याने माणसाला असंख्य देणग्यांनी उपकृत केले आहे, हे मान्य करून फक्त त्याचेच कृतज्ञ व आभारी बनून जगले पाहिजे. भूक लागल्यावर आपण जेवण करतो जेवणानंतर त्याचे आभार प्रकट करताना म्हणावे की,
‘‘हे पालनकर्ता! आम्ही तुझे आभारी आहोत, आमच्या
पोटाची आग विझवण्यासाठी तू काय काय निर्माण केले!’’
दिवसभर काम केल्यानंतर माणूस पार थकून जातो व त्याला आपोआप झोप लागते. सकाळी उठल्यावर जेव्हा सारा थकवा निघून जातो तेव्हा माणसाने हे बोलले पाहिजे की, ‘‘हे   अल्लाह काय छान व्यवस्था आहे तुझी! रात्री अंधार झाला म्हणून सर्वत्र शांतता पसरली आणि मला सुखाची झोप लागली ज्यामुळे सारा थकवा दूर झाला, मी तर मेल्यागत झालो होतो.’’
सकाळी उठल्याबरोबर शौचालयाकडे जाणे हा जीवनाचा भाग आहे. तेथून आल्यानंतरही माणसाने हेच म्हणावे की प्रत्येक आभार, धन्यवाद अल्लाहसाठीच आहे, ज्याने शरीरव्यवस्था  अशी बनवली की त्रासदायक वस्तू दूर होऊन तब्येत फ्रेश झाली. यासारख्या आंतरिक व बाह्य कितीतरी देणग्या माणसाला मिळालेल्या आहेत म्हणून ज्याने दिल्या त्याचाच कृतज्ञ व  आभारी बनून राहिले पाहिजे.

‘अत्यंत कृपाळू, सदासर्वदा दयाळू आहे.’
त्याची, दया, कृपा अनंत आहे. त्याला सीमा नाही. त्याचा दयाळूपणा कायमचा आहे, निरंतर, सदैव आहे. ‘निर्णयाच्या दिवसाचा सर्वेसर्वा आहे.’ तो फक्त दयाळू व कृपाळूच नाही तर तो  न्यायीसुद्धा आहे. कयामत म्हणजे न्यायनिवाड्याच्या दिवशी जेव्हा संपूर्ण मानवजातीला पुन्हा जिवंत केले जाईल आणि प्रत्येकाच्या जीवनकार्याचा तपास होईल. सदाचारी लोकांना  त्यांच्या सदाचाराचे भरपूर फळ मिळेल आणि दुराचारी लोकांना त्यांच्या कर्माची योग्य ती शिक्षा भोगावी लागेल. जीवनाच्या परीक्षेत कोण सफल झाला आणि कोण असफल ठरला या  निकालाचा तो दिवस असेल. त्या निर्णयाच्या दिवसाचा सर्वेसर्वा फक्त अल्लाह आहे. न्यायनिवड्याचे सर्वाधिकार फक्त त्याच्याच हातात असतील. शिक्षेपासून सुटण्यासाठी तेथे कसलीही  धनसंपत्ती कामी येणार नाही. नातेवाईक, मित्रमंडळी कोणीही मदतीला येणार नाहीत. राजा असो वा रंक कोणीही कुणासाठीही काहीच करू शकणार नाही, कारण प्रत्येकाला फक्त  स्वत:ची चिंता लागलेली असेल. त्या दिवशी सर्वांना ऐकू येईल की, ‘‘आज सत्ता कुणाची आहे?’’ म्हणजे आज राजाधिराज कोण आहे, वास्तविक साम्राज्य कुणाचं आहे? उत्तर दिले  जाईल, ‘‘एकमेव सामथ्र्यशाली अल्लाहचं.’’ ‘आम्ही फक्त तुझीच भक्ती करतो.’
हे अल्लाह आमच्यावर तुझी अनंत कृपा आहे. तू अत्यंत कृपाळू, दयाळू आहेस आणि तू न्यायीसुद्धा आहेस. तूच आमचा निर्माणकर्ता, पालनकर्ता, मालक आहेस. म्हणूनच आम्ही हे  मान्य करतो की आम्ही फक्त तुझेच भक्त, गुलाम, दास आहोत. आम्ही फक्त तुझीच भक्ती, उपासना करतो आणि करत राहणार. फक्त तुझीच आज्ञापालन करतो आणि करत  राहणार.

‘आणि आम्ही फक्त तुझ्याकडेच मदतीची याचना करतो.’
खरा साहाय्यक तूच आहेस. फक्त तुझ्याच मदतीवर आमचा विश्वास आहे. तुझ्याशिवाय आम्ही कोणत्याही पैगंबरांची, संताची, देवदूतांची किंवा तू निर्माण केलेल्या सृष्टीतील कोणत्याही  वस्तूची आम्ही भक्तीही करत नाही व त्यांच्याकडे मदतीची याचनाही करत नाही. तू दिलेल्या सद्सद्विवेकबुद्धीमुळे आम्ही तुला ओळखू शकलो. आम्ही न मागताही तू आम्हांला भरपूर  दिले. आता आमची गरज एवढीच आहे की,

‘आम्हाला सन्मार्गी चालव.’
आम्हाला तो सन्मार्ग, सरळमार्ग दाखव आणि त्यावर चालण्याची शक्ती दे जो मार्ग थेट तुझ्यापर्यंत पोहोचतो. जीवनातील प्रत्येक क्षेत्रात आचारविचार, वागणुकीमध्ये आम्हाला तो मार्ग  दाखव जो सत्य आहे, जो या जीवनातही खऱ्या उन्नतीचा, प्रगतीचा जामीन आहे आणि ज्यामध्ये मरणोत्तर जीवनातही कल्याणाची शाश्वती आहे.

‘त्या लोकांचा मार्ग ज्यांच्यावर तू कृपा केलीस.’
तो सन्मार्ग, सरळमार्ग जो तुझ्या प्रियजनांनी अंगीकारला. जगात आलेल्या सर्व पैगंबरांचा मार्ग, त्यांच्या सर्व सत्यनिष्ठ अनुयायींचा मार्ग, अशा मार्गावर चालताना जे शहीद झाले आणि  या सर्वांच्या पावलांवर पावले टाकीत जगणाऱ्या सदाचारी व चारित्र्यवान लोकांचा मार्ग, जे सर्व तुझ्या प्रसन्नतेचे पात्र ठरले.

‘जे कोपग्रस्त झाले नाहीत व जे मार्गभ्रष्ट नाहीत.’
अल्लाहचा प्रकोप त्या लोकांवर प्रकटला ज्यांनी दिलेल्या मार्गदर्शनाचा, जीवनपद्धतीचा मनापासून स्वीकार केला नाही. फक्त काही रूढी-परंपरांचा त्यांनी स्वीकार केला. ईशआदेशाच्या  विरुद्ध आपली मनमानी केली, अन्याय अत्याचाराचा मार्ग धरला, अशा सर्व लोकांना सुधरण्यासाठी भरपूर वेळ दिली गेली पण एका ठराविक वेळेनंतर त्यांना या जगातही शिक्षा मिळाली  आणि मरणोत्तर जीवनात अजून हिशोब व्हायचा बाकी आहे.
मार्गभ्रष्ट ते लोक आहेत ज्यांना उत्तम मार्गदर्शन केले गेले पण भावनेच्या भरात त्यांनी धर्मशास्त्रात सांगितलेल्या गोष्टींविरुद्ध अवास्तव श्रद्धा बाळगल्या. पैगंबराला अल्लाहचा पुत्र  मानण्याचे महापाप केले. धर्मशास्त्रात निर्देश नसतानाही संसारत्याग करण्यासारख्या नवीन प्रथा सुरू केल्या आणि प्रकृतीच्या विरुद्ध जीवन जगण्याच्या प्रयत्नात सरळ मार्गापासून ते खूप  दूर निघून गेले.

‘हे अल्लाह आमची प्रार्थना स्वीकार कर!’
सूरह फातिहा भक्तांनी मार्गदर्शनासाठी केलेली एक याचना आहे. अल्लाह त्यांच्या प्रार्थनेचा स्वीकार करून संपूर्ण कुरआन त्यांच्या समोर ठेवता आणि सांगतो की हाच तो सरळमार्ग आहे  ज्याची तुम्हास तळमळ लागली आहे. हा ग्रंथ तुम्हाला माझ्यापर्यंत पोहोचण्याचा सरळ मार्ग दाखवेल आणि तुमच्या जीवनातील असंख्य गुंतागुंतीच्या प्रश्नांमध्ये योग्य दृष्टिकोन   ठेवण्यास मदत करेल. या अध्यायाद्वारे आपणास काही गोष्टींचा बोध होतो. एक हा की, आपल्या जीवनात व्यक्तिगत स्तरावर जेव्हा जेव्हा गुंतागुंतीची परिस्थिती निर्माण होते त्या त्या  वेळी आपण आपल्या निर्माणकर्त्याला, पालनकर्त्याला हाक मारावी आणि फक्त त्याच्याचकडे मदतीची याचना करावी. संबंधित विषयावर त्याने काय मार्गदर्शन केले हे जाणून घेण्याचा  प्रयत्न करावा. कारण माणसाला जीवनातील टप्प्या टप्प्यावर, पावला पावलावर याची गरज भासते.
दुसरा हा की बुद्धिमत्ता ही माणसाला मिळालेली फार मोठी देणगी आहे आणि त्याचा वापर केव्हा व कसा करावा याबाबतीत ही कुरआनमध्ये भरपूर मार्गदर्शन आहे, पण सामाजिक  स्तरावरील काही मुख्य प्रश्नांवर आपण हे मान्य केलेच पाहिजे की फक्त बुद्धिमत्तेच्या जोरावर आपण त्यांना सोडवू शकत नाही.
कौटुंबिक वाद निर्माण होण्यास कारणीभूत असणारी समस्या ही आहे की, पती-पत्नीमध्ये अधिकार आणि कर्तव्याबाबतीत कोणते संतुलित नियम असावेत? हे निश्चित करणे मानवाला  शक्य नाही. कारण मानव एक तर स्त्री आहे किंवा पुरुष. या विषयावर जेव्हा स्त्री विचार करेल तेव्हा ती आपली भावना, आपल्या संवेदना यावर लक्ष देईल. पुरुषांच्या भावना, त्यांच्या   जाणिवांची कल्पनाही करणे तिला शक्य होणार नाही. अधिकार व कर्तव्यासंबंधी जेव्हा पुरुष विचार करेल तेव्हा त्याला स्वत:च्या जाणिवा तर माहीतच असणार पण स्त्रीच्या भावना,  संवेदना त्याला काय कळणार? शेवटी तो जे काही नियम बनवेल त्यामध्ये नक्कीच आपले वर्चस्व ठेवणार. फक्त एकच अस्तित्व असे आहे जो दोघांचा निर्माणकर्ता आहे. तो अल्लाह  आहे, जो दोघांवरही प्रेम करतो. तो दोघांचा शुभचिंतक आहे म्हणून या बाबतीत त्याचे मार्गदर्शन घेणे अत्यंत जरुरी आहे.
दुसरे; व्यक्ती आणि सामाजिक संबंधांमध्ये संतुलन कसे राखता येईल? पालकांना, वडीलधाऱ्या माणसांना वाटते की आम्ही जो हुकूम देऊ मुलांनी तो नेहमी मुकाटपणे मान्य करायलाच  हवा. मुलं म्हणतात, आम्हाला स्वतंत्र निर्णय घेऊ द्या. शासन व्यवस्था सांभाळणाऱ्या लोकांना वाटते की आम्ही जे जे निर्णय घेऊ जनतेने त्यांचा स्वीकार केलाच पाहिजे. नागरिक  म्हणतात आमच्या स्वातंत्र्यावर का गदा आणता? जगभरात स्वातंत्र्य, फ्रीडम हा नारा किती लोकप्रिय आहे, हे सर्वांनाच माहीत आहे. होय! व्यक्तीस्वातंत्र्याचे महत्त्व मान्य, पण  आईवडिलांना वाऱ्यावर सोडून देण्याइतपत व्यक्तीस्वातंत्र्य दिले जावे का? सार्वजनिक ठिकाणी कसलेही चाळे करण्याची खुली मुभा असावी का? कायदेकानू आणि नैतिकतेचा विचार  व्हायला नको? हजारो लोकांचे नुकसान करून एखाद्याने स्वत:चा फायदा करून घेणे हे कसले व्यक्तीस्वातंत्र्य? याच प्रश्नांवर गरज भासते अशा संतुलित नियमांची ज्यामध्ये व्यक्तीही  मोकाट होऊन समाज विघातक बनू नये आणि समाजव्यवस्थाही बेछूट होऊन इतकी सशक्त होऊ नये की व्यक्ती स्वातंत्र्य हिरावले जाईल. म्हणूनच या प्रश्नावरही आपण आपल्या  निर्माणकर्त्याच्या मार्गदर्शनानुसार जीवन जगणे जरुरी आहे.
तिसरी मोठी समस्या भांडवलदार आणि श्रमिक वर्गाची आहे. एकीकडे भांडवलदारांचे उत्पन्न अवाढव्य वाढतच आहे तर दुसरीकडे श्रमिकांची अवस्था ‘इकडे आड तिकडे विहीर' अशी होत  असल्याचे सामाजिक चित्र आपणासमोर आहे. एकीकडे पैशाची उधळपट्टी तर दुसरीकडे एक वेळच्या जेवणाची गैरसोय. ही विषमता असलेल्या समाजामध्ये भौतिक प्रगतीच्या आणि  विकासाच्या गप्पा मारणे योग्य नाही.
दुसरी बाजू अशी की श्रमिकांना त्यांच्या हक्कांपेक्षा जास्त दिल्यास भांडवल नुकसानीत येण्याचा धोका असतो. ही भीती असेल तर भांडवल व भांडवलदार मैदानात का व कसे टिकेल?  असे कित्येक प्रश्न व समस्या आहेत ज्यामुळे आज जगभरात अशांतता पसरलेली दिसून येते. म्हणूनच जीवन प्रवास सुखात, शांततेत पूर्ण व्हावा आणि या जगातही आणि मरणोत्तर  जीवनातही संपूर्ण मानवजात सफल व्हावी याकरिता सर्वांनी ईशमार्गदर्शनानुसार जीवन व्यतीत करणे हे सर्वांच्या भलाईचे आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सन २०१४ च्या विधानसभा निवडणुकीतील प्रतिज्ञापत्रात दोन फौजदारी गुन्ह्यांची माहिती लपवल्याबाबतचा खटला चालवण्याचे आदेश सुप्रीम कोर्टाने  दिले. मुंबई हायकोर्टाने मुख्यमंत्र्याविरोधातील या तक्रारीबाबत दिलासा दिला होता. अ‍ॅड. सतीश उके यांनी मुख्यमंत्र्यांविरोधात सुप्रीम कोर्टात याबाबत याचिका दाखल केली होती. प्रतिज्ञापत्रात ही माहिती लपवून फडणवीस यांनी लोकप्रतिनिधी कायदा १९५१चे कलम १२४ अचे उल्लंघन केल्याचे याचिकाकर्त्याचे म्हणणे आहे. निवडणुकीला तीन आठवड्यांचा अवकाश  असतानाच सुप्रीम कोर्टाने दिलेला आदेश म्हणजे मुख्यमंत्र्यांना जबरदस्त चपराकच म्हणावी लागेल. आपल्या व्यवस्थेचे ‘नियंत्रण व समतोल' (चेक अँड बॅलन्स) हे वैशिष्ट्य फार  महत्त्वाचे आहे आणि त्यामुळेच कोणतीही सत्ता अनिर्बंध होण्याचा धोका बराच कमी होतो. पण व्यवस्थेत कितीही चांगल्या तरतुदी असल्या तरी त्या राबविणाऱ्या व्यक्ती कसे काम  करतात, देशाच्या कायद्याचे पालन करतात की नाही, हे निर्णायक ठरते. त्यांच्या वेळोवेळीच्या कर्तव्यनिष्ठेमुळेच हे तत्त्व रुजत जाते. आज स्वातंत्र्यानंतर इतक्या वर्षांनी आम्हाला  भारताचे नागरिक या नात्याने इच्छाशक्तीने घटनादत्त समता प्रस्थापित करायची आहे. लोकप्रतिनिधींनी प्रत्यक्ष समाजहिताच्या कामासाठी जो वेळ द्यायला हवा, कायदेमंडळात चर्चेला   येणाऱ्या प्रश्नांचा अभ्यास करायला हवा, त्याबद्दल समाजाशी औपचारिक/ अनौपचारिक चर्चा करायला हव्यात. समाजाने पुढाऱ्यांची पात्रता डिजिटल पोस्टर्सचा आकार आणि संख्येवरून ठरवायची, की त्यांनी केलेली सामाजिक कामे, त्यांची जनमानसातली प्रतिमा यावर? राजकारणावर निवडणुकांवर असणारे अवैध संपत्तीचे वर्चस्व संपविता येईल काय? लोकशाहीचा  उद्देशच मुळी सत्तेचे विकेंद्रीकरण आणि लोकसहभाग हे असताना, स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये लोकांनी निवडून दिलेले लोकप्रतिनिधी पुढाऱ्यांच्या दावणीला बांधले गेल्याने त्यांचा  प्रत्यक्ष निर्णय प्रक्रियेत सहभाग दिसून येत नाही. सध्या निवडणुकांसाठी होणाऱ्या लक्षावधी रुपयांचा खर्च करून निवडून आल्यावर लाचारी विकत घेणारे असले लोकप्रतिनिधी पाहिले, की  आपली लोकशाही निरर्थक ठरते आहे काय असे वाटण्याइतकी निराशा येते. या दुष्टचक्रातून आम्हाला बाहेर पडायचे आहे. जीवघेण्या महागाईने होरपळणारे सामान्य लोक, रुपयाचे  सातत्याने घसरणारे मूल्य, त्यामुळे आयुष्यभराच्या बचतीची होणारी कवडी/ दमडी किंमत यामुळे जगण्याचा आत्मविश्वास गमावलेले हताश ज्येष्ठ नागरिक, पैसा/ दारू/ गुटखा/  व्यसनांचा समाजाला पडलेला विळखा, त्यात अडकलेले दुर्दैवी/अविवेकी तरुण, त्यांचे निराश आई/बाप, भ्रष्टाचार हाच शिष्टाचार मानणारी उन्मत्त व्यवस्था, प्रचंड अवैध संपत्ती आणि  या मायावी संपत्तीने विकत घेतलेल्या मतांमधून सत्ता अनिर्बंधपणे भोगणारे मोकाट सत्ताधीश, त्यांच्या भोवती कायम घुटमळणारे उडाणटप्पूंचे कंपू, कुठेही न्याय मिळेल याचा विश्वास नसणारे पराभूत करोडो लोक, मायावी अर्थकारण, त्यात बिनदिक्कत करोडोंची लुबाडणूक करणारे दरोडेखोर, गल्ली ते दिल्लीपर्यंत अत्याचारांनी भयभयीत झालेले स्त्रीजीवन, त्यांच्यावर   अत्याचार करणाऱ्या नराधमांना कायद्याच्या पळवाटांमुळे होणाऱ्या शिक्षांचे अत्यल्प प्रमाण, भ्रष्टाचाराच्या खटल्यांमध्ये अपवादात्मकही शिक्षा न होणे, जाती/धर्माच्या डबक्यांमध्येच  पुन:पुन्हा स्वत:ची अस्मिता शोधणारे माणसांचे कळप, स्वत:चे आणि केवळ समान हिताचे रक्षण करण्यासाठी रस्त्यावर हजारोंच्या संख्येने एकत्र येऊन सरकार/ समाजाची अडवणूक  करणारी कळप संस्कृती, त्यापुढे मतांच्या दीड दमडीच्या जोगव्यासाठी गुडघे टोकणारे राजकारणी, दहशतवादाने भयग्रस्त झालेला समाज, धर्मांध दहशतवाद्यांच्या मानवी अधिकारांबाबत   अतिजागृत असलेले स्वयंघोषित सेक्युलर बुद्धिवादी, त्यातून सुरक्षा व्यवस्थांनाच आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभे करण्याची आत्मघातकी प्रवृत्ती, केवळ सत्ता संपत्ती, स्वार्थ, उपभोगाची  राक्षसी लालसा या परिघापलीकडे पाहण्याची दृष्टी नसलेले बरेचसे सुमार कुवतीचे राजकारणी, त्यांच्या बेपर्वाईने प्रतिवर्षी कमी/कमी होत जाणारे विधिमंडळ/ लोकसभेतील चर्चेचे/कामाचे  तास, त्यासाठी बटीक बनवलेली/ प्रचंड खर्च प्रत्येक मिनिटाला निरर्थक पणाने करणारी लोकशाही व्यवस्था या आणि यासारख्या दुर्दैवाच्या दशावतारांनी ग्रासलेले आमचे पराधिन  स्वातंत्र्य, हे सारे बदलायलाच हवे! निवडणुकांच्या हंगामात पैसा, दारू, मटण, फुकटच्या जेवणावळी, घरोघरी मायावी संपत्तीने रात्रीच्या अंधारात होणारे साड्यांचे वाटप, या सारख्या  साऱ्या भानगडींना मतदारांनी ठाम शब्दांत नकार देणे. स्वातंत्र्याच्या रक्षणासाठी/ लोकशाहीच्या पावित्र्यासाठी आमच्या पवित्र मताचा अधिकार आम्ही विकणार नाही हा निश्चय करायला  हवा. स्वाभिमानी समाजाच शुद्ध चारित्र्याच्या लोकांच्या सामथ्र्याने समाजाच्या साऱ्या समस्या सोडवू शकतो, याचे भान ठेवायला हवे. ईश्वर त्यांनाच मदत करतो, जे स्वत:ची मदत  करतात.

-शाहजहान मगदुम
मो.:८९७६५३३४०४,
Email: magdumshah@eshodhan.com

माननीय अबू हुरैरा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, (जेव्हा ‘सूरह शुअरा’ची आयत ‘वऩिजर अशीरतकल अ़करबीन’ (आपल्या जवळच्या नातेवाईकांना भय दाखवा) चे अवतरण झाले तेव्हा पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी कुरैशांना एकत्र बोलावले आणि म्हणाले, ‘‘हे कुरैशच्या लोकांनो! स्वत:ला नरकाच्या आगीपासून वाचविण्याची चिंता करा, मी अल्लाहच्या कोपाला  तुमच्यापासून जरादेखील टाळू शकत नाही. हे अब्दे मनाफच्या वंशजांनो! मी तुमच्यावरील अल्लाहच्या कोपाला जरादेखील टाळू शकत नाही. हे अब्बास बिन अब्दुल मुत्तलिब! (पैगंबरांचे  काका) मी अल्लाहच्या प्रकोपाला तुमच्यापासून जरादेखील हटवू शकत नाही. हे सफिया! (पैगंबरांची आत्या) मी तुमच्यावरील अल्लाहच्या प्रकोपाला जरादेखील हटवू शकत नाही. हे  माझ्या कन्ये, फातिमा! (रजि.) तू माझ्या संपत्तीतील जेवढे काही मागशील ते मी देऊ शकतो, परंतु अल्लाहच्या प्रकोपाला तुझ्यावरून हटवू शकत नाही (तेव्हा स्वत:ला वाचविण्याची  चिंता करा, ईमान आणि अनुसरणच तेथे कामी येईल).’’ (हदीस : बुखारी, मुस्लिम)
माननीय अबू हुरैरा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, एक दिवस पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी आमच्या दरम्यान प्रवचन दिले. त्यात त्यांनी ‘माले गनिमत’ (युद्धात सापडलेली संपत्ती) च्या   चोरीची घटना अतिशय महत्त्वपूर्णरित्या सादर केली. मग पैगंबर म्हणाले, ‘‘मला तुमच्यापैकी कोणी अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अशा स्थिती आढळू नये की त्याच्या मानेवर जोरजोरात   ओरडणारा उंट आहे आणि तो मनुष्य म्हणत आहे की हे अल्लाहचे पैगंबर! मला मदत करा (या पापाच्या संकटापासून वाचवा)! तेव्हा मी म्हणेन, मी तुझी काहीही मदत करू शकत  नाही, मी तुझ्यापर्यंत जगात ही गोष्ट पोहोचविली होती; मला तुमच्यापैकी कोणीही अंतिम निवाड्याच्या दिवशी या स्थितीत आढळू नये की त्याच्या मानेवर एखादा घोडा खिदळत आहे  आणि तो मनुष्य म्हणत आहे की हे अल्लाहचे पैगंबर! धावा! मला मदत करा. तेव्हा मी म्हणेन, मी तुझ्यासाठी काहीही करू शकत नाही. मी तुझ्यापर्यंत जगात ही गोष्ट पोहोचविली  होती; मला तुमच्यापैकी कोणीही अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अशा स्थितीत आढळू नये की त्याच्या मानेवर एखादी शेळी बसली आहे आणि ती ओरडत आहे आणि तो मनुष्य म्हणत   आहे की हे अल्लाहचे पैगंबर! मला मदत करा. तेव्हा मी त्याच्या उत्तरादाखल म्हणेन, मी येथे तुझ्याकरिता काहीही करू शकत नाही, मी तुला जगात आज्ञा पोहोचविल्या होत्या; मी  तुमच्यापैकी कोणाला अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अशा स्थितीत पाहू इच्छित नाही की त्याच्या मानेवर एखादा मनुष्य बसला आहे आणि तो ओरडत आहे आणि ज्याच्या खांद्यावर  बसलेला आहे तो मनुष्य म्हणत आहे, हे अल्लाहचे पैगंबर! या, मला मदत करा! तेव्हा मी त्यांच्या उत्तरादाखल म्हणेन, मी येथे तुझ्यासाठी काहीही करू शकत नाही, मी तुला जगात  ही गोष्ट पोहोचविली होती; मी तुमच्यापैकी कोणास अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अशा स्थितीत पाहू इच्छित नाही की त्याच्या मानेवर कपड्यांच्या चिंध्या लटकत आहेत आणि तो  म्हणत आहे, हे अल्लाहचे पैगंबर! मला मदत करा, तेव्हा मी त्याच्या उत्तरादाखल म्हणेन, मी तुझ्यासाठी काहीही करू शकत नाही, मी तुला जगात ही गोष्ट पोहोचविली होती; मी तुमच्यापैकी कोणासही अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अशा स्थिती पाहू इच्छित नाही त्याच्या मानेवर सोने-चांदीचे ढीग आहेत आणि तो म्हणत आहे की हे अल्लाहचे पैगंबर! मला मदत  करा! तेव्हा मी त्याच्या उत्तरादाखल म्हणेन, मी तुझ्या पापाच्या शिक्षेला जरादेखील कमी करू शकत नाही, मी तुला जगात ही गोष्ट पोहोचविली होती.’’ (हदीस : बुखारी व मुस्लिम)

स्पष्टीकरण
जनावरांचे ओरडणे आणि कपड्यांचे लटकण्याचा असा अर्थ आहे की ‘माले गनिमत’ (युद्धात आढळलेली संपत्ती) च्या या चोऱ्या अंतिम निवाड्याच्या दिवशी लपविता येणार नाहीत. प्रत्येक पाप ओरडून ओरडून सांगेल आणि तो पापी असल्याचे जाहीर करील. माहीत असावे की हे फक्त ‘माले गनिमत’च्या चोरीबाबतच विशिष्ट आहे असे नाही, प्रत्येक मोठ्या पापाची  हीच स्थिती असेल. अल्लाह त्या वाईट शिक्षेपासून प्रत्येक मुस्लिमाला वाचवो आणि वाईट स्थिती येण्याअगोदर पश्चात्तापाची ईशकृपा लाभो.

statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget