Halloween Costume ideas 2015
Latest Post

काँग्रेस पक्षाची ही भारत जोडो यात्रा कशासाठी आहे? असा प्रश्न बरेच लोक विचारत आहेत. गुलाम नबी आझाद यांनी तर असा सल्ला सुद्धा देऊन टाकला की पक्षाने अगोदर स्वतःला जोडावे आणि बाकीचे नंतर करावे. असेच सल्ले इतर नेते मग ते भाजपामधील असोत का काँग्रेसमधील किंवा बाहेरचे देत आहेत. तेव्हा नेमकी ही यात्रा कुणाला जोडण्यासाठी आहे हे लोकांना कळायला हवं. याचे स्पष्ट उत्तर काँग्रेस पक्षाचे मीडिया प्रभारी जयराम रमेश यांनी दिले आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, ’’ही यात्रा विरोधी पक्षांना एकजुट करण्यासाठी काढलेली नाही तर काँग्रेसला बळकट करण्यासाठी काढलेली आहे. ते पुढे असे म्हणाले की, काँग्रेसला वगळता विरोधी पक्ष कधीही एकजुट होऊ शकत नाही. काँग्रेस मजबूत असेल तरच विरोधकांचीही भक्कम एकजुट होऊ शकते. जयराम रमेश यांनी सांगितले ते तथ्य आहे. प्रांतीय विरोधी पक्षांनी कधीन कधी भाजपाची साथ दिलेली आहे आणि असे करत असताना त्यांनी भाजपाला मजबूत तर केलेच त्याच बरोबर स्वतःचा नुकसान करून घेतले आहे.

महाराष्ट्राचे उदाहरण समोरच आहे. शिवसेनेने भाजपाला साथ दिली आणि त्याला प्रथम महाराष्ट्राची सत्ता शिवसेनेद्वारे मिळाली. त्यानंतर त्याच शिवसेनेचे भाजपाने काय हाल केले हे सर्वांसमोर आहे, ज्या राज्यात काँग्रेसने 50 वर्ष राज्य केले त्याचे ते राज्य शिवसेनेमुळे भाजपाला मिळाले आणि आता महाराष्ट्राच्या भूमीतच शिवसेनेला दफन करण्याची भाषा भाजपावाले उघडपणे करत आहेत. 2010 साली आताचे सेक्युलर नितीश कुमार यांनी भाजपा आघाडीत प्रवेश केला त्यावेळी बिहारमध्ये भाजपाला शून्य स्थान होते. नितीशकुमार यांच्या काळात भाजपाची बिहारमधील मतांची टक्केवारी 7.5 वरून एकदम 20 टक्क्यांपर्यंत पोहोचली. राष्ट्रीय स्तरावर भाजपाने सात टक्के मते 2005 साली मिळविली होती. ती सध्या 36 ट्नक्यापर्यंत पोहोचली आहे. म्हणजे काँग्रेसच्या 18 टक्केच्या डबल ह्या संधीसाधू प्रांतीय पक्षांनी कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे भाजपाची मदत केली आहे. नितीशकुमार यांच्या पक्षाने सीएए कायद्याला आपला पाठिंबा दिला. मायावती यांनी सुधारित युएपीए कायद्याला आपला पाठिंबा दिला. एवढेच नव्हे तर मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाने राष्ट्रीय स्तरावर या कायद्याला आपला विरोध दर्शवला असला तर केरळ राज्यात हा कायदा जसाच्या तसा लागू केला. 

भाजपाने धर्मनिरपेक्षते आणि मुस्लिमांविरूद्ध भूमिका केंद्रस्थानी करून जे यश मिळविलेले आहे त्याच्या आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी काँग्रेसला मजबूत करण्यासाठी भारत जोडो यात्रेद्वारे करता येईल का? हा सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे. जेव्हा काँग्रेस सत्तेत होती त्यावेळी संघ परिवाराने भाजपाला सत्तेत आणण्यासाठी एक मोहिम चालविली होती. रामरथ यात्रेपासून याची सुरूवात झाली. त्याद्वारे भाजपाने मुस्लिम विरोधी वातावरण तयार केले. काँग्रेसने स्वातंत्र्याचे आंदोलन चालविले. देशाला स्वातंत्र्य मिळवून दिले, हा जरी काँग्रेसचा वारसा असला तरी तरूण पिढीला मागील इतिहासाशी काही देणे घेणे नाही. हिंदू-मुस्लिम एकता की धर्मनिरपेक्षता याच्याशी देखील त्यांना काही देणं घेणं नाही. भाजपाने त्यांच्या धार्मिक भावना जागवल्या आणि साहजिकच तरूण पिढीला भाजपाचे आकर्षण वाटले. धर्माच्या मोहात जाऊन ते असे अडकले की बाहेर निघाल्यावर त्यांना मुस्लिमांच्या अत्याचाराला बळी पडण्याची भीती भाजपाने दाखवली. धर्मा व्यतिरिक्त भाजपाने तरूण पिढीला दूसरे कशाचेही आश्वासन दिले नव्हते. आर्थिक स्थिती, शिक्षण नोकऱ्या वगैरे निवडणुकीत वापरायचे शब्द होते. पण याचे वचन भाजपाने कधी दिले नव्हते. म्हणजे काँग्रेसच्या सेक्युलिरिझम विरूद्ध धर्मवाद एवढ्या एका कार्यक्रमावर भाजपाने भारतात आपले राजकीय जाळे इतके गुंतागुंतीचे विणले आहे की त्यातून बाहेर पडणे भाजपा समर्थकांना शक्यच राहिलेले नाही.

शिवाय, भाजपा सवर्णांचे राजकारण करत असतानाच बहुजनाला देखील आपल्याकडे आकर्षित करण्यात यशस्वी झाली आहे. काँग्रेस पक्ष देखील सवर्णांचे राजकारण करतो पण बहुजनांचे समर्थन त्याला लाभले नाही. मुस्लिम आणि दलित जातीशिवाय बहुजनांचा मोठा घटक कधीही काँग्रेसबरोबर आला नाही आणि पुढे येईल अशी चिन्हे नाहीत. कारण एकच काँग्रेस पक्षाच्या नेतृत्वावर नेहमी सवर्णांचा दबदबा राहिलेला आहे. म्हणजे मुस्लिम आणि दलिताशिवाय काही प्रमाणात इतर सेक्युलर घटकांचय मतांच्या जोरावर काँग्रेसने सवर्णांना सत्तेची दारे बहाल केली होती. अशा स्थितीत केवळ भारत जोडो यात्रेद्वारे काँग्रसला शक्ती मिळणार नाही. त्यासाठी एक नवीन विचारधारा घेऊन भाजपाला आव्हान द्यावे लागेल. तसे भाजपाचे मुस्लिमविरोधी अभियान जास्त काळ टिकू शकणार नाही. स्वातंत्र्य मिळवून 75 वर्ष झालेत म्हणजे एक नवी पिढी सुद्धा ज्येष्ठ झाली आहे. 

75 वर्ष जुन्या विचार सरणीवर भविष्य घडवता येणार नाही. त्यासाठी नव्या विचारधारेच्या राष्ट्रीय कार्यक्रमाचा शोध घ्यावा लागेल. देशाची पुनर्बांधणी करण्यासाठी यात्रा काढावी लागेल. फक्त जोडण्यासाठी नव्हे. जमेची गोष्ट अशी की भाजपाने एवढा खटाटोप करून सुद्धा राष्ट्रीय स्तरावर 36 टक्के मते  मिळविलेले नाहीत. उर्वरित 64 टक्केला काँग्रेसने आपले लक्ष्य केंद्रित करावे लागेल. 



बाबरी मस्जिदीच्या विध्वंसानंतर आता पुन्हा ज्ञानवापी मस्जिदीचा वाद प्रथम विविध न्यायालयांत सुरू होणार आणि याची परिणती बाबरी मस्जिदीच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला निकालासारखी होणार यात शंका घेण्याचे कारण नाही. भाजपची संपूर्ण राजकीय खेळी आणि त्याचा प्रवास मुस्लिमविरोधी केंद्रित असल्याने बाबरी मस्जिद शेवटची नव्हती, ज्ञानवापीदेखील शेवटची नसणार. एकानंतर एक मस्जिदीचे प्रकरण धार्मिक चव्हाट्यावर आणले जाऊन त्याद्वारे राजकारण आणि राजकारणाद्वारे सत्तेची दारे सदैव खुली राहणार याची खात्री भाजपने बाळगली आहे.

वाराणसीच्या जिल्हा न्यायालयाने ज्ञानवापी मस्जिदीच्या आत शृंगारगौरी आणि इतर दृष्य-अदृष्य देवीदेवतांच्या पुजेचा अधिकार मिळवण्यासाठी जी याचिका कोर्टात काही महिलांनी दाखल केली होती, त्यावर आपला निर्णय देत असे म्हटले आहे की त्यांनी आपला अधिकार प्राप्त करण्यासाठी जी याचिका दाखल केली आहे ती सुनावणीयोग्य आहे.

बाबरी मस्जिदीचे प्रकरण जेव्हा चालू होते आणि त्या वेळी १९९१ साली लोकसभेद्वारे कायदा करण्यात आला होता की १५ ऑगस्ट १९४७ ला ज्या धर्मस्थळांचे जे स्वरुप होते त्यात काही बदल करता येणार नाहीत. मात्र या कायद्यातून बाबरी मस्जिदीचे प्रकरण वगळले गेले होते. कारण हा खटला हा कायद्या करण्यापूर्वीपासून चालू होता. मात्र यानंतर जी धर्मस्थळे ज्या ज्या धर्माची असतील त्यात काहीही बदल केला जाऊ शकत नाही. वाराणसी येथील जिल्हा न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी हा कायदा ज्ञानवापी मस्जिदीवर लागू होत नाही असा निष्कर्ष काळला आहे. त्याचे कारण देताना निकालात असे म्हटले आहे की हा वाद ज्ञानवापी मस्जिदीच्या मालकीचा नाही. १९९३ सालापर्यंत मस्जिद संकुलात शृंगारगौरीची पूजा होत होती. तो अधिकार बहाल करण्याचा आहे. मस्जिदचे स्वरूप बदलले जाणार नाही. आहे तसेच राहणार. म्हणून १९९१ सालचा धर्मस्थळांबाबतचा कायदा या प्रकरणात लागू होत नाही.

न्यायालयाने दिलेला तर्क योग्य की अयोग्य हा प्रश्न वेगळा. आधी मुळात १९९१ चा कायदा करण्यामागे काय उद्दिष्ट होते हे पाहणे गरजेचे आहे. बाबरी मस्जिद ज्या ठिकाणी बांधण्यात आली होती त्या ठिकाणी आधी राम मंदिर होते. ते मंदिर पाडून त्या जागी बाबरी मस्जिदीची उभारणी करण्यात आली असा वाद वर्षानुवर्षे नव्हे शतकानुशतके चालू होता. इंग्रजांनी हा वाद पेटवण्यासाठी कारस्थान रचले होते, याचे ऐतिहासिक पुरावे आहेत. बऱ्याच वर्षांचे हे प्रकरण १९९२ साली बाबरी मस्जिदीच्या विध्वंसाद्वारे संपून गेले, पण त्याच जागी राम मंदिर उभारण्यासाठी पुन्हा न्यायालयात जावे लागले. कोणताही पुरावा नसताना, कोणते मंदिर बाबरी मस्जिदच्या खाली नव्हते, राम मंदिराचा कसलाही पुरवा नव्हता हे सर्व मान्य करून सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णयच राम मंदिराच्या बाजूने दिला.

आता ज्ञानवापी मस्जिदीचे प्रकरण आहे आधी तेथे पूजा करण्याची अनुमती न्यायालयाद्वारे दिली जाईल, पुन्हा काही वर्षांनी ज्ञानवापीवर ताबा मिळवण्याच्या हालचाली सुरू होतील. पुन्हा ते प्रकरण एका न्यायाल यातून दुसऱ्या-तिसऱ्या न्यायालयात जात राहील. निकाल लागेपर्यंत धार्मिक कलह निर्माण होत राहणार. भाजपला या कलहांद्वारे राजकारण तापवण्याची संधी मिळत राहणार. शेवटी निर्णय बाबरी मस्जिदीपेक्षा वेगळा काय होणार आणि बाबरी मस्जिद ही शेवटची मस्जद नव्हती. ज्ञानवापीही शेवटची नसणार. त्या मस्जिदीत मंदिराचे अवशेष असल्याचे दावे होत राहणार. धार्मिक भावना दुखावल्या जाणार. एका पक्षाचे आणि त्या धार्मिक भावनांवर न्यायप्रक्रियेतून उपचार होत राहणार. १९९१ चा कायदा ज्ञानवापी संदर्भात लागू होत नाही याचे कारण दिलेले असेल. दुसऱ्या मस्जिदीच्या संदर्भात देखील दुसरी कारणे शोधली जातील. म्हणजे मस्जिद-मंदिराचे हे कवित्व अबाधित चालू राहणार आहे, हे नक्की! २०२४ च्या सार्वत्रिक निवटणुकीसाठी आणखी एका मस्जिदीचे साहाय्य भाजपला लाभणार.

- सय्यद इफ्तेखार अहमद

संपादक, 

मो.: ९८२०१२१२०७


एनसीआरबीचा ताजा अहवाल : व्यावसायिक, मजुरांच्या आत्महत्यांत झाली वाढ


आत्महत्या करणाऱ्यांबद्ल आपले सरकार आणि समाज कमालीचा असंवेदनशील आहे. या दोघांना एवढे सुद्धा कळत नाहीये की लोकांचे जीवन अमुल्य असते. ते एकदाच मिळत असते. आणि ते जगायचे असते फक्त कंठण्या किंवा आत्महत्या करण्यासाठी नसते. लक्षात ठेवा मित्रानों! प्रत्येक आत्महत्ये मागे एक खुनी असतो आणि बहुतेकवेळा ते सरकार असते. कारण चुकीची सरकारी धोरणेच बहुतेक आत्महत्येसाठी जबाबदार असतात.

नॅशनल क्राईम रेकॉर्ड ब्युरो (एनसीआरबी) चा ताजा अहवाल नुकताच प्रकाशित झालेला आहे. ज्यात असे म्हटलेले आहे की, देशात 2021 मध्ये 1 लाख 64 हजार 33 लोकांनी आत्महत्या केल्या. त्यापैकी 25.6 टक्के अप्रशिक्षित कामगार होते. गेल्या काही वर्षांपासून देशात आत्महत्या करणाऱ्यांची संख्या वर्षागणिक वाढत आहे. 2017 मध्ये 1 लाख 29 हजार 887 लोकांनी आत्महत्या केल्या होत्या तर 2018 मध्ये आत्महत्या करणाऱ्यांच्या संख्येमध्ये वाढ होऊन ती 1 लाख 35 हजार 516 एवढी झाली. तर 2019 मध्ये यात परत वाढ होऊन ही संख्या 1 लाख 39 हजार 123 वर पोहोचली. तर 2020 मध्ये पुन्हा यात वाढ होऊन 1 लाख 53 हजार 52 लोकांनी आत्महत्या केल्याच्या नोंदी एनसीआरबीकडे झाल्या आणि आता 2021 मध्ये 1 लाख 64 हजार 033 लोकांनी आत्महत्या केल्या. 

आत्महत्यांचा हा वाढता आलेख प्रत्येक भारतीय  नागरिकाला चिंतीत करण्यासाठी पुरेसा आहे. विशेष बाब म्हणजे फक्त मजुरांनीच आत्महत्या केलेल्या नाहीत तर मोठ्या प्रमाणात व्यावसायिकांनी सुद्धा आत्महत्या केल्या आहेत. 2021 झाली   तब्बल 20 हजार 231 व्यावसायिकांनी आत्महत्या केलेल्या आहेत. 

या आकडेवारीचे विश्लेषण केल्यास 25.6 टक्के मजूर, 14.1 टक्का गृहिणी, 12.3 टक्के स्वयंरोजगार क्षेत्राशी संबंधित लोक, 9.7 टक्के वेतन भोगी लोक, 8.4 टक्के बेरोजगार, 8 टक्के विद्यार्थी, 6.6 टक्के शेतकरी आणि बाकीचे 14.4 टक्क्यांमध्ये इतर क्षेत्रातील लोकांचा समावेश आहे. ही एक गंभीर सामाजिक समस्या आहे. केवळ सरकारच्या डोक्यावर याचे खापर फोडून समाजाला नामानिराळे होता येणार नाही. आत्महत्या करणाऱ्यांबद्ल आपले सरकार आणि समाज कमालीचा असंवेदनशील आहे. या दोघांना एवढे सुद्धा कळत नाहीये की लोकांचे जीवन अमुल्य असते. ते एकदाच मिळत असते. आणि ते जगायचे असते फक्त कंठण्या किंवा आत्महत्या करण्यासाठी नसते. लक्षात ठेवा मित्रानों! प्रत्येक आत्महत्ये मागे एक खुनी असतो आणि बहुतेकवेळा ते सरकार असते. कारण चुकीची सरकारी धोरणेच बहुतेक आत्महत्येसाठी जबाबदार असतात. हे सत्य आहे की, शासकीय योजनांना आलेले अपयश हे देखील आत्महत्येचे एक कारण आहे. भारतीय समाज अनेक समस्यांनी ग्रस्त असून, चोहिबाजूंनी समस्यांनी जकडला गेलेला आहे.

खुदा जाने ये बदमस्तीयाँ क्या रंग लायेंगी

कहां तक और बिगडेगा अभी अपना चलन साकी

‘‘माहितीने समृद्ध सध्याचे जग लोकांची लक्ष देण्याची योग्यता आणि एकाग्रता हिरावून घेईल’’ असे विधान नोबेल पारितोषिक विजेते लेखक लॉरेट हरबट सीमान यांनी काही वर्षापूर्वी केले होते. आज ते विधान मूर्त स्वरूपात आपल्यासमोर उभे आहे. आपल्यातील बहुसंख्य लोकांच्या पाठांतराची क्षमता कमालीची कमी झालेली आहे. अगदी जवळच्या लोकांचे मोबाईल नंबर सुद्धा आपल्याला पाठ नाहीत. चंगळवादाने समृद्ध झालेल्या जीवन शैलीने आपल्यामध्ये कमालीचे बदल घडवून आणलेले आहेत. आता आपण रात्री उशीरापर्यंत जागतो आणि दिवसा उशीरापर्यंत झोपतो. कित्येक लोक तर असे आहेत की ज्यांनी गेल्या कित्येक वर्षे सूर्य उगवताना पाहिलेला नाही.

चुकीच्या या जीवनशैलीमुळे अनेकांना अनेक प्रकारच्या नवीन मानसिक आणि शारीरिक समस्या उद्भवल्या आहेत. या नवीन जीवन पद्धतीमध्ये पैसा आणि वस्तूंनी लोकांचे जीवन व्यापून टाकलेले आहेत. पैसा किती कमवावा आणि कसा कमवावा, यासाठी असलेली पारंपारिक नैतिक चौकट उध्वस्त होऊनही बराच कालावधी लोटलेला आहे. परिणामी एकाग्रता, सत्य, समर्पण, प्रेम, त्याग आणि माणुसकी यासारख्या मुल्यांचा ऱ्हास झालेला आहे. प्रेम ही संज्ञा फक्त लैंगिक संबंधापूर्ती उरलेली आहे. स्त्री-पुरूषांचे नाते नर आणि मादी या अवस्थेपर्यंत येऊन पोहोचलेले आहे. बाकीच्या नातेसंबंधातील प्रेमभावना सुगंध नसलेल्या टवटवीत फुलासारख्या झालेल्या आहेत. त्यामुळे वरून जरी समाज सुदृढ आणि संपन्न दिसत असला, लोक सुंदर, गुटगुटीत आणि सभ्य दिसत असले तरी, वाढत्या आत्महत्यांनी त्यांच्या संपन्नतेतील फोलपणा उघडकीस आणलेला आहे.

दारिद्रयामुळे लोक आत्महत्या करतात असा सिद्धांत मांडून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येंचे उदाहरण पुरावा म्हणून पुढे केले जात असले तरी हा सिद्धांत खोटा आहे हे एनसीआरबीच्या ताज्या आकडेवारीवरून सिद्ध झालेले आहे. गरीबी हेच आत्महत्येचे कारण आहे हे जर खरे असते तर शेतकऱ्यांपेक्षाही जास्त गरीब असलेल्या मुस्लिम समाजात आत्महत्येंचे प्रमाण नगण्य का आहे? या प्रश्नाचे उत्तर या सिद्धांत मांडणाऱ्यांकडे नाही. शिवाय, विद्यार्थ्यांपासून वृद्धांपर्यंत, स्त्रीयांपासून पुरूषांपर्यंत, मध्यमवर्गीयांंपासून ते श्रीमंतांपर्यंत, विद्यार्थ्यांपासून बेरोजगारांपर्यंत सर्व प्रकारचे लोक नियमितपणे का आत्महत्या करीत आहेत? याचा शोध घेणे आवश्यक आहे.  

चुकीची जीवनशैली

सारासार नियंत्रणही नाकारणारे व्यक्ती स्वातंत्र्य, जीवनमान सतत उंचावत ठेवण्यासाठी व्याजी कर्ज घेण्याची सवय, ऐपतीपेक्षा जास्त खर्च करण्याची तयारी, रात्रंदिवस मनोरंजनात व्यग्र राहणे, अति लैंगिक सक्रीयता, वस्तूंमध्ये आनंद शोधण्याची मानसिकता, पती-पत्नीच्या नात्याला क्षीण करणाऱ्या साधनांचा विपूल उपयोग, चंगळवादी जीवनशैलीचा अंगीकार, व्याजाला नफा समजण्याची घोडचूक, चुकीची शिक्षणपद्धती, चोहिकडे पसरलेला भ्रष्टाचार, श्रीमंत वर्गाची असंवेदनशीलता आणि प्रत्येक्षक क्षेत्रात सुरू असलेली गळेकापू स्पर्धा या सगळ्या गोष्टी आजच्या समाज जीवनाचा अविभाज्य भाग बनलेल्या आहेत. या गोष्टी जर जीवनात असतील तर माणसं कशी समाधानी राहू शकतील? ते जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यात तणावग्रस्तच राहतील आणि जीवन कुठल्याही क्षणी आत्महत्येच्या टोकापर्यंत जाऊ शकेल.

या कृत्रिम जीवन शैलीमुळे उत्पन्न होणाऱ्या स्ट्रेसमुळे मधूमेह, रक्तदाब, ब्रेन अटॅक (पक्षाघात) किंवा हार्टअटॅक (हृदयघात) सारख्या व्याधी आता तरूण वयातही सुरू झालेल्या आहेत. अगदी तिशी-पस्तीशीमध्ये टाईप टू डायबेटीज आणि हृदयघात आता अपवाद राहिलेला नसून भारतीय नागरिकांमध्ये या आजारपणाची सातत्याने होणारी वाढ ही चिंताजनक स्तरावर पोहोचलेली आहे. असामाधानी आणि कृत्रिम जीवनशैलीचे फलित आत्महत्या किंवा अकाली मृत्यूमध्ये होत असल्यास त्याचे नवल ते काय?

- उपाय -

वल नफ्स रागेबत अज अरगबतहा

व अज इरतेदाली खलील तख्नआ

अरबी भाषेमधील वरील शेरचा अर्थ असा आहे की जो आपल्या जीवाचे जेवढे चोचले पुरवील तेवढे ते वाढतच जातात. त्यांना अंत नसतो व जो आपल्या जीवाचे चोचले पुरविण्यास ठामपणे नकार देतो तर त्याचा जीव तो देईल तितक्यात समाधानी राहतो. इस्लामी जीवनशैलीचे हेच वैशिष्ट्ये आहे. प्राचीन भारतीय हिंदू संस्कृतीत ही ’ठेविले अनंते तैसेची रहावे, चित्ती असू द्यावे समाधान’ ही शिकवण माणसाच्या जीवनास समृद्ध करण्यासाठी पुरेशी होती. पण हिंदू आणि मुस्लिम दोहोंतील बहुसंख्यांनी आपापल्या धर्मातील मूळ शिकवणी विसरून चंगळवादी, भांडवलशाही आणि असभ्य जीवनशैलीचा अंगिकार केल्यामुळे जीवन स्ट्रेसफुल (तणावग्रस्त) तर मृत्यू हा अचानक आणि वेदनादाई होत आहे. 

गुंतागुंतीच्या जीवन शैलीमुळे होणाऱ्या आत्महत्यांचे वर्णन करण्यासाठी भय्यूजी महाराजांसारख्या व्यक्तीची आत्महत्या व त्यामागील उघडकीस आलेल्या कारणांएवढे स्पष्ट उदाहरण दूसरे असूच शकत नाही. कोट्यावधी रूपये धर्मादाय कार्यात खर्च करणारे अनेक राज्यातील सरकारे बनविण्यात मोलाची भूमिका बजावणारे, अनेक व्हीआयपींचे धर्मगुरू असणारे, भय्यूजी किती कृत्रिम जीवन जगत होते हे जर का लक्षात घेतले तरी पुरेसे आहे. 

लक्षात ठेवा मित्रानों! कठीण परिस्थितीत जो धर्म  माणसाला नैतिकतेवर टिकून राहण्यास मदत करतो तो इस्लाम आहे. भारतात सर्वाधिक गरीब मुस्लिम समाज आहे. हे सत्य न्यायमूर्ती सच्चर यांच्या अहवालाद्वारे अधोरेखित झाले आहे. भारतीय मुस्लिम म्हणजे गरीबीचे मूर्तीमंत उदाहरण. दाटी-वाटीने उभी असलेली मोहल्ल्यातील कच्ची-पक्की घरे, कल्तानी पोत्यांचे दारावर असलेले मळकट पडदे, निळ्या पॉलीथीनचे आडोसे,  उघडी गटारे, त्यातून वाहनारा मैला, त्यातून निर्माण होणारी दुर्गंधी, त्यातून डासांची उत्पत्ती, कुपोषणामुळे वाढ खुंटलेली मुले, कमी एच.बी. (ह्युमोग्लोबिन) असल्याकारणाने पिवळ्या पडलेल्या कृष महिला, शिक्षण व सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षण नसल्याने तासन्तास वॉटसअ‍ॅप आणि फेसबुकमध्ये मुंडके घालून बसलेले तरूण, आपल्या मुलींच्या खर्चिक निकाहसाठी आर्थिक तरतूद करण्यासाठी स्वतःच्या आरोग्याचा आणि प्रतिष्ठेचा विचार न करता सातत्याने श्रम करणारे मध्यमवयीन पुरूष, भूमीहीन आणि सरकारी सुविधांपासून वंचित असणाऱ्या व त्यामुळे अत्यंत दयनीय स्थितीमध्ये जगणाऱ्या या समाजाकडे डोळस नजरेने पाहिले की, एक सत्य लक्षात आल्यावाचून राहत नाही की, केवळ मजबूत इस्लामी जीवनशैलीमुळेच हे लोक अशा या हिमालयाएवढ्या अडचणींवर मात करूनही जगत आहेत. म्हणून  असे म्हणावे लागेल की, गरीबी नव्हे तर चुकीच्या जीवनशैलीमुळे भारतात आत्महत्या वाढत आहेत. 

इस्लामची मुलभूत शिकवण

प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी म्हटलेले आहे की, ’जरी  इब्ने आदम (मानव) कडे एका डोंगराएवढे सोने असेल तरी त्याला वाटेल की असा आणखीन एक डोंगर असायला हवा होता.’ या हदीसमध्ये माणसाच्या संपत्तीविषयी लालसेचे अत्यंत मार्मिक असे उदाहरण देऊन स्पष्टीकरण करण्यात आलेले आहे की, माणसाची मानसिकता किती स्वार्थी असते. डोंगराएवढे सोने असल्यास खरे तर माणसाला दूसऱ्या कशाचीच इच्छा करण्याची गरज भासू नये. मात्र माणूस इतका लालची असतो की थडग्याच्या मातीनेच त्याची लालसा समाप्त होते. याच लालसेमुळे माणसाचे सुख आणि चैन नष्ट होत असते. आरोग्य आणि प्रतिष्ठा नष्ट होत असते. आश्चर्य म्हणजे तारूण्यामध्ये लाभलेल्या आरोग्याची वाट लावून माणसं धन कमावतात आणि त्याच धनाने, धन कमावताना नष्ट झालेल्या आरोग्याला पुन्हा मिळविण्यासाठी प्रयत्न करत असतात. यासारखा दूसरा वेडेपणा नाही.

इस्लाममध्ये नशीबावर विश्वास ठेवण्याची शिकवण दिलेली आहे. त्यामुळे सातत्याने कर्म केल्यानंतरही मनासारखी धनप्राप्ती करता आली नाही तरी मुस्लिम या अपयशाला आपले नशीब समजून गप्प बसतो. आहे त्या पैशामध्ये संतुष्ट होऊन जीवन जगतो. अल्लाहची आठवण सातत्याने ठेवतो. पाच वेळेसच्या नमाजातून त्याला जीवन जगण्याची प्रेरणा मिळत असते. त्यातून त्याला आत्मीक आनंदाची अनुभूती मिळते आणि जगण्याची उमेद कायम राहते. याशिवाय, रोजा, जीक्र इत्यादी प्रार्थनांमधून मिळालेल्या प्रेरणेमुळे तो मोठ्यातले मोठे अपयश सुद्धा पचवू शकतो. सातत्याने होणाऱ्या जातीय दंगलींमध्ये सर्वकाही जळून राख झाल्यावर सुद्धा नव्याने पुन्हा अ,ब,क पासून जीवनाची सुरूवात करण्याची भारतीय मुस्लिमांची जिद्द फिनिक्स पक्षाची आठवण करून देणारी आहे. 

मुफ्ती मुहम्मद शफी उस्मानी म्हणतात,  ‘‘खुदा की याद और उसकी इताअत से मुसलमानों को ऐसी रगबत होती है जैसे के, मता-ए-हयात-ए-दुनिया (जगातील जीवन जगण्याच्या वस्तू) से काफिर (अल्लाह आणि प्रेषित सल्ल. यांचा इन्कार करणारा) को होती है. याचा अर्थ जीवनाला समृद्ध करणाऱ्या वस्तूंबद्दल जेवढे प्रेम मुस्लिम्मेत्तरांना असते तेवढेच प्रेम मुस्लिमांना अल्लाह आणि त्याच्या प्रेषिताच्या वचनांविषयी असते. लोक आज वस्तूंमध्ये समाधान शोधत आहेत. त्यांचा असा ठाम विश्वास आहे की, वस्तू असल्या की समाधान आपोआप मिळते. घरात सामान, ऑफिसमध्ये सामान, सोबत सामान, गाड्या, बंगले, बँक बॅलन्स, वाहने या गोष्टी माणसाला सुख तर देऊ शकतात मात्र समाधान देऊ शकत नाहीत. यांच्या आधारे कोणीही संतुष्ट जीवन जगू शकत नाही. म्हणून लोक आत्महत्या करतात. माणसांच्या गरजा कधीच संपत नाहीत. ती एक हवस असते जी कधीच पूर्ण होत नाहीत. 

दुसऱ्या एका ठिकाणी प्रेषित सल्ल. यांनी म्हटले आहे की,  ‘‘वो कामियाब हो गया जिसने इस्लाम कुबूल किया और उसे बकद्रे जरूरत रोजी मिल गई और उसीपर अल्लाह तआला ने उसको किनात (संतुष्टी) नसीब फरमा दी‘‘ (संदर्भ : हदीस संग्रह मुस्लिम : 2473) म्हणजे ती व्यक्ती यशस्वी झाली जिने जाणून बुजून इस्लामचा स्विकार केला व त्याला अल्लाहने जगण्यापूर्ती संसाधने आणि संतुष्टी प्रदान केली.  

एका ठिकाणी प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी फरमाविले की, ‘‘तुम्हें अगर कोई भी परेशानी लाहक हो जाए तो नमाज की तरफ रूजू करो.‘‘ (संदर्भ : हदीस नं. अबु दाऊद 1321)

एकंदरित आत्महत्यापासून दूर रहावयाचे असल्यास पूर्वग्रह दुषित न ठेवता सहज जगण्याची प्रेरणा देणाऱ्या दिव्य इस्लामचा सर्वांनी खुल्या मनाने अभ्यास करावा व आपल्या जीवनाला समृद्ध करावे. कारण सुखी जीवन जगण्याचा दूसरा मार्गच उपलब्ध नाही. तपासून पाहा, अनुभव घेऊन पाहा, दुसऱ्याच्या जीवनाचे अवलोकन करून पाहा, कसेही पहा, देअर इज नो वे बट इस्लाम.

- एम. आय. शेख



शिवसेना-भाजपाच्या 25 वर्षाच्या युतीला सत्तेचे गृहण लागले अन् ताटातूट झाली.  सत्तेच्या  मोह, मायेत अडकून एखादा व्यक्तीच गर्तेत अडकतो असे नाही तर हिंदुत्वाच्या विचारावर मार्गक्रमण करणारे दोन सारथी शिवसेना-भाजपा या मायाजालात अडकले. यामुळे द्वेष इतका टोकाला पोहोचला की भाजपाने चक्क शिवसेनेला नेस्तनाबूद करण्याचे मन्सुबे बाळगले. मात्र हार मानेल ती शिवसेना कसली. शिवसेनेने आपले झालेले नुकसान भरून काढण्यासाठी सर्व स्तरातून प्रयत्न सुरू केले आहेत. त्याचाच एक भाग म्हणजे 26 ऑगस्ट रोजी झालेली शिवसेना आणि संभाजी ब्रिगेडची युती होय. ही युती येणाऱ्या काळात महाराष्ट्रासाठी फलदायी ठरेल, असे मत जनमाणसातून व्यक्त होत आहे. याची कारणेही संभाजी ब्रिगेड, मराठा सेवा संघ आणि शिवसेनेच्या कार्यात लपलेली आहेत.

खरे तर ज्या शिवसेनेचे बोट धरून भाजपाने महाराष्ट्रात आपली पाळेमुळे रोवली ती भाजप शिवसेनेचे अख्खे बोटच कापण्याच्या तयारीत आहे. महाविकास आघाडीची सुरू असलेली यशस्वी सत्ता उलथविण्यासाठी भाजपाने हजारो कोटींवर पाणी फिरवित शिवसेना फोडून आघाडीची सत्ता उध्वस्त केल्याचा आरोप विविध राजकीय पक्षांनी लावला आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रासह देशाचे राजकारण ढवळून निघाले आहे. याचा सर्वाधिक फटका शिवसेनेला बसला. शिवसेनेचे 39 आमदार, खासदार फोडून भाजपाने एकनाथ शिंदे यांना मुख्यमंत्री करीत एकाच फटक्यात अनेक उद्देश साध्य केलेले आहेत. शिवसेना अनेकवेळा फुटली मात्र भाजपाने ज्या पद्धतीने शिवसेना फोडली ते नुकसान अनेक वर्षे भरून न निघण्यासारखे आहे. तसेच केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी मुंबई दौऱ्यावर आले असता उद्धव ठाकरे यांना धडा शिकविण्याची भाषा करीत जमीन दाखविण्याचे आव्हान भाजपा कार्यकर्त्यांना केले आहे. त्यामुळे शिवसेनेला अशा काही ठोस उपाययोजना कराव्या लागताहेत जे की शिवसेनेला पुन्हा गतवैभव प्राप्त करून देतील. त्या दिशेने शिवसेना पक्षप्रमुख तथा महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे पावले टाकत आहेत.   

शिवसेनेची भूमीका

खरे तर शिवसेनेच्या विचारधारेवर मुळ प्रभाव हा प्रबोधनकार केशव सिताराम ठाकरे यांचा अधिक राहिलेला आहे. मात्र शिवसेनेने आपल्या राजकीय महत्वांकक्षेसाठी पुढे चालून जहाल हिंदुत्वाचा पुरस्कार केला. शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांची प्रारंभीची भाषणे आणि कार्य पाहिले तर सर्वसामान्यांना आपलेसे वाटेल असेच राहिले आहे. देशभरात भाजपाचा वाढता प्रभाव आणि हिंदुत्वाचा अजेंडा हिंदुत्ववादी विचारणीच्या लोकांबरोबर काही इतर मागासवर्गीयांनाही आकर्षित करत होता. अशी बदलत चाललेली राजकीय परिस्थिती पाहून भाजपापेक्षा अधिक प्रखर आणि वैचारिक भूमिकांतही शिवसेनेने बदल केला. त्यामुळे शिवसेना एक जहाल हिंदुत्वादी पक्ष बनला. खरे तर ही सुद्धा भूमिका फक्त निवडणुकीपुरतीच मर्यादित म्हटले तर वावगे ठरणार नाही. कारण शिवसेनेत अठरा पगड जातीतील लोक होते. त्यामुळे शिवसैनिक भाजपाच्या कार्यकर्त्यांसारखे पोटात एक अन ओठावर एक असे कधीच राहिले नाहीत. खरे तर शिवसेनेला मानणारा जो मोठा वर्ग आहे त्यामध्ये मुंबईसह महाराष्ट्रातील मराठी माणूस सोबतच ओबीसी, मराठा, मुस्लिम आणि राजकीय इतिहास अधिक नसलेल्या सामान्यांचा पक्ष अशीच ओळख. गाव खेड्यात शिवसेनेचा अधिक वारू. युवकांची तगडी फौज शिवसेनेत. शिवसेनेच्या घौडदौडीला भाजपा सर्वत्र खिंडार पाडत आपले वर्चस्व प्रस्थापित करू लागली. हे लक्षात आल्यावर शिवसेनेने आपल्या भूमिकेत बदल करत राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसशी युती करून महाविकास आघाडीची स्थापना केली. त्यामुळे सत्ता गेल्याने बिथरलेल्या भाजपाने चवताळून शिवसेनेवर हल्ला केला आणि अख्खी शिवसेना फोडली अन् शिवसेनेचे सर्व विश्वासू आपल्या गोटात ’अर्थ’पूर्ण पद्धतीने ओढून घेत सत्ता स्थापन केली. ही फूट मागील तीन फुटीप्रमाणे सामान्य नव्हती. कारण छगन भुजबळ, राज ठाकरे आणि नारायण राणे यांनी शिवसेनेला तेवढे नुकसान पोहोचविलेले नव्हते, जेवढे या फुटीने पोहोचविले आहे. शिवसेनेला कायदेशीर शह देण्यासाठीही भाजपा आणि शिवसेनेतील फुटीर गट प्रयत्नात आहेत. मात्र शिवसेनेने कायदेशीर आणि सामंजस्याची भूमीका घेत फुले, शाहू, आंबेडकर आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांची रणनिती अमलात आणण्याला सुरूवात केली आहे. शिवसेनेची होत असलेली पडझड थांबविली आहे. अशात शिवसेनेने संभाजी बिग्रेडशी युती करून महाराष्ट्राच्या राजकारणात खळबळ उडविली आहे. याचा फटका भाजपा व शिंदे गटाला बसेल, असे निश्चितपणे म्हणता येईल. आजच्या घडीला उद्धव ठाकरे आणि आदित्य ठाकरे वगळता, जनमानसावर प्रभाव असलेला एकही प्रभावी लोकनेता शिवसेनेत दिसत नसला तरी जनमानसात शिवसेने प्रती प्रचंड सहानुभूती आणि उद्धव ठाकरेंवर विश्वास दिसून येत आहे. मग ती सामाजिक माध्यमांवर व्यक्त होत असो की गावागावात होत असणाऱ्या चर्चेतून व्यक्त होणारी मते असोत. सर्व उद्धव ठाकरेंसोबत दिसत आहेत. मुख्यमंत्री असताना उद्धव ठाकरे यांनी ज्या प्रकारे कठीण परिस्थितीत कारभार हाकत महाराष्ट्राच्या जनतेला आपलेसे वाटेल असे काम करून दाखविले. विशेषतः कोरोनाची परिस्थिती ज्या कौशल्याने हाताळली त्यामुळे शिवसेनेला न मानणारा वर्गही उद्धव ठाकरे यांच्यामुळे शिवसेनेशी जोडला गेला आहे. ही जमेची बाजू शिवसेनेला येणाऱ्या निवडणुकीत निश्चितच फायदेशीर ठरणार आहे. 

संभाजी ब्रिगेड

पुरुषोत्तम खेडेकर यांनी या 1 सप्टेंबर 1990 रोजी मराठा सेवा संघाची अकोल्यात स्थापना केली होती. मराठा-कुणबी समाजातील सरकारी अधिकाऱ्यांना एका मंचावर आणून त्यांचं संघटन उभं करणं आणि समाजाचं प्रबोधन करणं हा प्रमुख उद्देश मराठा सेवा संघाच्या स्थापनेवेळी होता. मराठा सेवा संघानं स्थापनेच्या काही वर्षांतच 32 ते 33 विभाग सुरू केले. त्यात पुढे कायम चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिले ते महिलांसाठीचं जिजाऊ ब्रिगेड आणि तरुणांसाठीचं संभाजी ब्रिगेड.

संभाजी ब्रिगेडचे कार्य हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांना समोर ठेवून मार्गक्रमण करणारे दिसून येते. महाराष्ट्रात दंगलींचा मोठा इतिहास आहे. मात्र या दंगली रोखण्यासाठी आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचा खरा इतिहास जनसामान्यापर्यंत पोहोचविण्यासाठी मराठा सेवा संघ आणि संभाजी ब्रिगेडने मोठे काम केले आहे. त्यामुळे संभाजी बिग्रेडला मानणारा मोठा वर्ग आज सर्वच समाजात आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी अठरापगड जातींना सोबत घेऊन स्वराज्याची निर्मिती केली. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रत्येक व्यक्तीला छत्रपती शिवाजी महाराज आपलेसे वाटतात. मात्र राज्यात काहीजणांनी हिंदुत्ववादाचे नाव पुढे करीत राजकारण आणि समाजकारणाच्या माध्यमातून काही संघटन व पक्षांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास गढूळ करण्याचा प्रयत्न केला. अशा संघटनांना व व्यक्तींना थोपविण्याचे प्रयत्न संभाजी ब्रिगेडने वेळोवेळी केले. संभाजी ब्रिगेडने क्रांती करीत गाव खेड्यातील मुलांना वैचारिक अधिष्ठान आणि मंच उपलब्ध करून देत शिवरायांचा खरा इतिहास अवगत करून दिला. त्यामुळे आज मोठ्या प्रमाणात छत्रपतींचे नाव घेऊन महाराष्ट्राचे स्वास्थ खराब करणाऱ्यांना आळा बसला आहे. संभाजी ब्रिगेडसारख्या प्रगल्भ वैचारिक संघटनेमुळे निश्चितच शिवसेनेलाही फायदा होईल आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणाला एक नवी दिशा मिळेल, असे वाटते. कारण शिंदे गटाकडे फक्त भाजपाचा पाठिंबा आहे. शिवसेनेसारखे कुठलेही वैचारिक अधिष्ठान त्यांच्याकडे नाही.

शिवसेना-संभाजी ब्रिगेड युती

शिवसेना-संभाजी बिग्रेडची युतीची घोषणा 26 ऑगस्ट रोजी मुबईत मातोश्री येथे शिवसेना प्रमुख आणि महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी केली. यावेळी संभाजी ब्रिगेडचे अध्यक्ष मनोज आखरे आणि मुख्य प्रवक्ते गंगाधर बनवरे तसेच सुभाष देसाई उपस्थित होते. यावेळी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे म्हणाले, इतिहास घडवू आणि  मराठी माणसाला असलेल्या दुहीच्या शापालाच गाडून टाकू. शिवसेना आणि संभाजी ब्रिगेड एकत्र आल्याचा मला आनंद आहे. आपली भूमिका रोखठोक आहे. ती आपल्याला पटली म्हणून आपण एकत्र आलो आहोत. आम्ही सत्तेत होतो, सत्ता पुढे येणारच आहे. काही नसताना तुम्ही सोबत आलेला आहात. ही आपली वैचारिक युती झाली आहे. या लढवय्या सहकाऱ्यांचं मी स्वागत करतो. केवळ महाराष्ट्रातच नाही तर देशात प्रादेशिक पक्ष संपवण्याचं कारस्थान सुरु आहे. या संबंधीच्या न्यायालयीन निर्णयामध्ये होत असलेला विलंब ही अभूतपूर्व अशी बाब आहे. या संबंधातील न्यायालयीन निर्णय हा आपल्या देशात लोकशाही राहील की बेबंदशाही राहील, हे ठरविणार आहे. आपल्या विचारांचे लोकं आज सोबत येत आहेत. प्रादेशिक अस्मिता वाचवण्यासाठी एकत्र यायला हवं असं मला अनेकजण म्हणतात. संभाजी ब्रिगेड आणि शिवसेना एकत्र येऊन आपण मोठा इतिहास घडवू, असा विश्वासही उद्धव ठाकरे यांनी व्यक्त केला.

संभाजी ब्रिगेडने आजवर स्थानिक स्वराज्य संस्थांपासून ते विधानसभा, लोकसभा निवडणुकीत समविचारी पक्षांनी घेऊन एकत्र लढण्याचे धोरण अवलंबले आहे. आमची सातत्याने हीच भूमिका राहिली आहे. आतादेखील महाराष्ट्राचे हित जोपासण्यासाठी संभाजी ब्रिगेड आणि शिवसेनेने एकत्र वाटचाल करण्याचे ठरवले आहे. या देशात क्रांतीची गरज आहे. लोकशाही आणि संविधान धोक्यात आहे. त्यामुळे पुरोगामी संघटनांनी एकत्र आले पाहिजे. त्यासाठीच शिवसेना आणि संभाजी ब्रिगेड भविष्यात सर्व निवडणुका एकत्र लढवेल, असे संभाजी ब्रिगेडचे अध्यक्ष मनोज आखरे यांनी सांगितले. 

मतभेद आणि साम्य

छत्रपती शिवाजी महाराजांचे नाव घेऊन, हिंदुत्वाचे राजकारण करणारी शिवसेना आणि छत्रपती संभाजी महाराजांचे नाव घेऊन, ‘शेंडी, जानवे व पंचपळीच्या हिंदुत्वा’वर तुटून पडणारी संभाजी ब्रिगेड, या दोन पक्षांनी यापुढे एकत्र काम करण्याची घोषणा केली आहे. भूतकाळात उभय पक्षांमध्ये अनेक मुद्यांवर टोकाचे मतभेद दिसले असले तरी, त्यांच्यात काही साम्यस्थळेही आहेत. दोन्ही पक्षांनी आधी समाजकारणाचा वसा घेतला आणि मग राजकारणाची वाट धरली! शिवाय प्रबोधनकार ठाकरे यांच्या विचारधारेवर चालण्याचा दावाही दोन्ही पक्ष करतात. 2016 मध्ये राजकारणात प्रवेश केल्यानंतर अद्यापपर्यंत तरी संभाजी ब्रिगेडला कोणत्याही निवडणुकीत प्रभाव पाडता आलेला नाही. या पार्श्वभूमीवर उभय पक्ष एकत्र आले आहेत. स्वाभाविकपणे या घडामोडीचा राज्यातील राजकीय समीकरणांवर कितपत प्रभाव पडेल, हे येणारा काळच दर्शविल. 

- बशीर शेख



घटनात्मक मूल्ये, लोकशाहीचे मानदंड बेशरमपणे नष्ट केले जात आहेत; पण लक्षात ठेवा, देशातली ’विरोध करण्याची क्षमता’ संपलेली नाही!

संयुक्त किसान मोर्चाच्या समन्वय समितीचा राजीनामा दिल्याची बातमी आली आणि प्रश्न सुरू झाले काय झाले? मोर्चात फूट पडली का? मी सांगितले ’बिलकुल नाही. माझी संघटना ’जय किसान आंदोलन’ संयुक्त किसान मोर्चाची घटक संघटना आहे. मोर्चाच्या कोणत्याही निर्णयाच्या अंमलबजावणीसाठी मी नेहमीच उपलब्ध राहीन. कुणी विचारले, ’तुम्ही राजकारणात उतरता आहात का?’ कोणीतरी लगोलग माध्यमांमध्ये माझ्या काँग्रेसमध्ये जाण्याची अफवाही पसरवली. 

या सर्व मित्रांना माझे अगदी साधे सरळ उत्तर होते, मी आज नव्हे किमान दहा वर्षांपासून राजकारणातच आहे. देश सुधारायचा असेल, लोकशाही वाचवायची असेल तर राजकारण करावेच लागेल. ’स्वराज इंडिया’ या राजकीय पक्षाचा संस्थापक सदस्य म्हणून आजही मी माझ्या राजकीय घरातच आहे. काँग्रेसद्वारे आयोजित भारत जोडो’ यात्रेला समर्थन देण्याचा निर्णय माझा व्यक्तिगत नाही. तो माझ्या पक्षातील सर्व सहकाऱ्यांनी मिळून घेतलेला आहे..

हे छोटेसे उदाहरण आपल्या सार्वजनिक जीवनातील मोठ्या विसंगतीकडे लक्ष वेधते. आपल्या देशात लोकशाही राजकारणाची ऊर्जा दोन भागात वाटली गेली आहे. एका बाजूला केवळ निवडणुका लढवणारे यंत्र होऊन राहिलेले राजकीय पक्ष आणि दुसरीकडे जनआंदोलने! राजकीय पक्षाचा सामान्य कार्यकर्ता सत्तेचे सुख तरी उपभोगतो किंवा सत्तेमध्ये येण्याची वाट पाहतो. सत्तेचा निर्णय निवडणुकांमध्ये होतो; म्हणून पक्षाचे सगळे लक्ष, सगळी ताकद निवडणुकीवर केंद्रित होते. राजकीय पक्ष स्थापन करण्याचा पूर्वीचा हेतू होता : कार्यकर्ते, कार्यक्रम, कार्यालय आणि कोष राजकीय पक्ष पोकळ होत गेले तसतसे राजकारणाचे हे चार ’क’ कार गायब झाले. आज राजकीय पक्षांकडे विशाल जनसमर्थन आहे, पैसे आहेत, माध्यम तंत्र, नेत्यांचा दरबार आहे. पण विचार आणि विचार अमलात आणू शकेल, असे संघटनही नाही. दुसऱ्या बाजूला त्यांच्याकडे ताकद, विचार, विरोधाची क्षमता आहे. परंतु लोकशाही राजकारणावर ही आंदोलने परिणाम करू शकत नाहीत. अलीकडेच देशाने किसान आंदोलनाच्या ताकदीचा अनुभव घेतला.

स्वतःचा स्वतंत्र चेहरा असलेली दुसरी आंदोलनेही आहेत, परंतु सगळी ताकद एकवटून दिल्लीमध्ये मोर्चा उभा करण्यात ती असमर्थ ठरतात. संघटित असंघटित - मजुरांचे आंदोलन, बेरोजगार नवयुवकांचे आंदोलन, महिला सशक्तीकरण मोहीम, दलित आदिवासी आणि इतर मागास वर्गाचे आंदोलन किंवा दारूबंदीसारखे मुद्दे घेऊन उभे राहणारे आंदोलन. ही आंदोलने निवडणुकीपासून दूर धोक्याकडे लक्ष वेधले आहे. असली, तरी ती अराजकीय नाहीत. त्यांची विचारधारा, देशातल्या आणि जगातल्या प्रश्नांकडे पाहण्याची त्यांची दृष्टी, सत्तेला विरोध करण्याची त्यांची क्षमता या  आंदोलनांना सखोल राजकीय परिमाण देते, परंतु ही आंदोलने एखाद्या भागातून छोट्याशा समूहातून उभी राहतात. त्यामुळे मतांचा प्रश्न आला, की या आंदोलनांचा सरळ परिणाम निवडणुकीच्या खेळावर होऊ शकत नाही.

देशाच्या राजकारणात हे दोन भाग असणे, ही काही नवी गोष्ट नाही. 80 च्या दशकापासूनच राजकीय विद्वानांनी पक्षविरहित राजकीय शक्तींकडे लक्ष वेधायला सुरुवात केली होती. परंतु आज परिस्थिती उलटी झाली आहे. आज लोकशाही राजकारणात पक्षविरहित राजकारणाची सगळे काही पणाला लावले. स्वायत्तता वाचवणे हे आव्हान नसून लोकशाही राजकारणच वाचवण्याचे आव्हान समोर आले आहे. आपला देश एका अभूतपूर्व संकटातून जात आहे. अशा परिस्थितीत संसदेतील विरोधी पक्ष आणि रस्त्यावरील विरोध यांच्यातील सामंजस्यातून एक खरा विरोधी पक्ष उभा करणे हे आपल्यापुढील आव्हान आहे. देशातील प्रमुख कार्यकर्ते आणि बुद्धिजीवींनी एका निवेदनातून या धोक्याकडे लक्ष वेधले आहे. आज घटनात्मक मूल्ये आणि लोकशाहीचे मानदंड बेशरमपणे नष्ट केले जात आहेत. भारताचा स्वधर्म एका सुनियोजित हल्ल्याचा सामना करत आहे. यापूर्वी आपल्या  प्रजासत्ताकाच्या सर्व मूल्यांवर अशाप्रकारे क्रूर हल्ला झालेला नव्हता. यापूर्वी कधीही आपल्यावर इतक्या निष्ठुरपणे द्वेष, भेदभाव लादले गेले नव्हते. यापूर्वी कधीही या टोकाला जाऊन हेरगिरी, प्रचार आणि खोट्या नाट्याचे शिकार व्हावे लागले नव्हते. यापूर्वी कधीही लोकांच्या दैन्यावस्थेकडे इतक्या निष्ठुरपणे पाहणारे शासन नव्हते. येथे चौपट अर्थव्यवस्थेला मूठभर धनदांडग्यांच्या मदतीने चालवले जात आहे. या राष्ट्रीय संकटाचा सामना करू शकेल, असे प्रभावी साधन आपल्याला तातडीने शोधायला हवे आहे. देशात विरोध करण्याची क्षमता संपलेली नाही. गेल्या काही वर्षांत आपण स्वतंत्र भारतात लोकशाही मार्गाने झालेल्या विरोधाची काही शानदार उदाहरणे पाहिली. किसान आंदोलन याचे एक जिवंत उदाहरणा याशिवाय लाखो लोक समान नागरिकतेची मागणी घेऊन रस्त्यावर उतरले. अनेक कार्यकर्ते, पत्रकार, वकील, लेखक आणि सामान्य नागरिकांनी धमक्यांची पर्वा न करता तुरुंगात जाणे पसंत केले आणि सत्तेच्या समोर सत्य बोलण्यासाठी घटनात्मक लोकशाहीच्या रक्षणासाठी प्रतिबद्ध असलेल्या राजकीय पक्षांमागे या जनआंदोलनांची ताकद उभी करण्याची आज गरज आहे. म्हणून किसान आंदोलनाबरोबरच अन्य आंदोलनांच्याही मी संपर्कात आहे. ’स्वराज इंडिया’ बरोबर इतर विरोधी राजकीय पक्षांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न चालला आहे. अर्थात, हे काम केवळ एका व्यक्तीकडून होणारे नाही. देश स्वतंत्र करण्यासाठी हजारो ’वेडे’ घरदार सोडून बाहेर पडले होते. देशाच्या दुसऱ्या स्वातंत्र्यासाठीसुद्धा ’’आंदोलनजीवी‘’ लोकांना घराबाहेर पडून रस्त्यावर उतरावे लागेल ! 

(साभार : लोकमत)

- योगेंद्र यादव, अध्यक्ष, स्वराज इंडिया



प्रेषित मुहम्मद (स.) म्हणाले की अत्याचार करू नका. कयामतच्या दिवशी ते तुम्हाला कष्टात टाकणार आहे. त्याचबरोबर लालसा करू नका. कारण यामुळेच तुमच्या पूर्वीचे लोक नष्ट झाले आहेत. यामुळेच लोकांनी रक्तपात केला आणि जीवित व वित्तहानी केली आहे. यामुळेच लोक गुन्हेगारी जीवन जगत होते.            (जाबिर (र.), मुस्लिम)

प्रेषित मुहम्मद (स.) म्हणाले की पाच गोष्टी अशा आहेत की जर यामध्ये तुम्ही लिप्त झाला तर फार वाईट ठरेल. मी अल्लाहकडे प्रार्थना करतो की या गोष्टी तुमच्यामध्ये पसरू नयेत.

(१) व्यभिचार जर कोणत्या समाजात उघडपणे होत असेल तर त्यांना अशा प्रकारचे रोग जडतील जे तुमच्या पूर्वीच्या लोकांना झाले नव्हते.

(२) माप आणि तोलात कमी ही दुष्प्रवृत्ती जर लोकांमध्ये रुजली तर त्यांना दुष्काळासारख्या परिस्थितीशी तोंड द्यावे लागते.

(३) जकात न देणे. जर लोकांनी जकात देणे बंद केले तर त्यांच्यावर आकाशातून पाऊस पडत नाही. जर पशूपक्षी नसतील तर कधीच पाऊस पडणार नाही.

(४) अल्लाह आणि त्याच्या प्रेषितांशी गद्दारी ज्यांच्यामध्ये ही दुष्प्रवृत्ती निर्माण होते, अल्लाह त्यांना बिगर मुस्लिम शत्रूच्या हवाली करतो, जे त्यांच्यापासून बरेच काही हिरावून घेतील.

(५) जर मुस्लिम शासक अल्लाहच्या ग्रंथानुसार शासन करत नसतील तर अल्लाह मुस्लिम समुदायात फूट पाडतो आणि ते आपसात रक्तपात करू लागतात.

(अब्दुल्लाह इब्ने उमर (र.), बैहकी, इब्ने माजा)

ह. उमर बिन खत्ताब (र.) म्हणतात की मी प्रेषित मुहम्मद (स.) यांना विचारलं की सर्वांत चांगलं कर्म कोणतं? प्रेषितांनी उत्तर दिलं, "एखाद्या मुस्लिमाला हार्दिक आनंद पोहोचवा. तो जर उपाशी असेल तर त्याला जेवण द्या, त्याच्याकडे कपडे नसतील तर कपडे द्या. किंवा त्याला कशाची गरज पडली असेल तर ती पूर्ण करा."      

(तरगीब व तरहीब, तिबरानी)

जर एका व्यक्तीने दुसऱ्या माणसास एखादे नेक कर्म करायला सांगितले असेल तर त्यालासुद्धा तसाच मोबदला मिळतो जसा नेक कर्म करणाऱ्याला मिळणार आहे. अल्लाहला ही गोष्ट आवडते की जर कुणी संकटात सापडलेला असेल, मग ती व्यक्ती कोणत्याही धर्माची का असेना, तिला मदत केली जावी.                 (तरगीब व तरहीब)

ह. अबू बकर (र.) म्हणतात की प्रेषित मुहम्मद (स.) म्हणाले की अशी व्यक्ती जन्नत मध्ये जाणार नाही, जी आपल्या अधिकाराचा गैरवापर करते, नोकर-चाकर आणि गुलामांशी वाईट वागते.

लोकांनी विचारले की हे अल्लाहचे प्रेषित (स.) आपण आम्हाला असे सांगितले होते की दुसऱ्या समुदायांपेक्षा या समुदायात अनाथ आणि गुलाम जास्त प्रमाणात असतील.

प्रेषितांनी उत्तर दिले की हो, मी असे म्हणालो होतो. तुम्ही अशा अनाथांशी आणि गुलामांशी तसाच व्यवहार करा जसा तुम्ही आपल्या मुलाबाळांशी करता. त्यांना खायला तेच द्या जे तुम्ही खाता.    (तरगीब व तरहीब, संदर्भ- इब्ने माजा, तिर्मिजी)

प्रेषित मुहम्मद (स.) म्हणाले की तुम्ही आपल्या सेवकांशी जितका सौम्य व्यवहार कराल तेवढाच जास्त मोबदला तुमच्या कर्मांचा दिला जाईल.

संकलन : सय्यद इफ्तिखार अहमद



त्याच्यात दुष्टाईचा लेशमात्रदेखील आढळला नाही.’’ अजीजची पत्नी उद्गारली, ‘‘आता सत्य उघड झाले आहे. ती मीच होते जिने त्याला फूस लावण्याचा प्रयत्न केला होता, नि:संशय तो अगदी खरा आहे.’’४५ 

(५२) (यूसुफ (अ.) ने सांगितले,)४६ ‘‘यापासून माझा हेतू असा होता की (अजीज) ला हे ज्ञात व्हावे की मी पडद्याआड त्याच्याशी विश्वासघात केला नव्हता आणि असे की जे विश्वासघात करतात त्यांच्या कारस्थानांना अल्लाह सफलतेच्या मार्गावर नेत नाही. 

(५३) मी आपल्या मनोवासनेपासून मुक्त नाही, मनोवासना तर वाईटाकडे प्रवृत्त करीतच असते, याखेरीज की ज्याच्यावर माझ्या पालनकत्र्याची कृपा होते. नि:संशय माझा पालनकर्ता अत्यंत क्षमाशील व परम कृपाळू आहे.’’ 

(५४) बादशाहने सांगितले, ‘‘त्यांना माझ्याजवळ आणा की जेणेकरून मी त्यांना माझ्या खास सेवेत ठेवीन’’ जेव्हा यूसुफ (अ.) ने त्याच्याशी बोलणी केली तेव्हा तो म्हणाला ‘‘आता आपण आमच्याकडे प्रतिष्ठित व उच्चस्थान राखता आणि आपल्या अमानतीवर पूर्ण विश्वास आहे.’’४७ 

(५५) यूसुफ (अ.) ने सांगितले, ‘‘देशाचे खजिने माझ्या स्वाधीन करा. मी रक्षण  करणाराही  आहे  आणि  मला  ज्ञानही  आहे.’’४७अ



४५) अनुमान केला जाऊ शकतो की या साक्षींनी आठ-नऊ वर्षापूर्वीच्या घटनेला कसे स्मरण केले असेल. पैगंबर यूसुफ (अ.) यांचे व्यक्तित्व कैदकाळानंतर उंचावले. तसेच इजिप्त्च्या उच्च्वर्गात, मध्यमवर्गात आणि सामान्यजनात पैगंबर यूसुफ (अ.) यांच्याविषयीचा आदरभाव आणि नैतिक निष्ठा स्थापित झाली असेल. यानंतर आश्र्चयकारकपणे नव्हे तर स्वाभाविकपणे घडले की पैगंबर यूसुफ (अ.) यांनी बादशाहच्या भेटीच्या वेळी बेधडक त्या भूभागातील खजाने सुपूर्द करण्याची मागणी केली आणि बादशाहाने ती मागणी नि:संकोच मान्य करून धरतीचे राज्य त्यांना बहाल केले.

४६) हे पैगंबर यूसुफ (अ.) यानी तेव्हा सांगितले असेल जेव्हा तुरूंगामध्ये त्यांना चौकशीविषयी सांगितले गेले   असेल. काही   भाष्यकार   या   वाक्याला   पैगंबर   यूसुफ (अ.) यांच्या   कथनाचा  नव्हे  तर   अजीजच्या पत्नीच्या कथनाचा  भाग मानतात. त्यांच्या मते हे वाक्य अजीजच्या पत्नीच्या कथनानंतर त्वरित आले आहे. मध्ये काही संकेत असा नाही ज्यावरून `तो नि:संदेह सच्चा आहे' यावर अजीजच्या पत्नीचे कथन समाप्त् झाले आणि नंतरचे वाक्य यूसुफ (अ.) यांचे आहे. परंतु ही वर्णनशैली स्वत: एक मोठा संकेत आहे. पहिले वाक्य हे तर अजीजच्या पत्नीचे आहे. परंतु काय दुसरे वाक्यसुद्धा तसेच वाटते? येथे तर वर्णनशैली स्पष्ट सांगत आहे की याचे सांगणारे पैगंबर यूसुफ (अ.) आहेत, अजीजची पत्नी नाही. या वाणीत जी विशालहृदयता, विनम्रता, नैतिकता आणि ईशपरायणता बोलत आहे, हे सर्व याचे प्रमाण आहे की हे वाक्ये  तोंडातून मुळीच निघाले नाही ज्या तोंडाने `ये-जा' म्हटले होते.

४७) हा बादशाहकडून स्पष्ट संकेत आहे की यूसुफ (अ.) यांना कोणतेही जबाबदारीचे पद दिले जाऊ शकते.

४७अ) या अगोदर जे काही स्पष्टीकरण आले त्याच्या प्रकाशात पाहिले तर कळते की हा काही नोकरीचा अर्ज नव्हता. परंतु हा अंतिम प्रहार होता ते क्रांतिद्वार उघडण्यासाठी जे यूसुफ (अ.) यांच्या नैतिक शक्तीने मागील दहा बारा वर्षात उन्नत झाला होता. पैगंबर यूसुफ (अ.) कसोटीच्या दीर्घ काळातून आले होते. या कसोटींमध्ये त्यानी सिद्ध केले की अमानत, सच्चाई, ज्ञान, आत्मनियंत्रण, विशालहृदयता आणि विवेकशीलतेत ते अद्वितीय आहेत. ते रक्षणकर्ता आणि जाणणारा असणे हा केवळ दावा नव्हता तर प्रमाणित घटना होती. यावर आम जनता व राजा या सर्वांचा विश्वास होता. आता काही कसर शिल्लक होती ती ही की यूसुफ (अ.) यांनी शासनाधिकार आपल्या हातात घ्यावा कारण बादशाह आणि अधिकारीगण जाणून होता की शासनाधिकारासाठी यूसुफ (अ.) यांच्यापेक्षा उचित व्यक्ति दुसरा कोणीही नाही. या उणिवेला त्यांनी आपल्या या वाक्याने पूर्ण केले. त्यांच्या तोंडातून ही मागणी बाहेर पडताच बादशाह आणि त्याच्या दरबारी लोकांनी मनापासून तिचा स्वीकार केला.

हे अधिकार जे यूसुफ (अ.) यांनी मागितले आणि त्यांना ते बहाल करण्यात आले तर त्याचे स्वरुप कोणते होते? अज्ञानी येथे `जमिनीचे खजाने' याचा चुकीचा अर्थ घेऊन `धान्यवाटप' असा अर्थ काढतात आणि यूसुफ (अ.) यांना कोषाधिकारी, खाद्यमंत्री किंवा वित्तमंत्रीसारखे पद बहाल करून मोकळे होतात. परंतु कुरआन, बायबल आणि तलमूदच्या वर्णनाने स्पष्ट होते की पैगंबर यूसुफ (अ.) इजिप्त्चे सर्वेसर्वा सत्ताधिकारी बनविले गेले होते. राष्ट्रनिर्माण किंवा राष्ट्रपतन करणे सर्वस्वी त्यांच्या हातात होते. कुरआन सांगतो जेव्हा पैगंबर यावूâब (अ.) इजिप्त्ला पोहचले तेव्हा यूसुफ (अ.) हे शासनाधिकारी होते. त्यांनी आपल्या आईवडिलांना उचलून सिंहासनावर आपल्याजवळ बसविले. पैगंबर यूसुफ (अ.) यांच्या मुखातून निघालेले हे वाक्य कुरआनमध्ये नमूद केले आहे, `हे माझ्या प्रभु-स्वामी! तू मला बादशाही प्रदान केली.' फूलपात्राच्या चोरीप्रसंगी सरकारी कर्मचारी पैगंबर यूसुफ (अ.) यांच्या फूलपात्राला `बादशाहचे फुलपात्र' म्हणतात. इजिप्त्च्या भूमीचा उल्लेख अल्लाह `यूसुफ (अ.) ची भूमी' असा करतो.


statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget